{"id":14696,"date":"2009-10-10T08:33:00","date_gmt":"2009-10-10T13:33:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=14696"},"modified":"2009-10-10T08:33:00","modified_gmt":"2009-10-10T13:33:00","slug":"czy-wolno-jeszcze-nawracac-zydow-hugon-hajducki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=14696","title":{"rendered":"Czy wolno jeszcze nawraca\u0107 \u017cyd\u00f3w? – Hugon Hajducki<\/em>"},"content":{"rendered":"

My\u015bli zawarte w przyj\u0119tej po burzliwych dyskusjach w trakcie trzeciej sesji Soboru Watyka\u0144skiego II Deklaracji o stosunku Ko\u015bcio\u0142a do religii niechrze\u015bcija\u0144skich \u201eNostra aetate\u201d<\/em> wielu Ojcom wydawa\u0142y si\u0119 kontrowersyjne. O.\u00a0Ralf Wiltgen SVD podkre\u015bla myl\u0105cy tytu\u0142 dokumentu, kt\u00f3ry w\u0142a\u015bciwie nie zajmuje si\u0119 ca\u0142o\u015bciow\u0105 relacj\u0105 Ko\u015bcio\u0142a do religii niechrze\u015bcija\u0144skich, poniewa\u017c istotn\u0105 jego tre\u015bci\u0105 jest relacja pomi\u0119dzy katolicyzmem a judaizmem. Taki by\u0142 te\u017c od pocz\u0105tku g\u0142\u00f3wny zamys\u0142 Jana XXIII i jego nast\u0119pcy Paw\u0142a VI, kt\u00f3rzy patronowali zakulisowym dzia\u0142aniom Sekretariatu ds. Jedno\u015bci Chrze\u015bcijan, na czele kt\u00f3rego sta\u0142 jeden z czo\u0142owych modernist\u00f3w – kard. Augustyn Bea.<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Pocz\u0105tki prac nad deklaracj\u0105 Nostra aetate<\/em>, kt\u00f3ra przez \u015brodowiska przyjmuj\u0105ce wy\u017cszo\u015b\u0107 Holocaustu nad \u015bmierci\u0105 krzy\u017cow\u0105 Chrystusa uwa\u017cana jest za punkt zwrotny w dotychczasowych stosunkach mi\u0119dzy Ko\u015bcio\u0142em a judaizmem, si\u0119gaj\u0105 roku 1960, kiedy to Jan XXIII poleci\u0142 kard. Bei rozpocz\u0119cie prac nad soborow\u0105 deklaracj\u0105 dotycz\u0105c\u0105 judaizmu i stosunku Ko\u015bcio\u0142a do narodu \u017cydowskiego. Od samego pocz\u0105tku deklaracja, nad kt\u00f3r\u0105 pracowano nieoficjalnie, przenikni\u0119ta by\u0142a \u00f3wczesnym \u201educhem czasu\u201d. Co prawda propagandowe wykorzystanie Holocaustu przez \u015brodowiska \u017cydowskie nast\u0105pi\u0142o dopiero po zwyci\u0119skiej dla Izraela \u201ewojnie sze\u015bciodniowej\u201d (1967), ale ju\u017c w pocz\u0105tkach lat \u201960 po raz pierwszy zauwa\u017cono polityczne i materialne korzy\u015bci, wynikaj\u0105ce z eksploatowania Holocaustu. Dokument przygotowywano w trakcie narastaj\u0105cego konfliktu bliskowschodniego pomi\u0119dzy \u017bydami a Palesty\u0144czykami, konfliktu izraelsko-egipsko-syryjskiego, jerozolimskiego procesu Eichmana i post\u0119puj\u0105cej kampanii nienawi\u015bci wzgl\u0119dem papie\u017ca Piusa XII, kt\u00f3rej kulminacyjnym momentem by\u0142a nag\u0142o\u015bniona medialnie premiera sztuki Rudolfa Hochhutha pt. Namiestnik<\/em> (1963). Prawdopodobnie w trakcie Soboru przyj\u0119toby deklaracj\u0119 o stosunku Ko\u015bcio\u0142a do judaizmu, gdyby nie eskalacja politycznego konfliktu na Bliskim Wschodzie, w kt\u00f3ry aktywnie w\u0142\u0105czy\u0142y si\u0119 supermocarstwa. Zaostrzenie si\u0119 sytuacji bliskowschodniej spowodowa\u0142o zmian\u0119 nastawienia cz\u0119\u015bci Ojc\u00f3w soborowych, kt\u00f3rzy nie udzielili otwartego poparcia tak brzmi\u0105cej deklaracji, a podj\u0119li decyzj\u0119 o\u00a0w\u0142\u0105czeniu sporej cz\u0119\u015bci dokumentu do opracowanej w\u00f3wczas nowej deklaracji. Sprawy polityczne k\u0142ad\u0142y si\u0119 cieniem na ca\u0142ym toku prac nad tym dokumentem w\u00a0trakcie drugiej i trzeciej sesji Soboru. Tw\u00f3rcy deklaracji bardziej odzwierciedlali \u00f3wczesny uk\u0142ad si\u0142 politycznych na \u015bwiecie ni\u017c nastawienie religijne i trosk\u0119 o poprawno\u015b\u0107 teologiczn\u0105 dokumentu. Przeciwnikami dokumentu byli g\u0142\u00f3wnie patriarchowie bliskowschodni, obawiaj\u0105cy si\u0119 postrzegania Ko\u015bcio\u0142a w kategoriach si\u0142y wspieraj\u0105cej syjonizm, natomiast zwolennicy rekrutowali si\u0119 spo\u015br\u00f3d hierarch\u00f3w ameryka\u0144skich i zachodnioeuropejskich, wywodz\u0105cych si\u0119 z kraj\u00f3w wspieraj\u0105cych politycznie Izrael. Du\u017c\u0105 rol\u0119 w nadaniu ostatecznego kszta\u0142tu deklaracji odegra\u0142 przedstawiciel zwi\u0105zanej z B\u2019nai B\u2019rith (tajnej \u017cydowskiej organizacji o charakterze wolnomularskim) Ligi Przeciw Znies\u0142awianiu (Anti-Defamation Ligue), dr J\u00f3zef Lichten. W ten spos\u00f3b powsta\u0142 dokument Nostra aetate<\/em>, przyj\u0119ty ostatecznie w 1965 r.<\/p>\r\n\r\n

Ks. Waldemar Chrostowski wyodr\u0119bnia trzy g\u0142\u00f3wne przyczyny, dla kt\u00f3rych Ko\u015bci\u00f3\u0142 na Soborze Watyka\u0144skim II podj\u0105\u0142 dialog z judaizmem. Pierwsz\u0105 i\u00a0najwa\u017cniejsz\u0105 by\u0142 Holocaust – zag\u0142ada \u017byd\u00f3w europejskich w czasie II wojny \u015bwiatowej. Rozdzia\u0142 IV deklaracji Nostra aetate<\/em> nie wspomina wprost wydarze\u0144 z\u00a0lat 1939-1945, niemniej pot\u0119pia wszelkie akty antysemityzmu, \u201epomn\u0105c na wsp\u00f3lne z \u017bydami dziedzictwo, op\u0142akuje – nie z pobudek politycznych, ale pod wp\u0142ywem religijnej mi\u0142o\u015bci ewangelicznej – akty nienawi\u015bci, prze\u015bladowania (…) kt\u00f3re kiedykolwiek i przez kogokolwiek kierowane by\u0142y przeciw \u017bydom<\/em>\u201d. Drug\u0105 przyczyn\u0105 – zdaniem ks. Chrostowskiego – by\u0142o powstanie pa\u0144stwa Izrael w 1948 roku, kt\u00f3re to wydarzenie zmusi\u0142o Ko\u015bci\u00f3\u0142 do zredefiniowania dotychczasowego pogl\u0105du, m\u00f3wi\u0105cego o rozproszeniu jako karze za odrzucenie Mesjasza. Trzecia przyczyna to refleksja nad natur\u0105 chrze\u015bcija\u0144stwa, kt\u00f3rego korzenie tkwi\u0105 w judaizmie. Ks. Chrostowski powo\u0142uje si\u0119 na s\u0142owa Jana Paw\u0142a II: \u201eKto spotyka Jezusa Chrystusa, spotyka judaizm<\/em>\u201d. Postulowany \u201epowr\u00f3t do korzeni<\/em>\u201d jest realizacj\u0105 judeochrze\u015bcija\u0144skiej utopii.<\/p>\r\n\r\n

Tekst deklaracji, umiarkowany w kontek\u015bcie dzisiejszych o\u015bwiadcze\u0144 prezentowanych przez Watykan lub Ko\u015bcio\u0142y lokalne, zawiera jednak sformu\u0142owania, kt\u00f3re przekre\u015bli\u0142y dotychczasowe nauczanie Ko\u015bcio\u0142a. Trzy g\u0142\u00f3wne elementy b\u0119d\u0105ce nowo\u015bci\u0105 w nauczaniu Ko\u015bcio\u0142a zawarte w soborowej deklaracji to: 1\u00b0 zwi\u0105zki teologiczno-historyczne pomi\u0119dzy Ko\u015bcio\u0142em a judaizmem; 2\u00b0 zdj\u0119cie winy z\u00a0\u017cyd\u00f3w za \u015bmier\u0107 Jezusa Chrystusa; 3\u00b0 ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 wybra\u0144stwa \u017cydowskiego.<\/p>\r\n\r\n

Tradycyjne nauczanie Ko\u015bcio\u0142a g\u0142osi\u0142o, \u017ce zatwardzia\u0142o\u015b\u0107 \u017cyd\u00f3w wzgl\u0119dem nauczania Jezusa Chrystusa i odrzucenie Mesjasza ostatecznie zako\u0144czy\u0142o dzieje Izraela jako \u201eludu wybranego\u201d przez Boga. Ks. Zygmunt Pilch pisa\u0142: \u201eKiedy Pan Jezus uko\u0144czy\u0142 sw\u0105 drog\u0119 krzy\u017cow\u0105 na Golgocie, to rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 dla niewiernego ludu inna Golgota wraz z drog\u0105 krzy\u017cow\u0105 (…). Sko\u0144czy\u0142 si\u0119 dla \u017byd\u00f3w czas mi\u0142osierdzia i \u0142aski, a rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 czas pomsty<\/em>\u201d. Koncepcja ta posiada silne zakotwiczenie w tradycji biblijnej, kt\u00f3ra poucza nas, \u017ce \u201enar\u00f3d wybrany\u201d otrzymywa\u0142 za swoj\u0105 wiern\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 Bogu liczne \u0142aski duchowe i materialne, natomiast za najdrobniejsze przeniewierstwa wzgl\u0119dem Boga by\u0142 surowo karany. Wraz ze \u015bmierci\u0105 Zbawiciela na krzy\u017cu rozdar\u0142a si\u0119 zas\u0142ona \u015awi\u0105tyni jerozolimskiej, co by\u0142o symbolicznym przedstawieniem ko\u0144ca Starego Przymierza. \u015aw. Atanazy podkre\u015bla\u0142, \u017ce \u201e\u017cydzi nie s\u0105 ludem Bo\u017cym, ale w\u0142adcami Sodomy i Gomory<\/em>\u201d. Tymczasem czwarty akapit dokumentu Nostra aetate<\/em>, omawiaj\u0105c odrzucenie przez \u017cyd\u00f3w nauczania Jezusa, przyjmuje, \u017ce \u015bmier\u0107 krzy\u017cowa Jezusa Chrystusa nie poci\u0105gn\u0119\u0142a wprost odrzucenia \u017cyd\u00f3w przez Boga – \u201e\u017bydzi nadal ze wzgl\u0119du na swych przodk\u00f3w s\u0105 bardzo drodzy Bogu, kt\u00f3ry nigdy nie \u017ca\u0142uje dar\u00f3w i powo\u0142ania<\/em>\u201d. Wed\u0142ug dokumentu soborowego \u201eJerozolima nie pozna\u0142a czasu nawiedzenia swego<\/em>\u201d, \u201ewi\u0119kszo\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w nie przyj\u0119\u0142a Ewangelii<\/em>\u201d, \u201eniema\u0142o spo\u015br\u00f3d nich przeciwstawia\u0142o si\u0119 jej rozpowszechnianiu<\/em>\u201d, ale fakty te nie poci\u0105gn\u0119\u0142y – pomimo starotestamentowej tradycji uznawanej przez \u017cyd\u00f3w – \u017cadnych teologicznych konsekwencji. \u017bydzi pozostali, zdaniem tw\u00f3rc\u00f3w deklaracji Nostra aetate<\/em>, \u201ewybranymi dzie\u0107mi Boga<\/em>\u201d (Abraham Foxman).<\/p>\r\n\r\n

Wszystkie aspekty wzajemnych relacji pomi\u0119dzy wyznawcami judaizmu a chrze\u015bcijanami ogniskuj\u0105 si\u0119 wok\u00f3\u0142 stosunku \u017cyd\u00f3w do osoby Jezusa Chrystusa. Tradycyjne nauczanie Ko\u015bcio\u0142a podkre\u015bla\u0142o fakt, \u017ce pomimo wielu przepowiedni zawartych w Starym Testamencie \u017cydzi odrzucili Pana Jezusa jako Mesjasza, skazuj\u0105c Go na \u015bmier\u0107. \u015aw. Meliton w II wieku podkre\u015bla\u0142: \u201eChocia\u017c Jego \u015bmier\u0107 by\u0142a zapowiedziana, jednak\u017ce ich wina zosta\u0142a zaci\u0105gni\u0119ta dobrowolnie<\/em>\u201d. W soborowej deklaracji czytamy, \u017ce co prawda w\u0142adze \u017cydowskie w Jerozolimie wraz z t\u0142umem mieszka\u0144c\u00f3w domaga\u0142y si\u0119 u\u015bmiercenia Jezusa, jednak nie mo\u017cna przypisywa\u0107 odpowiedzialno\u015bci za M\u0119k\u0119 i \u015amier\u0107 Chrystusa ani wszystkim \u017cydom \u00f3wcze\u015bnie \u017cyj\u0105cym, ani dzisiejszym. Czytamy: \u201eChocia\u017c Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest nowym Ludem Bo\u017cym, nie nale\u017cy przedstawia\u0107 \u017byd\u00f3w jako odrzuconych ani jako przekl\u0119tych przez Boga, rzekomo na podstawie Pisma \u015bwi\u0119tego<\/em>\u201d. Zniesienie odpowiedzialno\u015bci \u017cyd\u00f3w za \u015bmier\u0107 Jezusa Chrystusa, o co z\u00a0tak\u0105 \u017carliwo\u015bci\u0105 zabiega\u0142 u kard. Bei dzia\u0142acz ADL dr Lichten, podwa\u017cy\u0142o ca\u0142\u0105 dotychczasow\u0105 doktryn\u0119 Ko\u015bcio\u0142a dotycz\u0105c\u0105 judaizmu, kt\u00f3ra opiera\u0142a si\u0119 na s\u0142owach \u015bw. Piotra skierowanych do \u017cyd\u00f3w: \u201eZabili\u015bcie dawc\u0119 \u017cycia<\/em>\u201d (Dz Ap 3,15). Wraz ze zdj\u0119ciem z \u017cyd\u00f3w odpowiedzialno\u015bci za zabicie Jezusa, pojawi\u0142o si\u0119 teologiczne pytanie – kto w takim razie spowodowa\u0142 \u015bmier\u0107 Mesjasza? Nostra aetate<\/em> w do\u015b\u0107 zagmatwany spos\u00f3b pr\u00f3buje wybrn\u0105\u0107 z tej \u015blepej uliczki. \u201eChrystus (…) jak to Ko\u015bci\u00f3\u0142 zawsze utrzymywa\u0142 i utrzymuje, m\u0119k\u0119 swoj\u0105 i \u015bmier\u0107 podj\u0105\u0142 dobrowolnie pod wp\u0142ywem bezmiernej mi\u0142o\u015bci, za grzechy wszystkich ludzi, aby wszyscy dost\u0105pili zbawienia<\/em>\u201d. Niejasno\u015bci wyja\u015bnia ks. Stanis\u0142aw Nagy SCJ, pisz\u0105c w komentarzu do deklaracji: \u201eW jakiej\u015b mierze odpowiedzialno\u015b\u0107 ta spada (…) na zwierzchnik\u00f3w \u017cydowskich, kt\u00f3rzy wydali Jezusa Rzymianom, ale i t\u0119 odpowiedzialno\u015b\u0107 \u0142agodzi fakt, \u017ce ostatecznie \u015bmier\u0107 Chrystusa by\u0142a aktem jak najbardziej dobrowolnym<\/em>\u201d. Dzisiejsi moderni\u015bci, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 ch\u0119tnie na dobrowolno\u015b\u0107 \u015bmierci Zbawiciela, kt\u00f3ra ich zdaniem znosi odpowiedzialno\u015b\u0107 \u017cyd\u00f3w za ten czyn, zapominaj\u0105, \u017ce okrzyk \u017cyd\u00f3w domagaj\u0105cych si\u0119 \u015bmierci Jezusa Chrystusa by\u0142 wzi\u0119ciem krwi niewinnego Baranka na swoje g\u0142owy i g\u0142owy nast\u0119pnych pokole\u0144, by\u0142 r\u00f3wnie\u017c jak najbardziej dobrowolny (zob. Mt 27, 25). Poprzez zabiegi modernist\u00f3w odpowiedzialno\u015b\u0107 za \u015bmier\u0107 Zbawiciela ulega rozmyciu, dzieli si\u0119 pomi\u0119dzy Rzymian, ludzk\u0105 s\u0142abo\u015b\u0107, grzechy i Sanhedryn, kt\u00f3rego jednak wina jest \u0142agodzona przez dobrowolno\u015b\u0107 Chrystusowej Ofiary. Ta z pozoru niegro\u017ana nowinka, jak\u0105 zdaniem wielu ludzi jest odrzuceniem niesprawiedliwej koncepcji odpowiedzialno\u015bci zbiorowej \u017byd\u00f3w za \u015bmier\u0107 Jezusa, otworzy\u0142a drzwi dalszym zmianom w chrystologii, w kt\u00f3rej przesuni\u0119to akcent ze \u015bmierci krzy\u017cowej Zbawiciela na Jego Zmartwychwstanie. Zmiany te widoczne s\u0105 zw\u0142aszcza w\u00a0czasie ostatnich lat. Zwi\u0105zek dobrowolno\u015bci Ofiary Jezusa Chrystusa z odpowiedzialno\u015bci\u0105 \u017cyd\u00f3w za Jego \u015bmier\u0107 wyja\u015bni\u0142 w swojej Sumie teologicznej \u015bw. Tomasz z Akwinu, zwracaj\u0105c uwag\u0119 na teologiczny skutek zaprza\u0144stwa: \u201e\u017bydzi stali si\u0119 nieczystymi na skutek zabicia Chrystusa, kt\u00f3re by\u0142o przeb\u0142aganiem za nasze grzechy. Stali si\u0119 nieczystymi a\u017c do ko\u0144ca \u015bwiata, kiedy to resztki Izraela nawr\u00f3c\u0105 si\u0119<\/em>\u201d. A\u017c do tego czasu pomi\u0119dzy Ko\u015bcio\u0142em a synagog\u0105 trwa\u0107 b\u0119dzie stan teologicznej wrogo\u015bci.<\/p>\r\n\r\n

Znawcy Soboru Watyka\u0144skiego II zgodnie podkre\u015blaj\u0105, \u017ce deklaracja Nostra aetate<\/em> mia\u0142a za zadanie zainaugurowanie nowego rozdzia\u0142u w stosunkach pomi\u0119dzy \u017cydami a Ko\u015bcio\u0142em i \u017ce nie jest ona ostatnim s\u0142owem w tej materii. Wszelkie dzisiejsze wypowiedzi ekumeniczne dotycz\u0105ce wzajemnych relacji pomi\u0119dzy Ko\u015bcio\u0142em a \u017bydami odwo\u0142uj\u0105 si\u0119 do dw\u00f3ch wzajemnie uzupe\u0142niaj\u0105cych si\u0119 – zdaniem Jana Paw\u0142a II – wydarze\u0144 historycznych: do holocaustu i og\u0142oszenia deklaracji Nostra aetate<\/em>. Drog\u0119 t\u0119 kontynuuj\u0105 np. dwa dokumenty opublikowane w 2000 i 2001 roku: \u017cydowsko-chrze\u015bcija\u0144ska deklaracja Dabru emet<\/em> oraz b\u0119d\u0105cy odpowiedzi\u0105 na t\u0119 deklaracj\u0119 dokument Papieskiej Komisji Biblijnej pt. Nar\u00f3d \u017cydowski i jego obecno\u015b\u0107 w chrze\u015bcija\u0144skiej Biblii<\/em>. Oba dokumenty jednoznacznie stwierdzaj\u0105, opieraj\u0105c si\u0119 na s\u0142owach i duchu deklaracji Nostra aetate<\/em>, \u017ce judaizm jest teologicznie samowystarczalny, a nawracanie \u017cyd\u00f3w postulowane przez wieki przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 nale\u017cy do z\u0142ej, antysemickiej, nieaktualnej przesz\u0142o\u015bci. W tym duchu id\u0105 te\u017c interpretacje aktualnych dokument\u00f3w watyka\u0144skich, np. deklaracji Dominus Iesus<\/em>. Ks. Micha\u0142 Czajkowski zwraca uwag\u0119, \u017ce symptomatyczny brak odniesienia w dokumencie do judaizmu powinien by\u0107 interpretowany w kontek\u015bcie u\u017cytego w Dominus Iesus<\/em> sformu\u0142owania ko\u015bcielnej \u201emisji ad gentes<\/em>\u201d, czyli misji tylko \u201edo pogan (gojim)<\/em>\u201d, nie za\u015b do \u017cyd\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n

Deklaracja Nostra aetate<\/em> przetar\u0142a szlaki – jej najistotniejszym zadaniem by\u0142o zanegowanie tradycyjnego nauczania Ko\u015bcio\u0142a dotycz\u0105cego odpowiedzialno\u015bci \u017cyd\u00f3w za \u015bmier\u0107 Zbawiciela oraz przyj\u0119cie koncepcji o trwaniu \u017cydowskiego wybra\u0144stwa. W dniu dzisiejszym najwa\u017cniejszym elementem Nostra aetate<\/em> jest pocz\u0105tkowy fragment dokumentu, okre\u015blaj\u0105ca wzajemn\u0105 relacj\u0119 historyczno-teologiczn\u0105 pomi\u0119dzy judaizmem (Starym Testamentem) a chrze\u015bcija\u0144stwem (Nowym Testamentem) w duchu judeochrze\u015bcija\u0144stwa. W tym celu dokonuje si\u0119 specyficznej interpretacji list\u00f3w \u015bw. Paw\u0142a do Rzymian (Rzym 11, 17-24) i\u00a0Efezjan (Ef 2, 14-16). W dokumencie Nostra aetate<\/em> czytamy: \u201ePrzeto nie mo\u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 zapomnie\u0107 o tym, \u017ce za po\u015brednictwem owego ludu, z kt\u00f3rym B\u00f3g w\u00a0niewypowiedzianym mi\u0142osierdziu swoim postanowi\u0142 zawrze\u0107 Stare Przymierze, otrzyma\u0142 objawienie Starego Testamentu i\u00a0karmi si\u0119 korzeniem dobrej oliwki, w\u00a0kt\u00f3r\u0105 wszczepione zosta\u0142y ga\u0142\u0105zki dziczki oliwnej narod\u00f3w. Wierzy bowiem Ko\u015bci\u00f3\u0142, \u017ce Chrystus, Pok\u00f3j nasz, przez krzy\u017c pojedna\u0142 \u017byd\u00f3w i narody i w sobie uczyni\u0142 je jedno\u015bci\u0105<\/em>\u201d. Dzisiejsza interpretacja dokumentu bardzo cz\u0119sto pos\u0142uguje si\u0119 odniesieniem do por\u00f3wnania synagogi do \u201ekorzenia dobrej oliwki<\/em>\u201d, w kt\u00f3r\u0105 wszczepiono niegodne \u201ega\u0142\u0105zki dziczki oliwnej narod\u00f3w<\/em>\u201d. Interpretacja ta zasadniczo odbiega od dawnego nauczania Ko\u015bcio\u0142a, w kt\u00f3rym synagoga narodu niegdy\u015b wybranego by\u0142a por\u00f3wnywana do drzewa nie przynosz\u0105cego owoc\u00f3w lub do \u015blepej niewiasty nie widz\u0105cej \u015bwiat\u0142a Jezusa Chrystusa. \u015aw. Pawe\u0142 w li\u015bcie do \u017byd\u00f3w podkre\u015bla\u0142 uniewa\u017cnienie przez Chrystusa Starego Przymierza, kt\u00f3rego jedynym depozytariuszem zosta\u0142 Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki. \u201e[Pan] m\u00f3wi\u0105c za\u015b: nowe [przymierze] – przedawni\u0142 poprzednie. Lecz co si\u0119 przedawnia i starzeje, bliskie jest zniszczenia<\/em>\u201d (Hebr 8, 13). Zaprza\u0144stwo \u017cyd\u00f3w, odrzucenie Jezusa Chrystusa, skazanie Niewinnego na \u015bmier\u0107 za ca\u0142y nar\u00f3d (zob. J 11, 48-50) zako\u0144czy\u0142o jednoznacznie okres wybra\u0144stwa, w zwi\u0105zku z\u00a0czym wybra\u0144stwo Ko\u015bcio\u0142a nie tyle wyrasta z wybra\u0144stwa \u017cyd\u00f3w, co z krzy\u017cowej \u015bmierci Chrystusa, kt\u00f3ra przypiecz\u0119towa\u0142a Nowe Przymierze. \u201eSprawiedliwo\u015b\u0107 za\u015b bo\u017ca przez wiar\u0119 w Jezusa Chrystusa dla wszystkich i na wszystkich, kt\u00f3rzy we\u0144 wierz\u0105<\/em>\u201d (Rzym 3, 22).<\/p>\r\n\r\n

Dokument Nostra aetate<\/em> dokona\u0142 wy\u0142omu w tradycyjnym nauczaniu katolickim dotycz\u0105cym judaizmu. Kolejne wypowiedzi deklaracje episkopat\u00f3w i hierarchii ko\u015bcielnej, tworzone przez komisje powo\u0142ane do dialogu ekumenicznego, pog\u0142\u0119biaj\u0105 jeszcze ten wy\u0142om. Nostra aetate<\/em> stanowi\u0142a ogromny krok ku nowej wizji Ko\u015bcio\u0142a, postrzeganego jako synteza judaizmu i nauki Chrystusa. Tradycyjna nauka Ko\u015bcio\u0142a od wiek\u00f3w g\u0142osi\u0142a, \u017ce spotykaj\u0105c Jezusa Chrystusa, spotykamy Zbawiciela, spotykamy \u201ewiar\u0119 \u017cyw\u0105\u201d, \u201e\u017cycie wieczne\u201d, spotykamy Ko\u015bci\u00f3\u0142. Dzi\u015b Jan Pawe\u0142 II m\u00f3wi: \u201eKto spotyka Jezusa Chrystusa, spotyka judaizm<\/em>\u201d. \u00ce\u00a9<\/span><\/strong><\/p>\r\n\r\n

Hugon Hajducki<\/em>
\r\n<\/span><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"My\u015bli zawarte w przyj\u0119tej po burzliwych dyskusjach w trakcie trzeciej sesji Soboru Watyka\u0144skiego II Deklaracji o stosunku Ko\u015bcio\u0142a do religii niechrze\u015bcija\u0144skich \u201eNostra aetate\u201d wielu Ojcom wydawa\u0142y si\u0119 kontrowersyjne. O.\u00a0Ralf Wiltgen SVD podkre\u015bla myl\u0105cy tytu\u0142 dokumentu, kt\u00f3ry w\u0142a\u015bciwie nie zajmuje si\u0119 ca\u0142o\u015bciow\u0105 relacj\u0105 Ko\u015bcio\u0142a do religii niechrze\u015bcija\u0144skich, poniewa\u017c istotn\u0105 jego tre\u015bci\u0105 jest relacja pomi\u0119dzy katolicyzmem a […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[18,33],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14696"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=14696"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14696\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=14696"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=14696"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=14696"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}