{"id":18414,"date":"2010-02-16T14:03:12","date_gmt":"2010-02-16T19:03:12","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=18414"},"modified":"2010-02-16T14:03:12","modified_gmt":"2010-02-16T19:03:12","slug":"swinki-cztery-i-wilk-krugman-o-niemniej-pozytecznym-jak-przyjemnym-najlepszym-pieniadzu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=18414","title":{"rendered":"\u015awinki cztery i wilk Krugman – „O niemniej po\u017cytecznym jak przyjemnym najlepszym pieni\u0105dzu”"},"content":{"rendered":"

Staram si\u0119 trzyma\u0107 z dala od publicznych komentarzy na temat tak zwanych \u201erynk\u00f3w finansowych\u201d, bo jeszcze kto\u015b we\u017amie sobie do serca moje opinie i postanowi \u201ezainwestowa\u0107\u201d zgodnie z nimi i wtedy zamiast odpowiedzialno\u015bci tylko za siebie, b\u0119d\u0119 mia\u0142 na g\u0142owie jeszcze innych\u2026 Tak to post\u0119puj\u0105 jedynie powa\u017cni analitycy i uczestnicy \u201erynku\u201d. Nie mamy euro, wi\u0119c losy tej waluty specjalnie mnie nie frapuj\u0105, nasze OFE nie mog\u0105 zabranych mi pod przymusem pieni\u0119dzy inwestowa\u0107 w \u201e\u015bwi\u0144skie\u201d obligacje, wi\u0119c co si\u0119 dzieje w Grecji te\u017c mnie na razie nie obchodzi, zacznie dopiero latem – jak przyjdzie pora wakacji. P\u00f3ki co wa\u017cniejsze s\u0105 warunki pogodowe w Alpach. Ale informacje na temat PI(I)GS bij\u0105 jednak po oczach, tak, \u017ce nie spos\u00f3b cho\u0107by chwilki si\u0119 nad nimi nie zatrzyma\u0107. To drugie \u201eI\u201d zale\u017cy od tego, czy W\u0142ochy (Italy) ju\u017c dodamy do czterech \u201e\u015bwinek\u201d (Portugal, Irland, Greece, Spain), czy jeszcze nie. Ale od sk\u0142adu dru\u017cyny \u201e\u015bwinek\u201d wa\u017cniejszy jest cel gry. Za spraw\u0105 \u201e\u015bwinek\u201d i debaty: pomog\u0105, czy nie pomog\u0105, wraca bowiem \u201esprawa euro\u201d.<\/p>\r\n\r\n

Wczoraj g\u0142os zabra\u0142 na ten temat sam Poul Krugman. Laureat Nagrody Nobla z Ekonomii i wielki zwolennik Planu Paulsona tudzie\u017c innych trik\u00f3w monetarno-ksi\u0119gowych podejmowanych w celu \u201eo\u017cywienia\u201d gospodarki.<\/p>\r\n\r\n

I co rzecze nasz \u201eZaratustra\u201d, kt\u00f3ry, tak jak Nietzsche og\u0142osi\u0142 \u015bmier\u0107 Boga, og\u0142osi\u0142 \u015bmier\u0107 wolnego rynku, a \u201enadcz\u0142owiekiem\u201d zrobi\u0142 prezesa FED, kt\u00f3ry przy pomocy maszyny drukarskiej uratuje gospodark\u0119?<\/p>\r\n\r\n

Ot\u00f3\u017c rzecze, tak w skr\u00f3cie, \u017ce grecki kryzys pokazuje, \u017ce nie nale\u017ca\u0142o jeszcze wprowadza\u0107 w Europie wsp\u00f3lnej waluty (The Making of a Euromess http:\/\/www.nytimes<\/a>)<\/p>\r\n\r\n

Bardzo to ciekawe, bo jeszcze tydzie\u0144 temu Pan Profesor uzna\u0142 koncentrowanie si\u0119 na problemach Grecji za \u201eUnderstandable\u201d, albowiem Grecka ekonomia \u201eis very small\u201d w por\u00f3wnaniu do takiej, na przyk\u0142ad, Hiszpanii (http:\/\/krugman<\/a>)<\/p>\r\n\r\n

W\u0142a\u015bnie dlatego Panie Profesorze, \u017ce problem grecki jest ma\u0142y (stosunkowo) Frau Angela i Monsieur Nicolas mog\u0105 si\u0119 na nim \u201ekoncentrowa\u0107\u201d. A dok\u0142adniej mog\u0105 si\u0119 koncentrowa\u0107 na gadaniu o nim. Bo jak dojdzie do Hiszpanii, to ju\u017c nie b\u0119dzie o czym nawet gada\u0107, bior\u0105c pod uwag\u0119 poziom zaanga\u017cowania bank\u00f3w niemieckich i francuskich w hiszpa\u0144skie obligacje i bony skarbowe, co mo\u017cna zobaczy\u0107 mi\u0119dzy innymi tu: http:\/\/socioecohistory<\/a><\/p>\r\n\r\n

Jak wynika z danych BIS (Bank for International Settlements), niemieckie, francuskie i brytyjskie banki maj\u0105 \u201ezaanga\u017cowane\u201d (czytaj: \u201eutopione\u201d) w \u201e\u015bwinkach\u201d ponad 2 biliony USD (\u201epo ameryka\u0144sku ponad 3 triliony)! Niemieckie – 540 miliard\u00f3w (\u201epo ameryka\u0144sku\u201d bilion\u00f3w), co stanowi 26% ca\u0142ej ich ekspozycji w papiery d\u0142u\u017cne, francuskie – 370 miliard\u00f3w\/bilion\u00f3w (18%), a brytyjskie – 350 miliard\u00f3w\/bilion\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n

\u201eNiemiaszki\u201d mimo to zachowuj\u0105 wi\u0119kszy spok\u00f3j, od, jak zwykle bardziej panikuj\u0105cych Francuz\u00f3w. G\u0142\u00f3wny ekonomista Societe General Klaus Baader do\u015b\u0107 nerwowo powiedzia\u0142 Bloomberg\u2019owi \u201eThe crisis in Greece is…a concrete problem for Europe \u201d\u00b2s whole banking sector\u201d i nie omieszka\u0142 doda\u0107, \u017ce \u201ethat explains the interest of finance ministers in stabilizing the situation\u201d. <\/span><\/p>\r\n\r\n

Trzeba jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce na Grecj\u0119 przypadaj\u0105 \u201eraptem\u201d 253 miliardy\/biliony. To\u017c to \u201epiku\u015b\u201d. Na Hiszpani\u0119 przypada ponad 840 miliard\u00f3w\/bilion\u00f3w USD! A na Irlandi\u0119 nie wiele mniej, tylko inaczej roz\u0142o\u017cone – g\u0142\u00f3wnie w bankach angielskich. No chyba, \u017ce \u201eGoldmani\u0105tka\u201d, kt\u00f3rzy pomagali Grekom ukrywa\u0107 prawdziw\u0105 wysoko\u015b\u0107 ich d\u0142ugu, fa\u0142szuj\u0105c dane dotycz\u0105ce currency i przyjmuj\u0105c w rozliczeniach CCS (Cross Currency Swap) fikcyjne kursy walutowe (http:\/\/www.nytimes.<\/a>) zrobili to lepiej ni\u017c si\u0119 nam wydaje i prawdziwy d\u0142ug Grecji jest wy\u017cszy.<\/p>\r\n\r\n

Ale wracaj\u0105c do Krugmana: najciekawszy jest taki oto \u201eKrugmaniz\u201d: \u201ethe real story behind the euromess lies not in the profligacy of politicians but in the arrogance of elites \u201d\u201d specifically, the policy elites \u2026\u201d Bardzo mnie zaciekawi\u0142o tak wyra\u017ane odr\u00f3\u017cnienie \u201epoliticians\u201d od \u201epolicy elites\u201d. Od dawna by\u0142o wiadomo, \u017ce nie wszyscy \u201epoliticians\u201d zas\u0142uguj\u0105 na miano \u201eelite\u201d, bo generalnie niekt\u00f3rzy s\u0105 \u201eoszo\u0142omami\u201d. Ale dot\u0105d za oszo\u0142om\u00f3w uchodzili ci, kt\u00f3rzy uwa\u017cali, \u017ce wprowadzanie euro jako projektu stricte politycznego, kt\u00f3ry ma przy\u015bpieszy\u0107 integracj\u0119 Europy, a w szczeg\u00f3lno\u015bci uchroni\u0107 nas od niemieckiej dominacji, a w jeszcze wi\u0119kszej szczeg\u00f3lno\u015bci od dominacji na kontynencie niemieckiej marki (funt si\u0119 jako\u015b w\u00f3wczas jeszcze trzyma\u0142) nie ma szans powodzenia z przyczyn ekonomicznych w\u0142a\u015bnie. A tu prosz\u0119 – do \u201eoszo\u0142om\u00f3w\u201d do\u0142\u0105czy\u0142 Krugman. Co wi\u0119cej, za winne wszystkiemu uzna\u0142 te \u201epolicy elites\u201d, kt\u00f3re \u201epushed Europe into adopting a single currency well before the continent was ready for such an experiment\u201d.<\/span><\/p>\r\n\r\n

Rych\u0142o w czas – chcia\u0142oby si\u0119 rzec. Ale jakby si\u0119 Krugman zorientowa\u0142 wcze\u015bniej czym si\u0119 mo\u017ce sko\u0144czy\u0107 wsp\u00f3lna waluta dla kraj\u00f3w tak odmiennych jak Niemcy i Grecja, i gdzie\u015b o tym rozpowiedzia\u0142, to nie dosta\u0142by Nobla. No chyba \u017ce \u201epokojowego\u201d – zamiast Gore\u2019a albo Obamy, za \u201eratowanie \u015bwiata przed nieurodzajem\u201d (ekonomicznym). Bo dzi\u015b Nobla z Ekonomii mog\u0105 dosta\u0107 tylko \u201edrukarze\u201d. A Krugman zreszt\u0105 do dzi\u015b nie uwa\u017ca, \u017ceby problemem by\u0142a jaka\u015b tam \u201erozrzutno\u015b\u0107\u201d Grek\u00f3w, kt\u00f3rzy przecie\u017c w zestawieniu z radami Krugmana udzielanymi Obamie, wydaj\u0105 si\u0119 nad wyraz pow\u015bci\u0105gliwi w wydawaniu pieni\u0119dzy – zw\u0142aszcza, \u017ce teraz to ich nie maj\u0105, a euro dodrukowa\u0107 sami sobie nie mog\u0105. Hiszpania by\u0142a przecie\u017c mniej rozrzutna ni\u017c Grecja, a problemy za chwil\u0119 b\u0119dzie mia\u0142a jeszcze wi\u0119ksze. Ale\u017c oczywi\u015bcie rozrzutno\u015b\u0107 nie stanowi na kr\u00f3tk\u0105 met\u0119 \u017cadnego problemu! Jak mo\u017cna drukowa\u0107\/dewaluowa\u0107 w\u0142asn\u0105 walut\u0119, to mo\u017cna jako\u015b doci\u0105gn\u0105\u0107 do wybor\u00f3w, a potem win\u0119 za kryzys zrzuci\u0107 na nast\u0119pc\u00f3w, bo w niesko\u0144czono\u015b\u0107 bez konsekwencji drukowa\u0107 si\u0119 jednak nie da.<\/p>\r\n\r\n

Najbardziej rewolucyjne jest twierdzenie Krugmana, \u017ce Hiszpania, czy Grecja mog\u0142aby szybko pokona\u0107 kryzys dewaluuj\u0105c swoj\u0105 narodow\u0105 walut\u0119. Gdyby j\u0105 jeszcze mia\u0142y!!!<\/p>\r\n\r\n

Co na to nadwi\u015bla\u0144scy zwolennicy euro? Ich reakcja nie b\u0119dzie niespodziank\u0105. Bo reakcj\u0105 b\u0119dzie brak reakcji. W nadziei, \u017ce na t\u0119 wypowied\u017a Krugmana nikt nie zwr\u00f3ci specjalnej uwagi. Wi\u0119ksz\u0105 niespodziank\u0105 jest twierdzenie Krugmana, \u017ce to wszystko \u201enie powinno by\u0107 niespodziank\u0105\u201d. \u201eNa d\u0142ugo, zanim wprowadzono euro, ekonomi\u015bci ostrzegali, \u017ce Europa nie jest gotowa na jedn\u0105, wsp\u00f3ln\u0105 walut\u0119. Ostrze\u017cenia te zosta\u0142y zignorowane i przyszed\u0142 kryzys ” – pisze Krugman. Znaczy si\u0119, \u017ce musia\u0142 Krugman do panteonu ekonomist\u00f3w dopu\u015bci\u0107 Miltona Friedmana. Co prawda nazwisko tego \u201efaszysty\u201d i \u201epoplecznika Pinocheta\u201d – u\u017cywaj\u0105c tonu Nami Klein – nie pada w felietonie Krugmana, ale przecie\u017c to w\u0142a\u015bnie autor \u201eWolnego wyboru\u201d wie\u015bci\u0142, \u017ce euro d\u0142ugo nie wytrzyma jako wsp\u00f3lna waluta. W tej sytuacji trzeba b\u0119dzie pewnie wprowadzi\u0107 jakie\u015b zmiany w encyklopediach na temat Friedmana, jak robi\u0142 Winston Smith w \u201e1984\u201d.<\/p>\r\n\r\n

Jak zatem uratowa\u0107 Grecj\u0119, Hiszpani\u0119 i ewentualnie inne \u015bwinki, a wraz z nimi euro? To\u017c to oczywiste! Trzeba przyspieszy\u0107 integracj\u0119 polityczn\u0105 – aby kraje europejskie zacz\u0119\u0142y funkcjonowa\u0107 jak stany w USA. To te\u017c mo\u017ce nie przynie\u015b\u0107 rozwi\u0105zania problemu – jak pokazuje przyk\u0142ad zbankrutowanej Kalifornii. Mo\u017ce lepsze by\u0142oby, \u017ceby Kalifornia wprowadzi\u0142a w\u0142asn\u0105 walut\u0119, ni\u017c \u017ceby si\u0119 Europa szybciej jednoczy\u0142a?<\/p>\r\n\r\n

Najwa\u017cniejsza jest jednak konkluzja: euro to projekt polityczny, a nie ekonomiczny. Nad Wis\u0142\u0105 niekt\u00f3rzy te\u017c ju\u017c podzielaj\u0105 ten pogl\u0105d. Na popularnym blogu przeczyta\u0142em: \u201eJak\u017ce inaczej wygl\u0105da\u0142aby teraz Unia, gdyby wpierw przyj\u0119to konstytucj\u0119 tego zwi\u0105zku pa\u0144stw, w kt\u00f3rej by\u0142yby jej prawdziwe w\u0142adze (nie to, co teraz mamy), prawdziwe zasady g\u0142osowania (bez liberum veto), prawdziwe, twarde, \u0142atwe do wyegzekwowania regu\u0142y rz\u0105dz\u0105ce finansami i jednolite podatki, dzi\u0119ki czemu nie by\u0142oby szkodliwego dumpingu podatkowego. Po ugruntowaniu takiej Unii mo\u017cna by by\u0142o zaprasza\u0107 powoli kolejne pa\u0144stwa, kt\u00f3re musia\u0142by si\u0119 zgodzi\u0107 ze wszystkimi jej regulacjami. Nie by\u0142oby derogacji powalaj\u0105cych na przyk\u0142ad na nieprzyj\u0119cie euro. By\u0142yby za to zasady pozwalaj\u0105ce szybko i bez problemu wykluczy\u0107 z Unii pa\u0144stwo, kt\u00f3re nie stosowa\u0142oby si\u0119 do jej praw\u201d. To taka troszk\u0119 \u201eLibellus aureus nec minus salutaris quam festivus de optimo Reipublicae statu de que nova insula Utopia\u201d <\/strong>(\u201eKsi\u0105\u017ceczka zaiste z\u0142ota i niemniej po\u017cyteczna jak przyjemna o najlepszym ustroju pa\u0144stwa i nieznanej dot\u0105d wyspie Utopii\u201d). Pami\u0119tajmy tylko, \u017ce Morus prawdopodobnie celowo nazwa\u0142 swoj\u0105 wysp\u0119 dwuznacznie. \u201eUtopia\u201d od greckiego outopos<\/em> (ou \u201d\u201d nie<\/em>, topos \u201d\u201d miejsce<\/em>) to \u201enie-miejsce\u201d, albo miejsce, kt\u00f3rego nie ma, lub od eutopia<\/em> dobre miejsce. Czyli dobre miejsce, kt\u00f3rego nie ma. Przyj\u0119cie \u201ewsp\u00f3lnej konstytucji\u201d przez Niemcy, Francj\u0119 i Wielk\u0105 Brytani\u0119 czy wyb\u00f3r wsp\u00f3lnych \u201eprawdziwych w\u0142adz\u201d by\u0142y tak samo realne, jak <\/span><\/p>\r\n\r\n

Mam dwa pytania. Po pierwsze, czy \u201eprzy\u0142\u0105czanie\u201d mia\u0142oby wygl\u0105da\u0107 tak jak w przypadku Kalifornii do USA? A po drugie: czy samemu te\u017c mo\u017cna by\u0142oby wyst\u0105pi\u0107? Czy trzeba by\u0142oby czeka\u0107 na \u201ewykluczenie\u201d? Grecy, Hiszpanie i coraz wi\u0119cej W\u0142och\u00f3w ju\u017c od jakiego\u015b czasu wiedz\u0105 to samo, co dostrzeg\u0142a Pan Profesor Krugman, \u017ce \u0142atwiej by\u0142oby im z w\u0142asn\u0105 walut\u0105. Ale nikt ich nie tylko nie \u201ewykluczy\u201d, ale nawet nie pozwoli \u201ewyst\u0105pi\u0107\u201d jakby im przyszed\u0142 taki pomys\u0142 do g\u0142owy. No chyba, \u017ce pomys\u0142 taki przyjdzie do g\u0142owy Niemcom, kt\u00f3rym obiecywano, \u017ce euro b\u0119dzie tak silne, albo nawet jeszcze silniejsze, jak marka a nie jaka\u015b tam drahma, czy pesso! Jakby si\u0119 jednak \u201eNiemiaszki\u201d po\u0142apa\u0142y, \u017ce maj\u0105 zamiast marki co\u015b na kszta\u0142t lira, to sami mogliby stref\u0119 euro \u201erozwi\u0105za\u0107\u201d. A dalsze kupowanie obligacji greckich czy hiszpa\u0144skich przez niemieckie banki mo\u017ce spowodowa\u0107, \u017ce si\u0119 w ko\u0144cu \u201epo\u0142api\u0105\u201d.<\/p>\r\n\r\n

Prosi\u0142bym wi\u0119c wszystkich zwolennik\u00f3w euro o uznanie fakt\u00f3w oczywistych: euro jest projektem politycznym, a nie ekonomicznym. A unia ekonomiczna, to zupe\u0142nie co innego ni\u017c polityczna. Posiadanie wsp\u00f3lnej waluty nie jest konieczne do funkcjonowania strefy wolnego handlu, kt\u00f3ra si\u0119 charakteryzuje brakiem barier celnych, a nie takim samym kolorem papieru, na kt\u00f3rym jest napisane, \u017ce to oficjalny \u015brodek p\u0142atniczy.<\/p>\r\n\r\n

Wsp\u00f3lna waluta papierowa u\u0142atwia integracj\u0119 polityczn\u0105, a nie ekonomiczn\u0105. Jak si\u0119 nie powiod\u0142a francuskim socjalistom i brytyjskim torysom misja polityczna u Pana Gorbaczowa, \u017ceby si\u0119 bro\u0144 Bo\u017ce nie godzi\u0142 na zjednoczenie Niemiec, (http:\/\/www.timesonline.co.uk\/tol\/news\/politics\/article6829735.ece<\/a>) rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 polityczna gra walut\u0105 i integracj\u0105. Za sw\u0105 zgod\u0119 na po\u0142\u0105czenie Niemiec Monsieur Mitterand za\u017c\u0105da\u0142 zgody Her Kohla na wsp\u00f3ln\u0105 walut\u0119, na kt\u00f3r\u0105 Francuzi b\u0119d\u0105 mieli taki sam wp\u0142yw, albo mo\u017ce nawet wi\u0119kszy, jak Niemcy. I do dzi\u015b euro pozosta\u0142o projektem politycznym, przy pomocy kt\u00f3rego, niekt\u00f3re \u201epolicy elites\u201d – u\u017cywaj\u0105c okre\u015blenia Krugmana – chcia\u0142yby nam ustanowi\u0107 \u201eniemniej po\u017cyteczny jak przyjemny, najlepszy ustroju pa\u0144stwa na nieznanej dot\u0105d wyspie Utopia\u201d.<\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Staram si\u0119 trzyma\u0107 z dala od publicznych komentarzy na temat tak zwanych \u201erynk\u00f3w finansowych\u201d, bo jeszcze kto\u015b we\u017amie sobie do serca moje opinie i postanowi \u201ezainwestowa\u0107\u201d zgodnie z nimi i wtedy zamiast odpowiedzialno\u015bci tylko za siebie, b\u0119d\u0119 mia\u0142 na g\u0142owie jeszcze innych\u2026 Tak to post\u0119puj\u0105 jedynie powa\u017cni analitycy i uczestnicy \u201erynku\u201d. Nie mamy euro, wi\u0119c […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[23,52,20],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18414"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=18414"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18414\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=18414"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=18414"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=18414"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}