{"id":15407,"date":"2009-11-04T14:44:03","date_gmt":"2009-11-04T19:44:03","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=15407"},"modified":"2009-11-04T14:45:19","modified_gmt":"2009-11-04T19:45:19","slug":"dawnych-wspomnien-czar-stanislaw-michalkiewicz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=15407","title":{"rendered":"Dawnych wspomnie\u0144 czar – Stanis\u0142aw Michalkiewicz<\/em>"},"content":{"rendered":"

Wprawdzie dynastia saska nie ma u nas najlepszej reputacji, ale z drugiej strony, kr\u00f3lowie pochodz\u0105cy z tej dynastii musieli mie\u0107 jakie\u015b zalety, skoro czczona do dzisiejszego dnia konstytucja 3 maja zast\u0105pi\u0142a kr\u00f3la wybieranego w powszechnym g\u0142osowaniu, monarchi\u0105 dziedziczn\u0105 w\u0142a\u015bnie w dynastii saskiej. Dzisiaj wszelkie sentymenty do tej dynastii, jak si\u0119 wydaje, ju\u017c wygas\u0142y, chocia\u017c pa\u0144stwo nasze wykazuje tyle podobie\u0144stw do Rzeczypospolitej z epoki saskiej, \u017ce niekt\u00f3rzy nie tylko m\u00f3wi\u0105 o saskiej recydywie, ale wyra\u017caj\u0105 nawet obawy, czy nie zako\u0144czy si\u0119 ona aby ponownym rozbiorem Polski. Ale w epoce stanis\u0142awowskiej sentymenty te musia\u0142y by\u0107 na tyle \u017cywe, \u017ce tw\u00f3rcy konstytucji 3 maja pr\u00f3bowali przemyci\u0107 nowoczesne pomys\u0142y w tym saskim opakowaniu w nadziei, \u017ce tzw. kontuszowcy si\u0119 na to nabior\u0105.<\/p>\r\n\r\n

W XIX wieku historycy strasznie saskich kr\u00f3l\u00f3w pot\u0119piali, dowodz\u0105c, \u017ce przys\u0142owie, i\u017c \u201eza kr\u00f3la Sasa jedz, pij i popuszczaj pasa<\/em>\u201d, by\u0142o ilustracj\u0105 upadku umys\u0142owego \u00f3wczesnego spo\u0142ecze\u0144stwa, kt\u00f3re poza ob\u017carstwem i pija\u0144stwem \u017cadnych zainteresowa\u0144 nie mia\u0142o. Ilustracj\u0119 upadku my\u015bli politycznej upatrywali z kolei w ha\u015ble \u201ePolska nierz\u0105dem stoi<\/em>\u201d , g\u0142osz\u0105cym, i\u017c fundamentem bezpiecze\u0144stwa Polski jest jej s\u0142abo\u015b\u0107; poniewa\u017c \u017caden z s\u0105siad\u00f3w Polski si\u0119 nie obawia, to we w\u0142asnym interesie \u017caden z nich nie powinien by\u0107 zainteresowany jej likwidacj\u0105, no i w tym w\u0142a\u015bnie salus Reipublicae. Kiedy jednak zwr\u00f3cimy uwag\u0119, \u017ce je\u015bli nawet \u00f3wczesne spo\u0142ecze\u0144stwo oddawa\u0142o si\u0119 ob\u017carstwu i pija\u0144stwu, to znaczy, \u017ce w Polsce musia\u0142 pod\u00f3wczas panowa\u0107 dobrobyt, bo ju\u017cci – z biedy nikt si\u0119 nie ob\u017cera. I rzeczywi\u015bcie – za 30-letniego panowania Augusta III Polska nie tylko d\u017awign\u0119\u0142a si\u0119 ze zniszcze\u0144 spowodowanych wojn\u0105 p\u00f3\u0142nocn\u0105, ale wkroczy\u0142a w okres sta\u0142ego gospodarczego rozwoju. Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce za Augusta III nie doszed\u0142 do skutku \u017caden Sejm, wi\u0119c ten gospodarczy rozw\u00f3j nie by\u0142 nast\u0119pstwem jakich\u015b reform, a raczej tego, \u017ce ani kr\u00f3l, ani Sejm, ani \u017cadne inne w\u0142adze do gospodarki si\u0119 nie wtr\u0105ca\u0142y. Wtr\u0105ca\u0142 si\u0119 do niej za to kr\u00f3l pruski za po\u015brednictwem \u017byda Efraima, kt\u00f3ry jako dzier\u017cawca mennic, na polecenie pruskiego kr\u00f3la zalewa\u0142 Polsk\u0119 fa\u0142szowan\u0105 monet\u0105 – co pokazuje, \u017ce doktryna wed\u0142ug kt\u00f3rej s\u0105siedzi powinni by\u0107 zainteresowani istnieniem niegro\u017anego dla nikogo pa\u0144stwa, niekoniecznie musi si\u0119 sprawdza\u0107. Obecna Polska r\u00f3\u017cni si\u0119 ode tamtej z epoki saskiej w gruncie rzeczy jedynie brakiem \u00f3wczesnego dobrobytu – ale bo te\u017c dzisiaj Sejmy cierpi\u0105 na prawdziw\u0105 biegunk\u0119 legislacyjn\u0105, produkuj\u0105c tyle ustaw, \u017ce nikt nie nad\u0105\u017ca ich czyta\u0107. Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, same ich nie wymy\u015blaj\u0105, a tylko powtarzaj\u0105 w\u0142asnymi s\u0142owami dyrektywy z Brukseli, dodaj\u0105c od czasu do czasu r\u00f3\u017cne korupcyjne wtr\u0119ty w rodzaju \u201elub czasopisma<\/em>\u201d, albo wykre\u015blaj\u0105c wzmianki o dop\u0142atach od hazardu. Natomiast doktryna, \u017ce \u201ePolska nierz\u0105dem stoi<\/em>\u201d, \u015bwi\u0119ci triumfy, mi\u0119dzy innymi w postaci intensywnego rozbrajania pa\u0144stwa i opierania narodowego bezpiecze\u0144stwa na przekonaniu, i\u017c w razie czego naszych interes\u00f3w narodowych i pa\u0144stwowych do ostatniej kropli krwi b\u0119dzie broni\u0142a Bundeswehra, a gdyby i ona zawiod\u0142a, to zawsze mo\u017cemy liczy\u0107 na cud.<\/p>\r\n\r\n

Warto w zwi\u0105zku z tym przypomnie\u0107, \u017ce epoka saska jak \u017cadna inna obfitowa\u0142a w cuda i inne nadzwyczajne wydarzenia, kt\u00f3re zreszt\u0105 zdarza\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c i p\u00f3\u017aniej. Na przyk\u0142ad w roku 1772, a wi\u0119c ju\u017c po \u015bmierci Augusta III, Wiktoria Blejkowska, nowicjuszka panien benedyktynek w Przemy\u015blu mia\u0142a widzenie Anny Potockiej, zmar\u0142ej w\u0142a\u015bnie \u017cony wojewody kijowskiego Franciszka Salezego Potockiego, jednego z najbogatszych w \u00f3wczesnej Europie ludzi. Zjawa powiedzia\u0142a, \u017ce cierpi w czy\u015b\u0107cu niewypowiedziane m\u0119ki od kt\u00f3rych mo\u017ce j\u0105 wyswobodzi\u0107 odprawienie Mszy \u017ca\u0142obnej za jej dusz\u0119 w ko\u015bciele Panien Benedyktynek w Przemy\u015blu. Problem tkwi\u0142 w tym, \u017ce tego ko\u015bcio\u0142a jeszcze nie by\u0142o, tzn. by\u0142, ale nie wyko\u0144czony, wi\u0119c kiedy nowicjuszka Blejkowska powt\u00f3rzy\u0142a swoje zeznanie pod przysi\u0119g\u0105, a poza tym okaza\u0142a bezsporny dow\u00f3d rzeczowy w postaci deseczki, na kt\u00f3rej zjawa odcisn\u0119\u0142a swoj\u0105 d\u0142o\u0144, wojewoda nie tylko da\u0142 na wyko\u0144czenie 30 tysi\u0119cy z\u0142otych, ale w dodatku wynaj\u0105\u0142 malarza Stroi\u0144skiego, \u017ceby ko\u015bci\u00f3\u0142 wymalowa\u0142. Nawet ludzie, kt\u00f3rzy nie we wszystko wierzyli, przecie\u017c musieli liczy\u0107 si\u0119 z faktami i dlatego uczony Tadeusz Czacki herbu \u015awinka wprawdzie naigrawa si\u0119 z zabobon\u00f3w, ale gwoli prawdy rzetelnie zaznacza, jak to \u201ew czasie powietrza w 1770 roku \u017cyw\u0105 upiorzyc\u0119 na Ukrainie spalono<\/em>\u201d. C\u00f3\u017c dopiero dzisiaj, kiedy w najbardziej racjonalistycznych pismach drukowane s\u0105 wr\u00f3\u017cby i horoskopy, a wr\u00f3\u017cki, astrologowie i jasnowidze figuruj\u0105 w spisie uznanych przez pa\u0144stwo zawod\u00f3w Ministerstwa Pracy i Polityki Socjalnej, kierowanego przez pani\u0105 Jolant\u0119 Fedak z Polskiego Stronnictwa Ludowego? W tej sytuacji nietrudno zrozumie\u0107, \u017ce zapowiadaj\u0105cy cuda na kiju premier Donald Tusk cieszy si\u0119 u nas nies\u0142abn\u0105c\u0105 popularno\u015bci\u0105, niczym w swoich czasach – August III Sas.<\/p>\r\n\r\n

Zreszt\u0105 mniejsza ju\u017c o cuda, bo znacznie ciekawsze jest to, \u017ce chocia\u017c za Augusta III nie uchwalono \u017cadnej ustawy, to przecie\u017c dobrobyt by\u0142 niepodwa\u017calny. Skoro co\u015b takiego wydarzy\u0142o si\u0119 chocia\u017c raz, to znaczy, \u017ce jest mo\u017cliwe, a w takim razie zwolennicy interwencjonizmu pa\u0144stwowego wcale nie musz\u0105 mie\u0107 racji. Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce pieni\u0105dze mia\u0142 r\u00f3wnie\u017c kr\u00f3l, w odr\u00f3\u017cnieniu od premiera Tuska, kt\u00f3ry w projekcie bud\u017cetu na rok przysz\u0142y zapisa\u0142 ponad 52 miliardy deficytu bud\u017cetowego. August III nigdy by do tego nie dopu\u015bci\u0142, bo pami\u0119tamy, \u017ce ka\u017cdy dzie\u0144 rozpoczyna\u0142 od zapytania swego ministra Bruhla: \u201eBruhl – czy mam pieni\u0105dze?<\/em>\u201d – a minister zawsze odpowiada\u0142 twierdz\u0105co. Czy pan minister Rostowski potrafi\u0142by odpowiedzie\u0107 na takie proste pytanie? A jak\u017ce!<\/p>\r\n\r\n

Zreszt\u0105 na tle naszego demokratycznego pa\u0144stwa prawnego, urzeczywistniaj\u0105cego zasady sprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej, inne monarchie te\u017c wypadaj\u0105 korzystnie. Na przyk\u0142ad dochody Cesarstwa Austro-W\u0119gierskiego w roku 1913 wynosi\u0142y 1743 miliony gulden\u00f3w, co znaczy, \u017ce z jednego poddanego Najja\u015bniejszy Pan \u015bci\u0105ga\u0142 zaledwie 33 guldeny, czyli 66 koron rocznie. Czy to du\u017co, czy ma\u0142o? M\u00f3rg ziemi w Galicji kosztowa\u0142 wtedy ok. 400 gulden\u00f3w (800 koron), buty dla parobka – 3-4 guldeny (6 koron), rzemie\u015blnik wiejski w Galicji zarabia\u0142 guldena (2 korony) dziennie, a najemnik – \u0107wier\u0107 guldena (p\u00f3\u0142 korony) plus wikt. Wynika z tego, \u017ce dla, dajmy na to, wiejskiego kowala dzie\u0144 wolno\u015bci podatkowej (moment, w kt\u00f3rym obywatel zarobi\u0142 na podatek i odt\u0105d pracuje dla siebie) w Cesarstwie Austro-W\u0119gierskim przypada\u0142 ju\u017c na pocz\u0105tku lutego, podczas kiedy obecnie w Polsce – dopiero na prze\u0142omie czerwca i lipca. Ale na tym nie koniec, bo Najja\u015bniejszy Pan z tych 1743 milion\u00f3w gulden\u00f3w na sw\u00f3j dw\u00f3r przeznacza\u0142 zaledwie 0,4 procenta, podobnie jak 0,9 procenta na administracj\u0119 pa\u0144stwow\u0105. Najwi\u0119cej kosztowa\u0142y koleje (26,8 proc), potem – sp\u0142ata d\u0142ug\u00f3w pa\u0144stwowych (18,8 proc.), a dopiero p\u00f3\u017aniej – wojsko (15,7 proc.). Poczta (6,1 proc.), o\u015bwiata i nauka (3,2 proc.), wymiar sprawiedliwo\u015bci (2.9 proc.) oraz bezpiecze\u0144stwo publiczne (1,7 proc) dope\u0142nia\u0142y obrazu sytuacji obok wydatk\u00f3w \u201einnych<\/em>\u201d, obejmuj\u0105cych ponad 20 proc. A skoro mowa o wydatkach wojskowych, to warto odnotowa\u0107 spostrze\u017cenie, \u017ce w roku 1903 ludno\u015b\u0107 c.k. Monarchii wydawa\u0142a 3 razy wi\u0119cej pieni\u0119dzy na piwo, wino i tyto\u0144, czyli podstawowe rozrywki, ni\u017c pa\u0144stwo na wojsko. I pomy\u015ble\u0107, w jak\u0105 babilo\u0144sk\u0105 niewol\u0119 zap\u0119dzili nas wszystkich socjali\u015bci pobo\u017cni i bezbo\u017cni w ci\u0105gu zaledwie 100 lat! I oni maj\u0105 czelno\u015b\u0107 natrz\u0105sa\u0107 si\u0119 z kr\u00f3l\u00f3w i cesarzy! Miejmy nadziej\u0119, \u017ce kiedy ju\u017c Euroko\u0142choz z rz\u0105dz\u0105c\u0105 nim biurokratyczn\u0105 mi\u0119dzynarod\u00f3wk\u0105 paso\u017cyt\u00f3w odejdzie w mroki niepami\u0119ci, wyzwolone narody europejskie przywr\u00f3c\u0105 normalno\u015b\u0107. Pytanie, czy nam te\u017c si\u0119 do uda, czy do tego czasu nie zmarniejemy?<\/p>\r\n\r\n

Stanis\u0142aw Michalkiewicz<\/em><\/strong><\/p>\r\n\r\n

Felieton \u00a0\u2022<\/strong> Gazeta internetowa \u201eSuper-Nowa\u201d(www.super-nowa.pl) \u00a0\u2022<\/strong> 4 listopada 2009<\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Wprawdzie dynastia saska nie ma u nas najlepszej reputacji, ale z drugiej strony, kr\u00f3lowie pochodz\u0105cy z tej dynastii musieli mie\u0107 jakie\u015b zalety, skoro czczona do dzisiejszego dnia konstytucja 3 maja zast\u0105pi\u0142a kr\u00f3la wybieranego w powszechnym g\u0142osowaniu, monarchi\u0105 dziedziczn\u0105 w\u0142a\u015bnie w dynastii saskiej. Dzisiaj wszelkie sentymenty do tej dynastii, jak si\u0119 wydaje, ju\u017c wygas\u0142y, chocia\u017c pa\u0144stwo […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[98,34],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15407"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=15407"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15407\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=15407"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=15407"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=15407"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}