{"id":16780,"date":"2009-12-20T10:00:20","date_gmt":"2009-12-20T15:00:20","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=16780"},"modified":"2009-12-20T10:09:46","modified_gmt":"2009-12-20T15:09:46","slug":"co-bog-zlaczyl-stwierdzenie-niewaznosci-malzenstwa-w-prawie-kanonicznym-ks-leszek-krolikowski-fsspx","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=16780","title":{"rendered":"Co B\u00f3g z\u0142\u0105czy\u0142… Stwierdzenie niewa\u017cno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa w prawie kanonicznym – ks. Leszek Kr\u00f3likowski, FSSPX<\/em>"},"content":{"rendered":"

Ma\u0142\u017ce\u0144stwo jest wed\u0142ug prawa naturalnego prawnym po\u0142\u0105czeniem m\u0119\u017cczyzny z kobiet\u0105 w celu sp\u0142odzenia i wychowania dzieci w niepodzielnej i trwa\u0142ej wsp\u00f3lnocie. Przyczyn\u0105 ma\u0142\u017ce\u0144stwa jest wsp\u00f3lny konsens, a istot\u0119 jego stanowi nierozerwalna wi\u0119\u017a.<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Przedmiotem umowy ma\u0142\u017ce\u0144skiej jest wzajemne trwa\u0142e i wy\u0142\u0105czne prawo do cia\u0142a drugiej osoby, realizowane przez akty same z si\u0119 zdolne do pocz\u0119cia dzieci. Ta umowa zosta\u0142a podniesiona przez Chrystusa do rangi sakramentu, ale dotyczy to tylko ma\u0142\u017ce\u0144stw mi\u0119dzy osobami ochrzczonymi, kt\u00f3rych zwi\u0105zek jest odbiciem zwi\u0105zku Chrystusa z Ko\u015bcio\u0142em (zob. Ef, rozdz. 5)<\/p>\r\n\r\n

Do istoty ma\u0142\u017ce\u0144stwa nale\u017cy jego nierozerwalno\u015b\u0107. Kto\u015b, kto uwa\u017ca ma\u0142\u017ce\u0144stwo za tymczasowe, nie mo\u017ce zawrze\u0107 wa\u017cnego ma\u0142\u017ce\u0144stwa. Niestety, dzisiaj – zw\u0142aszcza w USA – dzieje si\u0119 tak bardzo cz\u0119sto u os\u00f3b, kt\u00f3re, wychowane przez osoby rozwiedzione i w\u015br\u00f3d innych os\u00f3b rozwiedzionych, nie potrafi\u0105 sobie wyobrazi\u0107, \u017ce ma\u0142\u017ce\u0144stwo ma trwa\u0107 a\u017c do \u015bmierci.<\/p>\r\n\r\n

Wa\u017cnie zawarte i spe\u0142nione ma\u0142\u017ce\u0144stwo nie mo\u017ce by\u0107 nigdy rozwi\u0105zane. Jednak zawi\u0105zanie zwi\u0105zku ma\u0142\u017ce\u0144skiego mo\u017ce by\u0107 przez s\u0105d ko\u015bcielny uznane za niewa\u017cne, je\u015bli nie spe\u0142nia\u0142o okre\u015blonych wymaga\u0144 formalnych (np. o\u015bwiadczenie woli nie nast\u0105pi\u0142o przed osob\u0105 uprawnion\u0105 do jej przyjmowania, kt\u00f3r\u0105 normalnie jest miejscowy proboszcz lub kap\u0142an przez niego delegowany), je\u015bli zaistnia\u0142y wady o\u015bwiadczenia woli (np. brak dobrowolno\u015bci), b\u0105d\u017a nie by\u0142o dyspensy od zrywaj\u0105cych przeszk\u00f3d ma\u0142\u017ce\u0144skich (np. bliskie pokrewie\u0144stwo).<\/p>\r\n\r\n

Dwuznaczna nauka o ma\u0142\u017ce\u0144stwie, jego celach i w\u0142a\u015bciwo\u015bciach, jak\u0105 przedstawi\u0142 Sob\u00f3r Watyka\u0144ski II (zw\u0142aszcza w konstytucji Gaudium et spes<\/em>), doprowadzi\u0142a do propagowania przez wielu teolog\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych dozwolono\u015bci u\u017cywania \u015brodk\u00f3w antykoncepcyjnych (tak m. in. nawet synod biskup\u00f3w niemieckich w W\u00fcrzburgu 1971-75) oraz do poszukiwania nowych dr\u00f3g dla os\u00f3b rozwiedzionych, pragn\u0105cych zawrze\u0107 nowe zwi\u0105zki ma\u0142\u017ce\u0144skie. Obie te pr\u00f3by chc\u0105 znale\u017a\u0107 sw\u0105 podstaw\u0119 w naukach ww. Soboru, jakoby:<\/p>\r\n\r\n

pierwszym celem ma\u0142\u017ce\u0144stwa by\u0142o osobowa samorealizacja ma\u0142\u017conk\u00f3w,
\r\n ma\u0142\u017ce\u0144stwo by\u0142o nierozerwalne, ale zniszczalne (w odr\u00f3\u017cnieniu od umowy prawnej).<\/p>\r\n\r\n

Z pierwszego zdania ma wynika\u0107, \u017ce zawsze wolno d\u0105\u017cy\u0107 do realizacji tego rzekomo pierwszego celu ma\u0142\u017ce\u0144stwa, nawet je\u017celi jest to mo\u017cliwe tylko przy u\u017cyciu \u015brodk\u00f3w antykoncepcyjnych. Ze zdania drugiego wyci\u0105ga si\u0119 wniosek, jakoby po faktycznym zniszczeniu wi\u0119zi ma\u0142\u017ce\u0144skiej mo\u017cliwe by\u0142o zawarcie nowego ma\u0142\u017ce\u0144stwa. Chcemy teraz kr\u00f3tko przeanalizowa\u0107 nast\u0119pstwa tej nauki, je\u015bli chodzi o uniewa\u017cnienie ma\u0142\u017ce\u0144stwa, czyli – powt\u00f3rzmy – o uznanie go za niezaistnia\u0142e od samego pocz\u0105tku.<\/p>\r\n\r\n


<\/p>\r\n\r\n

Wady o\u015bwiadczenia woli<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Prawo kanoniczne wychodzi z za\u0142o\u017cenia, \u017ce przy zawieraniu ma\u0142\u017ce\u0144stwa wyra\u017cenie woli wej\u015bcia w zwi\u0105zek ma\u0142\u017ce\u0144ski jest zgodne z rzeczywist\u0105 wol\u0105 ma\u0142\u017conk\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n

W\u015br\u00f3d wad o\u015bwiadczenia woli rozr\u00f3\u017cniamy symulacj\u0119 ca\u0142kowit\u0105 i cz\u0119\u015bciow\u0105.<\/p>\r\n\r\n

Symulacja ca\u0142kowita zachodzi wtedy, gdy jeden czy nawet oboje kontrahent\u00f3w wyklucza ma\u0142\u017ce\u0144stwo przez pozytywny akt woli, przez co nie mo\u017ce ono doj\u015b\u0107 do skutku (kan. 1086.2 z KPK 1917, kan. 1101.2 z KPK 1983). Tutaj regulacje prawne w starym i nowym Kodeksie Prawa Kanonicznego s\u0105 ze sob\u0105 zgodne.<\/p>\r\n\r\n

Natomiast w kwestii symulacji cz\u0119\u015bciowej oba kodeksy ju\u017c si\u0119 mi\u0119dzy sob\u0105 r\u00f3\u017cni\u0105. Wed\u0142ug starego kodeksu (KPK 1917) niewa\u017cno\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144stwa jest powodowana przez wykluczenie jednej z zasadniczych w\u0142a\u015bciwo\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144stwa, czyli jego jedno\u015bci lub nierozerwalno\u015bci (c. 1086.2 w zwi\u0105zku z kan. 1013.2 z KPK 1917). W nowym kodeksie ju\u017c samo wykluczenie jednego z zasadniczych element\u00f3w powoduje niewa\u017cno\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144stwa. (kan. 1101.2 w zwi\u0105zku z kan. 1056 z KPK 1983). C\u00f3\u017c rozumie si\u0119 pod tymi zasadniczymi elementami ma\u0142\u017ce\u0144stwa? Na pewno mi\u0119dzy innymi prawo do potomstwa. Dlatego stary kodeks m\u00f3wi\u0142, \u017ce wykluczenie jakiegokolwiek prawa do aktu ma\u0142\u017ce\u0144skiego powoduje niewa\u017cno\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144stwa. Teologia posoborowa posz\u0142a jednak jeszcze dalej. Kwesti\u0105 sporn\u0105 jest obecnie, czy do zasadniczych element\u00f3w ma\u0142\u017ce\u0144stwa nale\u017cy mi\u0142o\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144ska. Czy ma\u0142\u017ce\u0144stwo z rozs\u0105dku, ma\u0142\u017ce\u0144stwo panuj\u0105cych dla zachowania pokoju mi\u0119dzy narodami itp. by\u0142oby wtedy niewa\u017cne? W jaki spos\u00f3b zbada\u0107, czy by\u0142a mi\u0142o\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144ska, czy te\u017c nie? W ten spos\u00f3b pytanie wieszcza: \u201eCzy to jest przyja\u017a\u0144, czy to jest kochanie?\u201d nabiera dramatycznego charakteru, skoro od odpowiedzi na nie zale\u017cy wa\u017cno\u015b\u0107 sakramentu. Poza tym zastanawiaj\u0105ce jest wprowadzenie do prawa kanonicznego podobnie nieokre\u015blonych sformu\u0142owa\u0144. Na marginesie mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107, \u017ce dawny kodeks by\u0142 jasny i precyzyjny (a tego wymaga si\u0119 od kodeksu prawnego!), podczas gdy nowy kodeks jest w wielu miejscach prze\u0142adowany pobo\u017cnymi sformu\u0142owaniami, u\u017cywaj\u0105c przy tym poj\u0119\u0107, kt\u00f3re ka\u017cdy mo\u017ce tak rozumie\u0107, jak mu si\u0119 \u017cywnie podoba. Zapomniano, \u017ce Kodeks Prawa Kanonicznego to nie lektura duchowa.<\/p>\r\n\r\n

Oba kodeksy s\u0105 jednak zgodne co do tego, \u017ce osoba przyst\u0119puj\u0105ca do ma\u0142\u017ce\u0144stwa, a b\u0105d\u017a to odrzucaj\u0105ca jego nierozerwalno\u015b\u0107 (\u201eJak si\u0119 nam nie uda, to si\u0119 rozstaniemy i po\u015blubimy kogo\u015b innego\u201d), b\u0105d\u017a to nie chc\u0105ca mie\u0107 dzieci, nie mo\u017ce zawrze\u0107 wa\u017cnego ma\u0142\u017ce\u0144stwa. O ile pierwsza postawa jest jeszcze u nas dosy\u0107 rzadka, to druga zdaje si\u0119 rozprzestrzenia\u0107, mi\u0119dzy innymi przy pomocy ko\u015bcielnych kurs\u00f3w przedma\u0142\u017ce\u0144skich, w kt\u00f3rych uczy si\u0119, jak unika\u0107 posiadania potomstwa.<\/p>\r\n\r\n


<\/p>\r\n\r\n

Choroby i zaburzenia psychiczne<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Nowe rozumienie ma\u0142\u017ce\u0144stwa znajduje sw\u00f3j wyraz w nowo wprowadzonych kanonach 1095.2 i 1095.3 (KPK 1983).<\/p>\r\n\r\n

Kanon 1095.2 za niezdolne do zawarcia ma\u0142\u017ce\u0144stwa uznaje osoby maj\u0105ce powa\u017cny brak rozeznania oceniaj\u0105cego co do istotnych praw i obowi\u0105zk\u00f3w ma\u0142\u017ce\u0144skich wzajemnie przekazywanych i przyjmowanych. Z kolei kanon 1095.3 uznaje, \u017ce niewa\u017cne jest ma\u0142\u017ce\u0144stwo os\u00f3b niezdolnych do podj\u0119cia istotnych obowi\u0105zk\u00f3w ma\u0142\u017ce\u0144skich. Owa niezdolno\u015b\u0107, o kt\u00f3rej mowa w tych kanonach, mo\u017ce wynika\u0107 z choroby psychicznej, ale mo\u017ce by\u0107 tak\u017ce spowodowana rozmaitymi zaburzeniami psychicznymi, takimi jak niedojrza\u0142o\u015b\u0107 psychiczna i wynikaj\u0105ca z niej niesta\u0142o\u015b\u0107 czy te\u017c niezdolno\u015b\u0107 do rozwini\u0119cia trwa\u0142ej wi\u0119zi z inn\u0105 osob\u0105. Jako przyk\u0142ad podaje si\u0119 tutaj homoseksualizm czy niezdolno\u015b\u0107 do zachowania wierno\u015bci ma\u0142\u017ce\u0144skiej. Niezdolno\u015b\u0107 ta mo\u017ce by\u0107 te\u017c spowodowana narkotykami, alkoholizmem, patologicznymi reakcjami psychicznymi i nerwowymi wskutek szoku lub l\u0119ku.<\/p>\r\n\r\n

Niezale\u017cnie od zasadno\u015bci wprowadzenia tych przepis\u00f3w wida\u0107 natychmiast, \u017ce niejasno\u015b\u0107 w zdefiniowaniu ma\u0142\u017ce\u0144stwa i jego istotnych element\u00f3w otwiera drzwi wszelkim mo\u017cliwym pob\u0142a\u017cliwym interpretacjom.<\/p>\r\n\r\n

W istocie kanon 1095.2-3 stanowi wytrych dla wszystkich nieszcz\u0119\u015bliwych par ma\u0142\u017ce\u0144skich, dla kt\u00f3rych nie znajduje si\u0119 \u017cadnego tradycyjnego powodu dla uznania ich ma\u0142\u017ce\u0144stwa za niewa\u017cne. W swej corocznej styczniowej mowie do cz\u0142onk\u00f3w Rota Romana<\/em> (najwy\u017cszy s\u0105d ma\u0142\u017ce\u0144ski) papie\u017c Jan Pawe\u0142 II wielokrotnie ju\u017c przestrzega\u0142 przed zbyt pob\u0142a\u017cliw\u0105 wyk\u0142adni\u0105 tego kanonu. O ile jednak praktyka Roty Rzymskiej jest jeszcze w miar\u0119 konserwatywna, o tyle praktyka wielu s\u0105d\u00f3w biskupich jest tak pob\u0142a\u017cliwa, \u017ce uzyskanie uznania ma\u0142\u017ce\u0144stwa za nie zaistnia\u0142e nie przedstawia praktycznie problemu. Winne tych nadu\u017cy\u0107 jest jednak oficjalne sformu\u0142owanie kanonu i nowe poj\u0119cie ma\u0142\u017ce\u0144stwa, jakie mo\u017cna znale\u017a\u0107 w kodeksie.<\/p>\r\n\r\n

Dawny kodeks by\u0142 w tej kwestii nadzwyczaj jasny i stwierdza\u0142, \u017ce do wa\u017cnego zawarcie ma\u0142\u017ce\u0144stwa konieczne jest, aby zawieraj\u0105cy zwi\u0105zek wiedzieli przynajmniej, \u017ce ma\u0142\u017ce\u0144stwo jest sta\u0142ym zwi\u0105zkiem m\u0119\u017cczyzny i kobiety w celu sp\u0142odzenia dzieci. Centralnym aspektem by\u0142 tutaj akt ma\u0142\u017ce\u0144ski i jedynie niezdolno\u015b\u0107 do niego by\u0142a przeszkod\u0105 ma\u0142\u017ce\u0144sk\u0105. Obecna personalistyczna wizja ma\u0142\u017ce\u0144stwa koncentruje si\u0119 na \u201estosunkach osobowych\u201d ma\u0142\u017conk\u00f3w i to, co czyni je gorszymi, a co by\u0142o w intencji jednej ze stron w momencie zawierania ma\u0142\u017ce\u0144stwa, mo\u017ce ju\u017c by\u0107 podniesione do rangi przeszkody ma\u0142\u017ce\u0144skiej.<\/p>\r\n\r\n

Czy mo\u017cna oceni\u0107 jako niezdolnego do zawarcia ma\u0142\u017ce\u0144stwa m\u0119\u017cczyzn\u0119, kt\u00f3ry z g\u00f3ry zak\u0142ada, \u017ce nawet wbrew woli swej \u017cony b\u0119dzie chodzi\u0142 w soboty na ryby, a w niedziele na karty? Wed\u0142ug starego kodeksu pytanie nawet nie ma racji bytu, natomiast wed\u0142ug nowej wizji ma\u0142\u017ce\u0144stwa faktycznie \u00f3w m\u0119\u017cczyzna m\u00f3g\u0142by by\u0107 uznany za nie maj\u0105cego rozeznania co do istotnych praw i obowi\u0105zk\u00f3w ma\u0142\u017ce\u0144skich, a zatem za niezdolnego do ma\u0142\u017ce\u0144stwa. Niestety, przyk\u0142ad\u00f3w uniewa\u017cnie\u0144 ma\u0142\u017ce\u0144stwa z podobnie b\u0142ahych i nie istotnych powod\u00f3w nie brakuje. Du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 obecnych uniewa\u017cnie\u0144 ma\u0142\u017ce\u0144stw nie ma \u017cadnych podstaw w tradycyjnym nauczaniu i w tradycyjnej praktyce Ko\u015bcio\u0142a. Trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce ma\u0142\u017ce\u0144stwo przed Bogiem wa\u017cnie zawarte pozostaje takim, nawet je\u015bli jaki\u015b s\u0105d duchowny uzna je za niewa\u017cne, kieruj\u0105c si\u0119 b\u0142\u0119dn\u0105 filozofi\u0105 i zbyt szeroko interpretuj\u0105c obowi\u0105zuj\u0105ce prawo. \u00ce\u00a9<\/strong><\/p>\r\n\r\n

ks. Leszek Kr\u00f3likowski FSSPX<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Ma\u0142\u017ce\u0144stwo jest wed\u0142ug prawa naturalnego prawnym po\u0142\u0105czeniem m\u0119\u017cczyzny z kobiet\u0105 w celu sp\u0142odzenia i wychowania dzieci w niepodzielnej i trwa\u0142ej wsp\u00f3lnocie. Przyczyn\u0105 ma\u0142\u017ce\u0144stwa jest wsp\u00f3lny konsens, a istot\u0119 jego stanowi nierozerwalna wi\u0119\u017a. Przedmiotem umowy ma\u0142\u017ce\u0144skiej jest wzajemne trwa\u0142e i wy\u0142\u0105czne prawo do cia\u0142a drugiej osoby, realizowane przez akty same z si\u0119 zdolne do pocz\u0119cia dzieci. […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[119,32,33],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16780"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16780"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16780\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16780"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16780"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16780"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}