{"id":19216,"date":"2010-03-09T17:50:17","date_gmt":"2010-03-09T22:50:17","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=19216"},"modified":"2010-03-09T17:50:17","modified_gmt":"2010-03-09T22:50:17","slug":"szczypta-soli-trzezwiacych-stanislaw-michalkiewicz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=19216","title":{"rendered":"Szczypta soli trze\u017awi\u0105cych – Stanis\u0142aw Michalkiewicz<\/em>"},"content":{"rendered":"


<\/p>\r\n\r\n

\u201eA wiesz ty, co o tobie m\u00f3wi\u0105 w ca\u0142ym mie\u015bcie? A wiesz ty, co to b\u0119dzie z Polsk\u0105 za lat dwie\u015bcie?<\/em>\u201d – tak kusi\u0142 Diabe\u0142 Ksi\u0119dza Potra w \u201eDziadach<\/em>\u201d Adama Mickiewicza. Jerzy Friedman jest jeszcze lepszy, chocia\u017c na pierwszy rzut oka sprawia wra\u017cenie mniej ambitnego; nie przewiduje co to b\u0119dzie z Polsk\u0105 \u201eza lat dwie\u015bcie<\/em>\u201d, tylko – co b\u0119dzie jeszcze w tym stuleciu – \u017ce Polska b\u0119dzie \u201emocarstwem<\/em>\u201d, oczywi\u015bcie pod warunkiem, gdy b\u0119dzie s\u0142ucha\u0142a starszych i m\u0105drzejszych, to znaczy – Stan\u00f3w Zjednoczonych. Na ten temat odby\u0142a si\u0119 niedawno na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim debata, do kt\u00f3rej r\u00f3wnie\u017c i ja zosta\u0142em zaproszony.<\/p>\r\n\r\n

Mocarstwowo\u015bci\u0105 nazywamy zdolno\u015b\u0107 pa\u0144stwa do ustanawiania i egzekwowania w\u0142asnej woli, tzn. – w\u0142asnych praw nie tylko w swoich granicach – bo to jest zwyczajna suwerenno\u015b\u0107 – ale r\u00f3wnie\u017c poza swoimi granicami. To jest polityczny aspekt mocarstwowo\u015bci, ale nie wyczerpuje on ca\u0142o\u015bci zagadnienia. Bo mocarstwowo\u015b\u0107 pa\u0144stwa mo\u017ce zaznaczy\u0107 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w aspekcie gospodarczym, militarnym, a tak\u017ce – w aspekcie kulturowym. W aspekcie gospodarczym mamy do czynienia z mocarstwowo\u015bci\u0105 w sytuacji, gdy gospodarka jakiego\u015b pa\u0144stwa determinuje kszta\u0142t i funkcjonowanie gospodarek innych pa\u0144stw, regionu, albo nawet – ca\u0142ego \u015bwiata. W tym znaczeniu mocarstwowo\u015b\u0107 mo\u017cna przypisa\u0107 Stanom Zjednoczonym, Japonii, Chinom, a tak\u017ce – Niemcom czy Wlk. Brytanii. Np. chi\u0144ski eksport w roku 2009 osi\u0105gn\u0105\u0142 warto\u015b\u0107 1,4 bln dolar\u00f3w, wychodz\u0105c na pierwsze miejsce w \u015bwiecie. Na drugim miejscu uplasowa\u0142 si\u0119 eksport niemiecki, a na trzecim – osi\u0105gn\u0105wszy warto\u015b\u0107 1,035 bln dolar\u00f3w – ameryka\u0144ski. Pot\u0119ga gospodarcza z regu\u0142y przek\u0142ada si\u0119 r\u00f3wnie\u017c na pot\u0119g\u0119 militarn\u0105. Pod tym wzgl\u0119dem na \u015bwiecie zdecydowanie przoduj\u0105 Stany Zjednoczone (ok. 600 mld dolar\u00f3w wydatk\u00f3w wojskowych rocznie) przed Chinami (ok. 85 mld dolar\u00f3w), Francj\u0105 (65 mld), Wlk. Brytani\u0105 (65 mld), Rosj\u0105 (58 mld), Niemcami (47 mld) i Japoni\u0105 (46 mld). Wreszcie aspekt kulturowy; w XVII i XVIII wieku niekwestionowanym mocarstwem kulturowym by\u0142a Francja. J\u0119zyk francuski i francuska literatura dominowa\u0142y w\u015br\u00f3d wykszta\u0142conych, a nawet niekoniecznie wykszta\u0142conych, tylko – wy\u017cszych warstw spo\u0142ecznych Europy, wp\u0142ywaj\u0105c na spos\u00f3b my\u015blenia ca\u0142ych narod\u00f3w. Z tego w\u0142a\u015bnie okresu pochodzi porzekad\u0142o: ce qui n\u2019est pas claire, n\u2019est pas francais (co nie jest jasne, nie jest francuskie).<\/p>\r\n\r\n

Jak z tego punktu widzenia wygl\u0105da Polska? Czy istniej\u0105 jakie\u015b przes\u0142anki, z kt\u00f3rych mo\u017cna by wyprowadzi\u0107 przynajmniej przypuszczenie, \u017ce s\u0105 one zal\u0105\u017ckiem rych\u0142ej mocarstwowo\u015bci? Od strony politycznej sytuacja wygl\u0105da dok\u0142adnie odwrotnie. 1 grudnia ubieg\u0142ego roku Polska formalnie sta\u0142a si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 sk\u0142adow\u0105 Unii Europejskiej – pa\u0144stwa, kt\u00f3rego kierownikiem politycznym s\u0105 Niemcy i dla kt\u00f3rych Unia Europejska jest narz\u0119dziem podporz\u0105dkowania swojej woli innych kraj\u00f3w europejskich – s\u0142abszych lub tylko g\u0142upszych. Unia ma swoje w\u0142adze, z ministrem spraw zagranicznych, kt\u00f3rego linii pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie powinny podporz\u0105dkowa\u0107 si\u0119 \u201ebez zastrze\u017ce\u0144<\/em>\u201d. Bardzo trudno dopatrze\u0107 si\u0119 w tym jakichkolwiek zadatk\u00f3w przysz\u0142ej mocarstwowo\u015bci, nawet gdyby pa\u0144stwo nasze nie by\u0142o w takim stopniu spenetrowane, a nawet – zarz\u0105dzane przez o\u015bcienn\u0105 agentur\u0119. Podobnie wygl\u0105da aspekt gospodarczy. Od 1 maja 2004 roku Polska jest intensywnie przekszta\u0142cana w stref\u0119 p\u00f3\u0142przemys\u0142owej-p\u00f3\u0142rzemie\u015blniczej wytw\u00f3rczo\u015bci, zgodnie z opracowanym jeszcze w roku 1915 projektem Mitteleuropa, zak\u0142adaj\u0105cym utworzenie w Europie \u015arodkowo-Wschodniej niemieckich protektorat\u00f3w o gospodarkach peryferyjnych i uzupe\u0142niaj\u0105cych gospodark\u0119 niemieck\u0105. Gospodarka polska nie determinuje ani kszta\u0142tu, ani funkcjonowania gospodarek kraj\u00f3w o\u015bciennych. Jest akurat odwrotnie i nic nie wskazuje na to, \u017ceby pod tym wzgl\u0119dem sytuacja mia\u0142a si\u0119 zmieni\u0107 zw\u0142aszcza, \u017ce towarzyszy temu post\u0119puj\u0105ce rozbrajanie pa\u0144stwa, po\u0142\u0105czone ze stopniowym demontowaniem przemys\u0142u ci\u0119\u017ckiego. W rezultacie Polska coraz bardziej przypomina \u201estref\u0119 buforow\u0105<\/em>\u201d, kt\u00f3rej utworzenie mi\u0119dzy zjednoczonymi Niemcami a Zwi\u0105zkiem Radzieckim postulowa\u0142 jeszcze w roku 1987 Edward Szewardnadze.<\/p>\r\n\r\n

Podobnie nic nie zwiastuje narodzin polskiej mocarstwowo\u015bci w sferze kulturowej. Kultura polska nie tylko zreszt\u0105 dzisiaj, ale co najmniej od 1939 roku ma charakter imitatorski – a i to tylko w tych obszarach, gdzie nie zdegradowa\u0142a si\u0119 do funkcji czysto propagandowych. O ile w wieku XVII polski snobizm wyra\u017ca\u0142 si\u0119 w oryginalnej ideologii sarmatyzmu, do kt\u00f3rej uda\u0142o si\u0119 nawet akomodowa\u0107 kszta\u0142t katolicyzmu, o tyle snobizm dzisiejszy sprowadza si\u0119 do pragnienia by by\u0107 takim samym, jak inni. Wprawdzie Juliusz S\u0142owacki w profetycznej wizji dostrzeg\u0142 to ju\u017c w XIX wieku, ale tak naprawd\u0119, to dopiero dzisiaj Polska sta\u0142a si\u0119 prawdziw\u0105 \u201epapug\u0105 narod\u00f3w<\/em>\u201d. Ani Doda Elektroda z Nergalem, ani Kuba Wojew\u00f3dzki ze swoimi go\u015b\u0107mi, ani wreszcie autorytety moralne, co to \u201ebez swojej wiedzy i zgody<\/em>\u201d, to nie s\u0105 zwiastuny przysz\u0142ej kulturowej polskiej mocarstwowo\u015bci. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c nie ma ani jednej przes\u0142anki, kt\u00f3ra by zapowiada\u0142a narodziny polskiej mocarstwowo\u015bci w jakimkolwiek aspekcie.<\/p>\r\n\r\n

Dlaczego w takim razie Jerzy Friedman sadzi nam takie komplementy? Mo\u017cliwo\u015bci s\u0105 dwie; albo nie ma poj\u0119cia o istniej\u0105cej sytuacji i jego \u017cyczliwo\u015b\u0107 dla nas znacznie wyprzedza u niego poczucie rzeczywisto\u015bci, albo te\u017c liczy na to, \u017ce jak nam tak zakadzi, to bez zastanowienia zrobimy wszystko, co tylko podpowiedz\u0105 nam starsi i m\u0105drzejsi. Warto w tej sytuacji przypomnie\u0107, jak\u0105 charakterystyk\u0119 wystawi\u0142 naszemu narodowi Winston Churchill – \u017ce jeste\u015bmy narodem wyj\u0105tkowo lekkomy\u015blnym. Wiedzia\u0142, co m\u00f3wi, bo najlepszym tego dowodem by\u0142o zaufanie, jakim nasi przyw\u00f3dcy obdarzyli w\u0142a\u015bnie jego, kt\u00f3ry razem z Franklinem Rooseveltem sprzeda\u0142 nas Stalinowi, niczym krow\u0119. Czy\u017cby zatem przygotowywana by\u0142a kolejna transakcja?\r\n\r\n

Stanis\u0142aw Michalkiewicz<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n

Felieton \u00a0\u2022<\/strong> tygodnik \u201eNasza Polska\u201d \u00a0\u2022<\/strong> 9 marca 2010<\/p>\r\n\r\n

Sta\u0142y komentarz Stanis\u0142awa Michalkiewicza ukazuje si\u0119 w ka\u017cdym numerze tygodnika \u201eNasza Polska\u201d.<\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"\u201eA wiesz ty, co o tobie m\u00f3wi\u0105 w ca\u0142ym mie\u015bcie? A wiesz ty, co to b\u0119dzie z Polsk\u0105 za lat dwie\u015bcie?\u201d – tak kusi\u0142 Diabe\u0142 Ksi\u0119dza Potra w \u201eDziadach\u201d Adama Mickiewicza. Jerzy Friedman jest jeszcze lepszy, chocia\u017c na pierwszy rzut oka sprawia wra\u017cenie mniej ambitnego; nie przewiduje co to b\u0119dzie z Polsk\u0105 \u201eza lat dwie\u015bcie\u201d, […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[124,98,34],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19216"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=19216"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19216\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=19216"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=19216"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=19216"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}