{"id":1440,"date":"2007-12-07T11:06:44","date_gmt":"2007-12-07T16:06:44","guid":{"rendered":""},"modified":"2012-12-06T21:41:16","modified_gmt":"2012-12-07T02:41:16","slug":"jak-porwano-swietego-mikolaja-leszek-sliwa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=1440","title":{"rendered":"Jak porwano \u015bwi\u0119tego Miko\u0142aja"},"content":{"rendered":"

\u015awi\u0119ty Miko\u0142aj by\u0142 biskupem Miry w Azji Mniejszej. Czemu zatem dzieciom m\u00f3wi si\u0119, \u017ce mieszka w Laponii i je\u017adzi saniami ci\u0105gni\u0119tymi przez renifery? Ano dlatego, \u017ce znana wszystkim posta\u0107 za\u017cywnego starca w czerwonych szatach i z bia\u0142\u0105 brod\u0105 jest tworem wyobra\u017ani dw\u00f3ch pisarzy z Nowego Jorku oraz spec\u00f3w od reklamy coca-coli.<\/em><\/p>\r\n

Od czasu do czasu kto\u015b przypomina kim naprawd\u0119 by\u0142 \u015bwi\u0119ty Miko\u0142aj. \u0179y\u0142 na prze\u0142omie III i IV wieku (zm. ok. 342 r.). Pe\u0142ni\u0142 obowi\u0105zki biskupa Myry (obecnie Demre) – na po\u0142udniowym wybrze\u017cu Azji Mniejszej (dzi\u015b Turcja). Wed\u0142ug tradycji by\u0142 dobroczy\u0144c\u0105 wspieraj\u0105cym ubogich. Na Wschodzie czczono go od VI wieku, na Zachodzie jego kult sta\u0142 si\u0119 popularny w XI wieku, kiedy relikwie \u015bwi\u0119tego przewieziono do Bari (W\u0142ochy). Zosta\u0142 patronem niekt\u00f3rych kraj\u00f3w (np. Rosji) i grup zawodowych (np. \u017ceglarzy).<\/p>\r\n

W po\u0142owie XIII wieku w niekt\u00f3rych krajach powsta\u0142 zwyczaj obdarowywania si\u0119 w dzie\u0144 wspomnienia tego \u015bwi\u0119tego, czyli 6 grudnia. Dawano prezenty zw\u0142aszcza dzieciom. W Polsce zwyczaj ten rozpowszechni\u0142 si\u0119 dopiero w pierwszej po\u0142owie XVIII wieku. Podk\u0142adano dzieciom prezenty w nocy, m\u00f3wi\u0105c, \u017ce to dar \u015bw. Miko\u0142aja.<\/p>\r\n

W r\u00f3\u017cnych krajach w tradycji ludowej \u0142\u0105czono jednak posta\u0107 \u015bwi\u0119tego z miejscowymi legendami: w Skandynawii z Gnomami, w Rosji z Dziadem Mrozem, we W\u0142oszech z Dobr\u0105 Czarodziejk\u0105…
W Holandii \u015bwi\u0119ty Miko\u0142aj zosta\u0142 patronem Amsterdamu i jego kult by\u0142 wyj\u0105tkowo mocny. Przedstawiano go jako starego cz\u0142owieka w szatach biskupa, je\u017cd\u017c\u0105cego na o\u015ble. Od XVI wieku przyp\u0142ywa\u0142 statkiem i je\u017adzi\u0142 na bia\u0142ym koniu. Grzecznym dzieciom rozdawa\u0142 prezenty, a niegrzecznym r\u00f3zgi. Nikt si\u0119 jednak za niego nie przebiera\u0142.<\/p>\r\n

Sinter Klaas, czyli Santa Claus<\/strong><\/p>\r\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 miast w Ameryce P\u00f3\u0142nocnej za\u0142o\u017cyli Hiszpanie, Francuzi i Anglicy. Nowy Jork ma jednak korzenie holenderskie. W roku 1624 Holendrzy za\u0142o\u017cyli na wyspie Manhattan miasto No\u00adwy Amsterdam. Czterdzie\u015bci lat p\u00f3\u017aniej miejscowo\u015b\u0107 zdobyli An\u00adglicy i przemianowali na Nowy Jork. Tym niemniej w samym mie\u015bcie i w jego okolicach pozo\u00adsta\u0142o sporo Holendr\u00f3w. Co roku 6 grudnia kultywowali oni przywieziony z ojczyzny zwyczaj ob\u00addarowywania si\u0119 prezentami w dzie\u0144 \u015bw. Miko\u0142aja, kt\u00f3rego zwali w swym j\u0119zyku Sinter Kla\u00adas. <\/em>Anglicy i inni mieszka\u0144cy Nowego Jorku nie potrafili tego wym\u00f3wi\u0107 prawid\u0142owo, przekr\u0119\u00adcali wi\u0119c imi\u0119 \u015bwi\u0119tego, wyma\u00adwiaj\u0105c je Santa Claus.<\/em><\/p>\r\n

W roku 1809 pisarz i mi\u0142o\u015bnik folkloru Washington Irving napi\u00adsa\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119 \u201eHistoria Nowego Jorku”, w kt\u00f3rej opisa\u0142 holender\u00adski zwyczaj miko\u0142ajkowy. \u015awi\u0119ty u Irvinga nie mia\u0142 ju\u017c szat bisku\u00adpich, a zamiast na bia\u0142ym koniu, podr\u00f3\u017cowa\u0142 na pegazie – rumaku ze skrzyd\u0142ami. Zjawia\u0142 si\u0119 co ro\u00adku w domach Holendr\u00f3w. Ksi\u0105\u017c\u00adka zdoby\u0142a du\u017c\u0105 popularno\u015b\u0107. Sinter Klaas <\/em>nazwany by\u0142 w niej Santa Claus… <\/em>I tak ju\u017c zosta\u0142o.<\/p>\r\n

Czerwona czapa i renifery<\/strong><\/p>\r\n

23 grudnia 1823 roku w jed\u00adnym z nowojorskich dziennik\u00f3w ukaza\u0142 si\u0119 niepodpisany poemat pt. \u201eRelacja z wizyty \u015bw. Miko\u0142a\u00adja”. Kilkadziesi\u0105t lat p\u00f3\u017aniej oka\u00adza\u0142o si\u0119, \u017ce autorem by\u0142 Clement Clark Moore, profesor studi\u00f3w biblijnych z Nowego Jorku. W poemacie Santa Claus <\/em>jecha\u0142 w zaprz\u0119gu ci\u0105gni\u0119tym przez re\u00adnifery. Moore przedstawi\u0142 \u015bwi\u0119\u00adtego jako posta\u0107 weso\u0142\u0105, z du\u017cym brzuchem i niskiego wzrostu. Chcia\u0142 przez to upodobni\u0107 go do gnoma, znanego z legend skan\u00addynawskich i brytyjskich. Mia\u0142 zapewne nadziej\u0119, \u017ce w ten spo\u00ads\u00f3b ta nowa dla wi\u0119kszo\u015bci spo\u00ad\u0142eczno\u015bci p\u00f3\u0142nocnoameryka\u0144\u00adskiej posta\u0107 zyska wi\u0119ksz\u0105 ak\u00adceptacj\u0119. Jednocze\u015bnie przyjazd \u015bw. Miko\u0142aja umiejscowi\u0142 nie w nocy z 5 na 6 grudnia, jak by\u0142o w Europie, lecz w wigili\u0119 Bo\u017cego Narodzenia.<\/p>\r\n

Ten wykreowany w Nowym Jorku nowy \u201eimage” \u015bw. Miko\u00ad\u0142aja zyska\u0142 ostateczny kszta\u0142t w latach 1860-1880. Wtedy to nowojorskie czasopismo \u201eHar-per”s” opublikowa\u0142o wiele ry\u00adsunk\u00f3w znanego ameryka\u0144skie\u00adgo rysownika, Thomasa Nasta. \u015awi\u0119ty Miko\u0142aj w wykonaniu Nasta by\u0142 niskim grubasem z po\u00adematu Moore”a. Siedzib\u0119 mia\u0142 na biegunie p\u00f3\u0142nocnym. On tak\u00ad\u017ce, jako pierwszy, konsekwent\u00adnie rysowa\u0142 go w czerwonych szatach.<\/p>\r\n

Produkt Coca-Coli<\/strong><\/p>\r\n

Pod koniec XIX wieku pr\u0119\u017cna i ekspansywna kultura p\u00f3\u0142nocno\u00adameryka\u0144ska zaczyna\u0142a wywie\u00adra\u0107 pewien wp\u0142yw na Europ\u0119. Wp\u0142yw ten sta\u0142 si\u0119 silny po I wojnie \u015bwiatowej. Wykreowa\u00adna w Nowym Jorku posta\u0107 Santa Clausa <\/em>zosta\u0142a przeniesiona do Wielkiej Brytanii. Tam nazwano j\u0105 Father Christmas, <\/em>czyli Oj\u00adciec Bo\u017conarodzeniowy. We Francji natomiast sta\u0142 si\u0119 popu\u00adlarny jako Bonhomme Noel, <\/em>a potem Pere Noel, <\/em>co znaczy\u0142o mniej wi\u0119cej to samo.<\/p>\r\n

W wielu krajach ameryka\u0144ski \u015bwi\u0119ty Miko\u0142aj \u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 z miej\u00adscowymi tradycjami. Dlatego w Danii nazywa si\u0119 Julemanden <\/em>i przyje\u017cd\u017ca w towarzystwie el\u00adf\u00f3w. W Holandii po staremu przy\u00adp\u0142ywa statkiem i je\u017adzi na bia\u0142ym koniu. Po II wojnie \u015bwiatowej zna\u00adny sta\u0142 si\u0119 ju\u017c praktycznie wsz\u0119\u00addzie, cho\u0107 w niekt\u00f3rych krajach przyjmowany jest z oporami.<\/p>\r\n

Tymczasem ostatni \u201eszlif ameryka\u0144skiej postaci Santa Clausa <\/em>nada\u0142… koncern Coca-Cola, w swej kampanii reklamo\u00adwej w roku 1931.<\/p>\r\n

Na zlecenie Coca-coli Hab\u00addon Sundblom zmieni\u0142 nieco wi\u00adzerunek wykreowany p\u00f3\u0142 wieku wcze\u015bniej przez Thomasa Nasta. Stworzy\u0142 Miko\u0142aja wysokiego i pot\u0119\u017cnego, z bia\u0142ymi w\u0142osami, w\u0105sami i d\u0142ug\u0105 bia\u0142\u0105 brod\u0105. Str\u00f3j utrzyma\u0142 si\u0119 w barwach czerwo\u00adnej i bia\u0142ej, lecz sta\u0142 si\u0119 bardziej atrakcyjny i luksusowy. Mode\u00adlem dla Sundbloma by\u0142 emeryto\u00adwany sprzedawca Lou Prentice. W latach trzydziestych wymy\u00ad\u015blono tak\u017ce imiona poszczeg\u00f3l\u00adnych fruwaj\u0105cych renifer\u00f3w, kt\u00f3rych liczb\u0119 ustalono na sie\u00addem i dodano inne szczeg\u00f3\u0142y, znane dzi\u015b dzieciom z ca\u0142ego \u015bwiata. W\u00f3wczas tak\u017ce du\u017ce sklepy zacz\u0119\u0142y przebiera\u0107 pra\u00adcownik\u00f3w za Santa Clausa.<\/em><\/p>\r\n

I tylko czasem kto\u015b przypo\u00admni, \u017ce \u015bwi\u0119ty Miko\u0142aj by\u0142 bisku\u00adpem i nie mieszka\u0142 w Laponii…<\/p>\r\n

Leszek \u015aliwa<\/em><\/strong>\r\n

Powy\u017cszy tekst ukaza\u0142 si\u0119 w tygodniku \u201eGo\u015b\u0107 Niedzielny\u201d 5 grudnia 2004 r.<\/em><\/p>\r\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"\u015awi\u0119ty Miko\u0142aj by\u0142 biskupem Miry w Azji Mniejszej. Czemu zatem dzieciom m\u00f3wi si\u0119, \u017ce mieszka w Laponii i je\u017adzi saniami ci\u0105gni\u0119tymi przez renifery? Ano dlatego, \u017ce znana wszystkim posta\u0107 za\u017cywnego starca w czerwonych szatach i z bia\u0142\u0105 brod\u0105 jest tworem wyobra\u017ani dw\u00f3ch pisarzy z Nowego Jorku oraz spec\u00f3w od reklamy coca-coli. Od czasu do czasu […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[15],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1440"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1440"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1440\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1440"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1440"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1440"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}