{"id":19504,"date":"2010-03-24T23:42:22","date_gmt":"2010-03-25T04:42:22","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=19504"},"modified":"2010-03-25T13:54:25","modified_gmt":"2010-03-25T18:54:25","slug":"szkola-bez-sienkiewicza-piotr-jaroszynski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=19504","title":{"rendered":"Szko\u0142a bez Sienkiewicza?! – Piotr Jaroszy\u0144ski<\/em>"},"content":{"rendered":"

S\u0105 w historii kultury polskiej postaci, kt\u00f3re syntetyzuj\u0105 ca\u0142ego ducha narodu, nadaj\u0105c mu jeszcze bogatsze oblicze. Zaiste, trudno by\u0107 Polakiem, nie karmi\u0105c si\u0119 ich tw\u00f3rczo\u015bci\u0105, nie oddychaj\u0105c barw\u0105 i d\u017awi\u0119kiem ich s\u0142\u00f3w. O jednym z nich zebrani w roku 1916 w Chicago Polacy mogli us\u0142ysze\u0107 te s\u0142owa: \u201eCzem\u017ce on by\u0142, ten cz\u0142owiek wielki, po kt\u00f3rym Ojczyzna ca\u0142a tak gorzko p\u0142acze? Azali by\u0142 on wielkim kr\u00f3lem, wielkim wodzem, wysokim ko\u015bcio\u0142a dostojnikiem, czy te\u017c m\u0119\u017cem stanu pot\u0119\u017cnym?… Prawy a w\u0142adny trzech nie\u015bmiertelnych wieszcz\u00f3w spadkobierca, by\u0142 pierwszym z poet\u00f3w polskich, co przemawiaj\u0105c do Ludu Polskiego, ludow\u0105 do\u0144 ozwa\u0142 si\u0119 mow\u0105. Tamci \u017cyli poza krajem, na obczy\u017anie, nie \u017cyli z ludem, oni przeczuwali go tylko. Tamci pisali wierszem, przemawiali z wie\u017cyc niebotycznych do g\u00f3r, pag\u00f3rk\u00f3w, do drzew wierzcho\u0142k\u00f3w. [On] mieszka\u0142 w kraju, […] \u017cy\u0142 i przebywa\u0142 z ludem. Zna\u0142 ca\u0142e bogactwo jego pi\u0119knej duszy. On przemawia\u0142 proz\u0105. Jego s\u0142owo sz\u0142o wsz\u0119dzie. On si\u0119ga\u0142 najwy\u017cszych szczyt\u00f3w, ale tak\u017ce i dolin, \u0142\u0105k i gaj\u00f3w. Tote\u017c s\u0142owo jego sz\u0142o wsz\u0119dzie i trafia\u0142o wsz\u0119dzie: do mo\u017cnych pa\u0142ac\u00f3w, do wysokich siedzib, do fabrycznych warsztat\u00f3w i pod ubog\u0105 strzech\u0119. Dla maluczkich ubogich, dla nieszcz\u0119\u015bciem dotkni\u0119tych, mia\u0142 on zawsze najtkliwsze wsp\u00f3\u0142czucie. Od pierwszej chwili swej dzia\u0142alno\u015bci wsz\u0119dzie przedstawia\u0142 on tego drogiego polskiego ch\u0142opa z zami\u0142owaniem prawdziwym. On kocha\u0142 wszystkich, dla ka\u017cdego mia\u0142 mi\u0142o\u015b\u0107 bratersk\u0105, ojcowskie wyrozumienie i zawsze chrze\u015bcija\u0144skie przebaczenie. […] Przez lat blisko 50 \u017cywi\u0142 on nar\u00f3d ca\u0142y swym s\u0142owem…” Tak m\u00f3wi\u0142 Ignacy Jan Paderewski o Henryku Sienkiewiczu.1<\/sup><\/p>\r\n\r\n

Sienkiewicz ukocha\u0142 nar\u00f3d polski, s\u0142owem ogarnia\u0142 i budowa\u0142 jego ducha, za \u017cycia i po \u015bmierci. Jego ksi\u0105\u017cki zawsze nale\u017ca\u0142y do kanonu lektur szkolnych. <\/span>A jednak dzi\u015b, gdy otwieramy broszur\u0119 zatytu\u0142owan\u0105 \u201eReforma systemu edukacji”, wydan\u0105 przez Ministerstwo Edukacji Narodowej w kwietniu br. [2009<\/em>], zawieraj\u0105c\u0105 projekt szkolnictwa ponadgimnazjalnego, to musimy przetrze\u0107 ze zdumienia oczy. Szukamy na str. 40 – j\u0119zyk polski, strona 42 – lektura, literatura polska. I co widzimy, a w\u0142a\u015bciwie, czego nie widzimy? Nie ma Sienkiewicza! Nie ma Sienkiewicza! Tak ma wygl\u0105da\u0107 edukacja w polskich szko\u0142ach ponadgimnazjalnych, bez Sienkiewicza, jednego z najwi\u0119kszych geniuszy polskiego s\u0142owa, kt\u00f3ry dzie\u0142em swoim obj\u0105\u0142 nie tylko Polak\u00f3w, ale za spraw\u0105 t\u0142umacze\u0144 setki milion\u00f3w ludzi na ca\u0142ym \u015bwiecie z r\u00f3\u017cnych narod\u00f3w i na r\u00f3\u017cnych kontynentach. Dla kt\u00f3rego Nagroda Nobla nie tyle by\u0142a zaszczytem, co raczej on uczyni\u0142 zaszczyt, przyjmuj\u0105c j\u0105. Na kt\u00f3rego dzie\u0142ach dorabiali si\u0119 nieuczciwi wydawcy, a tak\u017ce filmowcy. Kt\u00f3remu domoros\u0142e pismaki pr\u00f3bowa\u0142y odm\u00f3wi\u0107 talentu. A Sienkiewicz trwa\u0142, przenika\u0142 do duszy s\u0142owem, czystym i pi\u0119knym.
\r\n \u201eWczoraj na wieczorze u ks. Malatesta us\u0142ysza\u0142em frazes: l’improductivite slave” [s\u0142owia\u0144ska niemoc]. Dozna\u0142em ulgi, jak owi chorzy nerwowi, kt\u00f3rzy dowiedziawszy si\u0119 od doktora, \u017ce objawy ich choroby s\u0105 znane i \u017ce wiele os\u00f3b cierpi podobnie, ciesz\u0105 si\u0119 z tej wiadomo\u015bci. Prawda! prawda! ilu to ja mam koleg\u00f3w – nie wiem, czy w ca\u0142ej S\u0142owia\u0144szczy\u017anie, bo jej nie znam – ale ilu u nas!
\r\n My\u015bla\u0142em o tej improductivite slave ca\u0142\u0105 noc. Nieg\u0142upi by\u0142 cz\u0142owiek, kt\u00f3ry to tak sformu\u0142owa\u0142. Jest w nas co\u015b takiego; jest jaka\u015b nieudolno\u015b\u0107 \u017cyciowa do wydania z siebie wszystkiego, co si\u0119 w nas mie\u015bci. Mo\u017cna rzec, \u017ce B\u00f3g da\u0142 nam \u0142uk i strza\u0142y, tylko odm\u00f3wi\u0142 zdolno\u015bci do napi\u0119cia tego \u0142uku i wypuszczenia strza\u0142.”2<\/sup> Prawda, jakie ciekawe spostrze\u017cenie Sienkiewicza dotycz\u0105ce S\u0142owian: bogactwo duszy i s\u0142abo\u015b\u0107 czynu. Jak\u017ce trafne, jak\u017ce aktualne. Albo inny fragment: \u201eLudzie nie licz\u0105 si\u0119 z tym, \u017ce trzeba umie\u0107 chcie\u0107”.3<\/sup> Och, jak\u017ce cz\u0119sto jeste\u015bmy oci\u0119\u017cali, jak nam si\u0119 nic nie chce, cho\u0107 sprawy s\u0105 pilne i wa\u017cne, a nam si\u0119 nie chce chcie\u0107. A ile\u017c takich skarb\u00f3w znajduje si\u0119 w ca\u0142ej powie\u015bci Bez dogmatu, a ile w Wirach, w Rodzinie Po\u0142anieckich i tylu, tylu innych.
\r\n Czy rzeczywi\u015bcie s\u0142owo Sienkiewicza nie b\u0119dzie ju\u017c dociera\u0107 w szkole do polskiej m\u0142odzie\u017cy? A\u017c trudno da\u0107 temu wiar\u0119. To niemo\u017cliwe.<\/p>\r\n\r\n

Piotr Jaroszy\u0144ski<\/em><\/strong>
\r\n „Kim jeste\u015bmy”<\/p>\r\n\r\n

1 <\/sup>I. J. Paderewski, My\u015bli o Polsce i Polonii, Paris 1992, s. 106n.
\r\n 2<\/sup> H. Sienkiewicz, Bez dogmatu, Warszawa 1988, s. 14.
\r\n 3<\/sup> ibid., s. 13.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"S\u0105 w historii kultury polskiej postaci, kt\u00f3re syntetyzuj\u0105 ca\u0142ego ducha narodu, nadaj\u0105c mu jeszcze bogatsze oblicze. Zaiste, trudno by\u0107 Polakiem, nie karmi\u0105c si\u0119 ich tw\u00f3rczo\u015bci\u0105, nie oddychaj\u0105c barw\u0105 i d\u017awi\u0119kiem ich s\u0142\u00f3w. O jednym z nich zebrani w roku 1916 w Chicago Polacy mogli us\u0142ysze\u0107 te s\u0142owa: \u201eCzem\u017ce on by\u0142, ten cz\u0142owiek wielki, po kt\u00f3rym […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[65,98],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19504"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=19504"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19504\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=19504"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=19504"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=19504"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}