{"id":14600,"date":"2009-10-07T14:03:18","date_gmt":"2009-10-07T19:03:18","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=14600"},"modified":"2009-10-07T14:03:18","modified_gmt":"2009-10-07T19:03:18","slug":"osly-i-uczeni-stanislaw-michalkiewicz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=14600","title":{"rendered":"Os\u0142y i uczeni – Stanis\u0142aw Michalkiewicz<\/em>"},"content":{"rendered":"

Kt\u00f3\u017c nie pami\u0119ta s\u0142ynnego rozkazu, jaki francuski genera\u0142 Maksymilian Caffarelli wyda\u0142 21 lipca 1798 roku podczas stoczonej pod egipskimi piramidami bitwy z mamelukami Ibrahima Paszy? \u201eOs\u0142y i uczeni – do \u015brodka!<\/em>\u201d Chodzi\u0142o mu oczywi\u015bcie o to, by zar\u00f3wno os\u0142y, jak i uczonych, kt\u00f3rych Napoleon w znacznej liczbie zabra\u0142 ze sob\u0105 na egipsk\u0105 wypraw\u0119, uchroni\u0107 przed atakami mameluk\u00f3w, poprzez umieszczenie w \u015brodku naje\u017conych bagnetami francuskich czworobok\u00f3w – ale trudno oprze\u0107 si\u0119 wra\u017ceniu, \u017ce istnieje jaki\u015b wsp\u00f3lny mianownik mi\u0119dzy uczonymi i os\u0142ami.<\/p>\r\n\r\n

Adam Grzyma\u0142a-Siedlecki wspomina w swoich pami\u0119tnikach, \u017ce \u201ezawzi\u0119to\u015b\u0107 uczonych nie zna granic, o ile idzie o\u2026 teori\u0119<\/em>\u201d. W XVI wieku – powiada – na uniwersytecie krakowskim \u201edwaj profesorowie Jak\u00f3b G\u00f3rski i Herbest, do pewnego dnia serdeczni przyjaciele, zap\u0142on\u0119li wzajemn\u0105 i dozgonn\u0105 nienawi\u015bci\u0105 i to tak\u0105, \u017ce nie by\u0142o obelgi, kt\u00f3rej by jeden na drugiego nie rzuci\u0142, nie by\u0142o ga\u0142ga\u0144stwa, o kt\u00f3re by jeden drugiego nie pom\u00f3wi\u0142, a zawzi\u0119to\u015b\u0107 w nienawi\u015bci taka, \u017ce obaj – zgodnie tym razem – zmusili bratanka G\u00f3rskiego i siostrzenic\u0119 Herbesta do tego, by ci dwoje zerwali zawarte przed tym narzecze\u0144stwo. Piek\u0142o stosunk\u00f3w z czego wyros\u0142o? Oto z r\u00f3\u017cnicy pogl\u0105d\u00f3w w zagadnieniu, czy okresy cyceria\u0144skie nale\u017cy stylistycznie dzieli\u0107 na dwie, czy na trzy cz\u0119\u015bci.<\/em>\u201d A Grzymale-Siedleckiemu wzi\u0119\u0142o si\u0119 na te wspominki, bo razu pewnego pozna\u0142 profesora, kt\u00f3ry o Newtonie nie wyra\u017ca\u0142 si\u0119 inaczej, tylko z pasj\u0105: \u201eten \u0142ajdak Newton<\/em>\u201d. Kiedy, przezwyci\u0119\u017caj\u0105c wstyd z powodu swego nieuctwa, Grzyma\u0142a-Sielecki zapyta\u0142 uczonego, jakie\u017c to \u0142ajdactwo pope\u0142ni\u0142 Newton, zdumiony profesor odpowiedzia\u0142: \u201eCzy\u017cby\u015b pan nie wiedzia\u0142, \u017ce ten nikczemnik wyrazi\u0142 przekonanie, \u017ce wszech\u015bwiat jest niesko\u0144czony?<\/em>\u201d<\/p>\r\n\r\n

Skoro takie nami\u0119tno\u015bci s\u0105 udzia\u0142em nawet specjalist\u00f3w nauk przyrodniczych, to c\u00f3\u017c dopiero m\u00f3wi\u0107 o filozofach? W ich przypadku ten wsp\u00f3lny mianownik zaznacza si\u0119 tym wyra\u017aniej, \u017ce filozofia w og\u00f3le \u017cadn\u0105 nauk\u0105 nie jest, bo filozofowie w gruncie rzeczy tylko pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 naukowym \u017cargonem, by w spos\u00f3b bardziej lub mniej nudny opowiada\u0107 o swoich urojeniach. Te urojenia scharakteryzowa\u0142 Janusz Szpota\u0144ski, opisuj\u0105c w s\u0142ynnym poemacie \u201eBania w Pary\u017cu<\/em>\u201d mozo\u0142y filozofa Levy-Stossa: \u201eZrozumia\u0142 nagle mianowicie, \u017ce musi by\u0107 gdzie\u015b dziura w Bycie, i to nie na obrze\u017cach, sk\u0105d\u017ce! – ale w samego Bytu j\u0105drze. Ju\u017c jego kuzyn – Levinas podobne kiedy\u015b mia\u0142 pomys\u0142y, lecz \u017ce mia\u0142 umys\u0142 niezbyt \u015bcis\u0142y, sadzi\u0142, \u017ce w Bycie s\u0105 szczeliny. Powsta\u0142a te\u017c straszliwa wiedza, \u017ce Byt si\u0119 zg\u0119szcza i rozrzedza, \u017ce mog\u0105 by\u0107 u-bytki w Bycie – kompletny chaos, jak widzicie.<\/em>\u201d<\/p>\r\n\r\n

Ale by\u0107 mo\u017ce, \u017ce ten chaos i te brednie, to tylko budulec wra\u017cenia intelektualnej g\u0142\u0119bi, kt\u00f3re z kolei ma pos\u0142u\u017cy\u0107 do zbudowania autorytetu, u\u017cywanego do przyt\u0142aczania ewentualnych oponent\u00f3w, co to nie b\u0119d\u0105 chcieli podporz\u0105dkowa\u0107 si\u0119 uroszczeniom filozof\u00f3w. Takich podejrze\u0144 mo\u017cna nabra\u0107 po lekturze artyku\u0142u profesora Jana Hartmana \u201eNiech \u017bydzi zaw\u0142adn\u0105 Ko\u015bcio\u0142em!<\/em>\u201d, zamieszczonego w \u201eRzeczpospolitej<\/em>\u201d. Jan Hartman poza tym, \u017ce jest profesorem filozofii na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim i specjalizuje si\u0119 w etyce, jest te\u017c cz\u0142onkiem-za\u0142o\u017cycielem polskiej filii \u017cydowskiego Zakonu Syn\u00f3w Przymierza, czyli lo\u017cy B\u2019nai B\u2019rith, w kt\u00f3rej koleguje z prof. Wole\u0144skim. Profesor Wole\u0144ski tak naprawd\u0119 nazywa si\u0119 Hetrich i za komuny by\u0142 dzia\u0142aczem PZPR oraz Stowarzyszenia Ateist\u00f3w i Wolnomy\u015blicieli, a dzisiaj, kiedy za ateizm na razie nikt nie chce wybula\u0107 (\u201epoeci b\u0119d\u0105 wyli, \u017ce ksi\u0119\u017cyc jest jak kula. Darmo – nikt od tej chwili, za „kul\u0119” nie wybula<\/em>\u201d) – przypomnia\u0142 sobie o \u201ePrzymierzu<\/em>\u201d i zosta\u0142 wiceprezydentem polskiej jaczejki tego \u201eZakonu<\/em>\u201d. Przypomina Zeliga z filmu Woody Allena o tym samym tytule; Zeligowi, gdy znajdzie si\u0119 w\u015br\u00f3d Murzyn\u00f3w zaraz czernieje sk\u00f3ra, a w\u015br\u00f3d kobiet w ci\u0105\u017cy – natychmiast ro\u015bnie brzuch. Jan Hartman przedstawia si\u0119, jako \u201eagnostyk i libera\u0142<\/em>\u201d, ale na podstawie tego, co i w jaki spos\u00f3b m\u00f3wi, mo\u017cna odnie\u015b\u0107 nieodparte wra\u017cenie, \u017ce jest zwyczajnym, poczciwym totalniakiem, chocia\u017c mo\u017ce o tym nie wie. Ale to nic nie szkodzi; pan Jourdain te\u017c nie wiedzia\u0142, \u017ce m\u00f3wi proz\u0105, a przecie\u017c m\u00f3wi\u0142. Sk\u0105d jednak u \u201eagnostyka<\/em>\u201d, b\u0119d\u0105cego zarazem cz\u0142onkiem-za\u0142o\u017cycielem polskiej jaczejki Zakonu Syn\u00f3w Przymierza, takie zainteresowanie Ko\u015bcio\u0142em i troska o jego melioracj\u0119?<\/p>\r\n\r\n

Dlatego, \u017ce \u201ewol\u0105 Ko\u015bcio\u0142a jest wywieranie wp\u0142ywu na prawodawstwo<\/em>\u201d – pisze we wspomnianym artykule – oczywi\u015bcie tonem przygany. Najwyra\u017aniej musi uwa\u017ca\u0107 za oczywiste, \u017ce pa\u0144stwo powinno by\u0107 \u201eneutralne \u015bwiatopogl\u0105dowo<\/em>\u201d, co od pewnego czasu postuluj\u0105 sieroty po Stalinie. Problem wszelako w tym, \u017ce has\u0142o \u201eneutralno\u015bci \u015bwiatopogl\u0105dowej pa\u0144stwa<\/em>\u201d jest wewn\u0119trznie sprzeczne. Pa\u0144stwo bowiem, nie mo\u017ce wyzby\u0107 si\u0119 jednej z podstawowych swoich funkcji, jak\u0105 jest ustanawianie praw. I je\u015bli chcemy w kodeksie karnym okre\u015bli\u0107 stosunek, dajmy na to, do kradzie\u017cy, to mamy dwie mo\u017cliwo\u015bci: albo zabroni\u0107 jej pod gro\u017ab\u0105 kary , albo zalegalizowa\u0107 – niech si\u0119 wszyscy nawzajem okradaj\u0105. Bez wzgl\u0119du na to, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 wybierzemy, wybieraj\u0105c kt\u00f3r\u0105kolwiek, arbitralnie, jako \u201epa\u0144stwo<\/em>\u201d okre\u015blamy, jaka etyka obowi\u0105zuje na terenie publicznym; czy z\u0142odziejska, czy nie. A poniewa\u017c ka\u017cda etyka zakotwiczona jest w jakim\u015b \u015bwiatopogl\u0105dzie, kt\u00f3ry dostarcza uzasadnienia zar\u00f3wno dla jej norm, jak i hierarchii tych norm, to ustalaj\u0105c, \u017ce ta konkretna etyka obowi\u0105zuje na terenie publicznym, jako fundament systemu prawnego, preferujemy zarazem \u015bwiatopogl\u0105d, kt\u00f3ry j\u0105 uzasadnia, a wi\u0119c nie jeste\u015bmy \u201eneutralni \u015bwiatopogl\u0105dowo<\/em>\u201d. I nie mo\u017cemy by\u0107 – bo w przeciwnym razie nie mogliby\u015bmy ustanowi\u0107 \u017cadnego prawa. Wydawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, \u017ce dla profesora etyki takie rzeczy powinny by\u0107 oczywiste. Czy\u017cby wi\u0119c Jan Hartman by\u0142 wyj\u0105tkowym durniem, a w ka\u017cdym razie – cz\u0142owiekiem tak ma\u0142o spostrzegawczym?<\/p>\r\n\r\n

No nie, a\u017c tak \u017ale nie jest; prof. Jan Hartman durniem nie jest, a je\u015bli go udaje, to tylko dlatego, \u017ceby unikn\u0105\u0107 powiedzenia otwartym tekstem, \u017ce nie chodzi mu o \u017cadn\u0105 \u201eneutralno\u015b\u0107 \u015bwiatopogl\u0105dow\u0105 pa\u0144stwa<\/em>\u201d, tylko o wyrugowanie z terenu publicznego etyki chrze\u015bcija\u0144skiej jako fundamentu systemu prawnego. A co ma j\u0105 zast\u0105pi\u0107? Tego na razie nie wiemy, chocia\u017c ju\u017c cho\u0107by z tytu\u0142u artyku\u0142u Jana Hartmana mo\u017cemy si\u0119 domy\u015bli\u0107, \u017ce by\u0107 mo\u017ce etyka \u017cydowska, zawarta w Talmudzie, co to na podstawie kryteri\u00f3w rasowych rozr\u00f3\u017cnia mi\u0119dzy \u201elud\u017ami<\/em>\u201d i \u201egojami<\/em>\u201d. Wyra\u017cony w tytule postulat nie musi by bardzo odleg\u0142y od spe\u0142nienia; s\u0105 w Ko\u015bciele funkcjonariusze (materia\u0142y w archiwach IPN upowa\u017cniaj\u0105 do u\u017cycia tego okre\u015blenia), kt\u00f3rzy w tym kierunku intensywnie pracuj\u0105, np. poprzez wprowadzenie najpierw Dnia, a teraz ju\u017c – Tygodnia Judaizmu. Tylko patrze\u0107, jak zrobi si\u0119 z tego Miesi\u0105c, potem – Kwarta\u0142 i tak dojdziemy do Ca\u0142ego Roku. Wtedy Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie b\u0119dzie ju\u017c \u017cadnych filozof\u00f3w irytowa\u0142, bo wraz ze wszystkimi b\u0119dzie \u015bpiewa\u0142 z zatwierdzonego klucza – jak to wymarzyli sobie uczeni totalniacy.<\/p>\r\n\r\n


\r\n \"\" Stanis\u0142aw Michalkiewicz<\/em><\/strong> <\/em><\/span><\/span><\/p>\r\n\r\n


<\/p>\r\n\r\n

Felieton \u00a0\u00b7\u00a0 Gazeta internetowa \u201eSuper-Nowa\u201d(www.super-nowa.pl) \u00a0\u00b7\u00a0 2009-10-07 \u00a0|\u00a0 www.michalkiewicz.pl<\/a><\/em><\/span><\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Kt\u00f3\u017c nie pami\u0119ta s\u0142ynnego rozkazu, jaki francuski genera\u0142 Maksymilian Caffarelli wyda\u0142 21 lipca 1798 roku podczas stoczonej pod egipskimi piramidami bitwy z mamelukami Ibrahima Paszy? \u201eOs\u0142y i uczeni – do \u015brodka!\u201d Chodzi\u0142o mu oczywi\u015bcie o to, by zar\u00f3wno os\u0142y, jak i uczonych, kt\u00f3rych Napoleon w znacznej liczbie zabra\u0142 ze sob\u0105 na egipsk\u0105 wypraw\u0119, uchroni\u0107 przed […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[75,101,34,36],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14600"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=14600"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14600\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=14600"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=14600"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=14600"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}