{"id":15607,"date":"2009-11-12T11:05:54","date_gmt":"2009-11-12T16:05:54","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=15607"},"modified":"2009-11-12T11:05:54","modified_gmt":"2009-11-12T16:05:54","slug":"porzadek-lizbonski-stanislaw-michalkiewicz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=15607","title":{"rendered":"Porz\u0105dek lizbo\u0144ski – Stanis\u0142aw Michalkiewicz<\/em>"},"content":{"rendered":"

Szanowni Pa\u0144stwo!<\/p>\r\n\r\n

Adam Grzyma\u0142a-Siedlecki wspomina, jak to jesieni\u0105 1918 roku przeci\u0105ga\u0142y przez Warszaw\u0119, jedna po drugiej, patriotyczne manifestacje. Kt\u00f3rego\u015b razu przy takiej okazji spotka\u0142 znajom\u0105 pani\u0105, kt\u00f3ra za patriotyczn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 by\u0142a nawet zes\u0142ana na Syberi\u0119. Wzruszony atmosfer\u0105 i tym spotkaniem powiada: no, nareszcie doczekali\u015bmy si\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci! Znajoma m\u00f3wi: ach, ja te\u017c si\u0119 ciesz\u0119, nie ma pan poj\u0119cia, jaka jestem szcz\u0119\u015bliwa, ale\u2026 – Jakie \u201eale<\/em>\u201d? – zaintrygowa\u0142 si\u0119 Grzyma\u0142a. – Ale ju\u017c powsta\u0144 nie b\u0119dzie.<\/p>\r\n\r\n

Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce ta pani niepotrzebnie si\u0119 martwi\u0142a. Min\u0119\u0142o zaledwie 20 lat i oto pa\u0144stwo zosta\u0142o okupowane przez Niemcy i Rosj\u0119, a kilka lat p\u00f3\u017aniej w Warszawie wybuch\u0142o powstanie, kt\u00f3re, podobnie jak trzy poprzednie, zako\u0144czy\u0142o si\u0119 kl\u0119sk\u0105 i ca\u0142kowitym zniszczeniem stolicy. Ten przyk\u0142ad pokazuje, \u017ce sytuacja polityczna zmienia si\u0119 dosy\u0107 szybko, obracaj\u0105c w niwecz rozmaite niepodwa\u017calne kalkulacje. Poniewa\u017c tegoroczne \u015bwi\u0119to – rocznic\u0119 odzyskania niepodleg\u0142o\u015bci – obchodzimy na kilka tygodni przed wej\u015bciem w \u017cycie traktatu lizbo\u0144skiego, kt\u00f3ry nasz\u0105 niepodleg\u0142o\u015b\u0107 pa\u0144stwow\u0105 znowu stawia pod znakiem zapytania, mamy dobr\u0105 okazj\u0119 do przypomnienia dotychczasowych porz\u0105dk\u00f3w politycznych w Europie. Warto je przypomnie\u0107, bo dzi\u0119ki temu \u0142atwiej b\u0119dzie nam zrozumie\u0107, co aktualnie si\u0119 dzieje i do czego rozw\u00f3j wypadk\u00f3w mo\u017ce doprowadzi\u0107.<\/p>\r\n\r\n

W 1815 roku, po upadku Napoleona, europejscy politycy zebrani na Kongresie Wiede\u0144skim, ustanowili porz\u0105dek polityczny, ufundowany na za\u0142o\u017ceniu, i\u017c w Europie \u015arodkowej b\u0119dzie panowa\u0142a r\u00f3wnowaga si\u0142 mi\u0119dzy trzema mocarstwami: Rosj\u0105, Austri\u0105 i Prusami. Dlaczego to za\u0142o\u017cenie determinowa\u0142o ca\u0142y europejski porz\u0105dek polityczny? Wyja\u015bni\u0142 to bardzo \u0142adnie brytyjski historyk Norman Davies, zwracaj\u0105c uwag\u0119, \u017ce ten, kto chce panowa\u0107 nad Europ\u0105, musi zaw\u0142adn\u0105\u0107 sercem Europy, czyli Europ\u0105 \u015arodkow\u0105.<\/p>\r\n\r\n

Polityczny porz\u0105dek wiede\u0144ski przetrwa\u0142 do roku 1866, kiedy to wybuch\u0142a wojna mi\u0119dzy Austri\u0105 i Prusami, zako\u0144czona spektakularn\u0105 kl\u0119sk\u0105 Austrii w bitwie pod Sadow\u0105. Ostateczny cios porz\u0105dkowi wiede\u0144skiemu zada\u0142a wojna francusko-pruska, kt\u00f3ra zako\u0144czy\u0142a si\u0119 w 1871 roku kl\u0119sk\u0105 Francji i proklamowaniem Cesarstwa Niemieckiego, kt\u00f3rego politycznym kierownikiem s\u0105 Prusy. Od tej pory nie mo\u017cna ju\u017c m\u00f3wi\u0107 o r\u00f3wnowadze si\u0142 w \u015arodkowej Europie mi\u0119dzy trzema r\u00f3wnorz\u0119dnymi mocarstwami. Od tej chwili mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o narastaj\u0105cej rywalizacji mi\u0119dzy Niemcami a Rosj\u0105 o posiadanie Europy \u015arodkowej. Ta rywalizacja doprowadzi\u0142a w roku 1914 do wybuchu wojny, w kt\u00f3rej z jednej strony wzi\u0119\u0142y udzia\u0142 tak zwane \u201epa\u0144stwa centralne<\/em>\u201d, a wi\u0119c Cesarstwo Niemieckie i podporz\u0105dkowana mu Austria, a z drugiej – alianci, czyli Wielka Brytania, Francja, W\u0142ochy, Rosja i Japonia.<\/p>\r\n\r\n

Pierwsza wojna \u015bwiatowa zako\u0144czy\u0142a si\u0119 w 1918 roku w spos\u00f3b nietypowy. Pa\u0144stwa centralne ja przegra\u0142y, a Cesarstwo Austriackie nawet nie przetrzyma\u0142o tego eksperymentu i si\u0119 rozpad\u0142o. Ale w Rosji wybuch\u0142a rewolucja bolszewicka, Lenin zawar\u0142 separatystyczny pok\u00f3j z Niemcami w Brze\u015bciu, wskutek czego Rosja wykluczy\u0142a si\u0119 ze zwyci\u0119skiej koalicji. W rezultacie tego splotu wydarze\u0144, w Europie \u015arodkowej powsta\u0142a polityczna pr\u00f3\u017cnia, kt\u00f3r\u0105 wype\u0142ni\u0142y niepodleg\u0142e pa\u0144stwa narodowe, mi\u0119dzy innymi – Polska.<\/p>\r\n\r\n

Ten stan rzeczy zosta\u0142 zaaprobowany przez \u201eWielk\u0105 Czw\u00f3rk\u0119<\/em>\u201d, kt\u00f3ra w Wersalu przygotowywa\u0142a nowy europejski porz\u0105dek polityczny. Ten porz\u0105dek \u201ewersalski<\/em>\u201d ufundowany by\u0142 na za\u0142o\u017ceniu, \u017ce zar\u00f3wno Rosja, jak i Niemcy b\u0119d\u0105 s\u0142abe – bo tylko to dawa\u0142o gwarancje istnienia niepodleg\u0142ych pa\u0144stw narodowych w Europie \u015arodkowej.<\/p>\r\n\r\n

To za\u0142o\u017cenie okaza\u0142o si\u0119 bardzo nietrwa\u0142e. 23 sierpnia 1939 roku porozumienie niemiecko-sowieckie, zwane potocznie \u201epaktem Ribbentrop-Mo\u0142otow<\/em>\u201d, po\u0142o\u017cy\u0142o kres porz\u0105dkowi wersalskiemu. Polega\u0142o ono, jak pami\u0119tamy, na podziale Europy \u015arodkowej na strefy wp\u0142yw\u00f3w: niemieck\u0105 i sowieck\u0105 – bez cho\u0107by zasi\u0119gni\u0119cia opinii Wielkiej Brytanii i Francji – gwarant\u00f3w porz\u0105dku wersalskiego. Wprawdzie Niemcy Adolfa Hitlera r\u00f3wnie\u017c wcze\u015bniej uzyskiwa\u0142y korzy\u015bci terytorialne, jednak Hitler stara\u0142 si\u0119 stworzy\u0107 wra\u017cenie, \u017ce to wszystko odbywa si\u0119 w ramach porz\u0105dku wersalskiego, bo zabiega\u0142 o zgod\u0119 Wielkiej Brytanii i Francji. 23 sierpnia 1939 roku ju\u017c nie zadawa\u0142 sobie tego trudu i dlatego w\u0142a\u015bnie ten dzie\u0144 oznacza koniec porz\u0105dku wersalskiego.<\/p>\r\n\r\n

W tydzie\u0144 p\u00f3\u017aniej rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 II wojna \u015bwiatowa, kt\u00f3ra zako\u0144czy\u0142a si\u0119 ca\u0142kowit\u0105 kl\u0119sk\u0105 i likwidacj\u0105 pa\u0144stwa niemieckiego, za\u015b ustanowiony po jej zako\u0144czeniu porz\u0105dek polityczny zwany ja\u0142ta\u0144skim, ufundowany zosta\u0142 znowu na za\u0142o\u017ceniu r\u00f3wnowagi si\u0142 w Europie – ale r\u00f3wnowagi pomi\u0119dzy dwoma mocarstwami niezupe\u0142nie, czy nie do ko\u0144ca europejskimi: Stanami Zjednoczonymi, jako mocarstwem ca\u0142kowicie zamorskim i Zwi\u0105zkiem Sowieckim, jako mocarstwem zar\u00f3wno europejskim, jak i azjatyckim. W ramach porz\u0105dku ja\u0142ta\u0144skiego pa\u0144stwa europejskie zosta\u0142y w r\u00f3\u017cnym stopniu uzale\u017cnione od obydwu supermocarstw; w przypadku Zwi\u0105zku Sowieckiego zale\u017cno\u015b\u0107 ta by\u0142a bardzo daleko id\u0105ca, granicz\u0105c z okupacj\u0105, podczas gdy w przypadku pa\u0144stw Europy Zachodniej sprowadza\u0142a si\u0119 do politycznej wsp\u00f3\u0142pracy pod ameryka\u0144skim kierownictwem w ramach NATO.<\/p>\r\n\r\n

Pod koniec lat 80-tych, na skutek zapa\u015bci gospodarczej Zwi\u0105zku Sowieckiego, w Europie \u015arodkowej ponownie pojawi\u0142y si\u0119 symptomy politycznej pr\u00f3\u017cni, co doprowadzi\u0142o do tak zwanej \u201ejesieni lud\u00f3w<\/em>\u201d w roku 1989, czyli politycznego wyzwolenia narod\u00f3w tego regionu. Pami\u0119taj\u0105c o krucho\u015bci porz\u0105dku wersalskiego, przyw\u00f3dcy pa\u0144stw \u015brodkowo-europejskich postanowili podj\u0105\u0107 pr\u00f3b\u0119 stworzenia systemu wzajemnej asekuracji w\u0142asnej niepodleg\u0142o\u015bci w ramach porozumienia Heksagonale, w kt\u00f3rym wzi\u0119\u0142y udzia\u0142 W\u0142ochy, Jugos\u0142awia, Austria, W\u0119gry, Czechos\u0142owacja i Polska. Pomys\u0142odawcy Heksagonale liczyli na to, \u017ce pogr\u0105\u017caj\u0105cy si\u0119 w zapa\u015bci Zwi\u0105zek Sowiecki nie b\u0119dzie w stanie storpedowa\u0107 tych usi\u0142owa\u0144, za\u015b Niemcy, kt\u00f3re wprawdzie szykuj\u0105 si\u0119 w\u0142a\u015bnie do zjednoczenia, s\u0105 jednak\u017ce skr\u0119powane powi\u0105zaniami europejskimi, wi\u0119c mo\u017ce te\u017c nie b\u0119d\u0105 mog\u0142y tej inicjatywy storpedowa\u0107.<\/p>\r\n\r\n

Te rachuby okaza\u0142y si\u0119 zawodne. Niemcy, odzyskuj\u0105c swobod\u0119 dzia\u0142ania w Europie, wykorzysta\u0142y napi\u0119cia na tle narodowo\u015bciowym w Jugos\u0142awii i zach\u0119ciwszy S\u0142oweni\u0119 i Chorwacj\u0119 do proklamowania niepodleg\u0142o\u015bci sprawi\u0142y, i\u017c ten ba\u0142ka\u0144ski filar Heksagonale pogr\u0105\u017cy\u0142 si\u0119 w chaosie wojennym. Inne pa\u0144stwa, widz\u0105c czym grozi politykowanie za niemieckimi plecami, odst\u0105pi\u0142y od ambicji o samodzielno\u015bci. W rezultacie pr\u00f3\u017cni\u0119 polityczn\u0105 w Europie \u015arodkowej zacz\u0119\u0142y wype\u0142nia\u0107 Niemcy przy pomocy narz\u0119dzia, jakim by\u0142o rozszerzanie Unii Europejskiej.<\/p>\r\n\r\n

1 grudnia wchodzi w \u017cycie traktat lizbo\u0144ski, proklamuj\u0105cy Uni\u0119 Europejsk\u0105, jako rodzaj europejskiego cesarstwa, kt\u00f3rego niekwestionowanym kierownikiem politycznym s\u0105 Niemcy. Mo\u017cna zatem m\u00f3wi\u0107 o lizbo\u0144skim porz\u0105dku politycznym, kt\u00f3rego filarem jest strategiczne partnerstwo rosyjsko-niemieckie, za\u015b w Europie \u015arodkowej – og\u0142oszony jeszcze w 1915 roku projekt \u201eMitteleuropa<\/em>\u201d, zak\u0142adaj\u0105cy utworzenie na obszarze Europy \u015arodkowej pa\u0144stw pozornie niepodleg\u0142ych, ale faktycznie – niemieckich protektorat\u00f3w o gospodarkach peryferyjnych i uzupe\u0142niaj\u0105cych gospodark\u0119 niemieck\u0105. Wej\u015bcie w \u017cycie traktatu lizbo\u0144skiego ten porz\u0105dek formalnie sankcjonuje. No a czy b\u0119d\u0105 powstania, czy nie – o tym przekonamy si\u0119 dopiero w przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\r\n\r\n

M\u00f3wi\u0142 Stanis\u0142aw Michalkiewicz\r\n\r\n\r\n

Stanis\u0142aw Michalkiewicz<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n

Felieton \u00a0\u2022<\/strong> Radio Maryja \u00a0\u2022<\/strong> 12 listopada 2009<\/p>\r\n\r\n

Sta\u0142y komentarz Stanis\u0142awa Michalkiewicza z cyklu \u201eMy\u015bl\u0105c Ojczyzna\u201d jest emitowany w Radiu Maryja w ka\u017cd\u0105 \u015brod\u0119 o godz. 20.50 i powtarzany w czwartek. Komentarze nie s\u0105 emitowane podczas przerwy wakacyjnej w lipcu i sierpniu.<\/em>
\r\n \"\"
\r\n \"\" Tu znajdziesz komentarze w plikach mp3 – do wys\u0142uchania lub \u015bci\u0105gni\u0119cia<\/a>.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Szanowni Pa\u0144stwo! Adam Grzyma\u0142a-Siedlecki wspomina, jak to jesieni\u0105 1918 roku przeci\u0105ga\u0142y przez Warszaw\u0119, jedna po drugiej, patriotyczne manifestacje. Kt\u00f3rego\u015b razu przy takiej okazji spotka\u0142 znajom\u0105 pani\u0105, kt\u00f3ra za patriotyczn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 by\u0142a nawet zes\u0142ana na Syberi\u0119. Wzruszony atmosfer\u0105 i tym spotkaniem powiada: no, nareszcie doczekali\u015bmy si\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci! Znajoma m\u00f3wi: ach, ja te\u017c si\u0119 ciesz\u0119, nie ma […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[23,34],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15607"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=15607"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15607\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=15607"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=15607"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=15607"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}