Nie mog\u0142em zrozumie\u0107, czemu tak si\u0119 dzieje, \u017ce kiedy wszystkim woko\u0142o dawano, mnie zrzadka tylko wpad\u0142 w r\u0119ce rubel, lub p\u00f3\u0142rubl\u00f3wka. Pracowa\u0142o nas urz\u0119dnik\u00f3w przesz\u0142o dwudziestu, ja by\u0142em najm\u0142odszy. Zrazu dziwi\u0142o mnie to, potem niepokoi\u0142o, dalej – gniewa\u0107 zacz\u0119\u0142o, wreszcie – pocz\u0105\u0142em bada\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142a niezwyk\u0142ego zjawiska.
\r\n – Wszystkim woko\u0142o daj\u0105, a mnie nie daj\u0105!…
\r\n \u201eZapewne wygl\u0105dam zbyt m\u0142odo?\u201d – pomy\u015bla\u0142em. – Zapu\u015bci\u0142em brod\u0119 – i nic! \u201eMo\u017ce rozmawiam z interesantami zbyt grzecznie?\u201d Sta\u0142em si\u0119 opryskliwy – i nic! \u201eMo\u017ce trzeba zlekka napomkn\u0105\u0107, \u017ce niby nale\u017cy si\u0119 co\u015b za fatyg\u0119?…\u201d Pr\u00f3bowa\u0142em – nie rozumieli.<\/p>\r\n
A by\u0142 w naszym urz\u0119dzie urz\u0119dnik do\u015bwiadczony kt\u00f3ry najciszej si\u0119 sprawowa\u0142, a najwi\u0119cej bra\u0142.
\r\n Uda\u0142em si\u0119 do niego po rad\u0119.
\r\n – Nie we\u017acie za z\u0142e, Piotrze Michaj\u0142owiczu… M\u0142ody, niedo\u015bwiadczony jestem. Pouczcie!
\r\n – D\u0142uga to nauka, m\u00f3j m\u0142odzie\u0144cze… I wa\u017cna… I trudna… I w szkole si\u0119 nie nauczysz… W \u017cadnej szkole… To trzeba prywatnie… Tak, prywatnie.<\/p>\r\n
Pi\u0119\u0107 pierwszych godzin – by\u0142y to wyk\u0142ady teoretyczne. Robi\u0142em z nich notatki i mo\u017ce kiedy\u015b wydam, jako \u201eSamouczek brania.\u201d Cztery nast\u0119pne wyk\u0142ady – praktyczne. Ostatnia godzina – egzamin.
\r\n W pokoju nauczyciela ustawili\u015bmy stolik: na nim ka\u0142amarz, pi\u00f3ro, szklank\u0119 herbaty, lak, papier – niby biurko moje. Siedz\u0119 przy biurku. On, niby interesant podchodzi. Ja wstaj\u0119 w\u00f3wczas i zbli\u017cam si\u0119 do okna, przewracam kartki ksi\u0105\u017cki niby czego\u015b szukam. On niecierpliwie przest\u0119puje z nogi na nog\u0119, spogl\u0105da na zegarek, chrz\u0105ka. Mija pi\u0119\u0107 minut – akurat tyle, ile trzeba, aby wiedzie\u0107, do jakiej klategoryi nale\u017cy interesant. Zbli\u017cam si\u0119 do stolika, otwieram szuflad\u0119, bior\u0119 papierek, robi\u0119 na nim znaczek niebieskim o\u0142\u00f3wkiem.
\r\n – Przepraszam pana – m\u00f3wi interesant – czy nie m\u00f3g\u0142bym…
\r\n Teraz podchodz\u0119 do drugiego okna i zaczynam uwa\u017cnie co\u015b przegl\u0105da\u0107, poszukuj\u0105c niby czego\u015b, co ma zwi\u0105zek z trzymanym w r\u0119ku papierkiem – z adnotacy\u0105 niebieskim o\u0142\u00f3wkiem.
\r\n Po pi\u0119ciu minutach powracam do pierwszego okna – jestem zaj\u0119ty, jak \u017co\u0142nierz na warcie – nie wolno mi z nikim rozmawia\u0107 – niczem rozprasza\u0107 uwagi. Jestem urz\u0119dnikiem pracowitym i systematycznym, kt\u00f3ry nie chwyta dwu zaj\u0119cy naraz, nie rozpoczyna nowej sprawy, dop\u00f3ki nie zako\u0144czy ostatniej z kolei.
\r\n Zbli\u017cam si\u0119 zn\u00f3w do stolika, zwil\u017cam usta jednym tylko \u0142ykiem herbatyl.
\r\n – Przepraszam, czy nie m\u00f3g\u0142bym…
\r\n Rzucam okiem na podany mi papier przelotnie tylko, niby zaprz\u0105tni\u0119ty my\u015bl\u0105 o czem innem, odleg\u0142ym a tejemniczem, a wa\u017cnem… Wiem ju\u017c, o co idzie i wed\u0142ug tego stosuj\u0119 dalsze dzia\u0142anie.
\r\n – Zaraz, prosz\u0119 spocz\u0105\u0107!
\r\n Nast\u0119pnie trzeba zapyta\u0107: o co idzie? Ale pomi\u0119dzy pierwszem s\u0142owem: \u201ezaraz\u201d, a nast\u0119pnem zapytaniem: \u201e co idzie?\u201d – urz\u0119dnik winien skry\u0107 si\u0119 w s\u0105siednim pokoju. Zawsze nasuwa to interesantowi my\u015bl, \u017ce mo\u017ce on wyj\u015b\u0107, znikn\u0105\u0107 – pozostawi\u0107 go samemu, osieroconego, bezbronnego.
\r\n Wracasz. Interesant podchodzi do biurka.
\r\n – Przepraszam, czy nie m\u00f3g\u0142bym…
\r\n – O co chodzi?
\r\n S\u0142uchasz uwa\u017cnie do pewnego momentu, nagle przypominasz sobie o czem\u015b niezmiernie wa\u017cnem, otwierasz szuflad\u0119, wyjmujesz papier\u00f3w pi\u0119\u0107, jeden z nich ozdabiasz czerwon\u0105 adnotacj\u0105.
\r\n – W tej chwili – przerywasz interesantowi i odchodzisz do s\u0105siedniego stolika, tam zag\u0142\u0119biasz si\u0119 jeszcze w grubsz\u0105 ksi\u0119g\u0119.
\r\n Je\u017celi interesant i to wyczeka – dajesz mu informacj\u0119, mo\u017cliwie niedok\u0142adn\u0105, a pozwalaj\u0105c\u0105 domy\u015bla\u0107 si\u0119, \u017ce sprawa jest mocno skomplikowana i jako taka, ci\u0105gn\u0105\u0107 si\u0119 mo\u017ce bardzo, bardzo d\u0142ugo. Nie okazujesz \u017cadnej ch\u0119ci u\u0142atwienia i bro\u0144 Bo\u017ce, nie \u017c\u0105dasz wynagrodznia. Ile naszych braci marnie zgin\u0119\u0142o tylko dlatego, \u017ce nie umieli wyczeka\u0107.
\r\n Interesant idzie sobie, wr\u00f3ci jutro, pojutrze – za tydzie\u0144 – przez ten czas, je\u015bli sam nie wie – powie mu kto\u015b: \u201edaj.\u201d
\r\n Has\u0142o: \u201edaj!\u201d wyj\u015b\u0107 musi od krewnych, przyjaci\u00f3\u0142, znajomych interesanta, nigdy od urz\u0119dnika. Interesant jest to bydl\u0105tko o bardzo jednostajnej duszy: zawsze si\u0119 spieszy i opowiada stu ludziom o trudno\u015bciach, na kt\u00f3re si\u0119 natkn\u0105\u0142. Te dwie cechy s\u0105 w\u0142a\u015bnie sprzymierze\u0144cami urz\u0119dnika w braniu.
\r\n Tu nie trzeba si\u0119 ani og\u0142asza\u0107, ani reklamowa\u0107. Sto os\u00f3b wiedzie\u0107 b\u0119dzie, \u017ce za trzy ruble interesant unikn\u0105\u0142 ca\u0142ego szeregu szykan, trudno\u015bci, zw\u0142oki, bieganiny, itd.
\r\n St\u0105d jednak p\u0142ynie zasada:
\r\n – Nic nigdy i nikomu za darmo!
\r\n Bo to demoralizuje. Jeden bezp\u0142atnie obs\u0142u\u017cony opowie pi\u0119ciu setkom ludzi, \u017ce on za\u0142atwi\u0142 kwesty\u0119 bezp\u0142atnie, wprowadzi dezoryentacy\u0119, sp\u0142oszy, rozzuchwali, wzbudzi zazdro\u015b\u0107, ch\u0119\u0107 na\u015bladowania.
\r\n – Przepraszam – to ju\u017c teorya, a mia\u0142em opisa\u0107 tylko egzamin.<\/p>\r\n
Ot\u00f3\u017c mistrz m\u00f3j odgrywa\u0142 na egzaminie interesanta najtrudniejszego, to jest nieobliczalnego, kt\u00f3ry to niecierpliwi si\u0119, to zn\u00f3w \u0142agodnieje, to prosi, to grozi – kt\u00f3ry naprawd\u0119 nie wie, po co i dlaczego robi to wszystko urz\u0119dnik. Jest to okaz niezmiernie rzadki, ale si\u0119 spotyka, s\u0105 to szcz\u0105tki zdemoralizowanych przez ostatnie lata chaosu, lub ludzie, kt\u00f3rzy powracaj\u0105 po d\u0142u\u017cszym pobycie za granic\u0105.
\r\n Egzamin trwa\u0142 dwie godziny. Nauczyciel tak przej\u0105l si\u0119 swoj\u0105 rol\u0105, \u017ce wreszcie ociekaj\u0105c potem krwawym, po\u0142o\u017cy\u0142 mi na stoliku rubla.
\r\n – W tej chwili s\u0142u\u017c\u0119 – zawo\u0142a\u0142em.
\r\n Obj\u0105\u0142 mnie, przycisn\u0105\u0142 do piersi – i za\u0142ka\u0142 z rozrzewnieniem.<\/p>\r\n
Zda\u0142em celuj\u0105co.<\/p>\r\n
<\/p>\r\n
Niedziela<\/em><\/strong>, dawniej \u201eR\u00f3zga\u201d, Dodatek powie\u015bciowo-naukowy do \u201eAmeryki-Echa\u201d i \u201eEcha Polskiego\u201d, Toledo, Ohio, 8 grudnia 1912 r.<\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Nie mog\u0142em zrozumie\u0107, czemu tak si\u0119 dzieje, \u017ce kiedy wszystkim woko\u0142o dawano, mnie zrzadka tylko wpad\u0142 w r\u0119ce rubel, lub p\u00f3\u0142rubl\u00f3wka. Pracowa\u0142o nas urz\u0119dnik\u00f3w przesz\u0142o dwudziestu, ja by\u0142em najm\u0142odszy. Zrazu dziwi\u0142o mnie to, potem niepokoi\u0142o, dalej – gniewa\u0107 zacz\u0119\u0142o, wreszcie – pocz\u0105\u0142em bada\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142a niezwyk\u0142ego zjawiska. – Wszystkim woko\u0142o daj\u0105, a mnie nie daj\u0105!… \u201eZapewne […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1883"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1883"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1883\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1883"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1883"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1883"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}