{"id":18175,"date":"2010-02-10T09:54:49","date_gmt":"2010-02-10T14:54:49","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=18175"},"modified":"2010-02-10T09:54:49","modified_gmt":"2010-02-10T14:54:49","slug":"bolesne-rachunki-piotr-szubarczyk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=18175","title":{"rendered":"Bolesne rachunki – Piotr Szubarczyk<\/em>"},"content":{"rendered":"

Ilu obywateli Rzeczypospolitej Polskiej wywieziono na Sybir w okresie od wrze\u015bnia 1939 r. do czas\u00f3w PRL? Ilu z nich straci\u0142o tam \u017cycie? Jest rzecz\u0105 oczywist\u0105, \u017ce dok\u0142adnych danych nigdy ju\u017c nie poznamy. Trudno, aby by\u0142o inaczej, skoro nie wiemy nawet, ilu obywateli RP straci\u0142o \u017cycie w czasie wojny. <\/strong><\/p>\r\n\r\n

Podawana przez ca\u0142e lata liczba 6 milion\u00f3w jest ostatnio kwestionowana. W wydanej przez IPN ksi\u0105\u017cce „Polska 1939-1945. Straty osobowe i ofiary represji pod dwiema okupacjami” podaje si\u0119, \u017ce z r\u0105k samych tylko Niemc\u00f3w zgin\u0119\u0142o od 5 mln 470 tys. do 5 mln 670 tys. obywateli RP. Liczba zamordowanych przez Sowiet\u00f3w pozostaje nadal nieznana. Nie ma w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce nale\u017cy do nich zaliczy\u0107 nie tylko ofiary rozstrzeliwa\u0144, np. zbrodni katy\u0144skiej czy zbiorowych zab\u00f3jstw pope\u0142nionych na polskich wi\u0119\u017aniach politycznych, gdy Niemcy uderzy\u0142y w czerwcu 1941 r. na Zwi\u0105zek Sowiecki, ale r\u00f3wnie\u017c tych, kt\u00f3rzy zmarli z powodu nieludzkich warunk\u00f3w, jakie „stworzono” im w \u0142agrach czy na zes\u0142aniu.
\r\n Pierwszy po wojnie spis powszechny w Polsce z 14 lutego 1946 r. ustali\u0142 liczb\u0119 mieszka\u0144c\u00f3w kraju na 23 mln 930 tysi\u0119cy. Dane statystyczne za rok 1938 podawa\u0142y 34 mln 849 tysi\u0119cy obywateli RP. Przedwojenne prognozy dla Polski na rok 1947 zak\u0142ada\u0142y 38 mln 300 tysi\u0119cy os\u00f3b, a na rok 1951 ok. 40 mln, czego wci\u0105\u017c nie osi\u0105gn\u0119li\u015bmy i nie wiadomo, czy w og\u00f3le dojdziemy. Oto prawdziwa skala polskich strat wojennych!
\r\n Nie wiemy, ilu Polak\u00f3w straci\u0142o \u017cycie na Ziemiach Utraconych, pod okupacj\u0105 sowieck\u0105, ilu ponios\u0142o \u015bmier\u0107 w znienawidzonym mundurze sowieckim, po przymusowej „paszportyzacji” i wcieleniu do Armii Czerwonej, ilu Sowieci doprowadzili do \u015bmierci na skutek uwi\u0119zienia, pracy w nieludzkich warunkach, deportowania.<\/p>\r\n\r\n

Indeks represjonowanych<\/strong>
\r\n Straty polskie pod okupacj\u0105 sowieck\u0105 bada od wielu lat O\u015brodek Karta publikuj\u0105cy „Indeks represjonowanych” – wielotomowe dzie\u0142o, w kt\u00f3rym zawarto nie tylko list\u0119 katy\u0144sk\u0105, lecz tak\u017ce wszystkie zidentyfikowane do dzi\u015b miejsca cierpienia i \u015bmierci Polak\u00f3w, rozrzucone po utraconych Kresach Rzeczypospolitej i na „nieludzkiej ziemi”.
\r\n Najwi\u0119cej problem\u00f3w sprawia oszacowanie liczby obywateli RP deportowanych w g\u0142\u0105b Zwi\u0105zku Sowieckiego – zar\u00f3wno w latach 1940-1941, jak i po wojnie. Przez d\u0142ugi czas przy okre\u015blaniu skali deportacji opierano si\u0119 na meldunkach otrzymywanych przez agendy rz\u0105du RP na uchod\u017astwie. Wynika\u0142o z nich, \u017ce liczba obywateli II RP deportowanych b\u0105d\u017a represjonowanych w inny spos\u00f3b przez Zwi\u0105zek Sowiecki zbli\u017cona by\u0142a do liczby obywateli polskich wyp\u0119dzonych ze swoich dom\u00f3w przez Niemc\u00f3w (ponad 2 mln 800 tysi\u0119cy os\u00f3b): Polacy z Kres\u00f3w zaj\u0119tych przez Sowiety w roku 1939 – 1 mln 114 tys., polscy „bie\u017ce\u0144cy” na wsch\u00f3d, zagarni\u0119ci przez Sowiety – 336 tys., indywidualnie aresztowani i deportowani – 250 tys., wcieleni do Armii Czerwonej – 210 tys., je\u0144cy polscy z roku 1939 – 181 tys., robotnicy przymusowi w sowieckich \u0142agrach – 140 tys., deportowani w 1944 i 1945 r. (g\u0142\u00f3wnie \u017co\u0142nierze AK) – 50 tys., internowani na Litwie i \u0141otwie, przej\u0119ci przez Sowiety – 12 tys., polscy g\u00f3rnicy do pracy przymusowej w Sowietach z roku 1945 – 10 tysi\u0119cy. Tak przedstawia\u0142 to m.in. w Encyklopedii „Bia\u0142ych Plam” nieod\u017ca\u0142owany dr Andrzej Szcze\u015bniak.
\r\n W roku 2002 warszawski O\u015brodek Karta oraz IPN wydali ksi\u0105\u017ck\u0119 „Represje sowieckie wobec Polak\u00f3w i obywateli polskich”, w kt\u00f3rej na podstawie dost\u0119pnych, niepe\u0142nych archiwali\u00f3w sowieckich drastycznie zredukowa\u0142y te szacunki do 320 tysi\u0119cy deportowanych. Spowodowa\u0142o to gwa\u0142towne protesty deportowanych.<\/p>\r\n\r\n

G\u0142os Stanis\u0142awa Rymaszewskiego<\/strong>
\r\n Najg\u0142o\u015bniejszym wyrazem tego sprzeciwu by\u0142a ksi\u0105\u017cka sybiraka, pisarza, dr. Stanis\u0142awa Rymaszewskiego „W obronie zaginionych krzy\u017cy. Protest sybiraka” (Gda\u0144sk 2006, drugie wydanie pod tytu\u0142em „W obronie zaginionych syberyjskich krzy\u017cy. Zeznania lesoruba z procesu, jakiego nie by\u0142o i nie b\u0119dzie”, Gda\u0144sk 2008). Autor uwa\u017ca, \u017ce dane archiwalne, do kt\u00f3rych si\u0119 odwo\u0142uje Karta, s\u0105 szcz\u0105tkowe i niewiarygodne: „Na podstawie 'bazy \u017ar\u00f3d\u0142owej’ sowieckiego archiwum, przyj\u0119tej dla weryfikacji liczby polskich zes\u0142a\u0144c\u00f3w, z przykro\u015bci\u0105 stwierdzam, \u017ce dane zawarte w raporcie 'Represje sowieckie wobec Polak\u00f3w i obywateli polskich’, stanowi\u0105 zak\u0142amanie jednego z wi\u0119kszych rozdzia\u0142\u00f3w historii martyrologii narodu polskiego; martyrologii polskiej ludno\u015bci kresowej z zes\u0142a\u0144 w latach 1940-1941 do ZSRS. W sytuacji, kiedy brak danych uniemo\u017cliwia u\u015bci\u015blenie prawdy, to niech w historii pozostanie ta dost\u0119pna prawda, kt\u00f3ra zosta\u0142a ustalona przez ofiary 'na \u017cywo’ – w przedziale wielko\u015bci, a nie precyzyjnie udokumentowane k\u0142amstwo oprawcy”.
\r\n W najnowszym niepublikowanym jeszcze artykule „Lesoruba. Wyr\u0105banie prawdy” Stanis\u0142aw Rymaszewski pisze: „Historia zes\u0142a\u0144 (deportacji) polskiej ludno\u015bci kresowej w g\u0142\u0105b Rosji w latach 1940-1941, stale utajniana i zak\u0142amywana – ostatnio w pomniejszaniu skali barbarzy\u0144stwa – coraz bardziej odbiega od prawdy (…). W rezultacie celowej, wieloletniej dezinformacji powsta\u0142 niespotykany chaos w szacunkach liczebno\u015bci deportowanych. Skala rozbie\u017cno\u015bci uros\u0142a od 1 mln 700 tysi\u0119cy do 320 tysi\u0119cy i ta ostatnia zweryfikowana liczba mia\u0142a zamkn\u0105\u0107 'niepowa\u017cne licytacje’. Weryfikacji tej dokona\u0142 zesp\u00f3\u0142 polskich historyk\u00f3w w oparciu o badania historyka rosyjskiego (…). Rosja otworzy\u0142a posowieckie archiwa i nie by\u0142o zaskoczenia w tym, \u017ce nie wszystkie i \u017ce z tych otwartych wymieciono, co trzeba, wcze\u015bniej. Pozostawione archiwalne \u015bmiecie szumnie nazwano 'naukowymi archiwaliami rosyjskimi’, w miejsce dokumentacji w\u0142a\u015bciwej – spis\u00f3w eszelonowych – kt\u00f3ra zachowa\u0142a si\u0119 szcz\u0105tkowo. Nadal wi\u0119c \u017ar\u00f3de\u0142 danych o deportowanych brak, cho\u0107 archiwa s\u0105 otwarte”.<\/p>\r\n\r\n

„Trojki” nie liczy\u0142y ludzi<\/strong>
\r\n „Podj\u0105\u0142em si\u0119 prze\u015bledzenia trudno wymiernej cz\u0119\u015bci historii, do kt\u00f3rej los mnie rzuci\u0142 w czasie wojny, maj\u0105c pewne do\u015bwiadczenie w pracy badawczej i materia\u0142 \u017ar\u00f3d\u0142owy” – pisze dalej Stanis\u0142aw Rymaszewski i odwo\u0142uje si\u0119 do Normana Daviesa, kt\u00f3ry „wyodr\u0119bnia dzia\u0142 historii kliometria, zajmuj\u0105cy si\u0119 badaniami nad ilo\u015bciowymi ocenami wydarze\u0144. Dzia\u0142 ten zawdzi\u0119cza swoj\u0105 pozycj\u0119 komputerom; szerszemu stosowaniu metod statystyczno-matematycznych, algorytm\u00f3w, rachunku prawdopodobie\u0144stwa itp. Stosuj\u0105c takie metody (…), dochodz\u0119 prawdy wobec braku adekwatnych zr\u00f3de\u0142”.
\r\n Stanis\u0142aw Rymaszewski odrzuca argument IPN, \u017ce „liczba 320 tysi\u0119cy nie pochodzi wy\u0142\u0105cznie z danych wojsk konwojowych, ale tak\u017ce ze szczeg\u00f3\u0142owych raport\u00f3w rejonowych 'trojek’ przeprowadzaj\u0105cych deportacje”. Wyja\u015bnia, \u017ce „te niby 'trojki’ w latach 1940-41 stanowi\u0142y 5, 6-osobowe zespo\u0142y krasnoarmiejc\u00f3w, z udzia\u0142em 'przedstawicieli ludu’, kt\u00f3rych rola sprowadza\u0142a si\u0119 do sprawnego wyrzucania skazanych z ich dom\u00f3w, \u015bci\u015ble wed\u0142ug instrukcji komisarza do spraw bezpiecze\u0144stwa p\u0142k. Iwana Sierowa, w kt\u00f3rej ani s\u0142owa o obowi\u0105zku raportowania. Ci 'przedstawiciele ludu’ dobierani byli z biedoty i miernoty, w wi\u0119kszo\u015bci niegramotni, ale \u017c\u0105dni zemsty na 'ciemi\u0119\u017cycielach’. Rola ich w czasie akcji sprowadza\u0142a si\u0119 do trzymania fonar\u00f3w naftowych dla o\u015bwietlenia pola dzia\u0142ania krasnoarmiejc\u00f3w i jednoczesnego inwentaryzowania tego, co niebawem stanie si\u0119 ich \u0142upem, na podstawie przywileju pierwsze\u0144stwa do grabie\u017cy”.
\r\n „Manipulowanie histori\u0105 polskich zes\u0142a\u0144c\u00f3w jest oczywiste” – uwa\u017ca Stanis\u0142aw Rymaszewski. „Archiwalia warto\u015bci czwartorz\u0119dnej, operacyjne meldunki wojsk konwojowych uzna\u0142 Gurjanow za statystycznie niepodwa\u017calne w zredukowaniu liczebno\u015bci deportowanych do poziomu 25%-30% wcze\u015bniejszych szacunk\u00f3w. Odtworzenie 'zaginionych’ spis\u00f3w eszelonowych z czterech masowych akcji (w ka\u017cdej ponad 100 eszelon\u00f3w, ze sk\u0142adem co najmniej 60 wagon\u00f3w wype\u0142nionych zes\u0142a\u0144cami) na podstawie niewyobra\u017calnej masy meldunk\u00f3w operacyjnych, praktycznie nie jest wykonalne. Zast\u0119pcze 'spisy eszelonowe’ to 'dokumentacja’ dla naiwnych. Przekre\u015blona zosta\u0142a wiarygodno\u015b\u0107 wszystkich innych szacunk\u00f3w, krajowych i emigracyjnych, kt\u00f3re uznano za materia\u0142 kompletnie bezwarto\u015bciowy”.<\/p>\r\n\r\n

„Ostatnie s\u0142owo lesoruba”<\/strong>
\r\n Stanis\u0142aw Rymaszewski pisze na koniec: „W 'ostatnim s\u0142owie lesoruba’ pozwol\u0119 sobie przytoczy\u0107 uproszczony bilans \u017cycia i \u015bmierci deportowanych. Deportowano oko\u0142o 1 mln 100 tys. Polak\u00f3w (100%). Prze\u017cy\u0142o oko\u0142o 380 tys. (35%). Zmar\u0142o oko\u0142o 660 tys. (60%, \u015brednia roczna \u015bmiertelno\u015b\u0107 – 8,9%). Zagin\u0119\u0142o oko\u0142o 60 tys. (5%) (…). Je\u015bli historycy odpowiedz\u0105: podtrzymujemy ekspertyz\u0119, bo przytoczone liczby nie s\u0105 przekonuj\u0105ce, polecam 'Inny \u015bwiat’ Gustawa Herlinga-Grudzi\u0144skiego, kt\u00f3ry b\u0119d\u0105c wi\u0119\u017aniem obozu pracy Jercewo, dobrze pozna\u0142 prace w tzw. spiecposio\u0142kach.
\r\n Pisze on: 'Praca w lesie nale\u017ca\u0142a do najci\u0119\u017cszych g\u0142\u00f3wnie na skutek warunk\u00f3w, w jakich si\u0119 odbywa\u0142a. Odleg\u0142o\u015b\u0107 z lesopowa\u0142u do obozu wynosi\u0142a \u015brednio oko\u0142o sze\u015bciu kilometr\u00f3w w jedn\u0105 stron\u0119, wi\u0119\u017aniowie pracowali ca\u0142y dzie\u0144 pod go\u0142ym niebem, po pas zanurzeni w \u015bniegu, przemoczeni do nitki, g\u0142odni i nieludzko zm\u0119czeni. Nie spotka\u0142em w obozie wi\u0119\u017ani\u00f3w, kt\u00f3rzy by pracowali w lesie d\u0142u\u017cej ni\u017c dwa lata. Na og\u00f3\u0142 ju\u017c po roku odchodzili na nieuleczaln\u0105 wad\u0119 serca do brygad zatrudnionych przy nieco l\u017cejszej pracy, a stamt\u0105d na \u015bmierteln\u0105 emerytur\u0119 do trupiarni (…). Wy\u0142awiano zawsze ludzi najm\u0142odszych i najsilniejszych, aby ich – jak to si\u0119 m\u00f3wi\u0142o w obozie – przepu\u015bci\u0107 przez las’.
\r\n Selekcja do lesozagatowki (za kar\u0119) r\u00f3wna\u0142a si\u0119 Ko\u0142ymie, czyli by\u0142a wyrokiem \u015bmierci. My, sybiracy, w wi\u0119kszo\u015bci przepuszczani przez las (autor w tajdze archangielskiej) w 6-letniej katordze, do\u015bwiadczali\u015bmy tego na w\u0142asnej sk\u00f3rze. Do\u015bwiadczenia nasze to g\u0142\u00f3d i trupiarnie z dzie\u0107mi (…), dramat wprost nie do opisania. Ponury barak, p\u0142acz dzieci, j\u0119ki konaj\u0105cych, lament po zmar\u0142ych i salwy rozpaczy g\u0142odzonych. Wszystko to na dechach zapluskwionych prycz i w fetorze zab\u00f3jczego brudu (…). Je\u015bli to wszystko, razem wzi\u0119te, jest nieprzekonuj\u0105ce i 'nie wytrzymuje krytyki’, to poskramiany sybirak pyta: Jak doj\u015b\u0107 do historycznej prawdy?”.<\/p>\r\n\r\n

Najwa\u017cniejsza jest pami\u0119\u0107<\/strong>
\r\n Argumenty Stanis\u0142awa Rymaszewskiego, wbrew pesymistycznym, pe\u0142nym goryczy wnioskom autora, zaczynaj\u0105 jednak trafia\u0107 do \u015bwiadomo\u015bci polskich historyk\u00f3w. Wspomniane na wst\u0119pie opracowanie IPN, po\u015bwi\u0119cone stratom polskim podczas II wojny \u015bwiatowej, poprzedzone jest s\u0142owem dr. hab. Janusza Kurtyki, prezesa IPN, kt\u00f3ry zauwa\u017ca, \u017ce cho\u0107 projekt „Indeks represjonowanych” doprowadzi\u0142 do ustalenia liczby oko\u0142o 320 tysi\u0119cy deportowanych w latach 1940-1941 z Kres\u00f3w Wschodnich, to „nadal liczba ta jest podwa\u017cana przez cz\u0119\u015b\u0107 historyk\u00f3w, pisz\u0105cych o 700 tysi\u0105cach – milionie deportowanych”. Jak d\u0142ugo dostrzega si\u0119 problem badawczy, tak d\u0142ugo jest szansa na nowe podej\u015bcie do jego rozwi\u0105zania.
\r\n Ilu wi\u0119c obywateli Rzeczypospolitej Polskiej wywieziono na Sybir lub do Kazachstanu czy Uzbekistanu w czasie wojny? Ilu przepad\u0142o tam na zawsze? Czy tylko 320 tysi\u0119cy? W wydanej w Londynie na pocz\u0105tku lat 90. pracy Juliana Siedleckiego „Losy Polak\u00f3w w ZSSR w latach 1939-1986” zastosowano szerokie przedzia\u0142y liczby deportowanych, podkre\u015blaj\u0105c w ten spos\u00f3b brak kompletnych danych, kt\u00f3rych prawdopodobnie ju\u017c nigdy nie uzyskamy. Liczb\u0119 deportowanych Polak\u00f3w w latach 1939-1946 ustalono w przedziale od minimum 555 tysi\u0119cy do 1 mln 450 tysi\u0119cy. Wydaje si\u0119, \u017ce w takim przedziale nale\u017cy si\u0119 porusza\u0107, staraj\u0105c si\u0119 u\u015bci\u015bli\u0107 to, co jeszcze si\u0119 da.
\r\n Jedno przynajmniej jest pewne: liczba obywateli polskich, deportowanych przez w\u0142adze Zwi\u0105zku Sowieckiego tylko w okresie wojny i tu\u017c po niej, przekracza kilkakrotnie liczb\u0119 Polak\u00f3w zsy\u0142anych do Rosji na przestrzeni kilku wiek\u00f3w – od czas\u00f3w konfederacji barskiej do wybuchu I wojny \u015bwiatowej (konfederacja, Powstanie Ko\u015bciuszkowskie, okres napoleo\u0144ski, Powstanie Listopadowe, Powstanie Styczniowe, konspiracja niepodleg\u0142o\u015bciowa pocz\u0105tku XX w.)! To daje wyobra\u017cenie o charakterze antypolskiej akcji sowieckiej i o okrucie\u0144stwie sowieckiego systemu w og\u00f3le.
\r\n Nie czekaj\u0105c na odpowied\u017a na trudne pytania, trzeba nieustannie o\u017cywia\u0107 pami\u0119\u0107 o losie zes\u0142anych rodak\u00f3w, nie tylko przy okazji rocznicy pami\u0119tnego 10 lutego.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n
\"\"<\/td>\r\nI deportacja <\/strong>– 10 lutego 1940 r. – 220 tys. os\u00f3b (urz\u0119dnicy pa\u0144stwowi i samorz\u0105dowi, osadnicy wojskowi z rodzinami)
\r\n II deportacja<\/strong> – 13 kwietnia 1940 r. – 320 tys. (rodziny oficer\u00f3w z oboz\u00f3w specjalnych w Kozielsku, Starobielsku
\r\n i Ostaszkowie, le\u015bnicy, gajowi, oficjali\u015bci dworscy)
\r\n III deportacja<\/strong> – czerwiec-lipiec 1940 r. – ok. 240 tys.
\r\n (w wi\u0119kszo\u015bci tzw. bie\u017ce\u0144cy, czyli uchod\u017acy wojenni
\r\n z zachodnich i centralnych wojew\u00f3dztw RP)
\r\n IV deportacja<\/strong> – czerwiec 1941 r. – ok. 300 tys. (pozostali bie\u017ce\u0144cy, inteligencja zawodowa, kolejarze, rzemie\u015blnicy)<\/td>\r\n		\"\"<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\n\r\n

\"\"<\/p>\r\n\r\n

Piotr Szubarczyk<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Ilu obywateli Rzeczypospolitej Polskiej wywieziono na Sybir w okresie od wrze\u015bnia 1939 r. do czas\u00f3w PRL? Ilu z nich straci\u0142o tam \u017cycie? Jest rzecz\u0105 oczywist\u0105, \u017ce dok\u0142adnych danych nigdy ju\u017c nie poznamy. Trudno, aby by\u0142o inaczej, skoro nie wiemy nawet, ilu obywateli RP straci\u0142o \u017cycie w czasie wojny. Podawana przez ca\u0142e lata liczba 6 milion\u00f3w […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[66],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18175"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=18175"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18175\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=18175"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=18175"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=18175"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}