{"id":14846,"date":"2009-10-26T10:32:44","date_gmt":"2009-10-26T15:32:44","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=14846"},"modified":"2009-10-26T10:32:44","modified_gmt":"2009-10-26T15:32:44","slug":"tradycja-niepodleglosciowa-czy-rozbiorowa-historyczne-rozwazania-wokol-traktatu-lizbonskiego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=14846","title":{"rendered":"Tradycja niepodleg\u0142o\u015bciowa czy rozbiorowa? Historyczne rozwa\u017cania wok\u00f3\u0142 traktatu lizbo\u0144skiego"},"content":{"rendered":"

Post\u0119puj\u0105ca ratyfikacja traktatu lizbo\u0144skiego w Europie jest zwi\u0105zana z bardzo daleko id\u0105cym lekcewa\u017ceniem woli narod\u00f3w Starego Kontynentu. Przebiega bez pytania narod\u00f3w o zdanie i to pomimo powszechnego przekonania, \u017ce gdyby referendum ratyfikacyjne odby\u0142o si\u0119 np. w Niemczech, Holandii, Francji czy Wielkiej Brytanii – traktat zosta\u0142by po prostu odrzucony. Zatem elity polityczne poszczeg\u00f3lnych kraj\u00f3w podj\u0119\u0142y nieczyst\u0105 gr\u0119 wobec w\u0142asnych wyborc\u00f3w tak, aby poza ich wol\u0105 budowa\u0107 pa\u0144stwo europejskie. <\/strong><\/p>\r\n\r\n

Kraje wielkie, takie jak Niemcy, maj\u0105 nadziej\u0119, \u017ce dzi\u0119ki ratyfikacji zdob\u0119d\u0105 przewag\u0119 na kontynencie, szczeg\u00f3lnie w sytuacji, gdy Federalny Trybuna\u0142 Konstytucyjny orzek\u0142 daleko posuni\u0119te gwarancje suwerenno\u015bci dla pa\u0144stwa niemieckiego. Najwi\u0119kszy problem maj\u0105 kraje ma\u0142e lub \u015brednie, do kt\u00f3rych zalicza si\u0119 Polska. Rz\u0105dz\u0105cy Rzecz\u0105pospolit\u0105 mieli do wyboru, albo prowadzi\u0107 gr\u0119 pozor\u00f3w w stosunku do w\u0142adc\u00f3w unijnych (tak czyni to dzi\u015b Vaclav Klaus – prezydent Czech), albo uprawia\u0107 fa\u0142szyw\u0105 gr\u0119 przed w\u0142asnym spo\u0142ecze\u0144stwem, mami\u0105c go pozorami stara\u0144 o zagwarantowanie pozycji naszego pa\u0144stwa w Europie.<\/p>\r\n\r\n

Po co ten traktat?<\/strong>
\r\n Niestety, na gruncie polskim mamy do czynienia z tym drugim przypadkiem. Klaus orzek\u0142, \u017ce nie jest w stanie ratyfikowa\u0107 traktatu, gdy\u017c nie wypowiedzia\u0142 si\u0119 w tej kwestii jeszcze czeski Trybuna\u0142 Konstytucyjny. Mydl\u0105c oczy w\u0142adcom UE, celowo zapomnia\u0142 jakby doda\u0107, \u017ce to on sam niedawno ponownie skierowa\u0142 traktat do trybuna\u0142u. U nas udawano przed spo\u0142ecze\u0144stwem, \u017ce wprowadzi si\u0119 co\u015b w rodzaju ustawy kompetencyjnej, gwarantuj\u0105cej jakie\u015b atrybuty suwerenno\u015bci polskim w\u0142adzom. Min\u0119\u0142o wiele miesi\u0119cy i \u017cadnej ustawy nie ma, jest za\u015b podpis prezydenta Lecha Kaczy\u0144skiego pod lizbo\u0144skim traktatem. Wszystko odby\u0142o si\u0119 uroczy\u015bcie, tylko prawie nikt nie zada\u0142 prostego pytania: z czego my, jako Polacy, mamy si\u0119 cieszy\u0107?
\r\n Katarzyna Or\u0142owska-Pop\u0142awska na \u0142amach „Naszego Dziennika” (10-11 pa\u017adziernika 2009 r.) por\u00f3wna\u0142a nawet decyzj\u0119 prezydenta do abdykacji kr\u00f3la Stanis\u0142awa Augusta Poniatowskiego po trzecim rozbiorze Polski. Zdaniem wielu, por\u00f3wnanie to jest tyle\u017c b\u0142yskotliwe, co celne. Przyjrzyjmy si\u0119 wi\u0119c przez chwil\u0119 czasom z drugiej po\u0142owy XVIII wieku i spr\u00f3bujmy dokona\u0107 ma\u0142ej analizy por\u00f3wnawczej.<\/p>\r\n\r\n

Mi\u0119dzy suwerenno\u015bci\u0105 a podda\u0144stwem<\/strong>
\r\n W XVIII wieku nasze elity polityczne przyzwyczai\u0142y si\u0119 do kurateli rosyjskiej, w szczeg\u00f3lno\u015bci za czas\u00f3w panowania carycy Katarzyny II. Wielu naszych magnat\u00f3w znajdowa\u0142o poparcie na dworze petersburskim, wiede\u0144skim czy berli\u0144skim. W zamian za wiern\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 monarchom obcych pa\u0144stw otrzymywali tytu\u0142y hrabiowskie, ksi\u0105\u017c\u0119ce itp. Rzeczpospolita za\u015b, przy s\u0142abej w\u0142adzy kr\u00f3lewskiej, by\u0142a obszarem zmagania obcych pot\u0119g, wyra\u017caj\u0105cym si\u0119 r\u00f3wnie\u017c swobodnym przemarszem obcych wojsk przez nasze terytorium. Sejm sta\u0142 na ob\u0142\u0119dnym wr\u0119cz stanowisku, \u017ce skoro nikomu nie zagra\u017camy, to i nam nikt nie b\u0119dzie zagra\u017ca\u0142. Tymczasem zawi\u0105zanie konfederacji barskiej (1768-1772) sprowokowa\u0142o caryc\u0119 Katarzyn\u0119 do zgody na pierwszy rozbi\u00f3r Polski. Akt rozbioru, niespotykany w dotychczasowej historii Europy, chciano zalegalizowa\u0107 od strony formalnej i dlatego te\u017c zmuszono polski Sejm do zaakceptowania specjalnych traktat\u00f3w, jakie zawar\u0142a Rzeczpospolita z pa\u0144stwami zaborczymi. W traktacie mi\u0119dzy cesarzow\u0105 Austrii Mari\u0105 Teres\u0105 a kr\u00f3lem Polski Stanis\u0142awem Augustem Poniatowskim z 18 wrze\u015bnia 1773 r. czytamy, \u017ce ziemie przy\u0142\u0105czone do Austrii nie by\u0142y Polsce zabrane, ale przez ni\u0105 „ust\u0105pione”. W podobnym duchu brzmia\u0142 traktat Rzeczypospolitej z Rosj\u0105, gdzie zapisano, \u017ce sytuacj\u0119 \u00f3wczesn\u0105 spowodowa\u0142y „niepokoje, kt\u00f3re ogarn\u0119\u0142y na przeci\u0105g kilku lat Kr\u00f3lestwo Polskie, zagrozi\u0142y wzburzeniem ca\u0142kowitym tak ustroju tego pa\u0144stwa, jak wszystkim jego relacjom z s\u0105siadami, i w wyj\u0105tkowy spos\u00f3b wzruszy\u0142y i pogorszy\u0142y stan dawnej przyja\u017ani i jedno\u015bci, kt\u00f3ry by\u0142 \u017cywiony pomi\u0119dzy Najja\u015bniejsz\u0105 Rzeczpospolit\u0105 i Imperium Rosyjskim”. Powy\u017cszy fragment odnosi\u0142 si\u0119 do dzia\u0142a\u0144 konfederacji barskiej, kt\u00f3r\u0105 przez cztery lata t\u0142umi\u0142y wojska rosyjskie i pruskie. Zatem ziemie odebrane Rzeczypospolitej w pierwszym rozbiorze mia\u0142y charakter „ekwiwalentu” nale\u017cnego Rosji i innym pa\u0144stwom rozbiorowym za t\u0142umienie niepokoj\u00f3w barskich (powstania patriot\u00f3w polskich przeciwko obcej przemocy). Traktat rozbiorowy zosta\u0142 zatwierdzony przez Sejm 30 wrze\u015bnia 1773 roku. Pojawia\u0142y si\u0119 wprawdzie dramatyczne protesty patriot\u00f3w (Tadeusz Rejtan), jednak\u017ce nie da\u0142y po\u017c\u0105danego rezultatu, nie wstrz\u0105sn\u0119\u0142y dostatecznie polskimi sumieniami. Podobnie rzecz si\u0119 mia\u0142a z drugim rozbiorem r\u00f3wnie\u017c zatwierdzonym przez Sejm pod przymusem bagnet\u00f3w rosyjskich.
\r\n Trzeci rozbi\u00f3r Polski zosta\u0142 „zalegalizowany” na skutek decyzji kr\u00f3la Stanis\u0142awa Augusta Poniatowskiego, kt\u00f3ry abdykowa\u0142. Akt abdykacji dyktowa\u0142 kr\u00f3lowi ambasador rosyjski Niko\u0142aj Repnin. Zawiera\u0142 on ca\u0142y szereg stwierdze\u0144 m\u00f3wi\u0105cych o zatroskaniu losem obywateli upadaj\u0105cego Kr\u00f3lestwa Polskiego. W akcie abdykacji Stanis\u0142awa Augusta czytamy: „Nie szukaj\u0105c w ci\u0105gu kr\u00f3lowania naszego innych korzy\u015bci lub zamiar\u00f3w, jak sta\u0107 si\u0119 u\u017cytecznym ojczy\u017anie Naszej, byli\u015bmy tak\u017ce tego zdania, i\u017c opu\u015bci\u0107 nale\u017cy tron w okoliczno\u015bciach, w kt\u00f3rych rozumieli\u015bmy, \u017ce oddalenie nasze przy\u0142o\u017cy si\u0119 do powi\u0119kszenia szcz\u0119\u015bcia wsp\u00f3\u0142ziomk\u00f3w Naszych lub te\u017c przynajmniej umniejsza nieszcz\u0119\u015bcia (…)”. I dalej: „(…) postanowili\u015bmy przeto z przywi\u0105zania do spokojno\u015bci publicznej o\u015bwiadczy\u0107, tak jako te\u017c niniejszym aktem najuroczy\u015bciej og\u0142aszamy, \u017ce wolnie i z w\u0142asnej woli wyrzekamy si\u0119 bez ekscepcji wszelkich praw Naszych do Korony Polskiej, do Wielkiego Ksi\u0119stwa Litewskiego i innych nale\u017c\u0105cych do nich kraj\u00f3w, jako te\u017c znajduj\u0105cych si\u0119 w nich posesji i przynale\u017cyto\u015bci; akt ten uroczysty abdykacji korony i rz\u0105du Polski w r\u0119ce Najja\u015bniejszej Imperatorowej Wszech Rosji sk\u0142adamy dobrowolnie i z t\u0105 rzetelno\u015bci\u0105, kt\u00f3ra post\u0119powaniem naszym w ca\u0142ym \u017cyciu kierowa\u0142a, zst\u0119puj\u0105c z tronu, dope\u0142niamy ostatniego obowi\u0105zku kr\u00f3lewskiej godno\u015bci, zaklinaj\u0105c Najja\u015bniejsz\u0105 Imperatorow\u0105, a\u017ceby macierzy\u0144sk\u0105 sw\u0105 dobroczynno\u015b\u0107 na tych rozci\u0105gn\u0119\u0142a, kt\u00f3rych kr\u00f3lem byli\u015bmy, i to wielko\u015bci jej duszy dzia\u0142anie wielkim swym sprzymierze\u0144com udzieli\u0142a”.
\r\n Dzi\u0119ki wcze\u015bniejszym decyzjom Sejmu polskiego oraz na skutek aktu abdykacji kr\u00f3la Polski zaborcy mogli og\u0142osi\u0107 \u015bwiatu, \u017ce rozbiory s\u0105 legalne, wszak najwy\u017csze w\u0142adze Rzeczypospolitej zrzek\u0142y si\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci. Oczywi\u015bcie dzia\u0142o si\u0119 to pod przymusem, jednak\u017ce nie umniejsza to ha\u0144by ci\u0105\u017c\u0105cej na polskich politykach. Tym wi\u0119ksze by\u0142o oburzenie opinii patriotycznej i tym mocniej ta opinia wyrazi\u0142a sw\u00f3j protest w powstaniu ko\u015bciuszkowskim, a p\u00f3\u017aniej w epoce napoleo\u0144skiej oraz w powstaniach dziewi\u0119tnastowiecznych.
\r\n Politycy polscy II Rzeczypospolitej pami\u0119tali o ha\u0144bie polskich elit z XVIII wieku. Dlatego po nowym rozbiorze z wrze\u015bnia 1939 roku, dokonanym na skutek paktu Ribbentrop – Mo\u0142otow, nie znalaz\u0142 si\u0119 nikt z polskich w\u0142adz ustawodawczych i wykonawczych, kto zaakceptowa\u0142by (zalegalizowa\u0142) to bezprawie. Starano si\u0119 za wszelk\u0105 cen\u0119 utrzyma\u0107 atrybuty w\u0142adzy w polskich r\u0119kach. Dlatego przez ca\u0142\u0105 wojn\u0119 na emigracji dzia\u0142a\u0142 polski rz\u0105d, a w kraju struktury Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego. Nawet po zdradzie aliant\u00f3w w Ja\u0142cie i w konsekwencji po cofni\u0119ciu przez aliant\u00f3w uznania dla rz\u0105du na uchod\u017astwie, w\u0142adze emigracyjne nigdy nie przesta\u0142y dzia\u0142a\u0107, nigdy nie zdradzi\u0142y sprawy polskiej. Dopiero po wolnych wyborach prezydenckich na pocz\u0105tku lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych prezydent Ryszard Kaczorowski przekaza\u0142 przedwojenne insygnia w\u0142adzy Lechowi Wa\u0142\u0119sie.<\/p>\r\n\r\n

W macierzy\u0144sk\u0105 opiek\u0119<\/strong>
\r\n Dla wnikliwego obserwatora nie jest tajemnic\u0105, do kt\u00f3rej tradycji mo\u017cemy por\u00f3wna\u0107 dzia\u0142ania dzisiejszych polskich elit politycznych. Chocia\u017c czcimy rocznice bohaterskich zmaga\u0144 o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 z czas\u00f3w II wojny \u015bwiatowej, dzia\u0142ania naszych rz\u0105dz\u0105cych przypominaj\u0105 dzi\u015b cz\u0119sto kapitulacyjn\u0105 postaw\u0119 rozbiorowych sejm\u00f3w czy zachowanie Stanis\u0142awa Augusta Poniatowskiego. R\u00f3\u017cnica polega tylko na tym, \u017ce dzisiaj sprawa ta dotyczy wielu innych narod\u00f3w europejskich. I pewnie przy wprowadzaniu traktatu lizbo\u0144skiego nasi rz\u0105dz\u0105cy wyra\u017caj\u0105 dzi\u015b podobnie naiwn\u0105 nadziej\u0119, jak\u0105 \u017cywi\u0142 przed ponad dwustu laty Stanis\u0142aw August, „zaklinaj\u0105c Najja\u015bniejsz\u0105 Imperatorow\u0105, a\u017ceby macierzy\u0144sk\u0105 sw\u0105 dobroczynno\u015b\u0107 na tych rozci\u0105gn\u0119\u0142a, kt\u00f3rych kr\u00f3lem byli\u015bmy…”. R\u00f3\u017cnica mo\u017ce polega tylko na tym, \u017ce w\u00f3wczas chodzi\u0142o o imperatorow\u0105 Rosji, dzi\u015b mo\u017ce chodzi\u0107 o pani\u0105 kanclerz Federalnej Republiki.<\/p>\r\n\r\n

Prof. Mieczys\u0142aw Ryba<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Post\u0119puj\u0105ca ratyfikacja traktatu lizbo\u0144skiego w Europie jest zwi\u0105zana z bardzo daleko id\u0105cym lekcewa\u017ceniem woli narod\u00f3w Starego Kontynentu. Przebiega bez pytania narod\u00f3w o zdanie i to pomimo powszechnego przekonania, \u017ce gdyby referendum ratyfikacyjne odby\u0142o si\u0119 np. w Niemczech, Holandii, Francji czy Wielkiej Brytanii – traktat zosta\u0142by po prostu odrzucony. Zatem elity polityczne poszczeg\u00f3lnych kraj\u00f3w podj\u0119\u0142y nieczyst\u0105 […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[23,98,37],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14846"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=14846"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14846\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=14846"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=14846"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=14846"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}