{"id":16965,"date":"2009-12-28T14:25:25","date_gmt":"2009-12-28T19:25:25","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=16965"},"modified":"2015-08-14T09:32:12","modified_gmt":"2015-08-14T13:32:12","slug":"sedia-gestatoria-lektyka-papieska","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=16965","title":{"rendered":"Sedia gestatoria<\/em> – lektyka papieska"},"content":{"rendered":"

„Gdy papie\u017c niesiony jest w uroczystej procesji na sedia gestatoria, t. j. na siedzeniu z drzewa poz\u0142acanego pokrytem czerwonym aksamitem i obramowanem z\u0142otym galobem, dwaj tajni szambelani, id\u0105c z bok\u00f3w, powiewaj\u0105 flabellami, ju\u017c to dla wyra\u017cenia dostojno\u015bci Ojca chrze\u015bcija\u0144stwa, ju\u017c aby zwr\u00f3ci\u0107 jego uwag\u0119 pe\u0142nemi ocz\u00f3w pi\u00f3rami pawiemi, i\u017c rostropnym by\u0107 winien i na czyny swe baczy\u0107, gdy\u017c niezliczona liczba ocz\u00f3w ludu chrze\u015bcija\u0144skiego wci\u0105\u017c na\u0144 patrzy” (abp A. J. Nowowiejski, Wyk\u0142ad Liturgji Ko\u015bcio\u0142a katolickiego t. 2, s. 468).<\/p>

\"\"<\/a><\/p>

 <\/p>

Terminologia<\/h4>

S\u0142owo to wywodzi si\u0119 z \u0142aci\u0144skiego lectica („fotel”) i lectus („\u0142\u00f3\u017cko”) i oznacza „fotel lub \u0142o\u017ce os\u0142oni\u0119te baldachimem b\u0105d\u017a \u015bciankami bocznymi i daszkiem, noszone na dr\u0105gach przez tragarzy lub juczne zwierz\u0119ta” (encyklopedia PWN). Pierwotnie lektyka posiada\u0142a dwie odmiany: a) basterna (\u0142ac.) – by\u0142a to lektyka dla dw\u00f3ch os\u00f3b noszona przez zwierz\u0119ta (zazwyczaj dwa mu\u0142y lub konie – jeden z przodu drugi z ty\u0142u); b) brouette (franc. „taczki” lub „w\u00f3zek”) – swego rodzaju kareta dla jednej osoby noszona przez ludzi; c) jako nosze dla chorych lub rannych (w dawniejszych czasach). Okre\u015blenie „sedia gestatoria” pochodzi za\u015b z j\u0119zyka w\u0142oskiego i w dos\u0142ownym t\u0142umaczeniu oznacza „noszone krzes\u0142o”. Okre\u015blenie to ma tak\u017ce swoje pochodzenie w j\u0119zyku \u0142aci\u0144skim – od: gestus – „trzymanie si\u0119”, „ruch”, „gest”; sedes – „tron”. \u0141aci\u0144skie cathedra (cathedrae) oznacza za\u015b lektyk\u0119, podobnie jak gestamen (gestaminis), lectica (lecticae), octaphoron (octaphori).<\/p>

Historia<\/h4>

Lektyka papieska ma zwi\u0105zek i najprawdopodobniej wywodzi si\u0119 od stolic biskupich (katedr), kt\u00f3re pocz\u0105tkowo umiejscawiane na sta\u0142e, sta\u0142y si\u0119 w p\u00f3\u017aniejszym okresie tak\u017ce ruchome. \u0179r\u00f3d\u0142a historyczne podaj\u0105, \u017ce ju\u017c \u015bw. Piotr posiada\u0142 swoje katedry (jedn\u0105 w Antiochii, za\u015b dwie w Rzymie) – obszerny wyk\u0142ad o tym podaje arcybiskup Antonii Julian Nowowiejskie w Wyk\u0142adzie Liturgji Ko\u015bcio\u0142a katolickiego (t. I, s. 1141 – 1160). Historycy jednak podaj\u0105, \u017ce zwyczaj noszenia papie\u017ca na lektyce, a dawniej tak\u017ce nowo wybranych biskup\u00f3w do swych ko\u015bcio\u0142\u00f3w partykularnych, si\u0119ga dawnych czas\u00f3w i ma zwi\u0105zek z tzw. Sedis Curulis u\u017cywanym w Rzymie, na kt\u00f3rym niesiono nowo wybranego konsula przez miasto. Wspomina o tym Ennodiusz, biskup Pawii, w swym Apologia pro Synodo („P.L.”, LXIII, 206; „Corpus Script. eccl.”, VI, Vienna, 1882, 328) pisz\u0105c „Gestatoriam sellam apostolicae confessionis” (nawi\u0105zywa\u0142 do katedry \u015bw. Piotra znajduj\u0105cej si\u0119 w Rzymie). \u0179r\u00f3d\u0142a historyczne podaj\u0105, \u017ce od XV wieku papie\u017c na sedia gestatoria ni\u00f3s\u0142 Naj\u015bwi\u0119tszy Sakrament (wtedy przyjmowa\u0142a ona nieco odmienny kszta\u0142t – swego rodzaju sto\u0142u umocowanego przed tronem), a od wieku XVI u\u017cywana by\u0142a ona w czasie koronacji papie\u017ca. Z lektyki zrezygnowa\u0142 dopiero w kilkana\u015bcie lat po II Soborze Watyka\u0144skim papie\u017c Jan Pawe\u0142 II (rok 1978). Jedna z popularnych polskich stron internetowych podaje<\/a> anegdot\u0119 opisuj\u0105c\u0105 moment podj\u0119cia tej decyzji (kilka szczeg\u00f3\u0142\u00f3w mo\u017cna znale\u017a\u0107 tak\u017ce na stronie<\/a> po\u015bwi\u0119conej pojazdom papieskim). Zosta\u0142a ona zast\u0105piona pojazdem niewielkich rozmiar\u00f3w, zwanym papamobile.<\/p>

<\/object><\/p>

U\u017cycie<\/h4>

Papie\u017c niesiony by\u0142 na lektyce przede wszystkim podczas swych ceremonii koronacyjnych (w czasie koronacji mistrz ceremonii pali\u0142 wi\u0105zk\u0119 sznuru przed papie\u017cem – elektem siedz\u0105cym na lektyce i wypowiada\u0142 s\u0142owa Sancte Pater sic transit gloria mundi – „Ojcze \u015awi\u0119ty, tak oto przemija chwa\u0142a tego \u015bwiata”), a tak\u017ce, gdy mia\u0142y miejsce wszelkie uroczyste pochody, jak procesja (introit) papie\u017ca do bazyliki \u015bw. Piotra, czy w czasie publicznych konsystorzy. W dawniejszych czasach sedia gestatoria u\u017cywana by\u0142a w czasie r\u00f3\u017cnych, nieco specyficznych uroczysto\u015bci, jak np. gdy papie\u017c przyjmowa\u0142 coroczny ho\u0142d od Kr\u00f3lestwa Neapolu, czy innych lennik\u00f3w. Papie\u017c niesiony by\u0142 tak\u017ce na swej lektyce w czasie procesji eucharystycznych. \u015awi\u0119ty Pius X u\u017cy\u0142 lektyki w czasie Kongresu Eucharystycznego, kt\u00f3ry odby\u0142 si\u0119 w Rzymie w roku 1905. Obok lektyki (po obu stronach) noszone bywa\u0142y tak\u017ce dwa flabellum (pawie pi\u00f3ra na d\u0142ugich, drewnianych lub metalowych, dr\u0105gach) – zagadnienie to wymaga jednak osobnego opracowania.<\/p>

Znaczenie<\/strong><\/h4>

Sedia gestatoria jest oznak\u0105 godno\u015bci Namiestnika Chrystusowego, jak i jego przywilejem. Oznacza w\u0142adz\u0119, jak\u0105 sprawuje ka\u017cdy nast\u0119pca \u015bw. Piotra, a kt\u00f3ra pochodzi od Boga, Kr\u00f3la kr\u00f3l\u00f3w i Pana pan\u00f3w. „Gdy od Pana Boga pochodzi wszelka w\u0142adza i wielko\u015b\u0107 ludzi, kt\u00f3rzy Bo\u017cy majestat przedstawiaj\u0105, od Pana Boga te\u017c pochodzi wszystko to, co oznacza jego w\u0142adz\u0119 i dostojno\u015b\u0107. Chrystus Pan, na wz\u00f3r niebieskiej spo\u0142eczno\u015bci, za\u0142o\u017cy\u0142 na ziemi spo\u0142eczno\u015b\u0107 ziemsk\u0105, Ko\u015bci\u00f3\u0142, kt\u00f3rego Sam jest g\u0142ow\u0105 niewidzialn\u0105, lecz kt\u00f3remu zostawi\u0142 g\u0142ow\u0119 widzialn\u0105, Piotra. Piotr przej\u0105\u0142 od Chrystusa oznak\u0119 kr\u00f3lewsko\u015bci, kt\u00f3ra tem bardziej ol\u015bniewa wszelkiego innego panowania znaki, im wi\u0119cej duchowna w\u0142adza i panowanie w\u0142adz\u0119 i panowanie ziemskie za\u0107miewa” – pisa\u0142 b\u0142ogos\u0142awiony arcybiskup Antonii Julian Nowowiejski (Wyk\u0142ad Liturgji Ko\u015bcio\u0142a katolickiego, t. I, s. 1141).<\/p>

<\/object><\/p>

\u015awita papieska<\/strong><\/h4>

Sedia gestatoria noszona by\u0142a przez bussonanti (czyli tzw. sediarzy), kt\u00f3rych obecnym zadaniem jest g\u0142\u00f3wnie towarzyszenie go\u015bciom papie\u017ca. W pobli\u017cu nich szli nios\u0105cy ber\u0142a dworzanie papiescy, a tak\u017ce gwardia szlachecka. By\u0142a to, obok Honorowej Gwardii Pa\u0142acowej i \u0179andarmerii, jedna ze zbrojnych formacji papieskich. Papie\u017c Pawe\u0142 VI rozwi\u0105za\u0142 wszystkie te organizacje w 1970 r., pozostawiaj\u0105c jedynie Gwardi\u0119 Szwajcarsk\u0105. Flabellum noszone by\u0142o przez „tajnych szambelan\u00f3w”, za\u015b baldachim utrzymywali tzw. umbrelliferi.<\/p>

Powr\u00f3t – spekulacje<\/strong><\/h4>

Ju\u017c 9 wrze\u015bnia br. znany i dobrze poinformowany rzymski tradycjonalista, John Sonnen napisa\u0142 <\/a>na swym blogu lakoniczn\u0105 informacj\u0119 o szybkim powrocie lektyki papieskiej (by\u0142a to bodaj\u017ce pierwsza informacja traktuj\u0105ca o rzekomym bliskim powrocie sedia gestatoria). Zaledwie dzie\u0144 p\u00f3\u017aniej informacj\u0119 t\u0119 powtarza\u0142y inne katolickie portale, jak np „The Hermeneutic of continuity”<\/a>. Tego samego dnia, John Sonnen na swym drugim blogu opublikowa\u0142 kr\u00f3tki teks<\/a>t, w kt\u00f3rym wyrazi\u0142 swoje poparcie sprawie. 11 wrze\u015bnia umie\u015bci\u0142<\/a> za\u015b fragment z jednej z ksi\u0105\u017cek kardyna\u0142a Ratzingera, w kt\u00f3rej porusza\u0142 on tematyk\u0119 lektyki i tiary. Tego samego dnia, znana strona promuj\u0105ca Brewiarz Rzymski (w swej formie sprzed Soboru Watyka\u0144skiego II) do sedia gestatoria odnios\u0142a<\/a> Psalm 88. W tym miejscu wart odnotowania jest tak\u017ce fakt zamieszczenia informacji<\/a> przez Katolick\u0105 Agencj\u0119 Informacyjn\u0105, w kt\u00f3rej przedstawione zosta\u0142y sylwetki tzw. sediarzy i opisane niekt\u00f3re z aspekt\u00f3w ich pracy, a tak\u017ce podane motywy rezygnacji Jana Paw\u0142a II z lektyki. Po niedawnym incydencie<\/a> w Bazylice \u015bw. Piotra przed Msz\u0105 \u015bwi\u0119t\u0105 zwan\u0105 pasterk\u0105, spekulacje na nowo od\u017cy\u0142y. Spotka\u0107 si\u0119 z nimi mo\u017cemy m. in: : na blogu wspominanego wy\u017cej Johna Sonnena (publikowa\u0142 informacje odpowiednio 25<\/a> i 26<\/a> grudnia); na w\u0142oskoj\u0119zycznym blogu „Fides et Forma”<\/a>; na niemieckoj\u0119zycznym blogu „Exsvltet”<\/a>; na hiszpa\u0144skoj\u0119zycznym blogu „Costumbriaro Tradicional Cat\u00f3lico”<\/a>. Sw\u00f3j g\u0142os w tej sprawie zabra\u0142<\/a> tak\u017ce x. John Zuhlsdorf, opowiadaj\u0105c si\u0119 za przywr\u00f3ceniem lektyki papieskiej. Najcz\u0119\u015bciej u\u017cywane argumenty w tym wzgl\u0119dzie s\u0105 nast\u0119puj\u0105ce: a) przywr\u00f3cenie sedia gestatoria wpisa\u0142oby si\u0119 w g\u0142oszon\u0105 i wype\u0142nian\u0105 przez Benedykta XVI, tzw. hermeneutyk\u0119 ci\u0105g\u0142o\u015bci; b) wzros\u0142oby bezpiecze\u0144stwo papie\u017ca (nie mo\u017cna by\u0142oby go bezpo\u015brednio zaatakowa\u0107); c) papie\u017c by\u0142by widoczny dla wszystkich, nie za\u015b dla garstki ludzi, kt\u00f3rzy stoj\u0105 najbli\u017cej trasy, kt\u00f3r\u0105 papie\u017c przebywa; d) u\u017cycie lektyki podkre\u015bla\u0142oby wa\u017cno\u015b\u0107 i godno\u015b\u0107 funkcji pe\u0142nionej przez ka\u017cdego nast\u0119pc\u0119 \u015bw. Piotra.<\/p>

Galeria papieska<\/h4>

Poni\u017cej galeria obraz\u00f3w i zdj\u0119\u0107 ukazuj\u0105cych niekt\u00f3rych nast\u0119pc\u00f3w \u015bw. Piotra na swych sedia gestatoria: od Piusa II do Jana Paw\u0142a I (wi\u0119cej materia\u0142\u00f3w mo\u017cna znale\u017a\u0107 na stronie Costumbriaro Tradicional Cat\u00f3lico<\/a>):<\/p>

\"\"<\/a>
Pius II<\/em><\/p>

 <\/p>

 <\/p>

 <\/p>

\"\"<\/a>
Juliusz II<\/em><\/p>

 <\/p>

 <\/p>

\"\"<\/a>
Leon X<\/em><\/p>

 <\/p>

 <\/p>

\"\"<\/a>
Pius VIII<\/em><\/p>

 <\/p>

 <\/p>

\"\"<\/a>
Pius IX<\/em><\/p>

 <\/p>

 <\/p>

\"\"<\/a>
Leon XIII<\/em><\/p>

 <\/p>

 <\/p>

\"\"<\/a>
Pius X<\/em><\/p>

 <\/p>

 <\/p>

\"\"<\/a>
Benedykt XV<\/em><\/p>

 <\/p>

\"\"<\/a>
Pius XI<\/em><\/p>

 <\/p>

\"\"<\/a>
Pius XII<\/em><\/p>

 <\/p>

\"\"<\/a>
Jan XXIII<\/em><\/p>

 <\/p>

\"\"<\/a>
Pawe\u0142 VI<\/em><\/p>

 <\/p>

\"\"<\/a>
Jan Pawe\u0142 I<\/em><\/p>

Autor:<\/strong> Bart\u0142omiej Krzych<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"„Gdy papie\u017c niesiony jest w uroczystej procesji na sedia gestatoria, t. j. na siedzeniu z drzewa poz\u0142acanego pokrytem czerwonym aksamitem i obramowanem z\u0142otym galobem, dwaj tajni szambelani, id\u0105c z bok\u00f3w, powiewaj\u0105 flabellami, ju\u017c to dla wyra\u017cenia dostojno\u015bci Ojca chrze\u015bcija\u0144stwa, ju\u017c aby zwr\u00f3ci\u0107 jego uwag\u0119 pe\u0142nemi ocz\u00f3w pi\u00f3rami pawiemi, i\u017c rostropnym by\u0107 winien i na czyny […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[119,41],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16965"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16965"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16965\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16965"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16965"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16965"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}