{"id":16805,"date":"2009-12-21T09:55:40","date_gmt":"2009-12-21T14:55:40","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=16805"},"modified":"2009-12-21T09:56:07","modified_gmt":"2009-12-21T14:56:07","slug":"polityka-wobec-moralnosci-i-religii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=16805","title":{"rendered":"Polityka wobec moralno\u015bci i religii – prof. Piotr Jaroszy\u0144ski<\/em>"},"content":{"rendered":"

Jednym z najwi\u0119kszych paradoks\u00f3w \u017cycia politycznego w Polsce jest ten, \u017ce krajem w ponad dziewi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu procentach katolickim rz\u0105dz\u0105 ludzie albo religijnie indyferentni, albo wr\u0119cz wojuj\u0105cy z religi\u0105. Mniejszo\u015b\u0107 rz\u0105dzi wi\u0119kszo\u015bci\u0105 i wi\u0119kszo\u015b\u0107 niewiele sobie z tego robi, za\u015b w chwilach krytycznych zrzuca odpowiedzialno\u015b\u0107 na poszczeg\u00f3lne osoby, \u017cywi\u0105c przekonanie, \u017ce to sprawa ludzi a nie doktryny, kt\u00f3rej s\u0142u\u017c\u0105. Zbyt jednak d\u0142ugo ju\u017c trwa w Polsce powojennej \u015bcieranie si\u0119 dw\u00f3ch przeciwstawnych sobie cywilizacji, by mo\u017cna kr\u00f3tkowzrocznie s\u0105dzi\u0107, \u017ce to tylko kwestia niekt\u00f3rych ludzi, a reszta jest w porz\u0105dku. Raczej odpowiednie postawy ludzkie wpisane s\u0105 w scenariusz przyj\u0119tej strategii, raz \u0142agodnej, innym razem bardzo ostrej.<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Z drugiej wszak\u017ce strony nie mo\u017cna zapomnie\u0107, \u017ce monopolizacja \u017cycia politycznego przez jedn\u0105 rz\u0105dz\u0105c\u0105 parti\u0119 zniszczy\u0142a lub przynajmniej zdeformowa\u0142a wiele innych partii, w tym r\u00f3wnie\u017c chrze\u015bcija\u0144skich. Dlatego dzi\u015b, przy nominalnej wolno\u015bci i niepodleg\u0142o\u015bci, odrodzenie \u017cycia politycznego nie przebiega zbyt sprawnie. Aby nast\u0105pi\u0142o rzeczywiste odrodzenie, warto najpierw zastanowi\u0107 si\u0119, na czym polega swoisto\u015b\u0107 bycia politykiem chrze\u015bcija\u0144skim. Dotychczas politycy chrze\u015bcija\u0144scy oskar\u017cani s\u0105 albo o ma\u0142\u0105 skuteczno\u015b\u0107, albo o fundamentalizm. Nale\u017cy wi\u0119c bacznie przyjrze\u0107 si\u0119, jak polityk chrze\u015bcija\u0144ski powinien pojmowa\u0107 zwi\u0105zek polityki z moralno\u015bci\u0105 i zwi\u0105zek polityki z religi\u0105.<\/p>\r\n\r\n

1. Polityka a moralno\u015b\u0107<\/strong>. W ci\u0105gu ostatnich kilku lat s\u0142yszymy, \u017ce w polityce najwa\u017cniejsza jest skuteczno\u015b\u0107. Polityk nieskuteczny odpada z gry i nikt si\u0119 z nim nie liczy. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 przyjmuje to za dobr\u0105 monet\u0119, tak jakby ogl\u0105da\u0142a mecz, kt\u00f3ry toczy si\u0119 mi\u0119dzy Glasgow Rangers a Manchester United czy mi\u0119dzy jedn\u0105 parti\u0105 a drug\u0105: kto wygra, ten jest lepszy. Z drugiej strony, szczeg\u00f3lnie w \u015brodowiskach chrze\u015bcija\u0144skich, daje si\u0119 s\u0142ysze\u0107 wo\u0142anie o moralno\u015b\u0107 w polityce. Jednak w \u015brodowisku zawodowych polityk\u00f3w nikt si\u0119 tym wo\u0142aniem nie przejmuje. Po prostu jak w koszyk\u00f3wce – polityk tych kilka fauli mo\u017ce pope\u0142ni\u0107 i nie ma co si\u0119 rozckliwia\u0107, gra jest bezwzgl\u0119dna.
\r\n Powstaje wobec tego pytanie: \u201eCzy polityka to jest taka gra, wobec kt\u00f3rej wi\u0119kszo\u015b\u0107 obywateli jest widzami, sprzyjaj\u0105cymi jednej lub drugiej stronie?” Niestety, tak nie jest. Gdy m\u00f3wimy o polityce, musimy przywo\u0142a\u0107 rzymsk\u0105 maksym\u0119: Tua res agitur! – \u201eTo ciebie dotyczy”. Ciebie, twoich dzieci, twoich rodzic\u00f3w. Je\u015bli wi\u0119c s\u0142yszymy, \u017ce polityka ma by\u0107 tylko skuteczna, to natychmiast pojawia si\u0119 pytanie: \u201eDla kogo skuteczna?”<\/p>\r\n\r\n

Wiadomo, \u017ce koncepcja polityki skutecznej zwi\u0105zana jest z postaci\u0105 Machiavellego, kt\u00f3ry w Ksi\u0119ciu podaje szereg zasad skutecznego politykowania. Np. \u201eNale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce ludzi trzeba albo potraktowa\u0107 \u0142agodnie, albo wygubi\u0107, gdy\u017c mszcz\u0105 si\u0119 za b\u0142ahe krzywdy, za ci\u0119\u017ckie za\u015b nie mog\u0105. Przeto gdy si\u0119 krzywdzi cz\u0142owieka, nale\u017cy czyni\u0107 to w ten spos\u00f3b, aby nie trzeba by\u0142o obawia\u0107 si\u0119 zemsty” (N. Machiavelli, Ksi\u0105\u017c\u0119. Rozwa\u017cania nad pierwszym dziesi\u0119cioksi\u0119giem historii Rzymu Liwiusza, Warszawa 1987, t\u0142um. K. \u0179aboklicki, s. 40n). Inna rada: \u201eZdobywca, opanowawszy rz\u0105dy, powinien przygotowa\u0107 i pope\u0142ni\u0107 naraz wszystkie nieodzowne okrucie\u0144stwa, aby nie wracaj\u0105c do nich codziennie i nie powtarzaj\u0105c ich, m\u00f3g\u0142 doda\u0107 ludziom otuchy i pozyska\u0107 ich dobrodziejstwami” (s. 61). Jeszcze inna: \u201eJe\u017celi podbite pa\u0144stwa przyzwyczajone s\u0105 do rz\u0105dzenia si\u0119 swoimi prawami i do wolno\u015bci, s\u0105 trzy sposoby, aby je utrzyma\u0107: pierwszy to zniszczy\u0107 je, drugi – za\u0142o\u017cy\u0107 tam sw\u0105 siedzib\u0119, trzeci – zostawi\u0107 im ich w\u0142asne prawa, czerpa\u0107 stamt\u0105d pewne dochody i stworzy\u0107 wewn\u0105trz rz\u0105d oligarchiczny, kt\u00f3ry by ci je utrzyma\u0142 w przyja\u017ani. Albowiem taki rz\u0105d, utworzony przez ksi\u0119cia, wie, \u017ce nie mo\u017ce obej\u015b\u0107 si\u0119 bez jego przyja\u017ani i pot\u0119gi, i \u017ce trzeba czyni\u0107 wszystko, aby go podtrzyma\u0107” (s. 48).
\r\n Wida\u0107 jasno, \u017ce tzw. skuteczna polityka to sztuka zdobycia i utrzymania w\u0142adzy kosztem poddanych.
\r\n W tym miejscu warto jednak wyja\u015bni\u0107, \u017ce skuteczna polityka to nie jest wy\u0142\u0105cznie polityka amoralna czy niemoralna. Nie dajmy si\u0119 nabra\u0107, kryterium dobrej polityki jest skuteczno\u015b\u0107, a nie moralno\u015b\u0107, je\u017celi wi\u0119c dla realizacji celu w\u0142adcy lub w\u0142adzy skuteczne b\u0119d\u0105 \u015brodki moralne, to po nie trzeba si\u0119gn\u0105\u0107. Klasyczny przyk\u0142ad to praktyki komunist\u00f3w, kt\u00f3rzy gdy trzeba, \u0142ami\u0105 prawo, ale gdy prawo im sprzyja, g\u0142osz\u0105 wsz\u0119dzie, \u017ce s\u0105 za pa\u0144stwem prawa. I to jest w\u0142a\u015bnie \u00f3w cynizm.<\/p>\r\n\r\n

Aby ustosunkowa\u0107 si\u0119 po tych wst\u0119pnych ilustracjach do problemu moralno\u015bci i skuteczno\u015bci w polityce, trzeba kilka spraw wyakcentowa\u0107:<\/p>\r\n\r\n

a) Wyznaczenie skuteczno\u015bci jako celu polityki jest r\u00f3wnoznaczne z odebraniem praw ludzkich tym wszystkim, z kt\u00f3rymi owa skuteczno\u015b\u0107 si\u0119 nie liczy. Dlatego w konsekwencji mo\u017cna ich wygubi\u0107, zubo\u017cy\u0107, pozamyka\u0107 do wi\u0119zie\u0144. Tutaj pojawia si\u0119 podstawowa sprawa: Kim jest cz\u0142owiek? Je\u015bli jest osob\u0105, to jest automatycznie suwerenem, je\u015bli osob\u0105 nie jest, to suwerenem jest tylko w\u0142adca. Za czas\u00f3w Machiavellego suwerenem by\u0142 tylko ksi\u0105\u017c\u0119. A to jest pierwszy i podstawowy b\u0142\u0105d: suwerenem bowiem jest nie tylko w\u0142adca, ale ka\u017cdy cz\u0142owiek jako osoba.<\/p>\r\n\r\n

b) U Grek\u00f3w nie by\u0142a jeszcze wypracowana koncepcja cz\u0142owieka jako osoby, to wnosi dopiero chrze\u015bcija\u0144stwo, gdy\u017c osoba-prosopon-persona to maska, obraz, obraz Boga samego. Niemniej jednak Grecy zwr\u00f3cili uwag\u0119, nawet przy ograniczeniu podmiot\u00f3w prawa, \u017ce cz\u0142owiek, aby \u017cy\u0142 i si\u0119 rozwija\u0142, koniecznie potrzebuje kontekstu spo\u0142ecznego. Dlatego pewne ustroje nazwali zdrowymi, a inne – zwyrodnia\u0142ymi. Zdrowe s\u0105 takie, w kt\u00f3rych cz\u0142owiek ma nie tylko zabezpieczone \u015brodki do \u017cycia, ale r\u00f3wnie\u017c promowany jest jego rozw\u00f3j i szlachetna postawa (monarchia, arystokracja, politeja). Zwyrodnia\u0142e natomiast to te, w kt\u00f3rych cz\u0142owiek kar\u0142owacieje, w kt\u00f3rych brak \u015brodk\u00f3w, a promowane s\u0105 postawy niew\u0142a\u015bciwe (tyrania, oligarchia, demokracja). Gdy teraz te rozr\u00f3\u017cnienia zaaplikujemy chrze\u015bcija\u0144skiej wizji cz\u0142owieka jako osoby, od razu wida\u0107, jak wielkim wyzwaniem jest uprawianie polityki.<\/p>\r\n\r\n

c) Polityk nieskuteczny to fajt\u0142apa, a nie polityk; polityk musi by\u0107 skuteczny, co nie znaczy, \u017ce ma by\u0107 niemoralny.
\r\n B\u0142\u0105d polityk\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich w ostatnich latach polega\u0142 na tym, \u017ce zawi\u0105zuj\u0105c sojusze z orientacjami an-typersonalistycznymi, nie zauwa\u017cyli, \u017ce albo zaakceptuj\u0105 niegodziwe \u015brodki, albo te\u017c sami zostan\u0105 zinstrumentali-zowani, co do reszty popsuje opini\u0119 o nich w\u015br\u00f3d obywateli. W sytuacji zdrowej wszystkich \u0142\u0105czy wsp\u00f3lne dobro, kt\u00f3re realizuje si\u0119 przy pomocy dope\u0142niaj\u0105cych si\u0119 \u015brodk\u00f3w, w sytuacji zwyrodnia\u0142ej jest odwrotnie – r\u00f3\u017cne cele, te same \u015brodki. To ju\u017c nie jest tragedia, to nieszcz\u0119\u015bcie…
\r\n Albo polityka jest roztropnym realizowaniem wsp\u00f3lnego dobra i w\u00f3wczas ka\u017cdy mo\u017ce w tym si\u0119 odnale\u017a\u0107 i widzi osobi\u015bcie sens \u017cycia w danej spo\u0142eczno\u015bci, albo pojawiaj\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017cne odmiany antypolityki, w kt\u00f3rej ludzie zagro\u017ceni s\u0105 przez r\u00f3\u017cne formy zinstytucjonalizowanego z\u0142a. Jednak \u017cyj\u0105c w takim pa\u0144stwie, mog\u0105 pyta\u0107: \u201ePo co mi to? Przecie\u017c ja, zamiast rozwija\u0107 si\u0119, zaczynam si\u0119 kurczy\u0107”. A to oznacza, \u017ce taka polityka zagubi\u0142a sw\u00f3j najbardziej istotny sens: cz\u0142owieka jako osob\u0119.
\r\n Wida\u0107 to wyra\u017aniej, gdy u\u015bwiadomimy sobie, \u017ce przy polityce poj\u0119tej jako skuteczno\u015b\u0107 gubi si\u0119 obiektywny cel. Utrzymanie ustroju, w\u0142adzy, fabryk etc., to s\u0105 przecie\u017c tylko \u015brodki, to nie s\u0105 \u017cadne cele, ustr\u00f3j nie jest bytem w sobie, lecz relacj\u0105, w\u0142adza jest dla kogo\u015b etc. Ostatecznie wi\u0119c zwyrodnienie polityki sprowadza si\u0119 do tego, \u017ce naruszony zostaje obiektywny porz\u0105dek: \u015brodek wzi\u0119ty jest za cel, dobro partykularne – za dobro wsp\u00f3lne.<\/p>\r\n\r\n

2. Polityka a religia<\/strong>. Dzi\u015b problem ten jest bardzo zaogniony, od kilku lat m\u00f3wi si\u0119, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 wtr\u0105ca si\u0119 do polityki. Na tym tle prowadzona jest kampania antykle-rykalna, kt\u00f3ra zreszt\u0105 i przedtem by\u0142a, tylko ludzie maj\u0105 kr\u00f3tk\u0105 pami\u0119\u0107 i mato czytaj\u0105 (cho\u0107by ostatnio wydane 3 tomy Petera Rainy Ko\u015bci\u00f3\u0142 w PRL. Dokumenty). Warto wi\u0119c dla oczyszczenia z\u0142ej atmosfery sprawy te uporz\u0105dkowa\u0107.<\/p>\r\n\r\n

a) Je\u017celi stwierdzili\u015bmy, \u017ce w\u0142a\u015bciwie poj\u0119ta polityka jest roztropn\u0105 realizacj\u0105 wsp\u00f3lnego dobra, to pojawia si\u0119 pytanie, czy ta polityka nie krzy\u017cuje si\u0119 z religi\u0105. Bo przecie\u017c je\u015bli wsp\u00f3lnym dobrem, a wi\u0119c i ostatecznym celem \u017cycia cz\u0142owieka jest B\u00f3g, a do Boga prowadzi religia, to czy polityka nie jest religi\u0105? Obie maj\u0105 przecie\u017c ten sam cel.
\r\n Jak wiemy, pojawi\u0142y si\u0119 w historii dwa skrajne podej\u015bcia: pierwsze bizanty\u0144skie, drugie muzu\u0142ma\u0144skie. Pierwsze to cezaropapizm, a wi\u0119c w\u0142adcy \u015bwieckiemu podlega patriarcha, pa\u0144stwu – Ko\u015bci\u00f3\u0142. Drugie to fundamentalizm: osobie duchownej (ajatollahowi) podlega w\u0142adca, Ko\u015bcio\u0142owi – pa\u0144stwo. Wiemy te\u017c, \u017ce zar\u00f3wno cesarstwo rzymskie narodu niemieckiego nieustannie zabiega\u0142o o podporz\u0105dkowanie sobie Ko\u015bcio\u0142a katolickiego (bo taki by\u0142 sens walki cesarstwa z papiestwem; zreszt\u0105 pod wp\u0142ywem bizanty\u0144skim, bo Teofana, \u017cona Ottona II, by\u0142a ksi\u0119\u017cniczk\u0105 bizanty\u0144sk\u0105), jak i p\u00f3\u017aniej program ten skutecznie realizowali w\u0142adcy protestanccy (cuius regio eius religio), a nawet katoliccy, tzw. j\u00f3zefinizm. Natomiast program drugi jest ci\u0105gle obecny w Iranie, gdzie w\u0142adza nale\u017cy z kolei do os\u00f3b duchownych.<\/p>\r\n\r\n

b) O ile zasygnalizowane napi\u0119cie stosunk\u00f3w mi\u0119dzy pa\u0144stwem i Ko\u015bcio\u0142em wynika\u0142o z walki o podzia\u0142 kompetencji w zakresie realizacji wsp\u00f3lnego dobra, czyli prowadzenia cz\u0142owieka do Boga, to przynajmniej od czas\u00f3w rewolucji francuskiej, a potem rewolucji pa\u017adziernikowej, pojawia si\u0119 koncepcja pa\u0144stwa ateistycznego, a wi\u0119c takiego, kt\u00f3re najpierw spycha religi\u0119 do sfery prywatnej, a nast\u0119pnie ca\u0142kowicie j\u0105 eliminuje tak z \u017cycia publicznego, jak i prywatnego. Tutaj bitwa polityczna nie jest ju\u017c rywalizacj\u0105, ale wr\u0119cz bitw\u0105 na \u015bmier\u0107 i \u017cycie. Je\u015bli nie ma wsp\u00f3lnego celu, to pa\u0144stwo jest wewn\u0119trznie p\u0119kni\u0119te, jest albo w stanie wojny, albo tymczasowego zawieszenia broni. Polityka nie dope\u0142ni\u0142a religii, religia nie dope\u0142ni\u0142a polityki, celem polityki jest zniszczenie religii. I to jest podstawowy negatywny cel pa\u0144stw, kt\u00f3rych program jest owocem ideologii czy to rewolucji francuskiej, czy te\u017c pa\u017adziernikowej. I tu wrogowie religii przyjmuj\u0105 zasad\u0119, \u017ce wszystko mo\u017ce by\u0107 wykorzystane przeciwko religii, r\u00f3wnie\u017c tymczasowe sojusze czy ust\u0119pstwa. Wida\u0107 to wyra\u017anie, gdy \u015bledzi si\u0119 stosunki mi\u0119dzy Ko\u015bcio\u0142em i pa\u0144stwem za czas\u00f3w Prymasa Tysi\u0105clecia. Ile b\u0142\u0119d\u00f3w pope\u0142nili ci, kt\u00f3rzy posuni\u0119cia komunist\u00f3w brali za dobr\u0105 monet\u0119. Tu nie mo\u017cna by\u0107 naiwnym.<\/p>\r\n\r\n

c) Pozostaje wi\u0119c pytanie: Na czym polega w\u0142a\u015bciwy uk\u0142ad mi\u0119dzy Ko\u015bcio\u0142em i pa\u0144stwem, polityk\u0105 i religi\u0105, je\u015bli istnieje zgodno\u015b\u0107 celu poj\u0119tego jako wsp\u00f3lne dobro? Aby na to pytanie odpowiedzie\u0107, nale\u017cy najpierw wskaza\u0107 na istotne r\u00f3\u017cnice, jakie zachodz\u0105 mi\u0119dzy polityk\u0105 i religi\u0105:
\r\n – religia (chrze\u015bcija\u0144ska) jest objawiona, natomiast polityka nie jest objawiona, p\u0142ynie z poznania naturalnego;
\r\n – dobro wsp\u00f3lne pojawia si\u0119 w innym aspekcie w religii, a w innym – w polityce. W religii B\u00f3g jest objawiony jako sprawca i cel ludzkiego \u017cycia, natomiast w polityce dobro wsp\u00f3lne postrzegane jest bardziej od strony podmiotu-czlowieka; m\u00f3wi si\u0119 wi\u0119c o rozwoju osobowym jako dobru wsp\u00f3lnym, ale polityk jako polityk nie wie, co przedmiotowo takim dobrem jest;
\r\n – religia wychodzi od Objawienia i kroczy przede wszystkim drog\u0105 zgodn\u0105 z sumieniem, natomiast polityka wychodzi od natury cz\u0142owieka, czyli od naturalnej potrzeby zrzeszania si\u0119 i szukania odpowiednich form ustrojowych i wykonawczych, nadaj\u0105c im posta\u0107 zewn\u0119trzn\u0105;
\r\n – religia z uwagi na transcendentny cel dysponuje \u015brodkami nadnaturalnymi (sakramenty, laska), natomiast polityka \u00f3w cel postrzega odpodmiotowo i dysponuje \u015brodkami naturalnymi;
\r\n – religia ma cel okre\u015blony dzi\u0119ki Objawieniu i na tym celu jest skupiona, za\u015b polityka ma gwarantowa\u0107 w postaci \u015brodk\u00f3w mo\u017cliwo\u015b\u0107 rozwoju dobra wsp\u00f3lnego;
\r\n – w religii chrze\u015bcija\u0144skiej nie ma konfliktu mi\u0119dzy rozumem i wiar\u0105, lecz jest dope\u0142nienie. P\u0119kni\u0119cie pojawi\u0142o si\u0119 dopiero pod wp\u0142ywem nominalizmu w protestantyzmie, od tego te\u017c czasu zaognia si\u0119 konflikt mi\u0119dzy Ko\u015bcio\u0142em i pa\u0144stwem.
\r\n Cezaropapizm sakralizuje polityk\u0119: w\u0142adca pa\u0144stwa uznaje siebie za bli\u017csz\u0105 emanacj\u0119 b\u00f3stwa i dlatego jest nie tylko ponad pa\u0144stwem, ale r\u00f3wnie\u017c ponad Ko\u015bcio\u0142em. Efektem jest zaprowadzenie podw\u00f3jnej niewoli: wewn\u0119trznej i zewn\u0119trznej. Wewn\u0119trzna polega na zaw\u0142aszczeniu ludzkich sumie\u0144. Znalaz\u0142o to swoje odbicie w protestanckiej maksymie: Cuius regio, eius religio (\u201eCzyj rz\u0105d, tego religia”). Spotka\u0142a si\u0119 ona z jedn\u0105 z najwi\u0119kszych replik, jakie zna historia my\u015bli politycznej: \u201eNie jestem panem ludzkich sumie\u0144” (Zygmunt August). Niewola zewn\u0119trzna natomiast polega na tym, \u017ce prawo stanowione podporz\u0105dkowane jest nie odczytanemu przez rozum obiektywnemu uk\u0142adowi rzeczy, ale jest wyrazem wy\u0142\u0105cznie woli w\u0142adcy: Stat pro ratione voluntas (\u201eWola zast\u0119puje rozum”). Gdy zachcianki panuj\u0105cego maj\u0105 urz\u0119dow\u0105 moc prawa, to trudno wyobrazi\u0107 sobie gorsz\u0105 niewol\u0119.<\/p>\r\n\r\n

B\u0142\u0105d fundamentalizmu polega na traktowaniu wiary jako wiedzy, a przes\u0142anek nadprzyrodzonych (objawionych) jako uniwersalnych zasad sylogizmu. Tymczasem ani z wiary, ani z Pisma \u015awi\u0119tego nie wynika znajomo\u015b\u0107 nauk takich jak matematyka, chemia, biologia, czy r\u00f3\u017cne umiej\u0119tno\u015bci, np. znajomo\u015b\u0107 cho\u0107by alfabetu, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o grze na fortepianie. Tym bardziej sztuka polityki nie jest tym samym, czym jest wiara.<\/p>\r\n\r\n

Polityk zabezpiecza \u015brodki, ale nie zna si\u0119 ani na geometrii, ani na muzyce, ani na religii. On nie decyduje, jakie prawa tam rz\u0105dz\u0105, lecz umo\u017cliwia ich zadzia\u0142anie.<\/p>\r\n\r\n

Polityka uchodzi\u0142a w tradycji greckiej za nauk\u0119 architektoniczn\u0105, czyli nadrz\u0119dn\u0105, bo obejmowa\u0142a wszystkie pozosta\u0142e nauki i umiej\u0119tno\u015bci, mia\u0142a za cel nadrz\u0119dne dobro. Jednak ono nie by\u0142o pozytywnie i obiektywnie okre\u015blone, bo brakowa\u0142o Objawienia i wyra\u017anie okre\u015blonej transcendencji osobistej cz\u0142owieka. Z chwil\u0105 pojawienia si\u0119 chrze\u015bcija\u0144stwa polityka musia\u0142a zosta\u0107 zdetronizowana. Pozostawienie dzi\u015b polityki jako nadrz\u0119dnej po chrze\u015bcija\u0144stwie jest naruszeniem drugiego przykazania, czyli instrumentalizacj\u0105 religii i Boga.<\/p>\r\n\r\n

Cz\u0142owiek religijny musi politykowa\u0107, bo religia nie eliminuje natury (gratia non tollit naturam), lecz j\u0105 dope\u0142nia. A normalnym kontekstem rozwoju cz\u0142owieka jest spo\u0142ecze\u0144stwo (tak jak rozwoju duchowego – cia\u0142o). Polityk chrze\u015bcija\u0144ski ci\u0105gle wi\u0119c musi pami\u0119ta\u0107, \u017ce dziedzictwo chrze\u015bcija\u0144stwa zachodnio-rzymskiego opiera si\u0119 na swoistej komplementarno\u015bci: \u0142aska dope\u0142nia kultur\u0119 i natur\u0119, wiara dope\u0142nia rozum, prawo dope\u0142nia moralno\u015b\u0107, religia dope\u0142nia polityk\u0119.<\/p>\r\n\r\n

Polityk chrze\u015bcija\u0144ski nie mo\u017ce akceptowa\u0107 niegodziwych \u015brodk\u00f3w w sojuszu z uk\u0142adem neguj\u0105cym dobro wsp\u00f3lne.
\r\n Polityk chrze\u015bcija\u0144ski nie mo\u017ce narusza\u0107 drugiego przykazania instrumenializuj\u0105cego religi\u0119 dla polityki.
\r\n Polityk chrze\u015bcija\u0144ski musi zabiega\u0107 o \u015brodki ludzkie, nie mo\u017ce ucieka\u0107 w dewocj\u0119.
\r\n Polityk chrze\u015bcija\u0144ski, z tego tytu\u0142u \u017ce jest chrze\u015bcijaninem, nie mo\u017ce otoczy\u0107 si\u0119 aureol\u0105 nietykalno\u015bci (\u015bwi\u0119ta krowa).<\/p>\r\n\r\n

Wobec wsp\u00f3\u0142czesnego kryzysu polityki oderwanej od dobra wsp\u00f3lnego polityk chrze\u015bcija\u0144ski ma przed sob\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107, bo jako jedyny nie alienuje si\u0119 wobec narodu i ludzi wierz\u0105cych. Musi jednak widzie\u0107 przed sob\u0105 plan maksymalistyczny, a nie dora\u017ane za\u0142apywanie si\u0119 na takie czy inne stanowiska. Musi jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce zbytnia mi\u0119kko\u015b\u0107 i dora\u017ano\u015b\u0107 zniech\u0119ci wyborc\u00f3w bardziej do niego, ni\u017c do polityk\u00f3w z obcych orientacji.<\/p>\r\n\r\n

Piotr Jaroszy\u0144ski<\/em><\/strong>
\r\n „Nar\u00f3d tylu \u0142ez…”<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Jednym z najwi\u0119kszych paradoks\u00f3w \u017cycia politycznego w Polsce jest ten, \u017ce krajem w ponad dziewi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu procentach katolickim rz\u0105dz\u0105 ludzie albo religijnie indyferentni, albo wr\u0119cz wojuj\u0105cy z religi\u0105. Mniejszo\u015b\u0107 rz\u0105dzi wi\u0119kszo\u015bci\u0105 i wi\u0119kszo\u015b\u0107 niewiele sobie z tego robi, za\u015b w chwilach krytycznych zrzuca odpowiedzialno\u015b\u0107 na poszczeg\u00f3lne osoby, \u017cywi\u0105c przekonanie, \u017ce to sprawa ludzi a nie doktryny, […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[98],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16805"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16805"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16805\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16805"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16805"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16805"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}