{"id":17165,"date":"2010-01-11T12:14:01","date_gmt":"2010-01-11T17:14:01","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=17165"},"modified":"2010-01-11T12:22:19","modified_gmt":"2010-01-11T17:22:19","slug":"w-przedsionku-totalnej-inwigilacji","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=17165","title":{"rendered":"W przedsionku totalnej inwigilacji?"},"content":{"rendered":"
Nowe dowody osobiste b\u0119d\u0105 przypomina\u0107 obecne, kt\u00f3re nosimy w portfelu, ale poza imieniem, nazwiskiem i numerem PESEL reszta danych b\u0119dzie zakodowana w mikroprocesorze. Niewykluczone, \u017ce z czasem dane te stan\u0105 si\u0119 elementem wi\u0119kszej superbazy.<\/em><\/strong><\/div>\r\n\r\n

Zapowied\u017a wprowadzenia od 2011 roku nowych dowod\u00f3w osobistych wywo\u0142a\u0142a dyskusj\u0119 na temat wolno\u015bci osobistych Polak\u00f3w i obywatelskiego prawa do prywatno\u015bci. Inicjatywa rz\u0105du jest tym bardziej zastanawiaj\u0105ca, \u017ce przecie\u017c 31 grudnia 2007 roku zako\u0144czono operacj\u0119 wymiany starych, ksi\u0105\u017ceczkowych dowod\u00f3w osobistych na nowe, plastikowe dokumenty z dziesi\u0119cioletni\u0105 dat\u0105 wa\u017cno\u015bci, kt\u00f3re reklamowano jako lepsze i nowocze\u015bniejsze. Dlaczego zatem w tak kr\u00f3tkim czasie ma zosta\u0107 przeprowadzona kolejna kosztowna wymiana? <\/strong><\/p>\r\n\r\n

Formalnym powodem wymiany jest problem ze sta\u0142ym adresem zameldowania. W obecnych dowodach ka\u017cdorazowa zmiana danych zawartych w dokumencie, a przede wszystkim najcz\u0119\u015bciej si\u0119 zdarzaj\u0105ca zmiana sta\u0142ego pobytu, powoduje konieczno\u015b\u0107 wymiany dowodu osobistego. Do 31 grudnia 2009 roku wi\u0105za\u0142o si\u0119 to r\u00f3wnie\u017c z wniesieniem op\u0142aty w wysoko\u015bci 30 z\u0142otych. Poza tym po uzyskaniu dokumentu z aktualnymi danymi na obywatelu ci\u0105\u017cy k\u0142opotliwy obowi\u0105zek poinformowania o zmianach urz\u0119du skarbowego, banku oraz innych urz\u0119d\u00f3w i instytucji, z kt\u00f3rymi jest zwi\u0105zany.
\r\n Autorzy koncepcji nowych dowod\u00f3w postanowili rozwi\u0105za\u0107 ten problem przy pomocy nowoczesnych technologii. Proponuj\u0105 wprowadzenie wielofunkcyjnych, elektronicznych i biometrycznych dokument\u00f3w. Elektroniczne dowody niewiele b\u0119d\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0142y od plastikowych kart, kt\u00f3re nosimy w portfelach. Przypomina\u0107 zatem b\u0119d\u0105 obecne dowody, ale poza imieniem, nazwiskiem i numerem PESEL reszta danych, w tym nasza podobizna, a tak\u017ce adres zamieszkania, b\u0119dzie zakodowana w mikroprocesorze. Zniknie r\u00f3wnie\u017c rysopis zawieraj\u0105cy wzrost w centymetrach oraz kolor oczu. Dzi\u0119ki temu zmiana miejsca zamieszkania nie b\u0119dzie si\u0119 wi\u0105za\u0142a ze zmian\u0105 ca\u0142ego dokumentu, a jedynie z zakodowaniem w odpowiedniej zak\u0142adce chipa nowego adresu.
\r\n Bardzo istotn\u0105 zmian\u0105 b\u0119dzie tzw. e-podpis, czyli mo\u017cliwo\u015b\u0107 potwierdzania to\u017csamo\u015bci drog\u0105 elektroniczn\u0105. Dzi\u0119ki temu – co podkre\u015blaj\u0105, chwal\u0105c sw\u00f3j pomys\u0142, przedstawiciele Ministerstwa Spraw Wewn\u0119trznych i Administracji – obywatele b\u0119d\u0105 mogli dokonywa\u0107 czynno\u015bci prawnych w obszarze administracji publicznej, a wi\u0119c w urz\u0119dach i izbach skarbowych, przy pomocy internetu. Certyfikat podpisu cyfrowego b\u0119dzie uaktywniany podczas odbioru dowodu. Od urz\u0119du wydaj\u0105cego dow\u00f3d osobisty dostaniemy kod PIN, kt\u00f3rego podanie b\u0119dzie ka\u017cdorazowo wymagane w czasie sk\u0142adania podpisu osobistego. Ale to jest dopiero jedna strona medalu.<\/p>\r\n\r\n

Obywatel jak przest\u0119pca?<\/strong>
\r\n Docelowo nowy dow\u00f3d b\u0119dzie uniwersalnym dokumentem obywatela RP spe\u0142niaj\u0105cym funkcje dowodu osobistego, ale r\u00f3wnie\u017c paszportu i legitymacji ubezpieczeniowej. S\u0142u\u017cy\u0107 to ma naszej wygodzie i wygodzie instytucji pa\u0144stwowych. Wszelkie bowiem dane posiadaczy dokument\u00f3w – w tym szczeg\u00f3\u0142owe dane personalne, wizerunek, a tak\u017ce informacje dotycz\u0105ce certyfikatu e-podpisu – zgromadzone zostan\u0105 w Rejestrze Dowod\u00f3w Osobistych. Uprawnienie do korzystania z bazy poza urz\u0119dami ewidencji ludno\u015bci otrzymaj\u0105 m.in.: prokuratura, policja, stra\u017c graniczna, S\u0142u\u017cba Wywiadu Wojskowego, S\u0142u\u017cba Kontrwywiadu Wojskowego, ABW i CBA.
\r\n Witold Dro\u017cd\u017c, wiceminister w MSWiA odpowiedzialny za informatyzacj\u0119, reklamuj\u0105c nowy dow\u00f3d, ju\u017c na wst\u0119pie operacji wymiany dokument\u00f3w stara\u0142 si\u0119 rozproszy\u0107 obawy o totaln\u0105 pa\u0144stwow\u0105 inwigilacj\u0119 obywateli przy pomocy elektroniki. – Nie planujemy, \u017ceby w mikroprocesorze znajdowa\u0142y si\u0119 jakiekolwiek dane poza tymi, kt\u00f3re ju\u017c dzi\u015b s\u0105 umieszczone na dowodzie osobistym. Wszystkie obawy, \u017ce w mikroprocesorze znajd\u0105 si\u0119 dane np. o stanie naszego zdrowia czy o pobieranej pomocy socjalnej, czyli potencjalnie dane wra\u017cliwe, s\u0105 bezpodstawne – zapewnia\u0142.
\r\n Jednak jest co\u015b na rzeczy, \u017ce nowy dow\u00f3d b\u0119dzie znacznie skuteczniejszym instrumentem wszechobecnej kontroli obywateli. Od czasu do czasu przebija si\u0119 do opinii publicznej informacja, \u017ce w dowodzie mia\u0142by by\u0107 np. odcisk palca. Traktowanie ka\u017cdego obywatela jako przest\u0119pcy to kuriozum maj\u0105ce si\u0119 nijak do standard\u00f3w demokratycznego pa\u0144stwa prawa. Co prawda rz\u0105d wycofa\u0142 si\u0119 z tego pomys\u0142u, jednak niewykluczone, \u017ce to si\u0119 jeszcze zmieni. Na razie jest mowa o biometrycznym wizerunku, czyli o owalu twarzy, ale nie wiadomo, czy za jaki\u015b czas w mikroprocesorze nie znajdzie si\u0119 obraz t\u0119cz\u00f3wki oka i odcisk palca. Nawet Witold Dro\u017cd\u017c zastrzeg\u0142, \u017ce je\u015bli pojawi\u0105 si\u0119 istotne argumenty, przemawiaj\u0105ce za tym, by to zrobi\u0107, sprawa zostanie jeszcze rozwa\u017cona. Poza tym dow\u00f3d – wed\u0142ug za\u0142o\u017ce\u0144 resortu – ma by\u0107 kluczem, przy pomocy kt\u00f3rego b\u0119dziemy mogli uzyska\u0107 w okre\u015blonych sytuacjach dost\u0119p do informacji zapisanych w r\u00f3\u017cnych bazach danych. Je\u015bli kto\u015b z takim dowodem w r\u0119ku uda si\u0119 do lekarza, to dzi\u0119ki niemu lekarz b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 otworzy\u0107 nasz\u0105 elektroniczn\u0105 kart\u0119 choroby. – To nie znaczy, \u017ce ta karta b\u0119dzie zawarta na dowodzie. Ta karta choroby b\u0119dzie dost\u0119pna w systemie zbudowanym przez resort zdrowia – t\u0142umaczy\u0142 wiceminister. Ale s\u0105 jeszcze inne bazy danych, np. w Zak\u0142adzie Ubezpiecze\u0144 Spo\u0142ecznych, w urz\u0119dzie skarbowym, w bankach.
\r\n Nie jest tajemnic\u0105, \u017ce wymiana dowod\u00f3w na nowe jest cz\u0119\u015bci\u0105 szerszego projektu „pl.ID – polska ID karta”. Jak wynika z informacji podawanych przez przedstawicieli rz\u0105du, program jest kontynuacj\u0105 dzia\u0142a\u0144 rozpocz\u0119tych w ramach projektu PESEL2, w kt\u00f3rym chodzi o integracj\u0119 rejestr\u00f3w pa\u0144stwowych. Projekt pl.ID ma te\u017c na celu u\u0142atwienie kontaktu obywatel – administracja rz\u0105dowa i samorz\u0105dowa poprzez us\u0142ugi e-government. W ramach projektu nast\u0105pi m.in. informatyzacja urz\u0119d\u00f3w pa\u0144stwowych oraz uproszczenie procedur administracyjnych w kontaktach z urz\u0119dami. Zrealizowana zostanie tak\u017ce przebudowa, modernizacja i integracja istniej\u0105cych rejestr\u00f3w pa\u0144stwowych oraz informatyzacja urz\u0119d\u00f3w stanu cywilnego. Realizacja projektu ePUAP2 umo\u017cliwi upowszechnienie dost\u0119pu do us\u0142ug publicznych drog\u0105 elektroniczn\u0105, u\u0142atwienie korzystania z us\u0142ug publicznych dost\u0119pnych on-line poprzez wprowadzenie jednolitej klasyfikacji us\u0142ug (katalogu us\u0142ug), a tak\u017ce udost\u0119pnienie mechanizm\u00f3w integruj\u0105cych jednostki samorz\u0105du terytorialnego na platformie ePUAP.
\r\n Wed\u0142ug wcze\u015bniejszych zapowiedzi wice ministra Dro\u017cd\u017ca, ma powsta\u0107 r\u00f3wnie\u017c Elektroniczna Platforma Gromadzenia, Analizy i Udost\u0119pniania Zasob\u00f3w Cyfrowych o Zdarzeniach Medycznych.
\r\n Dzi\u0119ki tej platformie ZOZ-y, apteki, praktyki lekarskie b\u0119d\u0105 mog\u0142y gromadzi\u0107 dane dotycz\u0105ce naszego zdrowia. Administracja pa\u0144stwowa b\u0119dzie te\u017c mog\u0142a analizowa\u0107 przep\u0142ywy finansowe i statystyczne dotycz\u0105ce ochrony zdrowia. Inne projekty, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 realizowane w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, to m.in. informatyzacja wydzia\u0142\u00f3w ksi\u0105g wieczystych, rozwijanie us\u0142ug s\u0142u\u017c\u0105cych rozliczaniu si\u0119 on-line z podatk\u00f3w. Nowy elektroniczny dow\u00f3d osobisty jest zatem kluczem do integracji tworzonych przez instytucje pa\u0144stwowe i publiczne baz danych oraz do monitorowania w prawie ka\u017cdym wymiarze \u017cycia codziennego obywateli.<\/p>\r\n\r\n

Superbaza danych o Polakach <\/strong>
\r\n Na nowe dowody osobiste, kt\u00f3re umo\u017cliwi\u0105 zakodowanie ca\u0142ego szeregu informacji, certyfikat\u00f3w i danych, kt\u00f3rych w obecnych dowodach nie ma, trzeba te\u017c spojrze\u0107 w perspektywie Narodowego Spisu Powszechnego, kt\u00f3ry zostanie przeprowadzony w Polsce w dniach od 1 kwietnia do 30 czerwca 2011 roku.
\r\n Wed\u0142ug opracowa\u0144 GUS proponowany zakres powszechnego spisu ludno\u015bci i mieszka\u0144 uwzgl\u0119dnia poszerzenie zbieranych informacji o pewne elementy – wa\u017cne z punktu widzenia mi\u0119dzynarodowych zobowi\u0105za\u0144 wobec ONZ (np. niepe\u0142nosprawno\u015b\u0107) oraz Unii Europejskiej (taki obowi\u0105zek nak\u0142ada rozporz\u0105dzenie Parlamentu Europejskiego i Rady 763\/2008 z 9 lipca 2008 r. w sprawie spis\u00f3w powszechnych ludno\u015bci i mieszka\u0144), a tak\u017ce z punktu widzenia krajowych potrzeb (np. emigracja zarobkowa, cudzoziemcy w Polsce, wyznanie jako przynale\u017cno\u015b\u0107 do Ko\u015bcio\u0142a lub zwi\u0105zku wyznaniowego, \u017ar\u00f3d\u0142a utrzymania ludno\u015bci, sytuacja rodzinna i jej charakterystyka). Pe\u0142na charakterystyka rodzin ma dotyczy\u0107 typu rodziny biologicznej (ma\u0142\u017ce\u0144stwo lub partnerzy z dzie\u0107mi, ma\u0142\u017ce\u0144stwo lub partnerzy bez dzieci, samotny rodzic z dzie\u0107mi) rodziny rozszerzonej i zrekonstruowanej. W celu uzyskania takich informacji konieczne b\u0119dzie pozyskanie danych o stosunku pokrewie\u0144stwa lub powinowactwa os\u00f3b tworz\u0105cych gospodarstwo domowe, pozycji w rodzinie, jak r\u00f3wnie\u017c o charakterze zwi\u0105zku, w jakim pozostaj\u0105 osoby, niezale\u017cnie od faktu, czy zosta\u0142 on zalegalizowany, czy te\u017c nie. Pytanie o przynale\u017cno\u015b\u0107 wyznaniow\u0105 – jako cz\u0119\u015b\u0107 kwestionariusza do spisu – po raz ostatni zosta\u0142o zadane w roku 1931.
\r\n Je\u017celi nast\u0105pi integracja informacji uzyskanych ze spisu ze zmodernizowanymi bazami danych ju\u017c istniej\u0105cymi, to na kanwie systemu PESEL2 powstanie jedna superbaza danych o wszystkich Polakach.
\r\n Je\u017celi kto\u015b b\u0119dzie mia\u0142 dost\u0119p do systemu, kliknie i b\u0119dzie wiedzia\u0142: nie tylko, jak si\u0119 nazywamy, jak wygl\u0105damy, kiedy si\u0119 urodzili\u015bmy, gdzie mieszkamy, ale tak\u017ce, czy pracujemy, czy szukamy pracy, czy jeste\u015bmy ubezpieczeni i czy nie zalegamy ze sk\u0142adk\u0105 na ZUS, jaka jest nasza sytuacja rodzinna, ile zarabiamy, czy jeste\u015bmy zad\u0142u\u017ceni, jaki maj\u0105tek posiadamy, jakie p\u0142acimy podatki, czy nie zalegamy z op\u0142atami za no\u015bniki energii, telefon i innymi rachunkami, jakie mamy saldo na koncie, jakie s\u0105 nasze numery telefon\u00f3w stacjonarnych i kom\u00f3rkowych oraz numery kart kredytowych, czy jeste\u015bmy karani, czy otrzymywali\u015bmy mandaty i p\u0142acili\u015bmy za nie, ile dni byli\u015bmy na zwolnieniu, na co si\u0119 leczymy.<\/p>\r\n\r\n

Powt\u00f3rka z Orwella <\/strong>
\r\n Proces informatyzacji Polski wpisuje si\u0119 w tendencj\u0119, by pod has\u0142em dba\u0142o\u015bci o nasze bezpiecze\u0144stwo maksymalnie rozszerza\u0107 zakres monitorowania ludzi. Ostatnio w Europie i Stanach Zjednoczonych zosta\u0142 znacznie zaostrzony zakres kontroli osobistej i kontroli baga\u017cu. W miastach i w budynkach s\u0105 wsz\u0119dobylskie kamery, w centrach handlowych bramki elektroniczne. W powszechnym u\u017cyciu s\u0105 karty kredytowe \u0142atwo umo\u017cliwiaj\u0105ce monitorowanie ich w\u0142a\u015bcicieli. W wyniku wdra\u017cania obowi\u0105zuj\u0105cej od 1 stycznia 2010 roku unijnej dyrektywy o retencji danych jest opracowane rozporz\u0105dzenie okre\u015blaj\u0105ce, kt\u00f3rzy operatorzy i w jakim zakresie maj\u0105 przechowywa\u0107 dane o po\u0142\u0105czeniach u\u017cytkownik\u00f3w telefon\u00f3w kom\u00f3rkowych. Nowe przepisy zmusz\u0105 operator\u00f3w do obligatoryjnego przechowywania wszystkich danych o lokalizacji u\u017cytkownik\u00f3w w momencie nawi\u0105zania po\u0142\u0105czenia, a nawet przez ca\u0142y czas rozmowy. Te dane ju\u017c i tak by\u0142y gromadzone, a korzystanie z nich nie by\u0142o obwarowane takimi przepisami, jak legalne zak\u0142adanie pods\u0142uchu, a na ich podstawie mo\u017cna ustali\u0107, kto jest na imieninach u cioci lub wczoraj by\u0142 w pracy czy w kinie.
\r\n W zwi\u0105zku z tym rodzi si\u0119 wiele pyta\u0144, np. co b\u0119dzie, je\u015bli takie informacje b\u0119d\u0105 wykorzystywane bezprawnie albo wpadn\u0105 w niepowo\u0142ane r\u0119ce? Co b\u0119dzie, je\u015bli pojawi si\u0119 pokusa nadu\u017cycia w\u0142adzy nad obywatelem przez pa\u0144stwo? W Polsce, niestety, nie odbywa si\u0119 pog\u0142\u0119biona dyskusja na temat gromadzenia przez pa\u0144stwo tego typu danych, chocia\u017c na \u015bwiecie dyskutuje si\u0119 na ten temat. Warto zatem przytoczy\u0107 wnioski wypracowane przez Grup\u0119 Robocz\u0105 ds. Ochrony Danych powsta\u0142\u0105 na mocy art. 29 dyrektywy 95\/46\/WE. Grupa jest niezale\u017cnym europejskim organem doradczym w zakresie ochrony danych i prywatno\u015bci, kt\u00f3rego zadania okre\u015blaj\u0105 przepisy art. 30 dyrektywy 95\/46\/WE i art. 14 dyrektywy 97\/66\/WE.
\r\n W konkluzji Opinii 3\/2005 jej autorzy zwracaj\u0105 m.in. uwag\u0119, \u017ce: wyczerpuj\u0105ca debata spo\u0142eczna winna poprzedzi\u0107 zastosowanie danych biometrycznych w paszportach i dokumentach podr\u00f3\u017cy oraz dowodach to\u017csamo\u015bci; celem ograniczenia zagro\u017ce\u0144 zwi\u0105zanych nierozerwalnie z samym charakterem biometrii nieodzowne jest mo\u017cliwie wczesne wprowadzenie skutecznych zabezpiecze\u0144; konieczne jest zapewnienie \u015bcis\u0142ego rozgraniczenia pomi\u0119dzy danymi biometrycznymi gromadzonymi i przechowywanymi dla dobra publicznego (np. kontroli granicznej) na podstawie zobowi\u0105za\u0144 prawnych a danymi s\u0142u\u017c\u0105cymi celom umownym, uzyskanymi za zgod\u0105; wykorzystanie danych biometrycznych w paszportach i dowodach to\u017csamo\u015bci powinno by\u0107 technicznie ograniczone do cel\u00f3w weryfikacji poprzez por\u00f3wnanie cech dokumentu z danymi posiadacza nim si\u0119 legitymuj\u0105cego; nale\u017cy zagwarantowa\u0107, aby dost\u0119p do danych zapisanych w mikroprocesorze mia\u0142y wy\u0142\u0105cznie w\u0142a\u015bciwe w\u0142adze.
\r\n Czy racj\u0119 ma prof. Micha\u0142 Kulesza, specjalista w zakresie administracji publicznej, kt\u00f3ry przestrzega, \u017ce czekaj\u0105ce nas zmiany to praktyki rodem z Orwella? \u00d3w s\u0142ynny pisarz i wizjoner w swojej s\u0142ynnej ksi\u0105\u017cce „Rok 1984” sugestywnie odmalowa\u0142 anatomi\u0119 totalitaryzmu. Ukaza\u0142, w jaki spos\u00f3b zaawansowana technologia mo\u017ce by\u0107 wykorzystywana jako instrument zniewolenia cz\u0142owieka. W ka\u017cdych czasach i w ka\u017cdym systemie aktualna jest bowiem zasada: kto ma informacj\u0119, ten ma w\u0142adz\u0119, a wszechstronna wiedza o obywatelach znakomicie umo\u017cliwia sterowanie spo\u0142ecze\u0144stwem i bardzo \u0142atwo mo\u017ce by\u0107 wykorzystywana przeciwko niemu.<\/p>\r\n\r\n

Jan Maria Jackowski<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n

KOMENTARZ BIBU\u0141Y<\/em><\/strong>: Gdy w 2006, jeszcze za rz\u0105d\u00f3w PiSu, Redakcja BIBU\u0141Y<\/em> zwraca\u0142a si\u0119 z indywidualnymi apelami do pos\u0142\u00f3w oraz wzywa\u0142a do publicznej dyskusji<\/a> nad niebezpiecze\u0144stwem wprowadzenia czip\u00f3w RFID do paszport\u00f3w (w\u00f3wczas chodzi\u0142o o paszporty, cho\u0107 wskazywali\u015bmy, \u017ce w kolejce czekaj\u0105 i inne dowody to\u017csamo\u015bci), panowa\u0142a w mediach cisza. Nikt nie interesowa\u0142 si\u0119 problemem i patrzono na nas jak na dziwne indywiduum wyolbrzymiaj\u0105ce spraw\u0119. Tematu nie podj\u0105\u0142 tak\u017ce Nasz Dziennik<\/em>, widocznie uwa\u017caj\u0105c, \u017ce sprawa nie jest warta publicznej debaty i dyskusji.\u00a0 Dzi\u015b najgorszy scenariusz realizuje si\u0119 na naszych oczach, jednak przy wskazywaniu na dzisiejszych wykonawc\u00f3w tego programu, nie zapominajmy, \u017ce pierwsz\u0105 decyzj\u0119 o wprowadzeniu nowych metod biometrycznych podj\u0105\u0142 \u00f3wczesny minister MSWiA, Ludwik Dorn. To tak dla przypomnienia jakby kto\u015b mia\u0142 jakie\u015b w\u0105tptliwo\u015bci.<\/p><\/blockquote>\r\n\r\n


<\/p>\r\n\r\n

ZOB. R\u00d3WNIE\u017b:<\/strong><\/p>\r\n\r\n