{"id":17809,"date":"2010-02-02T22:41:39","date_gmt":"2010-02-03T03:41:39","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=17809"},"modified":"2010-02-02T22:41:39","modified_gmt":"2010-02-03T03:41:39","slug":"histeria-po-towarzyszu-generale-wywiad-z-dr-antonim-dudkiem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=17809","title":{"rendered":"Histeria po „Towarzyszu Generale” – wywiad z dr. Antonim Dudkiem<\/em>"},"content":{"rendered":"

Jaruzelski uzna\u0142, \u017ce jego kariera, obrona rz\u0105d\u00f3w PZPR s\u0105 wa\u017cniejsze od ewentualnych koszt\u00f3w i tylko asekurowa\u0142 si\u0119, prosz\u0105c Rosjan o pomoc. St\u0105d ta jego s\u0142ynna rozmowa z Kulikowem, kt\u00f3rej dzisiaj si\u0119 wypiera, a kt\u00f3ra jest logiczna.<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n

Z dr. hab. Antonim Dudkiem, doradc\u0105 prezesa Instytutu Pami\u0119ci Narodowej, rozmawia Zenon Baranowski<\/strong>
\r\n
\r\nPokazany przez TVP film dokumentalny „Towarzysz Genera\u0142” wywo\u0142a\u0142 histeri\u0119 w \u015brodowiskach wpatrzonych w Wojciecha Jaruzelskiego. Najcz\u0119\u015bciej pojawia\u0142 si\u0119 zarzut, \u017ce jest to obraz jednostronny…<\/strong>
\r\n– Oczywi\u015bcie jest on bardzo ostry, natomiast w tym sensie jest jednostronny, \u017ce nie ma tam pr\u00f3b usprawiedliwiania Jaruzelskiego. Ale ja uwa\u017cam, \u017ce zasadniczo jest to film jak najbardziej prawdziwy. Mo\u017cna mie\u0107 zastrze\u017cenia do pewnych szczeg\u00f3\u0142\u00f3w, kt\u00f3re tam zosta\u0142y pokazane. Ja bym pewne rzeczy opowiedzia\u0142 nieco inaczej ni\u017c wyst\u0119puj\u0105cy w tym filmie historycy. Ale to s\u0105 szczeg\u00f3\u0142y. Natomiast w sensie og\u00f3lnego przekazu to jest prawda o Jaruzelskim. Prawda, kt\u00f3ra jest smutna.
\r\n
\r\nAutorzy filmu pokazuj\u0105, \u017ce Jaruzelski by\u0142 ca\u0142y czas oddany Sowietom… <\/strong>
\r\n– Trzeba powiedzie\u0107 jasno: Polska przez p\u00f3\u0142 wieku znajdowa\u0142a si\u0119 w strefie wp\u0142yw\u00f3w sowieckich i Rosjanie mieli tu swoich zaufanych ludzi, z kt\u00f3rych najbardziej znanym i tym, kt\u00f3ry najwy\u017cej zaszed\u0142, by\u0142 gen. Jaruzelski. To jest oczywiste i on to ca\u0142\u0105 swoj\u0105 biografi\u0105 potwierdza. Do dzi\u015b zreszt\u0105 m\u00f3wi, \u017ce jest cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry kocha Rosjan. I ta mi\u0142o\u015b\u0107 mu nie przesz\u0142a tak\u017ce po roku 1989. To wszystko uk\u0142ada si\u0119 w pewn\u0105 sp\u00f3jn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107. Jaruzelski jest cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry po prostu zwi\u0105za\u0142 swoje \u017cycie i pr\u00f3bowa\u0142 zwi\u0105za\u0107 losy Polski z Rosj\u0105 pod postaci\u0105 Zwi\u0105zku Sowieckiego. On si\u0119 nawet z tym specjalnie nie kryje, mam wra\u017cenie, \u017ce jest wr\u0119cz dumny z tego. Czasem m\u00f3wi to swoje s\u0142ynne „przepraszam”, \u017ce si\u0119 komu\u015b jaka\u015b krzywda sta\u0142a, ale to jest te\u017c cz\u0119\u015b\u0107 jego strategii obronnej. Stosuje tak\u0105 metod\u0119, \u017ce nie idzie na totaln\u0105 konfrontacj\u0119, tylko m\u00f3wi „przepraszam” – a p\u00f3\u017aniej powtarza te wszystkie swoje k\u0142amstwa na temat w\u0142asnego \u017cyciorysu. Przykre w tym wszystkim jest nie to, \u017ce on to robi, tylko \u017ce tak wielu ludzi wierzy w te jego k\u0142amstwa, \u017ce jest ci\u0105gle zapraszany do r\u00f3\u017cnych wp\u0142ywowych medi\u00f3w, promowany, lansowany. To jest cz\u0142owiek, kt\u00f3ry oczywi\u015bcie powinien by\u0107 pami\u0119tany, bo jest symbolem pewnego smutnego etapu w dziejach Polski, ale kt\u00f3ry powinien by\u0107 poddany jednoznacznej ocenie. Je\u017celi mamy dzisiaj pa\u0144stwo demokratyczne, to ostatni komunistyczny dyktator nie mo\u017ce w nim by\u0107 autorytetem. To jest jakie\u015b kompletne nieporozumienie. Albo budujemy pa\u0144stwo demokratyczne, w kt\u00f3rym uwa\u017camy, \u017ce pewne rzeczy s\u0105 niedopuszczalne i wtedy kto\u015b taki jak Jaruzelski zas\u0142uguje na pot\u0119pienie, albo te\u017c uwa\u017camy, \u017ce demokracja jest nic niewarta i mog\u0105 w niej wyst\u0119powa\u0107 nawet tak ponure postacie jak Jaruzelski.
\r\n
\r\nPolitycy SLD uwa\u017caj\u0105, \u017ce film rozmija si\u0119 z prawd\u0105 historyczn\u0105. Pos\u0142owie Lewicy skierowali nawet protest do prezesa TVP, argumentuj\u0105c, i\u017c zosta\u0142a naruszona misja telewizji publicznej.<\/strong>
\r\n– W niekt\u00f3rych fragmentach filmu jego autorzy pewne rzeczy przejaskrawili, ale to jest prawo tw\u00f3rcy, kt\u00f3ry nieraz popada w zachwyt albo jest krytyczny w jakiej\u015b sprawie. To film rzeczywi\u015bcie niezwykle krytyczny, wr\u0119cz mia\u017cd\u017c\u0105cy. Ale rodzi si\u0119 pytanie: co tu jest nieprawdziwego. Publicy\u015bci Jacek \u0179akowski i Wojciech Mazowiecki mieli tu\u017c po projekcji du\u017ce problemy ze sformu\u0142owaniem zarzutu. Oni bardziej koncentrowali si\u0119 na tym – co w og\u00f3le jest absolutnie skandaliczne i haniebne – na \u017cyciorysie wypowiadaj\u0105cego si\u0119 w filmie Lecha Kowalskiego. Twierdzili, \u017ce nie jest wa\u017cne, co on napisa\u0142, tylko kim by\u0142 Lech Kowalski. Rozumuj\u0105c w ten spos\u00f3b, mo\u017cna by powiedzie\u0107 panu Mazowieckiemu, \u017ce nie jest wa\u017cne, co jego ojciec robi\u0142 jako premier, tylko co pisa\u0142 na temat biskupa Kaczmarka w czasach stalinowskich. To jest argument? To \u017ca\u0142osne. Publicy\u015bci zachowali si\u0119 niestosownie. Nie s\u0105 metod\u0105 argumenty ad personam i dociekanie, \u017ce Kowalski by\u0142 w wojsku. By\u0142 w wojsku i zosta\u0142 z niego wypchni\u0119ty ju\u017c w III RP za to, co m\u00f3wi\u0142 o Jaruzelskim – i to jest ciekawy temat, jak to si\u0119 sta\u0142o, \u017ce dr Kowalski nie m\u00f3g\u0142 zrobi\u0107 habilitacji, jak ju\u017c koniecznie mamy dyskutowa\u0107 o \u017cyciorysach. To jest przyk\u0142ad pewnych manipulacji, kt\u00f3rych ludzie dopuszczaj\u0105 si\u0119 w debacie na temat Jaruzelskiego. Nie mam z\u0142udze\u0144. Ten film nie zmieni obrazu Jaruzelskiego. Polacy zostan\u0105 podzieleni. Ten sp\u00f3r b\u0119dzie si\u0119 toczy\u0142 przez kolejne lata.
\r\n
\r\nWspomnia\u0142 Pan, \u017ce inaczej uj\u0105\u0142by Pan pewne aspekty. Jakie? <\/strong>
\r\n– Chodzi o ocen\u0119 Grudnia ’70. Uwa\u017cam, \u017ce w\u00f3wczas jednak Jaruzelski nie odgrywa\u0142 g\u0142\u00f3wnej roli w pacyfikacji. By\u0142 biernym cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry si\u0119 do pewnego momentu w og\u00f3le nie przeciwstawia\u0142 W\u0142adys\u0142awowi Gomu\u0142ce, ale w ko\u0144cu tak si\u0119 sta\u0142o i by\u0142 jednym z wp\u0142ywowych uczestnik\u00f3w spisku przeciwko pierwszemu sekretarzowi. Spisek by\u0142 pozytywny, dlatego \u017ce doprowadzi\u0142 do usuni\u0119cia cz\u0142owieka, kt\u00f3ry chcia\u0142 dalej przelewu krwi. To jest przyk\u0142ad, \u017ce Jaruzelski odegra\u0142 pozytywn\u0105 rol\u0119, chocia\u017c mo\u017ce nie chcia\u0142.
\r\n
\r\nDoktor S\u0142awomir Cenckiewicz stwierdzi\u0142, \u017ce by\u0107 mo\u017ce kluczem do biografii Jaruzelskiego jest jego karierowiczostwo, a co za tym idzie – ch\u0119\u0107 zdobycia i utrzymania w\u0142adzy…<\/strong>
\r\n– Jaruzelski bardzo du\u017co m\u00f3wi\u0142 o swoich dylematach i w\u0105tpliwo\u015bciach. Natomiast nigdzie w jego biografii nie znajdziemy momentu, kiedy te jego dylematy sk\u0142oni\u0142oby go do powiedzenia „nie” prze\u0142o\u017conym. S\u0105 tylko momenty, kiedy jedynie podw\u0142adnych przywo\u0142uje do porz\u0105dku. Nie znajdziemy \u015bladu konfliktu z lud\u017ami stoj\u0105cymi wy\u017cej. Jaruzelski potrafi\u0142 przypodoba\u0107 si\u0119 Boles\u0142awowi Bierutowi, W\u0142adys\u0142awowi Gomu\u0142ce, p\u00f3\u017aniej Edwardowi Gierkowi, wreszcie by\u0142 wielkim przyjacielem Stanis\u0142awa Kani, po czym zaj\u0105\u0142 jego miejsce. M\u00f3wi\u0105c kr\u00f3tko, genera\u0142 rzeczywi\u015bcie stanowi przyk\u0142ad cz\u0142owieka, dla kt\u00f3rego kariera by\u0142a najwa\u017cniejsza. Teraz pr\u00f3buje to zamaskowa\u0107, opowiadaj\u0105c, \u017ce jego nieszcz\u0119\u015bciem by\u0142o to, i\u017c odszed\u0142 z armii do polityki. To jest oczywista nieprawda, bo m\u00f3g\u0142 zosta\u0107 szefem g\u0142\u00f3wnego zarz\u0105du politycznego, powiedzie\u0107, \u017ce si\u0119 lepiej czuje w roli dow\u00f3dcy dywizji. A od tego zacz\u0119\u0142a si\u0119 jego kariera w polityce. To jest cz\u0142owiek niezwykle koniunkturalny, kt\u00f3ry prze do w\u0142adzy. Zestawmy go w 1981 roku z Kani\u0105. Jeden i drugi poddawani s\u0105 ogromnej presji ze strony Sowiet\u00f3w, kt\u00f3rzy chc\u0105, \u017ceby wprowadzi\u0107 stan wojenny. Ale co robi\u0142 Kania? Przez rok kluczy\u0142, kr\u0119ci\u0142, de facto gra\u0142 na czas. W ko\u0144cu, kiedy zrozumia\u0142, \u017ce nie jest w stanie dalej tego przed\u0142u\u017ca\u0107, ust\u0105pi\u0142. Natomiast Jaruzelski, gdy zaj\u0105\u0142 jego miejsce, wprowadzi\u0142 stan wojenny, cho\u0107 m\u00f3g\u0142 tego nie robi\u0107. Kania m\u00f3g\u0142 gra\u0107 na czas i to robi\u0142. Jaruzelski nie chcia\u0142 gra\u0107 na czas. Dlaczego? Po pierwsze, zaoferowano mu najwy\u017csze stanowisko, a po drugie, promotorzy tej oferty ze Wschodu mieli okre\u015blone \u017c\u0105dania – i on zawsze wiedzia\u0142, \u017ce trzeba s\u0142ucha\u0107 towarzyszy ze Wschodu. By\u0142 przyk\u0142ad Kani, kt\u00f3ry mia\u0142 tak\u0105 sam\u0105 komunistyczn\u0105 biografi\u0119, tylko nie wojskow\u0105, kt\u00f3ry te\u017c by\u0142 politrukiem i aparatczykiem – i w takim krytycznym momencie powiedzia\u0142 wprost, \u017ce nie i si\u0119 usun\u0105\u0142. Dlatego jego postawa zestawiona z Jaruzelskim jest dla mnie koronnym dowodem na to, \u017ce mo\u017cna by\u0142o si\u0119 uchyla\u0107. Jaruzelski uzna\u0142, \u017ce jego kariera, obrona rz\u0105d\u00f3w PZPR s\u0105 wa\u017cniejsze od ewentualnych koszt\u00f3w i tylko asekurowa\u0142 si\u0119, prosz\u0105c Rosjan o pomoc. St\u0105d ta jego s\u0142ynna rozmowa z Kulikowem, kt\u00f3rej dzisiaj si\u0119 wypiera, a kt\u00f3ra jest logiczna.
\r\n
\r\nJeszcze przed projekcj\u0105 Jaruzelski napisa\u0142 list, w kt\u00f3rym szczeg\u00f3lnie atakuje jednego z historyk\u00f3w wyst\u0119puj\u0105cych w tym filmie – wspomnianego ju\u017c przez Pana dr. Kowalskiego…<\/strong>
\r\n– To nie jest pierwszy jego list. Jaruzelski przed laty napisa\u0142 list, kt\u00f3ry jest najd\u0142u\u017cszym znanym mi listem, bo liczy \u0142\u0105cznie z za\u0142\u0105cznikami 400 stron. W\u0142a\u015bnie na temat doktora Kowalskiego w zwi\u0105zku z publikacj\u0105 biografii genera\u0142a. Zosta\u0142 on skierowany do prof. Andrzeja Paczkowskiego, kt\u00f3ry by\u0142 recenzentem tej ksi\u0105\u017cki. Jest to oczywi\u015bcie wielka napa\u015b\u0107 na Kowalskiego, jak on \u015bmia\u0142 i w og\u00f3le… Ksi\u0105\u017cka Kowalskiego nie jest wolna od wad. Ja te\u017c mam ro\u017cne zastrze\u017cenia do tej pracy. Czym\u015b innym jest ksi\u0105\u017cka z wadami, a czym\u015b innym jest nazywanie jej paszkwilem itp. Jaruzelski zosta\u0142 w wielu miejscach przy\u0142apany przez Kowalskiego na r\u00f3\u017cnych ciemnych kartach swojego \u017cyciorysu i dlatego ta nienawi\u015b\u0107 do historyka.
\r\n
\r\nFilm m\u00f3wi tak\u017ce o tym, \u017ce Jaruzelski by\u0142 wsp\u00f3\u0142pracownikiem Informacji Wojskowej, chocia\u017c komentatorzy zwracaj\u0105 uwag\u0119 na to, \u017ce u\u017cyte w dokumencie nazwisko brzmi „Jeruzelski”…<\/strong>
\r\n– Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce tu chodzi o Jaruzelskiego, dlatego \u017ce jest data i miejsce urodzenia. Nie by\u0142o \u017cadnego Wojciecha Jeruzelskiego urodzonego w Kurowie w 1923 roku. Ten dokument jest r\u0119cznie pisany, to wygl\u0105da troch\u0119 jak „a”, i mo\u017cna to r\u00f3\u017cnie czyta\u0107. Problem polega na czym innym – \u017ce poza t\u0105 jedn\u0105 notatk\u0105 nie ma \u017cadnych innych dokument\u00f3w, kt\u00f3re zosta\u0142y zniszczone. Nie jeste\u015bmy w stanie dowiedzie\u0107 si\u0119, co on dok\u0142adnie robi\u0142 jako TW „Wolski”. Ale to, \u017ce nim by\u0142, jest dla mnie w \u015bwietle tego dokumentu oczywiste. Jest jeszcze ksi\u0119ga rejestracyjna, gdzie nazwisko zamazano, ale ten tusz wyblak\u0142 i mo\u017cna je odczyta\u0107. Ka\u017cdy, kto zna realia wojska w tamtym okresie, wie, \u017ce cz\u0142owiek z takim pochodzeniem spo\u0142ecznym nie mia\u0142 szans nie tylko awansowa\u0107, ale w og\u00f3le przetrwa\u0107 w wojsku. A Jaruzelski nie tylko przetrwa\u0142, ale i b\u0142yskawicznie awansowa\u0142.
\r\n
\r\nDzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Jaruzelski uzna\u0142, \u017ce jego kariera, obrona rz\u0105d\u00f3w PZPR s\u0105 wa\u017cniejsze od ewentualnych koszt\u00f3w i tylko asekurowa\u0142 si\u0119, prosz\u0105c Rosjan o pomoc. St\u0105d ta jego s\u0142ynna rozmowa z Kulikowem, kt\u00f3rej dzisiaj si\u0119 wypiera, a kt\u00f3ra jest logiczna. Z dr. hab. Antonim Dudkiem, doradc\u0105 prezesa Instytutu Pami\u0119ci Narodowej, rozmawia Zenon Baranowski Pokazany przez TVP film dokumentalny „Towarzysz […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[66,36],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17809"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=17809"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17809\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=17809"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=17809"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=17809"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}