{"id":1503,"date":"2007-12-22T15:11:44","date_gmt":"2007-12-22T15:11:44","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-30T04:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=1503","title":{"rendered":"Pa\u0144stwo Izrael nie ma duszy – rozmowa z Yakovem M. Rabkinem"},"content":{"rendered":"

Rozmowa z Yakovem M. Rabkinem, wyk\u0142adowc\u0105 wsp\u00f3\u0142czesnej historii \u017byd\u00f3w, historii ZSRR i historii nauki na uniwersytecie w Monteralu. Po polsku ukaza\u0142a si\u0119 jego ksi\u0105\u017cka „W imi\u0119 Tory. \u017bydzi przeciwko syjonizmowi” <\/em><\/p>\r\n

Rz: Czy istnienie Pa\u0144stwa Izrael jest dobre dla \u017byd\u00f3w?<\/strong><\/p>\r\n

I tak, i nie. Tak – poniewa\u017c pa\u0144stwo to zapewnia opiek\u0119 \u017bydom i daje punkt odniesienia milionom ludzi, kt\u00f3rzy chcieli wr\u00f3ci\u0107 do swoich korzeni. Nie – bo tworzy dla tych samych \u017byd\u00f3w stan zagro\u017cenia. Dotyczy to zar\u00f3wno \u017byd\u00f3w z Izraela, jak i z diaspory.<\/p>\r\n

Uwa\u017ca pan, \u017ce to Pa\u0144stwo Izrael ponosi win\u0119 za nienawi\u015b\u0107 niekt\u00f3rych ludzi do \u017byd\u00f3w?<\/strong><\/p>\r\n

Ja nie rzucam ocen moralnych, tylko stwierdzam fakt. A fakt, jest taki, \u017ce 60 lat po ustanowieniu Pa\u0144stwa Izrael, po podpisaniu porozumie\u0144 pokojowych z Egiptem i Jordani\u0105, Izrael ci\u0105gle nie jest akceptowany jako normalne pa\u0144stwo i to stwarza stan zagro\u017cenia dla \u017byd\u00f3w na ca\u0142ym \u015bwiecie, a zw\u0142aszcza w samym Izraelu.<\/p>\r\n

\u017bydzi byli prze\u015bladowani i nienawidzeni przez wielu ludzi od pocz\u0105tku swojej historii. Mo\u017ce chodzi o to, \u017ce Pa\u0144stwo Izrael jest idealnym ch\u0142opcem do bicia dla ludzi, kt\u00f3rzy nie akceptuj\u0105 \u017byd\u00f3w?<\/strong><\/p>\r\n

Oczywi\u015bcie, je\u015bli por\u00f3wna\u0107 obecny stan z tragedi\u0105 Holokaustu czy rzeziami \u017byd\u00f3w w przesz\u0142o\u015bci, to wida\u0107 ogromn\u0105 popraw\u0119 losu \u017byd\u00f3w. Ale to nie jest odpowiednie por\u00f3wnanie. Rzetelnym por\u00f3wnaniem by\u0142oby zestawianie obecnej sytuacji \u017byd\u00f3w w Izraelu i w Anglii albo w Stanach Zjednoczonych. Izrael jest jedynym miejscem na \u015bwiecie, gdzie mo\u017cesz zosta\u0107 zabity wy\u0142\u0105cznie dlatego, \u017ce jeste\u015b \u017bydem.<\/p>\r\n

\u017bydzi z Francji albo ci, kt\u00f3rzy przez wieki mieszkali w Egipcie zostali w niego wygnani, albo \u017bydzi w Iranie mog\u0105 mie\u0107 inne zdanie na ten temat.<\/strong><\/p>\r\n

Nie przesadzajmy z tym rzekomym prze\u015bladowaniem \u017byd\u00f3w we Francji. To s\u0105 zreszt\u0105 akty wrogo\u015bci wobec Pa\u0144stwa Izrael, co potwierdza tylko moje wcze\u015bniejsze s\u0142owa, \u017ce Izrael staje si\u0119 przyczyn\u0105 niech\u0119ci cz\u0119\u015bci \u015bwiata wobec \u017byd\u00f3w. A co do kraj\u00f3w muzu\u0142ma\u0144skich: o ile mi wiadomo 30 tysi\u0119cy \u017byd\u00f3w mieszkaj\u0105cych w Iranie mo\u017ce w spos\u00f3b nieskr\u0119powany kultywowa\u0107 tradycj\u0119. To samo jest np. w Maroku, kt\u00f3re niedawno odwiedzi\u0142em. Jednak chc\u0119 zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na nieco inn\u0105 rzecz. Niech\u0119\u0107 niekt\u00f3rych \u017byd\u00f3w wobec Pa\u0144stwa Izrael, o kt\u00f3rej pisz\u0119 w ksi\u0105\u017cce „W imi\u0119 Tory”, nie wynika z por\u00f3wnania statystyk dotycz\u0105cych bezpiecze\u0144stwa, tylko z podej\u015bcia do kwestii to\u017csamo\u015bci. Dla \u017byd\u00f3w religijnych ta to\u017csamo\u015b\u0107 opiera si\u0119 na wierno\u015bci Torze, przykazaniom i wszystkiemu, co wynika z przymierza z Jahwe. Izrael tworzy natomiast now\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 laick\u0105 opart\u0105 na lojalno\u015bci wobec pa\u0144stwa i narodu. Dodatkowo dla zbudowania i zachowania tej to\u017csamo\u015bci wykorzystuje si\u0142\u0119 militarn\u0105, co jest obce religijnej tradycji. Pa\u0144stwo Izrael jest prawdopodobnie najbardziej udan\u0105 w historii pr\u00f3b\u0105 zmiany to\u017csamo\u015bci \u017byd\u00f3w. I w\u0142a\u015bnie dlatego jest nie do przyj\u0119cia dla cz\u0119\u015bci \u017byd\u00f3w w Izraelu i diasporze.<\/p>\r\n

Ortodoksyjni rabini, kt\u00f3rych cytuje pan w ksi\u0105\u017cce, oskar\u017caj\u0105 syjonist\u00f3w o ca\u0142e z\u0142o, jakie spada na \u017byd\u00f3w. Wed\u0142ug nich to syjonizm odpowiada za wzrost antysemityzmu na \u015bwiecie, to Izrael ponosi win\u0119 za wojn\u0119 na Bliskim Wschodzie i – co najbardziej szokuj\u0105ce – to syjonizm bezpo\u015brednio przyczyni\u0142 si\u0119 do Shoah.<\/strong><\/p>\r\n

Takie my\u015blenie mo\u017ce niekt\u00f3rym wydawa\u0107 si\u0119 oburzaj\u0105ce, ale nie jest oburzaj\u0105ce dla wielu \u017byd\u00f3w. Dla nich najwa\u017cniejszym punktem odniesienia jest Tora i wynikaj\u0105ce z niej przykazania. Lojalno\u015b\u0107 nie mo\u017ce by\u0107 nale\u017cna jakiejkowiek w\u0142adzy \u015bwieckiej, tylko Bogu, a wszelkie z\u0142o, w tym r\u00f3wnie\u017c z\u0142o Shoah, jest wynikiem grzech\u00f3w Izraela. W wypadku Shoah grzechem by\u0142o domaganie si\u0119 odkupienia w formie \u015bwieckiej, wiara, \u017ce poprzez stworzenie pa\u0144stwa uda si\u0119 „wy\u015bcign\u0105\u0107 Boga”, doprowadzi\u0107 do odkupienia \u017byd\u00f3w w strukturze pa\u0144stwa, a nie religii. I to by\u0142 grzech syjonist\u00f3w, kt\u00f3rego bezpo\u015brednim skutkiem – jak twierdz\u0105 religijni \u017cydowscy antysyjoni\u015bci – by\u0142o ludob\u00f3jstwo Shoah. Rabi Wasserman m\u00f3wi\u0142, \u017ce \u017bydzi wielbili dwa z\u0142ote cielce: cielca socjalizmu i cielca nacjonalizmu. I za kar\u0119 spad\u0142o na nich po\u0142\u0105czone z\u0142o tych dw\u00f3ch cielc\u00f3w, czyli narodowy socjalizm.To jest oczywi\u015bcie religijna interpretacja wydarze\u0144 politycznych i historycznych, ale pami\u0119tajmy jeszcze o jednej rzeczy. Przed wojn\u0105 sprzeciw wobec przenoszenia \u017byd\u00f3w do Palestyny nie p\u0142yn\u0105\u0142 wy\u0142\u0105cznie ze \u015brodowisk religijnych, zw\u0142aszcza tutaj, w Polsce. Przeciwni byli socjali\u015bci z Bundu, przeciwna by\u0142a Partia Komunistyczna, niemal w ca\u0142o\u015bci \u017cydowska. Do czasu wojny syjonizm by\u0142 w istocie ruchem mniejszo\u015bciowym. Dzi\u015b w izraelskiej debacie publicznej tak\u017ce istnieje istotny nurt zasadniczej krytyki syjonizmu. By\u0142y przewodnicz\u0105cy Knesetu Avram Burg m\u00f3wi, \u017ce „syjonizm jest martwy”. Wielu badaczy z grona tzw. nowych historyk\u00f3w kwestionuje mity za\u0142o\u017cycielskie Izraela, zwraca uwag\u0119 na zbrodnie pope\u0142nione przez \u017byd\u00f3w na pocz\u0105tku istnienia tego pa\u0144stwa.<\/p>\r\n

W swojej ksi\u0105\u017cce przedstawia pan dwie perspektywy my\u015blenia o historii \u017byd\u00f3w. Czy te dwie perspektywy – religijna i laicka – mog\u0105 w kt\u00f3rym\u015b miejscu si\u0119 spotka\u0107?<\/strong><\/p>\r\n

Moim zdaniem przepa\u015b\u0107 mi\u0119dzy tymi dwoma sposobami my\u015blenia jest nie do zasypania. Nie ma mi\u0119dzy nimi punkt\u00f3w stycznych, mimo \u017ce obie grupy nazywaj\u0105 si\u0119 \u017bydami. Oni nawet nie m\u00f3wi\u0105 tym samym j\u0119zykiem. Izraelczycy m\u00f3wi\u0105 po hebrajsku, \u017bydzi religijni trzymaj\u0105 si\u0119 jidysz. Moim zdaniem to p\u0119kni\u0119cie jest jeszcze bardziej dramatyczne ni\u017c to sprzed 2 tysi\u0119cy lat, gdy cz\u0119\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w zacz\u0119\u0142a czci\u0107 Jezusa jako Boga i na ziemi pojawi\u0142o si\u0119 chrze\u015bcija\u0144stwo. I s\u0105dz\u0119, \u017ce podobnie jak wykszta\u0142ci\u0142o si\u0119 chrze\u015bcija\u0144stwo, tak samo – oddzielaj\u0105c si\u0119 od \u017cydowskiej tradycji religijnej – wykszta\u0142ci si\u0119 narodowa to\u017csamo\u015b\u0107 izraelska. I, \u017ceby by\u0142o jasne, moim zdaniem istnienie tego rozdarcia w\u015br\u00f3d \u017byd\u00f3w nie jest naszym najwi\u0119kszym problemem. Problemem jest okre\u015blenie granic naszej to\u017csamo\u015bci. Bo to przez ich zacieranie tworzy si\u0119 wrogo\u015b\u0107 i zagro\u017cenie dla \u017byd\u00f3w.<\/p>\r\n

Dam panu przyk\u0142ad takiego zatarcia. Profesor Joseph Agassi, autor przedmowy do mojej ksi\u0105\u017cki, jest jednym z 38 sygnatariuszy petycji do S\u0105du Najwy\u017cszego Izraela, kt\u00f3rzy domagaj\u0105 si\u0119 uznania narodowo\u015bci izraelskiej. Bo trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce w Izraelu narodowo\u015b\u0107 i obywatelstwo to s\u0105 dwie r\u00f3\u017cne rzeczy. Oficjalnie Izrael uznaje 142 r\u00f3\u017cne narodowo\u015bci, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych paradoksalnie nie ma narodowo\u015bci izraelskiej. Dlaczego? Bo je\u015bli uznamy, \u017ce Izraelczycy s\u0105 odmienn\u0105 narodowo\u015bci\u0105, oznacza to w praktyce koniec pa\u0144stwa \u017cydowskiego. Je\u015bli Izraelczycy s\u0105 odmienn\u0105 narodowo\u015bci\u0105, to znaczy, \u017ce uznajemy prymat przynale\u017cno\u015bci do miejsca i pa\u0144stwa nad tradycj\u0105. Je\u015bli \u017byd z Ameryki, muzu\u0142manin, ateista, Rosjanin, Francuz i \u017byd mieszkaj\u0105cy w Palestynie z dziada pradziada to s\u0105 zwykli Izraelczycy, to znaczy, \u017ce \u0142\u0105czy ich lojalno\u015b\u0107 wobec pa\u0144stwa i miejsca, a nie tradycja religijna.<\/p>\r\n

Czy ja, przyjmuj\u0105c obywatelstwo izraelskie, sta\u0142bym si\u0119 \u017bydem?<\/strong><\/p>\r\n

Oczywi\u015bcie, \u017ce nie sta\u0142by si\u0119 pan \u017bydem. \u017bydem sta\u0142by si\u0119 pan, gdyby przyj\u0105\u0142 pan wiar\u0119 \u017cydowsk\u0105 i zacz\u0105\u0142 przestrzega\u0107 \u017cydowskiego prawa. I jeszcze musia\u0142by pan przej\u015b\u0107 ma\u0142\u0105 operacj\u0119, ale to naprawd\u0119 drobiazg. Wy\u0142\u0105cznie przyj\u0119cie wiary \u017cydowskiej daje prawo bycia \u017bydem.<\/p>\r\n

Nie ma czego\u015b takiego jak „pa\u0144stwo \u017cydowskie”. Tak samo jak nie ma czego\u015b takiego jak „st\u00f3\u0142 \u017cydowski”. Wszystko zale\u017cy od tego, co na nim po\u0142o\u017cymy<\/p>\r\n

Ale przecie\u017c \u017bydzi atei\u015bci to te\u017c \u017bydzi.<\/strong><\/p>\r\n

Owszem, bycie ateist\u0105 czy komunist\u0105 nie uniewa\u017cnia bycia \u017bydem. Ale je\u015bli chce si\u0119 wej\u015b\u0107 do tej wsp\u00f3lnoty, to droga wiedzie nie przez obywatelstwo Izraela, tylko przez przyj\u0119cie religii. Niech pan spyta, dajmy na to Woody’ego Allena, co nale\u017cy zrobi\u0107, \u017ceby by\u0107 \u017bydem. Pewnie to b\u0119dzie dla niego kr\u0119puj\u0105ce, ale odpowie panu tak jak ja: je\u015bli chcesz by\u0107 jednym z nas, to musisz przyj\u0105\u0107 wiar\u0119 \u017cydowsk\u0105. Innej metody nie ma. Wie pan, ja bardzo lubi\u0119 kultur\u0119 izraelsk\u0105. Jest barwna, \u017cywa, dynamiczna. Ale to nie jest kultura \u017cydowska. Ja silniej czuj\u0119 kultur\u0119 \u017cydowsk\u0105 w synagodze w Warszawie ni\u017c na ulicy w Tel Awiwie.<\/p>\r\n

Czy tego typu spekulacje nie dotycz\u0105 bardzo w\u0105skiej grupy ludzi? Przecie\u017c, gdy mowa o religijnych przeciwnikach Pa\u0144stwa Izrael, to chodzi o ma\u0142\u0105 grup\u0119 ludzi w samym Izraelu i troch\u0119 wi\u0119cej w diasporze. Poza nimi s\u0105 miliony religijnych \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy akceptuj\u0105 Pa\u0144stwo Izrael, a najbardziej skrajni religijni nacjonali\u015bci stanowi\u0105 nawet awangard\u0119 na osiedlach na terytoriach okupowanych, oskar\u017caj\u0105c Pa\u0144stwo Izrael o uleg\u0142o\u015b\u0107 wobec Palesty\u0144czyk\u00f3w. Laiccy krytycy syjonizmu, nawet je\u015bli nie akceptuj\u0105 metod stosowanych przez polityk\u00f3w czy armi\u0119 Izraela, te\u017c w wi\u0119kszo\u015bci nie domagaj\u0105 si\u0119 obalenia pa\u0144stwa.<\/strong><\/p>\r\n

A pami\u0119ta pan jak w ubieg\u0142ym roku sze\u015bciu rabin\u00f3w pojecha\u0142o do Iranu na konferencj\u0119 w sprawie Holokaustu i ca\u0142owa\u0142o si\u0119 z prezydentem Ahmadined\u017cadem? Rozp\u0119ta\u0142o si\u0119 piek\u0142o. Niekt\u00f3rzy wzywali do ekskomunikowania tych rabin\u00f3w, jeden z nich zosta\u0142 pobity. Niby sze\u015bciu m\u0119\u017cczyzn niereprezentuj\u0105cych nikogo poza samymi sob\u0105, a jaka reakcja. W tych sprawach statystyki bywaj\u0105 zwodnicze i czasem dzia\u0142ania kilku ludzi mog\u0105 mie\u0107 znaczenie dla ca\u0142ych narod\u00f3w.<\/p>\r\n

Ale mo\u017ce akurat ta historia pokazuje co\u015b wr\u0119cz przeciwnego? Ci rabini z\u0142amali pewne tabu, przekroczyli granice, kt\u00f3re dla wi\u0119kszo\u015bci \u017byd\u00f3w s\u0105 nieprzekraczalne. Sk\u0142adaj\u0105c wizyt\u0119 u cz\u0142owieka, kt\u00f3ry neguje z\u0142o Holokaustu, podwa\u017cyli naczelny mit za\u0142o\u017cycielski Izraela. To chyba pokazuje, jak silnie ten mit jest obecny w\u015br\u00f3d \u017byd\u00f3w. I jeszcze jedna istotna rzecz. Pa\u0144stwo Izrael chroni swoich wrog\u00f3w. Religijni, a tak\u017ce zreszt\u0105 laiccy \u017bydzi, kt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105 Izrael za \u017ar\u00f3d\u0142o wszelkiego z\u0142a, maj\u0105 pe\u0142ne prawo g\u0142oszenia pogl\u0105d\u00f3w. Nikt nie deportuje ich za granic\u0119, nawet je\u015bli czynnie wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105 z Palesty\u0144czykami walcz\u0105cymi z Izraelem. Co wi\u0119cej ci, kt\u00f3rzy chc\u0105, otrzymuj\u0105 od pa\u0144stwa wsparcie finansowe, nawet je\u015bli odmawiaj\u0105 spe\u0142niania podstawowych obowi\u0105zk\u00f3w obywatelskich takich jak s\u0142u\u017cba wojskowa.<\/strong><\/p>\r\n

Znany jest przypadek rabina z Izraela, kt\u00f3ry za\u017c\u0105da\u0142 azylu politycznego w Kanadzie i uzyska\u0142 go, dowodz\u0105c przed s\u0105dem kanadyjskim, \u017ce by\u0142 prze\u015bladowany.<\/p>\r\n

Czy ten jeden przypadek ma dowodzi\u0107, \u017ce Izrael nie chroni religijnych \u017byd\u00f3w chc\u0105cych go zniszczy\u0107?<\/strong><\/p>\r\n

Nie, ale to pokazuje, \u017ce s\u0105 granice g\u0142oszenia pogl\u0105d\u00f3w antysyjonistycznych, kt\u00f3rych w Izraelu nie nale\u017cy przekracza\u0107, je\u015bli kto\u015b nie chce si\u0119 nara\u017ca\u0107 na ostracyzm spo\u0142eczny, wrogo\u015b\u0107 w\u0142adz, inwigilacj\u0119 policji itd. Ale powtarzam, \u017ce z religijnej perspektywy nie ma to wielkiego znaczenia. Kiedy\u015b spyta\u0142em rabbiego Mosze Hirsza, kt\u00f3ry by\u0142 cz\u0142onkiem rz\u0105du Jasera Arafata: „Dlaczego nie wyjedziesz st\u0105d, skoro nic ci tu nie odpowiada?”. A on na to: „Prze\u017cyli\u015bmy tutaj Rzymian, prze\u017cyli\u015bmy Imperium Otoma\u0144skie, prze\u017cyli\u015bmy Brytyjczyk\u00f3w, to i syjonist\u00f3w prze\u017cyjemy”. Dla niego bycie na tej ziemi i bycie \u017bydem nie ma \u017cadnego zwi\u0105zku z byciem obywatelem Pa\u0144stwa Izrael.<\/p>\r\n

Tu wracamy do istoty sporu, czyli tak naprawd\u0119 do pytania, co to znaczy dzisiaj by\u0107 \u017bydem.<\/strong><\/p>\r\n

Dla \u017byda religijnego bycie \u017bydem oznacza wykonywanie pewnych czynno\u015bci i \u017cycie wed\u0142ug regu\u0142 zapisanych w prawie \u017cydowskim. Je\u015bli przestrzegasz szabatu, jesz koszernie, modlisz si\u0119 w synagodze itd., to znaczy, \u017ce jeste\u015b \u017bydem. Wyr\u00f3\u017cnia ci\u0119 to, \u017ce wykonujesz czynno\u015bci, kt\u00f3rych inni ludzie nie wykonuj\u0105. Syjonizm odrzuca ten wyr\u00f3\u017cnik. Izraelczyk nie musi by\u0107 \u017bydem, a \u017byd izraelski nie musi przestrzega\u0107 prawa religijnego. A zatem co ma by\u0107 podstaw\u0105 jego to\u017csamo\u015bci? Polak, Francuz, Niemiec nie maj\u0105 z tym problem\u00f3w, nawet je\u015bli – tak jak w przypadku Polski – byt narodowy nie by\u0142 przez d\u0142ugi czas zwi\u0105zany z pa\u0144stwem. Dla \u017byd\u00f3w powstanie Izraela to by\u0142 przewr\u00f3t daleko bardziej znacz\u0105cy ni\u017c dla Polaka odzyskanie niepodleg\u0142o\u015bci czy dla W\u0142ocha i Niemca powo\u0142anie pa\u0144stwa narodowego w miejsce zbioru ksi\u0119stw. Wy nie musieli\u015bcie tworzy\u0107 nowego j\u0119zyka, nowych punkt\u00f3w odniesienia dla w\u0142asnej to\u017csamo\u015bci, tymczasem poprzez odrzucenie religii jako istoty \u017cydowsko\u015bci Izrael odcina\u0142 si\u0119 od tradycji takiej, jak rozumia\u0142a j\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w w historii.<\/p>\r\n

Ale dlaczego niby Pa\u0144stwo Izrael mia\u0142oby si\u0119 komukolwiek t\u0142umaczy\u0107, \u017ce istnieje? Polski nie by\u0142o przez 120 lat i je\u015bli kto\u015b kaza\u0142by nam si\u0119 t\u0142umaczy\u0107, dlaczego mamy prawo do istnienia, to uznaliby\u015bmy to za najgorszy przejaw wrogo\u015bci. Nikt nie ka\u017ce Niemcom winnym Holokaustu t\u0142umaczy\u0107 si\u0119, dlaczego istniej\u0105, ani Rosji winnej \u015bmierci milion\u00f3w ludzi.<\/strong> <\/p>\r\n

Ka\u017cde pa\u0144stwo ma prawo istnie\u0107, je\u015bli polityczne okoliczno\u015bci mu sprzyjaj\u0105. Kiedy\u015b by\u0142a Czechos\u0142owacja, teraz s\u0105 Czechy i S\u0142owacja i nikt na to nie zwr\u00f3ci\u0142 uwagi. Czeczenia te\u017c ma prawo istnie\u0107 i je\u015bli stworzy dla siebie odpowiednie warunki, to powstanie takie pa\u0144stwo. Izrael te\u017c oczywi\u015bcie ma prawo do istnienia, jednak ja zwracam tylko uwag\u0119 na fakt, \u017ce istniej\u0105c jako pa\u0144stwo \u017cydowskie, Izrael stwarza zagro\u017cenie dla \u017byd\u00f3w.Pa\u0144stwa s\u0105 organizacjami spo\u0142eczno-politycznymi, podlegaj\u0105 krytyce i zmianom. Cz\u0119sto podaje si\u0119 przyk\u0142ad Afryki Po\u0142udniowej, kt\u00f3ra jako pa\u0144stwo przesz\u0142a tak\u0105 dog\u0142\u0119bn\u0105 transformacj\u0119. Turcja pod rz\u0105dami Ataturka jest innym przyk\u0142adem. Nie wiem, jak powinien by\u0107 skonstruowany Izrael, \u017ceby sta\u0107 si\u0119 bezpieczniejszym miejscem dla \u017byd\u00f3w, jednak nie zgadzam si\u0119 zasadniczo z pa\u0144sk\u0105 sugesti\u0105, \u017ce przeciwnicy Izraela podsycaj\u0105 antysemityzm. Wr\u0119cz przeciwnie – uwa\u017cam, \u017ce pozwalaj\u0105 lepiej zrozumie\u0107 jego przyczyny.<\/p>\r\n

Moja ksi\u0105\u017cka ma charakter naukowy, nie zajmuj\u0119 stanowiska politycznego w poruszanych kwestiach, ale mia\u0142em kontakty z czytelnikami, kt\u00f3rzy po zapoznaniu si\u0119 z pogl\u0105dami religijnych \u017byd\u00f3w m\u00f3wili mi: „Dzi\u0119ki pana ksi\u0105\u017cce zrozumia\u0142em, \u017ce nie jestem antysemit\u0105. Nie mam nic przeciwko \u017bydom, ale nie godz\u0119 si\u0119 na praktyki stosowane przez Izrael. ”.<\/p>\r\n

Jest bardzo wa\u017cne, by czyni\u0107 to rozr\u00f3\u017cnienie. Nie ma czego\u015b takiego jak „pa\u0144stwo \u017cydowskie”. Tak samo jak nie ma czego\u015b takiego jak „st\u00f3\u0142 \u017cydowski”. Wszystko zale\u017cy od tego, co po\u0142o\u017cymy na tym stole. My\u015bl\u0119, \u017ce w przypadku Izraela wpadli\u015bmy w pu\u0142apk\u0119 pewnego rodzaju animizmu: nadali\u015bmy pa\u0144stwu dusz\u0119. A pa\u0144stwa nie maj\u0105 duszy. Pa\u0144stwa to s\u0105 zwyk\u0142e struktury wymy\u015blone przez ludzi. Izrael powinien by\u0107 traktowany jak ka\u017cdy inny kraj.<\/p>\r\n

Izrael traktowany jest przez niekt\u00f3re pa\u0144stwa ulgowo?<\/strong><\/p>\r\n

Niech pan popatrzy cho\u0107by na takie kraje jak Niemcy czy Polska. Staraj\u0105 si\u0119 za wszelk\u0105 cen\u0119 nie urazi\u0107 Izraela, powo\u0142uj\u0105 jakie\u015b komisje, pe\u0142nomocnik\u00f3w od stosunk\u00f3w z Izraelem. A moim zdaniem, owszem, ze wzgl\u0119du na histori\u0119 powinna istnie\u0107 jaka\u015b forma specjalnej wra\u017cliwo\u015bci w stosunkach z \u017bydami, ale nie z Pa\u0144stwem Izrael. Nie wolno np. akceptowa\u0107 pewnych niezgodnych z prawem zachowa\u0144 Izraela tylko dlatego, \u017ce 6 milion\u00f3w \u017byd\u00f3w zgin\u0119\u0142o w Holokau\u015bcie.<\/p>\r\n

Rozmow\u0119 przeprowadzi\u0142 Dariusz Rosiak<\/strong><\/em><\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Za: Rzeczpospolita<\/a>, 22-12-2007<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n\r\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Rozmowa z Yakovem M. Rabkinem, wyk\u0142adowc\u0105 wsp\u00f3\u0142czesnej historii \u017byd\u00f3w, historii ZSRR i historii nauki na uniwersytecie w Monteralu. Po polsku ukaza\u0142a si\u0119 jego ksi\u0105\u017cka „W imi\u0119 Tory. \u017bydzi przeciwko syjonizmowi” Rz: Czy istnienie Pa\u0144stwa Izrael jest dobre dla \u017byd\u00f3w? I tak, i nie. Tak – poniewa\u017c pa\u0144stwo to zapewnia opiek\u0119 \u017bydom i daje punkt odniesienia […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1503"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1503"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1503\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1503"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1503"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1503"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}