{"id":17933,"date":"2010-02-05T12:27:13","date_gmt":"2010-02-05T17:27:13","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=17933"},"modified":"2010-02-05T12:27:13","modified_gmt":"2010-02-05T17:27:13","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=17933","title":{"rendered":"Ostatni \u017co\u0142nierze Rzeczpospolitej. 1947\u20131955 walka o honor – Andrzej Krzystyniak<\/em>"},"content":{"rendered":"

W\u0142adze komunistyczne og\u0142aszaj\u0105c\u00a0 w roku 1947 amnesti\u0119 dla \u017co\u0142nierzy podziemia mia\u0142y jeden cel: ca\u0142kowite rozbicie podziemia jego dezorganizacj\u0119 i\u00a0 koniec jakiegolwiek oporu. Zm\u0119czenie walk\u0105 i \u017cyciem w ci\u0105g\u0142ej konspiracji partyzant\u00f3w by\u0142o bardzo wielkie. Nadzieja na zmian\u0119 klimatu politycznego, \u017cycie w wolnej ojczy\u017anie okaza\u0142y si\u0119 niemo\u017cliwe do zrealizowania. Niez\u0142omni partyzanci\u00a0 ujawniali si\u0119 i\u00a0 sk\u0142adali bro\u0144 z zaci\u015bni\u0119tymi z\u0119bami w poczuciu krzywdy, lecz z podniesion\u0105 g\u0142ow\u0105.<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Stefan Korbo\u0144ski w swych wspomnieniach w zapisie pod dat\u0105 9 marca 1947 r. a wi\u0119c z okresu, gdy akcja ujawniania by\u0142a w toku, opowiada o kilkugodzinnej rozmowie, jak\u0105 w mieszkaniu na warszawskim \u0179oliborzu\u00a0 przeprowadzi\u0142 z wys\u0142annikiem oddzia\u0142u partyzanckiego. ,,Wpatrywa\u0142em si\u0119 w m\u0142odego m\u0119\u017cczyzn\u0119\u00a0 – zapisa\u0142 – cz\u0142owiek z dawnego mojego \u015bwiata, z kt\u00f3rym niedawno si\u0119 rozsta\u0142em. Bliski mi i zarazem ju\u017c daleki. Przystojna, chocia\u017c wymizerowana i niewyspana twarz, \u015bmia\u0142e, pal\u0105ce spojrzenie, nerwowe ruchy. Cel rozmowy doradzi\u0107, czy trwa\u0107 w lesie czy porzuci\u0107 partyzantk\u0119.\u2019\u2019 To co Korbo\u0144ski w\u00f3wczas us\u0142ysza\u0142 g\u0142\u0119boko nim wstrz\u0105sn\u0119\u0142o : ,,Zamiast wiary w zwyci\u0119stwo, kt\u00f3re tocz\u0105ca si\u0119 wojna wkr\u00f3tce przyniesie, topniej\u0105ca z ka\u017cdym miesi\u0105cem nadzieja na konflikt, kt\u00f3ry wprawdzie na pewno wybuchnie, ale nie wiadomo kiedy si\u0119 zacznie. Zamiast zapa\u0142u do walki i nieustannego n\u0119kania wroga, przygn\u0119biaj\u0105ce w\u0119dr\u00f3wki po wertepach i ci\u0105g\u0142e wymykanie si\u0119 z ob\u0142aw. Zamiast otwartych drzwi do ka\u017cdej chaty, go\u015bciny i noclegu, zamkni\u0119te wrota i pro\u015bba, by i\u015b\u0107 dalej, gdy\u017c b\u0119d\u0105 aresztowania i represje. Zamiast zrzut\u00f3w broni i zaopatrzenia, stare, wystrzelane gruchoty i sk\u0105pa amunicja liczona na wag\u0119 z\u0142ota. A nad wszystkim g\u00f3ruje g\u0142\u00f3d, brak snu i ogromne zm\u0119czenie, kt\u00f3rego nie mo\u017cna si\u0119 pozby\u0107.\u2019\u2019<\/p>\r\n\r\n

Wielu \u017co\u0142nierzy podziemia skorzysta\u0142o z ,,amnestii\u2019\u2019, wielu dow\u00f3dc\u00f3w rozpu\u015bci\u0142o swoje oddzia\u0142y nie widz\u0105c sensu dalszej walki, nie chc\u0105c marnowa\u0107 \u017co\u0142nierskiej krwi kt\u00f3ra przyda\u0107 si\u0119 mo\u017ce w wolnej Polsce, bo pewnie liczyli w g\u0142\u0119bi serca, \u017ce doczekaj\u0105 niepodleg\u0142ej ojczyzny. Tymczasem terror komunistyczny w roku 1947 trwa\u0142 w najlepsze, re\u017cim komunistyczny nie przebacza\u0142, ci kt\u00f3rzy ujawnili si\u0119 trafiali do wi\u0119zie\u0144, tak jak dow\u00f3dca V Brygady Wile\u0144skiej mjr ,,\u0141upaszka\u2019\u2019 mimo, \u017ce w marcu 1947 r. po og\u0142oszeniu amnestii zaprzesta\u0142 dzia\u0142alno\u015bci, wyjecha\u0142 na po\u0142udnie kraju, aresztowany zosta\u0142 29 czerwca 1948 r. na Podhalu we wsi Osielec ko\u0142o Jordanowa. Prze\u017cy\u0142 barbarzy\u0144skie \u015bledztwo, torturowany przez funkcjonariuszy UB. 20 listopada 1950 r. Woskowy S\u0105d Rejonowy w Warszawie skaza\u0142 go na osiemnastokrotn\u0105 kar\u0119 \u015bmierci. Razem z nim skazano na \u015bmier\u0107 trzech oficer\u00f3w wile\u0144skiej AK: pp\u0142k Antoniego Olechnowicza ,,Pohorecki\u2019\u2019, ppor. Lucjana Minkiewicza ,,Wiktor\u2019\u2019 i ppor. Henryka Borowskiego ,,Trzmiel\u2019\u2019. Wszyscy ujawnili si\u0119 w marcu 1947 r. Egzekucja skaza\u0144c\u00f3w odby\u0142a si\u0119 8 lutego 1951 r. w wi\u0119zieniu mokotowskim w Warszawie. Mordowano\u00a0 ich\u00a0 metod\u0105\u00a0 NKWD strza\u0142em w tym g\u0142owy. Ppor. Kazimierza Chmielewskiego z V Brygady Wile\u0144skiej aresztowano zaraz po ujawnieniu w marcu 1947 r. po trzyletnim pobycie w wi\u0119zieniu skazany zosta\u0142 na \u015bmier\u0107 przez WSR w Bia\u0142ymstoku, zamordowany w kwietniu 1950 r.<\/p>\r\n\r\n

Zamykano w polskich wi\u0119zieniach tak\u017ce tych, kt\u00f3rych NKWD zwolni\u0142o z sowieckich wi\u0119zie\u0144 i \u0142agr\u00f3w. Tak jak przewodnicz\u0105cego Rady Jedno\u015bci Narodowej Kazimierza Pu\u017caka, skazanego w ,,procesie szesnastu\u2019\u2019 na p\u00f3\u0142tora roku wi\u0119zienia, w listopadzie 1945 r. powr\u00f3ci\u0142 do kraju. W czerwcu 1947 r. ponownie zosta\u0142 aresztowany i skazany przez WSR w Warszawie na dziesi\u0119\u0107 lat wi\u0119zienia. Zamordowany zosta\u0142 w wi\u0119zieniu w Rawiczu. Podobnie legendarny dow\u00f3dca wile\u0144skiej AK gen. Aleksander Krzy\u017canowski ,,Wilk\u2019\u2019 kt\u00f3ry wr\u00f3ci\u0142 do Polski w 1947 r. po ponad trzech latach sp\u0119dzonych w wi\u0119zieniach i \u0142agrach sowieckich. W lipcu 1948 r. zosta\u0142 aresztowany w Poznaniu, przewieziono go wi\u0119zienia mokotowskiego gdzie zmar\u0142 po morderczym \u015bledztwie w szpitalu wi\u0119ziennym 29 wrze\u015bnia 1951 r. Represjonowano tak\u017ce tych kt\u00f3rym komuni\u015bci mieli wiele do zawdzi\u0119czenia kim\u015b takim by\u0142 z pewno\u015bci\u0105 p\u0142k ,,Rados\u0142aw\u2019\u2019, kt\u00f3ry kieruj\u0105c si\u0119 zapewne dobr\u0105 wiar\u0105 i ch\u0119ci\u0105 ,,wyci\u0105gni\u0119cia\u2019\u2019\u00a0 z lasu \u017co\u0142nierzy podziemia, wyda\u0142 odezw\u0119 do \u017co\u0142nierzy AK\u00a0 wzywaj\u0105c\u0105 ich do ujawnienia. Wielu jej pos\u0142ucha\u0142o. Mimo to komuni\u015bci aresztowali ,,Rados\u0142awa\u2019\u2019 w 1949 r. sp\u0119dzi\u0142 on w wi\u0119zieniu siedem lat, szykanowany psychicznie i fizycznie. Amnestia z\u00a0 lutego 1947 r. niczego nie odmieni\u0142a. Nadal tropiono i mordowano nie tylko tych, kt\u00f3rzy nie chcieli si\u0119 ujawni\u0107, ale tak\u017ce tych kt\u00f3rzy to uczynili. Komuni\u015bci demonstrowali, co warte s\u0105 ich zobowi\u0105zania i przyrzeczenia. 21 maja 1947 r. w okolicach Trojanowa postrzelony zosta\u0142 przez funkcjonariuszy UB Stanis\u0142aw Warowny ,,M\u015bciciel\u2019\u2019 bliski wsp\u00f3\u0142pracownik ,,Orlika\u2019\u2019 Po og\u0142oszeniu amnestii sier\u017c. ,,M\u015bciciel\u2019\u2019 ujawni\u0142 si\u0119 w PUBP Garwolin. Czyni\u0142 starania o zgod\u0119 na ekshumacj\u0119 swego brata zamordowanego przez UB. Zamordowany zosta\u0142 powracaj\u0105c z posterunku MO w Trojanowie, postrzelony przez funkcjonariuszy UB nie zmar\u0142 od razu, pozwolono mu si\u0119 wykrwawi\u0107.<\/p>\r\n\r\n

Ppor.\u00a0 Zygmunt Wilczy\u0144ski ,,\u0179uk\u2019\u2019, dow\u00f3dca jednego z dw\u00f3ch oddzia\u0142\u00f3w WiN, kt\u00f3re dzia\u0142a\u0142y w Inspektoracie Pu\u0142awy po \u015bmierci ,,Orlika\u2019\u2019 zosta\u0142 aresztowany w Lublinie w listopadzie 1948 r. Przedwojenny plutonowy rezerwy, zatrudniony w sk\u0142adnicy Uzbrojenia w Stawach, uczestnik kampanii wrze\u015bniowej, po kt\u00f3rej przedosta\u0142 si\u0119 do Francji, gdzie nast\u0119pnie, w szeregach Wojska Polskiego, walczy\u0142 w jej obronie, dosta\u0142 si\u0119 do niewoli, uciek\u0142 z niej i dotar\u0142 do rodziny w Krakowie. Dzia\u0142a\u0142 w ZWZ a gdy zosta\u0142 zdekonspirowany, wr\u00f3ci\u0142 w rejon D\u0119blina. Wkr\u00f3tce obj\u0105\u0142 dow\u00f3dztwo plutonu w oddziale le\u015bnym ,,Zagona\u2019\u2019, nast\u0119pnie by\u0142 dow\u00f3dc\u0105 dru\u017cyn dywersyjnych w Podobwodzie ,,C\u2019\u2019 a po \u015bmierci ,,Orlika\u2019\u2019 dow\u00f3dc\u0105 grup zbrojnych WiN, dzia\u0142aj\u0105cych w po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci inspektoratu.<\/p>\r\n\r\n

Wiosn\u0105 1947 r. ,,\u0179uk\u2019\u2019 nie tylko sam si\u0119 ujawni\u0142 w PUBP Pu\u0142awy, ale przyprowadzi\u0142 tam wi\u0119kszo\u015b\u0107 swych podkom\u0119dnych, uczyni\u0142 potem wiele by u\u0142atwi\u0107 im start w nowe cywilne \u017cycie, a rodzinom poleg\u0142ych jak\u0105\u015b egzystencj\u0119. Po aresztowaniu ,,\u0179uka\u2019\u2019 przewieziono go z Lublina do Warszawy. Do\u0142\u0105czy\u0142o do niego kilku jego podw\u0142adnych, kt\u00f3rzy podobnie jak on ujawnili si\u0119 i mieli zagwarantowan\u0105 nietykalno\u015b\u0107 za czyny uprzednio pope\u0142nione. W ko\u0144cu listopada 1950 r. po trwaj\u0105cym dwa lata \u015bledztwie, postawiono ich przed s\u0105dem. Obok ,,\u0179uka\u2019\u2019 stan\u0119li przed nim dwaj dow\u00f3dcy pluton\u00f3w ,,Orlika\u2019\u2019 : Witold Andrzejewski ,,Zawisza\u2019\u2019 i Jerzy Jurkiewicz ,,Junacz\u2019\u2019, dow\u00f3dca dru\u017cyn dywersyjnych Podobwodu ,,B\u2019\u2019 Czes\u0142aw Szlendak ,,Maks, dwaj uciekinierzy ze Skrobowa Zygmunt Brzozowski ,,D\u0105b\u2019 i Jan\u00a0 Kobyla\u0144ski ,,Dziubak\u2019\u2019. Leon Nosiewicz ,,Zemsta\u2019\u2019, Edmund Pawluszewski i\u00a0 Jana Piesiewicz. Pawliszewski i Piesiewicz zostali zamordowani podczas \u015bledztwa. Kary \u015bmierci otrzymali : Jurkiewicz, Andrzejwski i Wilczy\u0144ski. Pozosta\u0142ych skazano na kary d\u0142ugoletniego wi\u0119zienia. Niemal wszyscy \u017co\u0142nierze ,,Orlika\u2019\u2019 przeszli przez wi\u0119zienia. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 sp\u0119dzi\u0142a w nich wiele lat. Tylko ich zwierzchnik, pp\u0142k Piotr Ignacak ,,Just\u2019\u2019 przebywa\u0142 tam kr\u00f3tko. Ujawni\u0142 si\u0119 w Lublinie, przeni\u00f3s\u0142 do Anina pod Warszaw\u0105, w 1949 r. zosta\u0142 aresztowany, UB aresztowa\u0142o wtedy ci\u0119\u017cko chorego na serce cz\u0142owieka, do wi\u0119\u017aniarki zaniesiono go na noszach, uwolniono go zdaj\u0105c sobie spraw\u0119 \u017ce prawdopodobnie nied\u0142ugo umrze. Zmar\u0142 rych\u0142o po uwolnieniu. Trudno doprawdy wymieni\u0107 cho\u0107by po\u0142ow\u0119 represjonowanych i mordowanych \u017co\u0142nierzy kt\u00f3rzy skorzystali z ,,amnestii\u2019\u2019 z tego dobrodziejstwa jakie ofiarowywali im zdrajcy Narodu Polskiego, wspania\u0142omy\u015blnie wybaczaj\u0105c walk\u0119 o niepodleg\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\r\n\r\n

Nie jeste\u015bmy w stanie wykaza\u0107 ilu \u017co\u0142nierzy podziemia a tak\u017ce ludzi, kt\u00f3rzy nie mieli nic wsp\u00f3lnego z ,,lasem\u2019\u2019 a tylko mo\u017ce mieli ,,szwagra w lesie\u2019\u2019 b\u0105d\u017a udzielili schronienia partyzantom, sta\u0142o si\u0119 obiektem represji, skrytob\u00f3jczych mord\u00f3w, mord\u00f3w s\u0105dowych, wyrok\u00f3w wi\u0119zienia. Skala represji na \u017co\u0142nierzach ujawnionych sprawia \u017ce wielu z nich z powrotem trafia do ,,lasu\u2019\u2019. Druga fala aresztowa\u0144 nast\u0119puje w roku 1949 kiedy to ,,w\u0142adza ludowa\u2019\u2019 jakby przypomina sobie o swych dawnych wrogach, kt\u00f3rzy zreszt\u0105 ju\u017c od wielu lat usi\u0142uj\u0105 jako\u015b u\u0142o\u017cy\u0107 sobie \u017cycie, zepchni\u0119ci na margines spo\u0142ecze\u0144stwa z pi\u0119tnem bandyty.<\/p>\r\n\r\n

Ostatni etap walki zbrojnej i zorganizowanego oporu przeciwko w\u0142adzy komunistycznej rozegra\u0142 si\u0119 w latach 1949 – 1955. Z raport\u00f3w MBP z pocz\u0105tk\u00f3w roku 1949 r mo\u017cemy wyczyta\u0107 wzrost aktywno\u015bci zbrojnych ,,band reakcyjnych\u2019\u2019. Wynika\u0142o to g\u0142\u00f3wnie z tego, \u017ce wielu by\u0142ych \u017co\u0142nierzy ujawnionych wiosn\u0105 47 r. a zagro\u017conych aresztowaniem wraca\u0142o ,,do lasu\u2019\u2019. Wspomnie\u0107 trzeba r\u00f3wnie\u017c i\u017c plag\u0105 tamtych lat by\u0142 pospolity bandytyzm nie maj\u0105cy nic wsp\u00f3lnego z podziemiem niepodleg\u0142o\u015bciowym. Grupy partyzant\u00f3w dzia\u0142aj\u0105ce w tamtych latach nie mog\u0142y ju\u017c w spos\u00f3b istotny zagrozi\u0107 ,,w\u0142adzy ludowej\u2019\u2019 dawa\u0142y jednak niejednokrotnie do zrozumienia, \u017ce to jeszcze nie koniec, \u017ce ,,gdzie\u015b tam\u2019\u2019 s\u0105 ludzie kt\u00f3rzy czynnie walcz\u0105 z terrorem, spo\u0142ecze\u0144stwo mia\u0142o \u015bwiadomo\u015b\u0107 ze nie jest ca\u0142kowicie bezbronne wobec wszechw\u0142adnej bezpieki. Historycy spieraj\u0105 si\u0119 dzisiaj na ile oddzia\u0142y ,,\u0179elaznego\u2019\u2019 ,,Bruzdy\u2019\u2019 czy ,,Wiktora\u2019\u2019 stanowi\u0142y oddzia\u0142y zbrojnego podziemia a na ile grupy strace\u0144c\u00f3w kt\u00f3rych celem by\u0142o ,,tylko\u2019\u2019 przetrwanie jak najd\u0142u\u017cej na wolno\u015bci miast zatracenie\u00a0 w wi\u0119zieniu. S\u0105 r\u00f3wnie\u017c tacy, kt\u00f3rzy uparcie b\u0119d\u0105 twierdzili, i\u017c byli to nic wi\u0119cej jak bandyci rabusie, gangi terrorystyczno rabunkowe itp. Dla ostatnich \u017co\u0142nierzy Rzeczpospolitej nie by\u0142o odwrotu, walczyli do ostatniego naboju wiedz\u0105c co si\u0119 z nimi stanie je\u015bli wpadn\u0105 w r\u0119ce UB, ostatnie kule zazwyczaj przeznaczali dla siebie. Gin\u0119li w poczuciu krzywdy jaka ich spotka\u0142a, gin\u0119li wiedz\u0105c, \u017ce nie doczekaj\u0105 wolnej ojczyzny. Jednak\u00a0 w przekonaniu dobrze spe\u0142nionego obowi\u0105zku wobec ojczyzny. Walczyli przeciwko ob\u0142awom sk\u0142adaj\u0105cym si\u0119 z kilkuset \u017co\u0142nierzy KBW i funkcjonariuszy UB. Potwierdzaj\u0105 to dokumenty. I tak np. 28 czerwca 1948 r. 40 pluton\u00f3w KBW otoczy\u0142o dwa bunkry le\u015bne w kt\u00f3rych broni\u0142o si\u0119 13 \u017co\u0142nierzy NZW pod dow\u00f3dztwem por Jana Koz\u0142owskiego, czterech poleg\u0142o dziewi\u0119ciu dosta\u0142o si\u0119 do niewoli. Na pocz\u0105tku marca 1949 r. w powiecie przasnyskim oko\u0142o tysi\u0105c \u017co\u0142nierzy KBW uczestniczy\u0142o w operacji przeciw o\u015bmioosobowej grupie Edwarda Dobrzy\u0144skiego ,,Orzyc\u2019\u2019 kt\u00f3ra broni\u0142a si\u0119 w stajni ponad cztery godziny. Trzech zgin\u0119\u0142o w walce, czterech sp\u0142on\u0119\u0142o wraz ze stajni\u0105, jeden zosta\u0142 ranny i uj\u0119ty. W nocy z 13 na 14 kwietnia 1951 r. 270 \u017co\u0142nierzy KBW ,,okr\u0105\u017cy\u0142o\u2019\u2019 dw\u00f3ch \u017co\u0142nierzy NZW Mieczys\u0142awa Dziemieszkiewicza ,,Roja\u2019\u2019 i ,,Mazura\u2019\u2019 – kt\u00f3rzy ranni pope\u0142nili samob\u00f3jstwo.<\/p>\r\n\r\n

Poszczeg\u00f3lne grupy zbrojne Konspiracyjnego Wojska Polskiego przetrwa\u0142y w Polsce centralnej ( region Radomsko – Cz\u0119stochowa) do roku 1954. J\u00f3zef \u015al\u0105zak ,,Mucha\u2019\u2019 dow\u00f3dca jednego z dwu ostatnich oddzia\u0142\u00f3w III Komendy KWP aresztowany zosta\u0142 26 czerwca 1954 r. Zamordowany 26 sierpnia 1955 r w \u0141odzi. Dow\u00f3dca drugiego oddzia\u0142u Ludwig Danielak ,,Bojar\u2019\u2019 aresztowany 3 marca 1954 r. skazany na \u015bmier\u0107, zamordowany 5 sierpnia 1955 r. w \u0141odzi.<\/p>\r\n\r\n

10 lipca 1954 r. poleg\u0142 na Kielecczy\u017anie J\u00f3zef Bednarczyk z odtworzonego oddzia\u0142u ,,Ig\u0142y\u2019\u2019 Tadeusza Zieli\u0144skiego. ,,Ig\u0142a\u2019\u2019 dawny partyzant Stanis\u0142awa Hedy ,,Szarego\u2019\u2019 wytrwa\u0142 w podziemiu do po\u0142owy 1948 r.. Du\u017cy rozg\u0142os zyska\u0142a mu ostatnia na wielk\u0105 skal\u0119 walka podziemia z UB w Radomskim. W po\u0142owie maja 1948 r ,,Ig\u0142a\u2019\u2019 ze swym skromnym liczebnie oddzia\u0142em stoczy\u0142 walk\u0119 z\u00a0 wielokrotnie silniejsz\u0105 grup\u0105 operacyjn\u0105\u00a0 UB\u00a0 i\u00a0 KBW. W wyniku kilkugodzinnej walki w rejonie Skaryszewa grupa operacyjna straci\u0142a kilkudziesi\u0119ciu zabitych i rannych, podobne by\u0142y straty partyzant\u00f3w, jednak\u00a0 ,,Ig\u0142a\u2019\u2019 zdo\u0142a\u0142 wyprowadzi\u0107 sw\u00f3j oddzia\u0142 z pola bitwy unikaj\u0105c okr\u0105\u017cenia. Zdaj\u0105c sobie spraw\u0119, \u017ce utrzymywanie d\u0142u\u017cej zwartego oddzia\u0142u grozi jego zag\u0142ad\u0105 ,,Ig\u0142a\u2019\u2019 rozpu\u015bci\u0142 ludzi a sam wyjecha\u0142 w Piotrkowskie, gdzie w ko\u0144cu czerwca pope\u0142ni\u0142 samob\u00f3jstwo.<\/p>\r\n\r\n

Ostatnim oficerem Armii krajowej kt\u00f3ry zgin\u0105\u0142 z broni\u0105 w r\u0119ku by\u0142 wspomniany wcze\u015bniej mjr Jan Tabortowski ,,Bruzda\u2019\u2019 po ujawnieniu si\u0119 w wiosn\u0105 1947 r nieustannie inwigilowany przez UB, powraca do konspiracji w 1949 r ukrywa si\u0119 w bagnistych rejonach Biebrzy w swych rodzinnych stronach do roku 1954, kiedy to ginie podczas akcji na posterunek MO w Przytu\u0142ach. Ostatnim partyzantem Bia\u0142ostocczyzny by\u0142 poleg\u0142y w 1957 r Stanis\u0142aw Marchewka ,,Ryba\u2019\u2019 – zgin\u0105\u0142 otoczony we wsi Jeziorko.<\/p>\r\n\r\n

Niew\u0105tpliwym postrachem dla w\u0142adzy komunistycznej by\u0142 ,,\u0179elazny\u2019\u2019 Leon Taraszkiewicz operuj\u0105cy wraz ze swym oddzia\u0142em na Lubelszczy\u017anie, przetrwa\u0142 do roku 1951 kiedy to poleg\u0142 podczas pr\u00f3by wymkni\u0119cia si\u0119 z ob\u0142awy. Zgin\u0105\u0142 w walce godnej pami\u0119ci. Wraz z trzema lud\u017ami ukrywa\u0142 si\u0119 we wsi Zbere\u017c nad Bugiem ko\u0142o Sobiboru, kiedy osada zosta\u0142a otoczona prze UB i KBW w sile kompanii. Mimo olbrzymiej przewagi ob\u0142awy , ,,\u0179elaznemu\u2019\u2019 i jego towarzyszom udaje si\u0119 przedrze\u0107 przez pierwszy pier\u015bcie\u0144 okr\u0105\u017cenia. Uczyniwszy to ,,\u0179elazny\u2019\u2019 wraz z dwoma lud\u017ami, obieg\u0142 do kilku stoj\u0105cych na drodze samochod\u00f3w grupy operacyjnej.\u00a0 \u0179o\u0142nierze KBW widz\u0105c wykierowane w siebie lufy partyzanckich karabin\u00f3w nie pr\u00f3bowali stawia\u0107 oporu, gdy tamci wskoczyli do terenowego gazika i rozkazali kierowcy rusza\u0107. Ten z du\u017ca pr\u0119dko\u015bci\u0105 skierowa\u0142 w\u00f3z w stron\u0119 miejsca postoju dow\u00f3dztwa grupy operacyjnej. W chwili gdy ukazali si\u0119 \u017co\u0142nierze, kierowca krzykn\u0105\u0142\u00a0 ,,Ognia to bandyci !\u2019\u2019 i wyskoczy\u0142 z gazika. Samoch\u00f3d wjecha\u0142 w grup\u0119 \u017co\u0142nierzy, partyzanci z niego wyskoczyli, rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 ostatnia walka ,,\u0179elaznego\u2019\u2019 i jego towarzyszy.<\/p>\r\n\r\n

Trzech partyzant\u00f3w zgin\u0119\u0142o jeden dosta\u0142 si\u0119 do niewoli, grupa operacyjna mia\u0142a sze\u015bciu zabitych w tym dw\u00f3ch oficer\u00f3w – jednego z WUBP. Taki by\u0142 rezultat walki kompani\u00a0 wojska z czterema \u017co\u0142nierzami podziemia. Swoistym epilogiem jest wypowiedz\u00a0 gen bryg. W\u0142odzimierza Musia b\u0119d\u0105cego w latach : 1946 -1947 dow\u00f3dc\u0105 KBW:<\/p>\r\n\r\n

,,Tak, my, komuni\u015bci, byli\u015bmy wspierani przez Armi\u0119 Radzieck\u0105, inaczej strona przeciwna by nas zwyci\u0119\u017cy\u0142a. Byli lepiej zorganizowani, przewy\u017cszali nas taktyk\u0105 walki w mie\u015bcie i w lasach, mieli du\u017ce poparcie spo\u0142eczne, byli lepiej wyszkoleni i sprawniejsi w dzia\u0142aniu. Mieli lepsze kadry\u2019\u2019<\/p>\r\n\r\n

Andrzej Krzystyniak<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n

Artyku\u0142 opublikowany zosta\u0142 w Opcji na Prawo<\/em> – lipiec – sierpie\u0144 2009. Przedruk za zgod\u0105 Autora.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W\u0142adze komunistyczne og\u0142aszaj\u0105c\u00a0 w roku 1947 amnesti\u0119 dla \u017co\u0142nierzy podziemia mia\u0142y jeden cel: ca\u0142kowite rozbicie podziemia jego dezorganizacj\u0119 i\u00a0 koniec jakiegolwiek oporu. Zm\u0119czenie walk\u0105 i \u017cyciem w ci\u0105g\u0142ej konspiracji partyzant\u00f3w by\u0142o bardzo wielkie. Nadzieja na zmian\u0119 klimatu politycznego, \u017cycie w wolnej ojczy\u017anie okaza\u0142y si\u0119 niemo\u017cliwe do zrealizowania. Niez\u0142omni partyzanci\u00a0 ujawniali si\u0119 i\u00a0 sk\u0142adali bro\u0144 z […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[66,92],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17933"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=17933"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17933\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=17933"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=17933"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=17933"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}