{"id":17424,"date":"2010-01-17T10:33:50","date_gmt":"2010-01-17T15:33:50","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=17424"},"modified":"2010-01-17T10:33:50","modified_gmt":"2010-01-17T15:33:50","slug":"dwaj-panowie-n-lukasz-kolak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=17424","title":{"rendered":"Dwaj Panowie N – \u0141ukasz Ko\u0142ak<\/em>"},"content":{"rendered":"

By\u0142 trzeci dzie\u0144 maja 1891 r. W setn\u0105 rocznic\u0119 uchwalenia konstytucji 3 maja, warszawscy patrioci – studenci, postanowili zorganizowa\u0107 manifestacj\u0119. Nielegaln\u0105 oczywi\u015bcie. T\u0142um wyleg\u0142 na ulice i uformowa\u0142 poch\u00f3d. Jeden z doro\u017ckarzy, niezadowolony z\u00a0 blokady chcia\u0142 koniecznie przebi\u0107 si\u0119 przez ludzk\u0105 mas\u0119. Poniewa\u017c manifestanci mieli gdzie\u015b jego pohukiwania, zacz\u0105\u0142 \u201ewyr\u0105bywa\u0107\u201d sobie przej\u015bcie batem. Nagle z t\u0142umu wyskoczy\u0142 m\u0142ody student, chwyci\u0142 ko\u0144sk\u0105 uzd\u0119, za\u015b doro\u017ckarza zdzieli\u0142 kijem przez plecy. \u201e- Co to za jeden<\/em>?\u201d rzuci\u0142 pytanie \u015bwiadek zdarzenia do swego towarzysza. Ten przygl\u0105daj\u0105c si\u0119 zmru\u017conymi oczyma chudej sylwetce\u00a0 pogromcy doro\u017ckarza odpar\u0142 po chwili namys\u0142u: \u201e- To dawny ucze\u0144 Szko\u0142y Rysunkowej a obecnie student Akademii w Petersburgu – niejaki Niewiadomski<\/em>\u201d.<\/p>\r\n\r\n

Takie by\u0142y pocz\u0105tki politycznego zaanga\u017cowania przysz\u0142ego \u201ekr\u00f3lob\u00f3jcy\u201d. Gdyby nie \u00f3w polityczny mord, kt\u00f3ry wstrz\u0105sn\u0105\u0142 Polsk\u0105, Eligiusz Niewiadomski sta\u0142by si\u0119 pe\u0142noprawnym cz\u0142onkiem tzw. pokolenia niepokornych, kt\u00f3re wywalczy\u0142o niepodleg\u0142o\u015b\u0107. Kim by\u0142 morderca pierwszego prezydenta Odrodzonej Rzeczypospolitej? Malarzem, historykiem sztuki, krytykiem, pedagogiem, wyk\u0142adowc\u0105 wielu uczelni wreszcie publicyst\u0105 i autorem cenionych ksi\u0105\u017cek o malarstwie. Jego zaanga\u017cowanie polityczne wynika\u0142o z tradycji rodzinnych. Jako syn powsta\u0144ca styczniowego nie m\u00f3g\u0142 by\u0107 oboj\u0119tny na spraw\u0119 polsk\u0105. Najpierw dzia\u0142a\u0142 w tajnych k\u00f3\u0142kach uczniowskich, w Petersburgu by\u0142 prezesem organizacji polskich student\u00f3w. Od 1897 r. nale\u017ca\u0142 do Ligii Narodowej z cz\u0142onkostwa kt\u00f3rej zrezygnowa\u0142 jednak podczas rewolucji 1905 r. W\u00f3wczas chcia\u0142 aby narodowcy zorganizowali antyrosyjsk\u0105 akcj\u0119 dywersyjn\u0105 w Kr\u00f3lestwie Polskim. Do pi\u0142sudczyk\u00f3w si\u0119 jednak nie zbli\u017cy\u0142 a po wybuchu I wojny \u015bwiatowej odrzuca\u0142 mo\u017cliwo\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142pracy z obozem Komendanta. Nawi\u0105zuje j\u0105 jednak w 1920 r. podczas wojny z bolszewikami. S\u0142u\u017cy w II Oddziale Sztabu G\u0142\u00f3wnego. Po demobilizacji wraca na urz\u0119dnicz\u0105 posad\u0119 w Ministerstwie Kultury i Sztuki.<\/p>\r\n\r\n

Ofiar\u0105 Niewiadomskiego sta\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c nietuzinkowa osoba. Gabriel Narutowicz, szlachcic ze \u0179mudzi, podobnie jak jego kat, by\u0142 potomkiem powsta\u0144ca styczniowego. In\u017cynier, konstruktor, budowniczy hydroelektrowni w kilku miejscach europy Zachodniej, profesor na Politechnice w Zurychu, po powrocie do kraju w 19919 r. minister rob\u00f3t publicznych oraz szef MSZ. W grudniu 1922 r. wybrany przez Zgromadzenie Narodowe pierwszym Prezydentem Odrodzonej Rzeczypospolitej.<\/p>\r\n\r\n

16 grudnia 1922 r. podczas otwarcia wystawy w warszawskiej \u201eZach\u0119cie\u201d Eligiusz Niewiadomski, stan\u0105wszy w niedalekiej odleg\u0142o\u015bci od prezydenta Narutowicza, odda\u0142 w jego kierunku trzy strza\u0142y z rewolweru. Prezydent zgin\u0105\u0142 na miejscu a jego zamachowiec odda\u0142 si\u0119 w r\u0119ce policji bez pr\u00f3by stawiania najmniejszego oporu. 30 grudnia 1922 r. Niewiadomski skazany zosta\u0142 na kar\u0119 \u015bmierci. W czasie trwania procesu, sam, tej w\u0142a\u015bnie kary dla siebie \u017c\u0105da\u0142. Wyjawi\u0142 tak\u017ce wtedy motywy swojego okrutnego czynu – Narutowicz, cz\u0142owiek Pi\u0142sudskiego, wsp\u00f3\u0142odpowiada\u0142 za lewicowy, zdaniem Niewiadomskiego, rozk\u0142ad narodu i pa\u0144stwa. Gdy stan\u0105\u0142 przed plutonem egzekucyjnym mia\u0142 wykrzykn\u0105\u0107: \u201eGin\u0119 za Polsk\u0119, kt\u00f3r\u0105 gubi Pi\u0142sudski!\u201d.<\/p>\r\n\r\n

Tyle wiemy na pewno. Czy jednak Niewiadomski dzia\u0142a\u0142 sam i jakie by\u0142y prawdziwe przyczyny tego zab\u00f3jstwa – pozostaje niewiadom\u0105.<\/p>\r\n\r\n

Proces Niewiadomskiego trwa\u0142 jeden dzie\u0144. Jakby kto\u015b chcia\u0142 szybko wyeliminowa\u0107 go spo\u015br\u00f3d \u017cywych i zatrze\u0107 \u015blady. Jeden dzie\u0144, mimo, \u017ce zg\u0142oszono s\u0105dowi wiadomo\u015b\u0107 wymagaj\u0105c\u0105 sprawdzenia. Ot\u00f3\u017c w dniu zab\u00f3jstwa prezydenta, lecz na kilka godzin przed faktem, by\u0142y adwokat i redaktor dw\u00f3ch wychodz\u0105cych w Sosnowcu pism, W\u0142adys\u0142aw Ludwik Evert mia\u0142 pozna\u0107 plany zamachu oraz personalia prezydenckiego zab\u00f3jcy. S\u0105d postanowi\u0142 nie przes\u0142uchiwa\u0107 tego \u015bwiadka, aby nie przed\u0142u\u017ca\u0107 procesu. Po II wojnie wysz\u0142o na jaw, \u017ce Evert by\u0142, podobnie jak Eligiusz Niewiadomski, zwi\u0105zany z II Oddzia\u0142em Sztabu Generalnego. Czy zatem II Oddzia\u0142 Sztabu Generalnego macza\u0142 palce w zamachu? Czy J\u00f3zef Pi\u0142sudski i jego polityczny ob\u00f3z planowali przej\u0119cie w\u0142adzy w drodze zamachu stanu ju\u017c cztery lata przed s\u0142ynnym majem?<\/p>\r\n\r\n

W dniu zaprzysi\u0119\u017cenia Narutowicza – 11 grudnia 1922 r. na ulic\u0119 wylegli jego polityczni wrogowie aby wyrazi\u0107 swe oburzenie. Wyszli te\u017c sprzymierze\u0144cy spod znaku PPS. W tym czasie nie palono opon, ani nie ograniczano si\u0119 do rzucania petard. Strzelano. Podczas starcia zastrzelono robotnika Jana Ka\u0142uszewskiego. Pogrzeb ofiary politycznych walk mia\u0142 odby\u0107 si\u0119\u2026w dniu zamachu na prezydenta. Jak pisa\u0142 po latach polityk PPS Adam Pragier, a za nim J\u0119drzej Giertych, w czasie pogrzebu owego robotnika, po informacji o zamachu na prezydenta, pod wp\u0142ywem wzburzenia, od uczestnik\u00f3w pogrzebu od\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 mia\u0142a boj\u00f3wka PPS, i dokona\u0107 likwidacji przeciwnik\u00f3w Narutowicza wg sporz\u0105dzonych wcze\u015bniej list proskrypcyjnych. Morderstwa te mia\u0142y by\u0107 przeprowadzone w\u0142a\u015bnie przez PPS a nie jawnych pi\u0142sudczyk\u00f3w aby marsza\u0142ek m\u00f3g\u0142 wkroczy\u0107 jako \u201em\u0105\u017c opatrzno\u015bciowy\u201d, neutralny wobec prawicy i lewicy, kt\u00f3ry zako\u0144czy rozlew bratniej krwi.<\/p>\r\n\r\n

Plan nie powi\u00f3d\u0142 si\u0119 przez Ignacego Daszy\u0144skiego, kt\u00f3ry dowiedziawszy si\u0119 o nim kategorycznie zakaza\u0142 warszawskiej PPS branie w tym udzia\u0142u. To mi\u0119dzy innymi o Daszy\u0144skim J\u00f3zef Pi\u0142sudski wyrazi\u0142 si\u0119 wcze\u015bniej s\u0142owami \u201ekury wam szcza\u0107 prowadza\u0107 a nie polityk\u0119 robi\u0107\u201d.<\/p>\r\n\r\n

Czy zatem Eligiusz Niewiadomski i Gabriel Narutowicz byli jedynie pionkami w wielkiej grze marsza\u0142ka Pi\u0142sudskiego?<\/p>\r\n\r\n

\u0141ukasz Ko\u0142ak<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n

Powiernictwo Polskie<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"By\u0142 trzeci dzie\u0144 maja 1891 r. W setn\u0105 rocznic\u0119 uchwalenia konstytucji 3 maja, warszawscy patrioci – studenci, postanowili zorganizowa\u0107 manifestacj\u0119. Nielegaln\u0105 oczywi\u015bcie. T\u0142um wyleg\u0142 na ulice i uformowa\u0142 poch\u00f3d. Jeden z doro\u017ckarzy, niezadowolony z\u00a0 blokady chcia\u0142 koniecznie przebi\u0107 si\u0119 przez ludzk\u0105 mas\u0119. Poniewa\u017c manifestanci mieli gdzie\u015b jego pohukiwania, zacz\u0105\u0142 \u201ewyr\u0105bywa\u0107\u201d sobie przej\u015bcie batem. Nagle z […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[30],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17424"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=17424"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17424\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=17424"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=17424"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=17424"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}