{"id":16247,"date":"2009-12-02T13:42:22","date_gmt":"2009-12-02T18:42:22","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=16247"},"modified":"2009-12-02T13:42:22","modified_gmt":"2009-12-02T18:42:22","slug":"ile-procent-literatury-jest-w-nagrodach-literackich","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=16247","title":{"rendered":"Ile procent literatury jest w nagrodach literackich?"},"content":{"rendered":"

W czym on robi\u0142? – W literaturze!<\/em> – tak bohaterowie Ziemi Obiecanej<\/em><\/strong> rozmawiali o zmar\u0142ym Victorze Hugo, kt\u00f3ry zostawi\u0142 spadkobiercom pi\u0119\u0107 milion\u00f3w frank\u00f3w w z\u0142ocie. Literatura te\u017c ma wymiern\u0105 warto\u015b\u0107. Dobry towar zostaje wyr\u00f3\u017cniony medalami lub nagrodami. Im kwota oferowanej nagrody jest wy\u017csza, tym bardziej jest w \u015bwicie ceniona. Nobel – to zawsze by\u0142 milion USD w got\u00f3wce, a dzisiaj znacznie wi\u0119cej.<\/p>\r\n\r\n

W Polsce \u015brodowisko Agory, w ramach marketingu Gazety Wyborczej<\/em><\/strong>, 10 lat temu wymy\u015bli\u0142o nagrod\u0119 Nike o najwy\u017cszej w kraju wymiernej warto\u015bci 100 tys. z\u0142.<\/p>\r\n\r\n

Przyznanie nagrody zawsze by\u0142o i jest wypadkow\u0105 gust\u00f3w rodziny fundatora lub juror\u00f3w oraz poziomu nacisk\u00f3w i sugestii, bezpo\u015brednio na nich i do nich kierowanych. Nagroda Nobla ju\u017c dawno straci\u0142a moc wskazywania najlepszego z najlepszych pisarzy aktualnie tworz\u0105cych na \u015bwiecie. Przyznanie literackiego Nobla takim lokalnym s\u0142awom jak Doris Lessing<\/strong> (2007) czy Le Cl\u00c3\u00a9zio<\/strong> (2008) budzi dzisiaj zdziwienie. A nagrodzenie b\u0142azna Dario Fo w 1997 przyjmowane jest dzisiaj wr\u0119cz z niesmakiem. Bardziej ni\u017c Nobla ceni\u0119 sobie laur Goncourt\u00f3w <\/strong>(Prix Goncourt<\/em>) – cho\u0107 i tam lewacy obsiedli jury, jak i prawie wszystkie inne gremia nagr\u00f3d literackich w Europie i USA. Taka moda!<\/p>\r\n\r\n

Oceniaj\u0105c faktyczn\u0105 warto\u015b\u0107 literack\u0105 nagrody musimy zawsze ustali\u0107, kto j\u0105 przyzna\u0142. Jak i kto j\u0105 konkretnie wyp\u0142aca. To wyja\u015bnia prawie wszystko. Kiedy\u015b \u015bwiat elektryzowa\u0142a wiadomo\u015b\u0107 kto dosta\u0142 Nagrod\u0119 Stalinowsk\u0105, kt\u00f3ra otwiera\u0142a wszystkie drzwi w \u201ebloku sowieckim\u201d – dzisiaj wi\u0119kszo\u015b\u0107 krytyk\u00f3w literackich nawet nie pami\u0119ta, \u017ce taka nagroda by\u0142a.<\/p>\r\n\r\n

W tym roku nagrod\u0119 Nike (jak nawet zaznaczono na Portalu www.yeppy.pl<\/a> \u201eza najlepsz\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 roku\u201d) otrzyma\u0142 Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki<\/strong> za tom poezji pt. Piosenka o zale\u017cno\u015bciach i uzale\u017cnieniach<\/em><\/strong>. Cho\u0107 tak naprawd\u0119 nagrod\u0119 Nike zdoby\u0142 nie Poeta Dycki, tylko Pani Poprawno\u015b\u0107 Polityczna.<\/p>\r\n\r\n

Fundator i p\u0142atnik nagrody, red. Michnik<\/strong>, dbaj\u0105c o presti\u017c i wiarygodno\u015b\u0107 nagrody, swego czasy przyzna\u0142 j\u0105 Czes\u0142awowi Mi\u0142oszowi <\/strong>– ale ten odm\u00f3wi\u0142 jej przyj\u0119cia. Nike przyznano te\u017c poecie J.M. Rymkiewiczowi<\/strong> – \u00f3w kongenialnie rozegra\u0142 spraw\u0119. Kas\u0119 wzi\u0105\u0142, ale r\u0119ki Michnikowi fizycznie nie poda\u0142. Na wr\u0119czenie przys\u0142a\u0142 ta\u015bm\u0119 magnetofonow\u0105 z nagranym przes\u0142aniem, kt\u00f3re mocno rozczarowa\u0142o zgromadzonych.<\/p>\r\n\r\n

\u0141adnych kilka lat temu wsp\u00f3\u0142wydawca bydgoskiego AKANTU<\/em><\/strong>, niestrudzony red. Stefan Pastuszewski<\/strong>, przekaza\u0142 mi list\u0119 20 poet\u00f3w, kt\u00f3rych sobie autentycznie ceni (do projektowanej antologii). Tak pozna\u0142em nazwisko Eugeniusza Tkaczyszyna-Dyckiego.<\/p>\r\n\r\n

Nagrodzony tomik poezji ETD zawiera pi\u0119\u0107dziesi\u0105t utwor\u00f3w. Dycki w wierszu zamykaj\u0105cym tomik (L<\/em>.) prosi Stw\u00f3rc\u0119 – uczy\u0144 mnie uczy\u0144 poet\u0105<\/em>. To raczej figura stylistyczna ni\u017c prawdziwe wo\u0142anie – ETD jest Poet\u0105 i o tym wie. Tego faktu nie mog\u0105 te\u017c zanegowa\u0107 wszyscy g\u0142o\u015bni \u201ecelebryci\u201d – grafomani polskiej poezji, rozsiani po setce dzia\u0142\u00f3w kulturalnych w wydawnictwach i mediach. Dycki jest Poet\u0105 obdarzonym prawdziw\u0105 wra\u017cliwo\u015bci\u0105 tw\u00f3rcy postrzegaj\u0105cego rzeczy niewidoczne i nieczytelne dla og\u00f3\u0142u. Rzadki to talent, ale czy ETD w\u0142a\u015bciwie go wykorzystuje?<\/p>\r\n\r\n

W nagrodzonym tomie og\u0142asza wiersze \u015bwietne i odkrywcze – jak cho\u0107by: XVII , XXII -Piosenka o zielu, XXIII Silva rerum<\/em> – gdzie w prostej linii staje si\u0119 kontynuatorem Reya, Kochanowskiego, poet\u00f3w szlacheckich pisz\u0105cych dla samych siebie, dla przyjaci\u00f3\u0142 i rezydent\u00f3w. A potem jako czytelnicy wpadamy na kilka wierszy ciekawie si\u0119 rozpoczynaj\u0105cych, a spuentowanych niepotrzebnym trywialnym \u201ewzmacniaczom\u201d, jak np. XXV – typu \u201ekoza chujoza\u201d. Lito\u015bci! Powinna by\u0107 chyba jaka\u015b r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy Poet\u0105 a Mari\u0105 Awari\u0105 z jej \u201echujawiakami\u201d.<\/p>\r\n\r\n

\u015awietny wiersz XXXIX <\/em>– spuentowany zosta\u0142 prostacko: i jeszcze mu ma\u0142o gdy bierze do ust<\/em>, by w ko\u0144cu osi\u0105gn\u0105\u0107 szczyty taniej wulgarno\u015bci w wierszu XLVII – Piosenka dla babci klozetowej<\/em>. Czy mi\u0142o\u015b\u0107 starych oblech\u00f3w przy pisuarze na warszawskim Centralnym z ma\u0142ym w gar\u015bci jest jeszcze poezj\u0105, jest warta opisywania? Czy opis alkoholizmu jest odkrywczy w XLI <\/em>i XLII<\/em>? A opis w XLVIII <\/em>– stosunku z przygodnymi facetami pod lepkim brudnym, zielonym kocem<\/em> stanowi przekaz literacki? Uczuciowy? Kulturowy?<\/p>\r\n\r\n

ETD po 500 latach wyst\u0119puje w roli polskiego Fran\u00c3\u00a7ois Villon<\/strong>? Ja wiem, \u017ce jeste\u015bmy literackim zadupiem Europy (raz te\u017c mog\u0119 by\u0107 wulgarny?), wiem \u017ce moda z Pary\u017ca dociera do nas po 50-100 latach – ale wszystko to opisa\u0142 ju\u017c Jean Genet<\/strong>. Nawet kible i stosunki z polskimi p\u00c3\u00a9d\u00c3\u00a9 <\/em>w swojskim, katowickim wi\u0119zieniu, w pobliskim parku i na dworcu (p\u00c3\u00a9d\u00c3\u00a9, tap\u00c3\u00a9t\u00c3\u00a9 <\/em>– po francusku lepiej przechodzi to przez usta, ni\u017c nasze \u201epederasta\u201d.)<\/p>\r\n\r\n

150 lat temu opisa\u0142 celnie te niskie rejony upadku wielki Walt Whitman<\/strong> (w You Felons on Trial In Courts<\/em> – Wy przest\u0119pcy na rozprawach s\u0105dowych): I czuj\u0119 – \u017ce jestem jednym z nich, nale\u017c\u0119 do tych skaza\u0144c\u00f3w i prostytutek, I od tej chwili nie zapr\u0119 si\u0119 ich – bo jak\u017ce mog\u0119 wyprze\u0107 si\u0119 samego siebie?<\/em> (przek\u0142ad prof. Krzysztofa Boczkowskiego, dla kt\u00f3rego jestem zawsze pe\u0142en najwy\u017cszego szacunku).<\/p>\r\n\r\n

By milej zako\u0144czy\u0107 – poruszaj\u0105ce i najwy\u017cszej poetyckiej pr\u00f3by s\u0105 dwa wiersze m\u00f3wi\u0105ce o \u015bmierci matki poety XXXVI <\/em>i XXXVII<\/em>, gdzie mimo lumpowskiego w\u0105tku, Autor ociera si\u0119 o genialno\u015b\u0107 poezji Kawafisa <\/strong>czy Yannisa Ritsosa<\/strong>.<\/p>\r\n\r\n

S\u0105dz\u0119, \u017ce wprz\u0119gniecie Poety wielkich nadziei, jakim jest Dycki, w rydwan Agory, bardziej mu zaszkodzi ni\u017c pomo\u017ce. Sugeruj\u0119 i mam cich\u0105 nadziej\u0119, \u017ce agorowe 100 tys. z\u0142 Poeta przeznaczy na wspania\u0142\u0105 podr\u00f3\u017c do Pary\u017ca, Marsylii, Genui, Aleksandrii i Konstantynopola. Niech nikogo ze sob\u0105 nie zabiera. Obiekty po\u017c\u0105da\u0144 i natchnienia ju\u017c tam na Niego czekaj\u0105.<\/p>\r\n\r\n


\r\n Remigiusz W\u0142ast-Matuszak<\/strong><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W czym on robi\u0142? – W literaturze! – tak bohaterowie Ziemi Obiecanej rozmawiali o zmar\u0142ym Victorze Hugo, kt\u00f3ry zostawi\u0142 spadkobiercom pi\u0119\u0107 milion\u00f3w frank\u00f3w w z\u0142ocie. Literatura te\u017c ma wymiern\u0105 warto\u015b\u0107. Dobry towar zostaje wyr\u00f3\u017cniony medalami lub nagrodami. Im kwota oferowanej nagrody jest wy\u017csza, tym bardziej jest w \u015bwicie ceniona. Nobel – to zawsze by\u0142 milion […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[20],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16247"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16247"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16247\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16247"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16247"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16247"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}