{"id":16794,"date":"2009-12-29T23:53:48","date_gmt":"2009-12-30T04:53:48","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=16794"},"modified":"2009-12-29T20:54:36","modified_gmt":"2009-12-30T01:54:36","slug":"tradycjonalizm-jako-idea-spoleczno-polityczna-dr-witold-dziedzic","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=16794","title":{"rendered":"Tradycjonalizm jako idea spo\u0142eczno-polityczna – dr Witold Dziedzic<\/em>"},"content":{"rendered":"

Prawdziwymi bowiem przyjaci\u00f3\u0142mi ludu nie s\u0105 ani rewolucjoni\u015bci ani nowatorowie, lecz tradycjonali\u015bci.<\/em>
\r\n \u015bw. Pius X. List Notre Charge Apostolique<\/em>.<\/p>\r\n\r\n

Tradycjonalizm jest terminem, znajduj\u0105cym sobie ostatnimi czasy miejsce w\u015br\u00f3d innych poj\u0119\u0107, z kt\u00f3rymi identyfikuj\u0105 si\u0119 osoby wyznaj\u0105ce – og\u00f3lnie rzecz ujmuj\u0105c – pogl\u0105dy prawicowe. <\/strong><\/p>\r\n\r\n

Nie jest to termin zupe\u0142nie nowy. Ma on bowiem wiele r\u00f3\u017cnych definicji jakie nada\u0142a mu historia my\u015bli spo\u0142ecznej i politycznej. Nie mam tutaj zamiaru rozprawia\u0107 si\u0119 ze s\u0142uszno\u015bci\u0105 przyj\u0119cia w dotychczasowym s\u0142owniku j\u0119zyka polskiego miana tradycjonalizmu dla takiej czy innej idei. Dostrzegam natomiast kszta\u0142towanie si\u0119 nowego znaczenia tego poj\u0119cia. Tworzy si\u0119 ono na p\u0142aszczy\u017anie obowi\u0105zuj\u0105cej jeszcze klasyfikacji my\u015bli politycznych wed\u0142ug ideologicznego schematu okre\u015blaj\u0105cego stosunek ich zwolennik\u00f3w do rzeczywisto\u015bci pa\u0144stwowej oraz spo\u0142eczno-politycznej.<\/p>\r\n\r\n

Moim celem jest wykazanie, \u017ce tradycjonalizm jest my\u015bl\u0105, kt\u00f3ra nie znajduje odniesienia do \u017cadnej innej dotychczas zbadanej i opisanej idei, dlatego warto jest si\u0119 jej przyjrze\u0107 bli\u017cej.<\/p>\r\n\r\n

Podbudowa historyczna <\/strong><\/p>\r\n\r\n

Przechodz\u0105c do rzeczy, spr\u00f3buj\u0119 usystematyzowa\u0107 czym jest tak rozumiany przeze mnie tradycjonalizm. Na pocz\u0105tku nale\u017cy wskaza\u0107, \u017ce punktem wyj\u015bcia dla g\u0142oszonych przez niego tre\u015bci jest religia katolicka. Rozumiana jest ona bardzo szeroko nie tylko jako zesp\u00f3\u0142 dogmat\u00f3w, ile przede wszystkim jako swoisty zaczyn, z kt\u00f3rego wyros\u0142a jedyna w swoim rodzaju cywilizacja i kultura chrze\u015bcija\u0144ska. Europa katolicka mog\u0142a powsta\u0107 i okrzepn\u0105\u0107 tylko dzi\u0119ki temu, \u017ce dogmaty religijne, niezale\u017cnie od epoki, pozostawa\u0142y zawsze niezmienne i z r\u00f3wnym nat\u0119\u017ceniem oddzia\u0142ywa\u0142y na rzeczywisto\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105 i polityczn\u0105 rze\u017abi\u0105c jej tre\u015b\u0107 i form\u0119. Na stra\u017cy tych dogmat\u00f3w sta\u0142a za\u015b Stolica \u015awi\u0119ta, kt\u00f3ra nadprzyrodzonym autorytetem papie\u017cy wskazywa\u0142a, jakie ma by\u0107 ich praktyczne znaczenie dla ca\u0142ej spo\u0142eczno\u015bci wiernych. Ka\u017cda wypowied\u017a Ko\u015bcio\u0142a znajdowa\u0142a swoje miejsce w pewnym szerokim spektrum tej jedynej i niezmiennej nauki, ukszta\u0142towanej przez setki lat, przez setki papie\u017cy i liczne sobory powszechne. Tak zrodzona Tradycja, nadaj\u0105c wszystkim postanowieniom i rytua\u0142om Ko\u015bcio\u0142a znamiona nieprzerwanej ci\u0105g\u0142o\u015bci, wywodzi\u0142a swe \u017ar\u00f3d\u0142a bezpo\u015brednio z Objawienia. Zachowanie depozytu wiary przez liczne wieki, zwyci\u0119sko wobec targaj\u0105cych Ko\u015bcio\u0142em \u015bwiatowych wiatr\u00f3w, filozoficznych trend\u00f3w i przemijaj\u0105cych pokole\u0144, mo\u017cliwe by\u0142o tylko dzi\u0119ki wierze, \u017ce istnieje owa jedna, niezmienna Prawda, do kt\u00f3rej strze\u017cenia i odkrywania zosta\u0142 Ko\u015bcio\u0142owi zes\u0142any Duch \u015awi\u0119ty. Tradycjonalizm zrodzi\u0142 si\u0119 w momencie, gdy rzeczywisto\u015b\u0107 oparta na tych za\u0142o\u017ceniach zacz\u0119\u0142a do\u015bwiadcza\u0107 coraz liczniejszych atak\u00f3w, gdy fundamenty, na kt\u00f3rych zbudowano cywilizacj\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 zacz\u0119\u0142y by\u0107 podkopywane nie tylko przez wrog\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a, ale tak\u017ce przez tych, kt\u00f3rym wprost polecono trosk\u0119 o jego depozyt i zbawienie jego cz\u0142onk\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n

Vaticanum II <\/strong><\/p>\r\n\r\n

Tradycjonalizm jako odpowied\u017a na zachwianie podstaw chrze\u015bcija\u0144skiego \u0142adu przyst\u0119puje do obrony Ko\u015bcio\u0142a, kultury i cywilizacji chrze\u015bcija\u0144skiej. Z rezerw\u0105 odnosi si\u0119 on przede wszystkim do zmian, jakie zosta\u0142y wprowadzone w Ko\u015bciele po Soborze Watyka\u0144skim Drugim. Wydarzeniu temu nadaje on szczeg\u00f3lne znaczenie. Dla tradycjonalist\u00f3w nie ulega bowiem w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce po zako\u0144czeniu jego obrad Ko\u015bci\u00f3\u0142 i ca\u0142y \u015bwiat chrze\u015bcija\u0144ski bardzo si\u0119 zmieni\u0142. Zmiany te za\u015b zosta\u0142y potraktowane jako przyczyny ich post\u0119puj\u0105cego upadku. Tradycjonali\u015bci nie przyjmuj\u0105 do wiadomo\u015bci, \u017ce zosta\u0142y one podyktowane konieczno\u015bci\u0105 uchronienia Ko\u015bcio\u0142a od zastoju i martwoty, oraz \u017ce zapocz\u0105tkowa\u0142y okres tzw. \u201eWiosny Ko\u015bcio\u0142a\u201d, podczas kt\u00f3rej ma on przezwyci\u0119\u017cy\u0107 przeciwno\u015bci i odrodzi\u0107 si\u0119 na nowo. Wed\u0142ug nich to w\u0142a\u015bnie Sob\u00f3r jest powodem kryzysu Ko\u015bcio\u0142a, a raczej delikatnie m\u00f3wi\u0105c – niezbyt precyzyjne ustosunkowanie si\u0119 do niekt\u00f3rych kwestii doktrynalnych obecne w jego dokumentach, kt\u00f3re to kwestie cieszy\u0142y si\u0119 dotychczas klarown\u0105 i zgodn\u0105 ocen\u0105 Magisterium. Druga sprawa, \u017ce owa \u201eWiosna Ko\u015bcio\u0142a\u201d tak jak j\u0105 widz\u0105 i wcielaj\u0105 w \u017cycie posoborowi moderni\u015bci, nie mo\u017ce spotka\u0107 si\u0119 akceptacj\u0105 ze strony tradycjonalist\u00f3w. To czym ona jest i jak si\u0119 uwidacznia ju\u017c samo w sobie pozwala uzna\u0107 j\u0105 za objaw jakiego\u015b nadzwyczajnego kryzysu, kt\u00f3ry coraz bardziej si\u0119 pog\u0142\u0119bia, z im wi\u0119kszym zapa\u0142em odwo\u0142uje si\u0119 do postanowie\u0144 Soboru. Mo\u017cna odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce opracowuj\u0105c soborowe reformy w celu dostosowania Ko\u015bcio\u0142a do wymaga\u0144 ducha czasu ich tw\u00f3rcy doszli do przekonania, i\u017c Ko\u015bci\u00f3\u0142 powinien samob\u00f3jczo zmierza\u0107 w\u0142a\u015bnie w kierunku tego kryzysu. Wydaje si\u0119, \u017ce reformatorzy posoborowi zauroczyli si\u0119 jakim destrukcyjnym fetyszem \u201eotwarcia\u201d, przez kt\u00f3re Ko\u015bci\u00f3\u0142 zamiast zwi\u0119kszy\u0107 swoje oddzia\u0142ywanie na \u015bwiat, staje si\u0119 bardziej podatny na zwi\u0119kszone oddzia\u0142ywanie \u015bwiata na niego.
\r\n Tradycjonali\u015bci powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na jednoznacznie wyra\u017can\u0105 w XIX i pocz\u0105tkiem XX wieku nauk\u0119 Ko\u015bcio\u0142a, konstatuj\u0105, i\u017c na Soborze wybrano fa\u0142szyw\u0105 drog\u0119 reformy i oparto j\u0105 na wszystkich dotychczas pot\u0119pionych przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 pogl\u0105dach teologicznych i filozoficznych. W ramach proponowanej odnowy, Sob\u00f3r zaakceptowa\u0142 destrukcyjne zdobycze \u201educha czasu\u201d, widz\u0105c w nich \u015brodki i cele ku o\u017cywieniu wiary i religijno\u015bci. Pogodzenie si\u0119 ze \u015bwiatem, kt\u00f3re odby\u0142o si\u0119 na Soborze, oznacza wyra\u017cenie zgody na poddanie Ko\u015bcio\u0142a w\u0142adzy czasu i chwilowo aktualnych nowinek. Tradycjonali\u015bci zastrzegaj\u0105 si\u0119 zawsze, \u017ce swoich wniosk\u00f3w nie opieraj\u0105 na bezpodstawnych obawach. Podkre\u015blaj\u0105, \u017ce przed tym wszystkim, co dokona\u0142o si\u0119 na Soborze, ostrzegali zgodnie liczni papie\u017ce, kt\u00f3rzy na w\u0142asne oczy widzieli post\u0119py laicyzacji i modernizacji dokonuj\u0105ce si\u0119 na \u015bwiecie przez dziesi\u0105tki lat. Ich trosk\u0105 by\u0142o zawsze czuwanie, aby Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie podda\u0142 si\u0119 temu pr\u0105dowi. Przestrogi, jakie papie\u017ce wypowiadali pod adresem teorii g\u0142osz\u0105cych konieczno\u015b\u0107 pogodzenia Ko\u015bcio\u0142a z \u201educhem czasu\u201d zosta\u0142y ca\u0142kowicie zignorowane w ostatecznej tre\u015bci wielu dokument\u00f3w soborowych. Z tego te\u017c powodu dosz\u0142o do nieuniknionego konfliktu mi\u0119dzy osobami \u015bci\u015ble przywi\u0105zanymi do tradycyjnego nauczania Ko\u015bcio\u0142a, a osobami wyznaj\u0105cymi dyskusyjn\u0105 zasad\u0119, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 nauczanie to jest zmienne i musi dostosowywa\u0107 si\u0119 do zmiennych ludzkich opinii.
\r\n Dla tradycjonalist\u00f3w nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce Sob\u00f3r by\u0142 czym\u015b negatywnym nie tylko dla Ko\u015bcio\u0142a, ale tak\u017ce dla ca\u0142ej rzeczywisto\u015bci spo\u0142ecznej i politycznej, wszystkich pa\u0144stw i spo\u0142ecze\u0144stw, kt\u00f3re by\u0142y kszta\u0142towane przez religi\u0119 katolick\u0105. Zmianie uleg\u0142 ca\u0142y model oddzia\u0142ywania przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 na rzeczywisto\u015b\u0107, styl nauczania i jego tre\u015b\u0107. Utrwalone i sprawdzone przez wieki metody zosta\u0142y zast\u0105pione innymi, kt\u00f3re jak wida\u0107 go\u0142ym okiem, po prostu nie sprawdzaj\u0105 si\u0119, pomimo naiwnych interpretacji i komentarzy. Tej nierozwadze, wed\u0142ug tradycjonalist\u00f3w, zawdzi\u0119czamy to, \u017ce cywilizacja chrze\u015bcija\u0144ska, tak\u0105 jak\u0105 znali\u015bmy przez setki lat ulega ostatecznie destrukcji. Z w\u0105tpliwym skutkiem tworzy si\u0119 za\u015b jaki\u015b nowy styl obecno\u015bci Ko\u015bcio\u0142a w \u015bwiecie, kt\u00f3ry budzi powszechny niepok\u00f3j.<\/p>\r\n\r\n

Odbudowa\u0107 cywilizacj\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 <\/strong><\/p>\r\n\r\n

Tradycjonalizm g\u0142osi w pierwszym rz\u0119dzie konieczno\u015b\u0107 odbudowy cywilizacji chrze\u015bcija\u0144skiej. Nie wystarcza mu jedynie samo zachowywanie pewnych warto\u015bci, kt\u00f3re ona wytworzy\u0142a, a kt\u00f3re nowoczesno\u015b\u0107 ze szcz\u0119tem niszczy i zast\u0119puje pseudowarto\u015bciami. To za ma\u0142o. Broni\u0107 oczywi\u015bcie nale\u017cy wszelkich zasad, na kt\u00f3re czyha tzw. post\u0119p. Niemniej jednak wed\u0142ug tradycjonalist\u00f3w leczy\u0107 nale\u017cy przyczyny, a nie skutki. Przyczyn\u0105 za\u015b odej\u015bcia przez katolik\u00f3w od ugruntowanego przez wieki modelu \u017cycia osobistego i spo\u0142ecznego jest kapitulacja przed antyreligijn\u0105 ofensyw\u0105. Nale\u017cy zatem wszcz\u0105\u0107 na nowo wielk\u0105 akcj\u0119 chrystianizacyjn\u0105, powr\u00f3ci\u0107 do tradycji naj\u015bwietniejszych wiek\u00f3w chrze\u015bcija\u0144stwa, odbudowa\u0107 zniszczone \u015bwi\u0119to\u015bci i trwa\u0142e podstawy jedynej, prawdziwej wiary jak\u0105 jest religia katolicka. By\u0107 mo\u017ce tradycjonalizm \u017cywi si\u0119 sentymentalnymi wspomnieniami za utracon\u0105 przesz\u0142o\u015bci\u0105, ale nie d\u0105\u017cy on do dok\u0142adnej restytucji starego porz\u0105dku spo\u0142ecznego czy politycznego. Jego celem jest restytucja w pa\u0144stwach i spo\u0142ecze\u0144stwach fundament\u00f3w religijnych, na kt\u00f3rych przed wiekami wyros\u0142a i rozkwita\u0142a chrze\u015bcija\u0144ska Europa. Dokona\u0107 si\u0119 to ma przez przywr\u00f3cenie w \u017cyciu osobistym i spo\u0142ecznym nale\u017cnego miejsca tradycyjnemu nauczaniu katolickiemu.<\/p>\r\n\r\n

Nowe \u015bredniowiecze <\/strong><\/p>\r\n\r\n

Wzorem dla tradycjonalist\u00f3w jest okres \u015bredniowiecza, gdy wszystkie elementy rzeczywisto\u015bci kszta\u0142towane by\u0142y w Europie przez oddzia\u0142ywanie rzymskiego chrze\u015bcija\u0144stwa. Tradycjonalista nie t\u0119skni jednak za restauracj\u0105 \u015bredniowiecznego porz\u0105dku, ale za nowym cudem – nowym \u015bredniowieczem. Tradycjonalizm d\u0105\u017cy do rehabilitacji tego okresu, bezczelnie oczernianego przez nowo\u017cytne ideologie i protestanckie zak\u0142amanie. Wykszta\u0142cona w tym okresie forma relacji mi\u0119dzy sacrum a profanum, przy bezdyskusyjnym uprzywilejowaniu tego pierwszego jest wyznacznikiem tradycjonalistycznego podej\u015bcia do rzeczywisto\u015bci. Tradycjonali\u015bci g\u0142osz\u0105 supremacj\u0119 pierwiastk\u00f3w nadprzyrodzonych, bezb\u0142\u0119dnie ukazywanych przez wiar\u0119 katolick\u0105. To one tworzy\u0107 maj\u0105 podwaliny pod zgodne \u017cycie ludzi i narod\u00f3w. Na nich opiera si\u0119 funkcjonowanie rodzin, spo\u0142ecze\u0144stw i pa\u0144stw. Od czas\u00f3w pierwszych chrze\u015bcijan i wspania\u0142ych dekret\u00f3w Soboru Trydenckiego nic w tej materii si\u0119 nie zmieni\u0142o. Dogmaty s\u0105 sta\u0142e, a wzorce m\u0119cze\u0144stwa i \u017cywoty \u015bwi\u0119tych nieprzemijaj\u0105ce. Na ludzi oddzia\u0142uj\u0105 te same pobudki, kt\u00f3re kszta\u0142tuj\u0105 ich religijno\u015b\u0107 i powoduj\u0105 rozkwit i zachowanie gor\u0105cej wiary. Charakter wiary katolickiej jest bowiem niezmienny, a g\u0142oszenie jej w sprawdzony przez wieki spos\u00f3b, jest w stanie wyda\u0107 odpowiednie owoce. Tylko przy uwzgl\u0119dnieniu utrwalonych przez setki lat sposob\u00f3w szerzenia religijno\u015bci jeste\u015bmy w stanie okre\u015bli\u0107, jakie skutki rodzi\u0107 mo\u017ce zmiana tych metod. Odej\u015bcie od tradycyjnego nauczania Ko\u015bcio\u0142a musi zem\u015bci\u0107 si\u0119 na nim samym, na jego wizerunku, na formach religijno\u015bci, na dyscyplinie, na kszta\u0142cie ca\u0142ych spo\u0142eczno\u015bci ludzkich, kt\u00f3re by\u0142y od niego uzale\u017cnione. Przesi\u0105kni\u0119ty humanizmem i demokratyzmem katolicyzm nie jest na pewno w stanie wyda\u0107 tylu m\u0119\u017cnych \u015bwi\u0119tych, jak cho\u0107by takich, kt\u00f3rzy wcielali w \u017cycie dekrety uchwalone w Trydencie. Nie rozpala on takiej wiary jak czyni\u0142 to uprzednio. Entuzjastycznie propagowany ekumenizm i wolno\u015b\u0107 religijna nie sprzyjaj\u0105 na\u015bladowaniu tysi\u0119cy m\u0119czennik\u00f3w, kt\u00f3rzy gin\u0119li za wiar\u0119 nawracaj\u0105c pogan, schizmatyk\u00f3w lub heretyk\u00f3w. A je\u017celi tak jest, to znaczy, \u017ce s\u0105 to drogi fa\u0142szywe, kt\u00f3re nale\u017cy porzuci\u0107.<\/p>\r\n\r\n

Msza \u015bw. <\/strong><\/p>\r\n\r\n

Tradycjonali\u015bci podkre\u015blaj\u0105, \u017ce jednym z najwa\u017cniejszych przejaw\u00f3w, kt\u00f3re \u015bwiadcz\u0105 o niebezpiecznym wypaczeniu charakteru i miejsca Ko\u015bcio\u0142a w \u017cyciu cz\u0142owieka i spo\u0142ecze\u0144stw jest zdeformowanie najwa\u017cniejszego i naj\u015bwi\u0119tszego obrz\u0119du, kt\u00f3rym dane mu zosta\u0142o si\u0119 szczyci\u0107. Chodzi tutaj o zmiany poczynione w liturgii, a w szczeg\u00f3lno\u015bci ca\u0142kowite przeobra\u017cenie sposobu i zasad sprawowania Mszy \u015bwi\u0119tej. Zmiana formy odprawiania Mszy wsp\u00f3\u0142gra z r\u00f3wnoczesnym wypaczeniem jej istoty. Odbywa si\u0119 to zw\u0142aszcza poprzez zapoznawanie okre\u015blania Mszy jako Naj\u015bwi\u0119tszej Ofiary i przyr\u00f3wnywanie jej, wzorem protestant\u00f3w, do Wieczerzy Pa\u0144skiej.
\r\n Zmiany dokonane w Mszy nie s\u0105 wi\u0119c jedynie zmianami czysto rytualnymi. Wyra\u017caj\u0105 one przede wszystkim tendencje obecne we wsp\u00f3\u0142czesnym, zdemokratyzowanym \u015bwiecie, kt\u00f3re zostaj\u0105 niebezpiecznie wch\u0142aniane przez katolick\u0105 nauk\u0119 wiary. Chodzi tu w szczeg\u00f3lno\u015bci o wolno\u015b\u0107 religijn\u0105, ustr\u00f3j demokratyczny oraz inn\u0105 ni\u017c dotychczas rol\u0119 \u015bwieckich w \u017cyciu Ko\u015bcio\u0142a. Status \u015bwieckich, miejsce i rola cz\u0142owieka w Ko\u015bciele, ulega wypaczeniu w por\u00f3wnaniu do jego dotychczasowego, utrwalonego wzorca, na rzecz kolegialno\u015bci, bezkrytycznie aprobowanej aktywno\u015bci i nieograniczonego kreacjonizmu. Zmiana tych relacji dotyka niestety jednakowo najg\u0142\u0119bszych struktur samej religii. Przeszczepiona z p\u0142aszczyzny polityczno-spo\u0142ecznej na p\u0142aszczyzn\u0119 religijn\u0105, demokratyczna koncepcja cz\u0142owieka nieuchronnie implikuje szereg reakcji, jakie musz\u0105 zaj\u015b\u0107 nie tylko w jej tre\u015bci ile przede wszystkim w ustalonych w czasach niedemokratycznych formach obrz\u0119dowo\u015bci.
\r\n Msza jako fundament religii katolickiej musia\u0142a niestety bole\u015bnie do\u015bwiadczy\u0107 wskazanego wy\u017cej zamieszania. Dokonano bezprzyk\u0142adnego w dziejach Ko\u015bcio\u0142a przeorganizowania jej obrz\u0119d\u00f3w i zasad, zgodnie z kt\u00f3rymi by\u0142a przez wieki sprawowana. Po prostu na potrzeby jednego pokolenia, wyj\u0105tkowego i naznaczonego pi\u0119tnem swoich nienajszcz\u0119\u015bliwszych czas\u00f3w, napisano Msz\u0119 niemal na nowo. Opierano si\u0119 przy tym na naukowych obserwacjach zachowa\u0144 spo\u0142ecznych i tendencji wyst\u0119puj\u0105cych w\u015br\u00f3d tego pokolenia. Nieskrywanym dla nikogo celem owej rewolucji liturgicznej by\u0142o utylitarne wyre\u017cyserowanie nowej Mszy adekwatnie do zdolno\u015bci percepcyjnych pokolenia lat 60-tych XX wieku, wychowanego w rozwijaj\u0105cej si\u0119 przestrzeni medi\u00f3w radiowych i telewizyjnych.
\r\n Msza nie mia\u0142a by\u0107 ju\u017c odt\u0105d niezmiennym powt\u00f3rzeniem Ofiary Chrystusa, w kt\u00f3rej uczestnicz\u0105 wierni, gdzie centralnym momentem by\u0142a cicha chwila przeistoczenia, ale form\u0105 uczty paschalnej, zebrania wiernych parafii, kt\u00f3re ma by\u0107 dowolnie animowane przez aktywist\u00f3w parafialnych. Wed\u0142ug nowych regu\u0142 powinna by\u0107 ona raczej swoistym przedstawieniem, kt\u00f3rego celem jest wzbudzenie zainteresowania, \u017c\u0105dnych zawsze czego\u015b nowego wiernych. By przyci\u0105gn\u0105\u0107 ich za wszelk\u0105 cen\u0119 do Ko\u015bcio\u0142a, zaofiarowa\u0107 im nale\u017cy do prze\u017cywania wydarzenie zdolne konkurowa\u0107 z innymi programami rozrywkowymi emitowanymi w telewizji. Msza staje si\u0119 inscenizacj\u0105 spektaklu rozrywkowego, maj\u0105c\u0105 w wywo\u0142a\u0107 ciekawo\u015b\u0107, tak aby wiernym chcia\u0142o si\u0119 na ni\u0105 przychodzi\u0107.
\r\n Samo \u201eprzychodzenie na Msze\u201d jest wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie mo\u017ce jedyn\u0105 form\u0105 identyfikowania si\u0119 wielu ludzi z religi\u0105, przy ca\u0142kowitym indyferentyzmie do niesionej przez ni\u0105 nauki. Wobec takiego zamieszania, wyra\u017anie na dalszy plan schodzi troska o zachowanie przez ludzi wiary katolickiej. Gdy ca\u0142kowitemu zatraceniu w zlaicyzowanym spo\u0142ecze\u0144stwie, ulegaj\u0105 wszelkie warto\u015bci duchowe czyni si\u0119 kompromisy mi\u0119dzyreligijne i zawiesza bro\u0144 wobec naporu wsp\u00f3lnego wroga. St\u0105d zrozumia\u0142e s\u0105 zabiegi o \u201eprzyci\u0105ganie ludzi do Ko\u015bcio\u0142a\u201d, nierzadko za wszelk\u0105 cen\u0119, bo za cen\u0119 najwy\u017csz\u0105, tzn. za zbezczeszczenie Naj\u015bwi\u0119tszej Ofiary i wykrzywienie katolickich prawd wiary. Ekumeniczne wsp\u00f3lnoty i mi\u0119dzyreligijne mezalianse maj\u0105 skierowa\u0107 uwag\u0119 wsp\u00f3\u0142czesnego cz\u0142owieka na jak\u0105kolwiek religi\u0119 i cokolwiek co ma tylko jaki\u015b duchowy walor.
\r\n Pomijam tu ca\u0142\u0105 pozosta\u0142\u0105 sfer\u0119 teleologicznych przes\u0142anek, kt\u00f3re powo\u0142uj\u0105 tradycjonali\u015bci, wypowiadaj\u0105c si\u0119 za Msz\u0105 wg. rytu \u015bw. Puisa V, przeciwko Mszy rytu Paw\u0142a VI, pragn\u0119 jedynie wskaza\u0107 na spo\u0142eczny aspekt warunkuj\u0105cy transformacje liturgiczn\u0105 i w tym aspekcie poruszam temat Mszy \u015awi\u0119tej. Wypada wskaza\u0107 jedynie, \u017ce dla tradycjonalist\u00f3w nowa Msza jest tak\u017ce po prostu brzydka, niegodna Boskiej Ofiary, kt\u00f3ra musi by\u0107 najdoskonalsza i najlepsza. Ofiara sk\u0142adana Bogu musi by\u0107 sk\u0142adana w najwspanialszej i nieskazitelnej formie. Taka za\u015b jest Msza wszystkich \u015bwi\u0119tych wg rytu z 1570 roku, a nie Msza z 1968 roku z epoki Woodstock.
\r\n Wed\u0142ug tradycjonalist\u00f3w nowa Msza dostosowana jest do nowej wizji cz\u0142owieka, obcej wizji cz\u0142owieka wyzieraj\u0105cej z dokument\u00f3w Soboru Trydenckiego. Jest to wizja tym niebezpieczniejsza, \u017ce wed\u0142ug niej to nie Ko\u015bci\u00f3\u0142 m\u00f3wi co potrzeba cz\u0142owiekowi, a cz\u0142owiek s\u0142ucha i wierzy \u017ce tak jest, lecz to cz\u0142owiek o\u015bmiela si\u0119 wskazywa\u0107 co czyni\u0107 ma Ko\u015bci\u00f3\u0142 i ma prawo dowolnego kszta\u0142towania jego oblicza, lobbowania w kierunku zmiany jego przykaza\u0144 i dogmat\u00f3w. W efekcie to nie Ko\u015bci\u00f3\u0142 u\u015bwi\u0119ca cz\u0142owieka m\u00f3wi\u0105c mu jak ma \u017cy\u0107 by osi\u0105gn\u0105\u0107 zbawienie, ale cz\u0142owiek wskazuje jak ma post\u0119powa\u0107 Ko\u015bci\u00f3\u0142 by sprawi\u0142 mu przyjemno\u015b\u0107. Wyrasta st\u0105d niespotykana dot\u0105d krytyka postanowie\u0144 i wypowiedzi w\u0142adz ko\u015bcielnych, kt\u00f3re poddawane s\u0105 powszechnej dyskusji. Krytyka ta dotyka przede wszystkim historii Ko\u015bcio\u0142a, \u015awi\u0119tej Tradycji, kt\u00f3ra by\u0142a jego udzia\u0142em, a w kt\u00f3rej uwidacznia\u0142o si\u0119 przez wieki dzia\u0142anie Ducha \u015awi\u0119tego, danego Mu przez Boga do pomocy w przekazywaniu jedynej objawionej Prawdy. Je\u015bli zatem twierdzi si\u0119 coraz bezczelniej, \u017ce droga jak\u0105 kroczy\u0142 Ko\u015bci\u00f3\u0142 przez wieki by\u0142a z\u0142a, godna pot\u0119pienia, i powinno si\u0119 dzisiaj z niej zawr\u00f3ci\u0107, to tym samym zaprzecza si\u0119 obecno\u015bci w Jego dziele Ducha \u015awi\u0119tego. Twierdzenia takie s\u0105 ma\u0142o konsekwentne, bowiem skoro wczorajszy Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie korzysta\u0142 z pomocy Ducha \u015awi\u0119tego, wi\u0119c dlaczego dzisiejszy ma j\u0105 mie\u0107?<\/p>\r\n\r\n

Nowa kontrreformacja<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Owoce nieroztropnych zmian, kt\u00f3re ogarniaj\u0105 dyscyplin\u0119 ko\u015bcieln\u0105 po Soborze Watyka\u0144skim Drugim jak po otwarciu puszki Pandory pozostaj\u0105 dla tradycjonalist\u00f3w szokuj\u0105ce i nie do przyj\u0119cia. Jedna reforma goni bowiem drug\u0105, wyzwalaj\u0105c swoist\u0105 reakcj\u0119 \u0142a\u0144cuchow\u0105. Wraz z og\u0142oszeniem wolno\u015bci religijnej i ekumenizmu, zatraca si\u0119 rola Jedynego Ko\u015bcio\u0142a Bo\u017cego jako depozytariusza niezmiennej Prawdy. Zrodzony nast\u0119pnie dialog zabija misyjn\u0105 rol\u0119 Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3ry ma i\u015b\u0107 i naucza\u0107 inne narody, a nie szuka\u0107 w nich cz\u0105stek prawdy i utwierdza\u0107 ich cz\u0142onk\u00f3w w b\u0142\u0119dzie, stawiaj\u0105c r\u00f3\u017cne religie na r\u00f3wnym poziomie jako partnera do dialogu. Deformacja liturgii, kt\u00f3ra wed\u0142ug Soboru mia\u0142a by\u0107 jedynie wzbogacona gdzieniegdzie o j\u0119zyki narodowe, posz\u0142a w kierunku ca\u0142kowitej dowolno\u015bci interpretacji nowego msza\u0142u. Powoli chwiej\u0105 si\u0119 nawet te cz\u0119\u015bci nowej Mszy, kt\u00f3re nie mog\u0142y by\u0107 dowolnie zmieniane przez celebransa. Zast\u0119puje si\u0119, maj\u0105ce zosta\u0107 wypowiedzianymi, s\u0142owa na inne, poprzedza si\u0119 je lub uzupe\u0142nia komentarzami. Muzyka ko\u015bcielna i chora\u0142 zostaje zast\u0105piona m\u0142odzie\u017cowymi przygrywkami na gitarach, kazania zostaj\u0105 zast\u0105pione \u201e\u015bwiadectwami\u201d \u015bwieckich wiernych, nierzadko nawet kobiet i dzieci. Nowa Msza, ogo\u0142ocona z tego co niezmienne i niezale\u017cne od ludzkiej woli, musi by\u0107 odprawiana po prostu niechlujnie i byle jak. Ubli\u017ca si\u0119 szacunkowi Naj\u015bwi\u0119tszego Sakramentu przyzwalaj\u0105c na jego rozdawanie do r\u0119ki, wprowadzaj\u0105c \u015bwieckich szafarzy. Dopuszcza si\u0119 tak\u017ce ba\u0142agan w trakcie Mszy \u015bwi\u0119tej, zwi\u0105zany z rozk\u0142adaniem narz\u0119dzi liturgicznych przez m\u0142odocianych ministrant\u00f3w, krz\u0105taniem si\u0119 innych ksi\u0119\u017cy przy Tabernakulum w momencie komunikowania wiernych. Jak zatem mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107 go\u0142ym okiem – w ci\u0105gu 30 lat wprowadzono do Ko\u015bcio\u0142a wi\u0119cej nowinek ni\u017c przez poprzednie 1900.
\r\n Tradycjonali\u015bci m\u00f3wi\u0105 o Ko\u015bciele Cierpi\u0105cym, Wojuj\u0105cym i Triumfuj\u0105cym, kt\u00f3ry jak zapowiada\u0142 Chrystus, po\u0142o\u017cy w ko\u0144cu nieprzyjaci\u00f3\u0142 pod Jego stopy. Bli\u017cszy jest im z pewno\u015bci\u0105 nastr\u00f3j uniesienia religijnego panuj\u0105cy w przeddzie\u0144 epoki krucjat, ni\u017c niezrozumia\u0142y, w kontek\u015bcie tradycji i s\u0142\u00f3w Pisma \u015bwi\u0119tego, nastr\u00f3j dialogu. Uznaj\u0105 oni, \u017ce katolicy nie maj\u0105 powodu wstydzi\u0107 si\u0119 tego, co mia\u0142o miejsce w historii chrze\u015bcija\u0144stwa, a wprost przeciwnie powinni by\u0107 z tego wszystkiego dumni. Odwracanie si\u0119 od Tradycji i zaprzestanie obdarzania szacunkiem i uznaniem dorobku wielkich tw\u00f3rc\u00f3w my\u015bli katolickiej prowadzi do zanegowania sensu misji Ko\u015bcio\u0142a w \u015bwiecie. Niszczenie utrwalonych przepis\u00f3w liturgicznych, korekta katechizmu i prawa ko\u015bcielnego w celu przesadnego dostosowania ich do wymog\u00f3w czasu jest ca\u0142kowicie nie na miejscu. Zgodnie bowiem z misj\u0105 Ko\u015bcio\u0142a zadan\u0105 mu przez Chrystusa to nie S\u0142owo Bo\u017ce ma dostosowywa\u0107 si\u0119 do \u015bwiata lecz \u015bwiat do S\u0142owa Bo\u017cego.<\/p>\r\n\r\n

Tradycjonalizm a konserwatyzm <\/strong><\/p>\r\n\r\n

Tradycjonalizm nie mo\u017ce by\u0107 uto\u017csamiany z konserwatyzmem. Zastrzegaj\u0105c bardzo bogat\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 definicji tego ostatniego poj\u0119cia, wskaza\u0107 musimy \u017ce tradycjonalizm nie przywi\u0105zuje wagi do zasadniczej cechy my\u015blenia konserwatywnego jakim jest ewolucjonizm. Wed\u0142ug niego wszelkie zmiany w strukturze spo\u0142ecznej, we wszystkich aspektach \u017cycia pa\u0144stwowego musz\u0105 nast\u0119powa\u0107 drog\u0105 powolnych zmian i pozbawione by\u0107 wszelkiej gwa\u0142towno\u015bci. Ten rodzaj konserwatyzmu, kt\u00f3ry nie ma \u017cadnej przedmiotowej tre\u015bci, poza przywi\u0105zaniem do tzw. uniwersalnych warto\u015bci (takich jak wolno\u015b\u0107, w\u0142asno\u015b\u0107, rodzina) w\u0142a\u015bciwy jest raczej protestanckim my\u015blicielom z kr\u0119gu kultury anglosaskiej. Dla tradycjonalist\u00f3w jest on nie do przyj\u0119cia, gdy\u017c nie wyprowadza on sensu istnienia porz\u0105dku spo\u0142ecznego z Objawienia i nie kieruje drogi ludzkiej doczesno\u015bci w kierunku przez nie wskazanym. Traktuje on religi\u0119 jedynie instrumentalnie dla swoich cel\u00f3w, jako ostoi \u0142adu spo\u0142ecznego, jednego z przes\u0105d\u00f3w, skutecznych w utylitarystycznej drodze cz\u0142owieka do stabilizacji i doczesnego szcz\u0119\u015bcia.
\r\n Tradycjonalizm mo\u017ce by\u0107 rozumiany jako idea radykalna, gdy\u017c wymaga od jego wyznawc\u00f3w radykalnych dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3re s\u0105 konieczne zw\u0142aszcza w dzisiejszej daleko posuni\u0119tej antychrze\u015bcija\u0144skiej destrukcji. Ma on tak\u017ce bardzo czytelny aktywny program. Jest nim przywr\u00f3cenie w\u0142a\u015bciwego miejsca i roli religii katolickiej mi\u0119dzy lud\u017ami, w rodzinach, spo\u0142ecze\u0144stwach, narodach i pa\u0144stwach, odbudowa wszelkich zwi\u0105zk\u00f3w mi\u0119dzyludzkich w oparciu o wiar\u0119 katolick\u0105, wed\u0142ug niesionych przez ni\u0105 wielowiekowych, sprawdzonych wzorc\u00f3w. Nie jest tym samym tradycjonalizm to\u017csamy z reakcjonizmem. Nie zmierza on do dos\u0142ownego przywr\u00f3cenia porz\u0105dk\u00f3w \u015bredniowiecznych. Tradycjonali\u015bci wierz\u0105, \u017ce zasady, o kt\u00f3re walcz\u0105 mo\u017cliwe s\u0105 do zaprowadzenia w spo\u0142ecze\u0144stwach wsp\u00f3\u0142czesnych, bez dokonywania zmian w ich strukturze i bez si\u0119gania po powa\u017cne zmiany ustrojowe. Po pierwsze nale\u017cy d\u0105\u017cy\u0107 przede wszystkim do odrodzenia i upowszechniania tradycyjnego nauczania Ko\u015bcio\u0142a, a po wt\u00f3re spogl\u0105daj\u0105c z ufno\u015bci\u0105 na Tradycj\u0119, wierzy\u0107 i d\u0105\u017cy\u0107 do odrodzenia zgodnie z nim ca\u0142ego \u015bwiata.<\/p>\r\n\r\n

Zako\u0144czenie <\/strong><\/p>\r\n\r\n

Tradycjonali\u015bci patrz\u0105 na Ko\u015bci\u00f3\u0142 i chrze\u015bcija\u0144stwo z perspektywy tysi\u0105cleci. Dla nich Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie jest instytucj\u0105, kt\u00f3ry istnieje tylko tu i teraz, a wierni to tylko ci, kt\u00f3rzy \u017cyj\u0105 w dniu dzisiejszym, nauka papie\u017ca to nie tylko nauka z ostatniej encykliki. Patrz\u0105 oni na te zagadnienia z wywa\u017conego dystansu. Katolicyzm bowiem to ca\u0142y zbi\u00f3r pot\u0119\u017cnej nauki setek papie\u017cy i dziesi\u0105tk\u00f3w sobor\u00f3w, tysi\u0119cy my\u015blicieli i \u015bwi\u0119tych. Na r\u00f3wni nale\u017cy dzisiaj pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 ich nauk\u0105 g\u0142oszon\u0105 tak przed tysi\u0105cem lat jak i przed rokiem. Dla tradycjonalist\u00f3w nie istnieje co\u015b takiego jak \u201educh soboru\u201d czy „duch czasu”. Tradycyjna nauka, je\u017celi by\u0142a dobra dawniej, nie mo\u017ce by\u0107 z\u0142a dzisiaj, Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie mo\u017ce zaprzeczy\u0107 sam sobie, gdy\u017c strze\u017cona przez niego nauka jest nieomylna. Dogmaty i doktryna, kt\u00f3r\u0105 przekazuje, s\u0105 niezmienne.<\/p>\r\n\r\n

dr Witold Dziedzic<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Prawdziwymi bowiem przyjaci\u00f3\u0142mi ludu nie s\u0105 ani rewolucjoni\u015bci ani nowatorowie, lecz tradycjonali\u015bci. \u015bw. Pius X. List Notre Charge Apostolique. Tradycjonalizm jest terminem, znajduj\u0105cym sobie ostatnimi czasy miejsce w\u015br\u00f3d innych poj\u0119\u0107, z kt\u00f3rymi identyfikuj\u0105 si\u0119 osoby wyznaj\u0105ce – og\u00f3lnie rzecz ujmuj\u0105c – pogl\u0105dy prawicowe. Nie jest to termin zupe\u0142nie nowy. Ma on bowiem wiele r\u00f3\u017cnych definicji […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[119],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16794"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16794"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16794\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16794"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16794"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16794"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}