{"id":14193,"date":"2009-09-22T09:44:51","date_gmt":"2009-09-22T13:44:51","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=14193"},"modified":"2009-09-22T09:44:51","modified_gmt":"2009-09-22T14:44:51","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=14193","title":{"rendered":"Jak zostaje si\u0119 \u201eantysemit\u0105” – Krzysztof Nagrodzki<\/em>"},"content":{"rendered":"

Kto jest prawdziwym antysemit\u0105? Kto jest antypolakiem? Sk\u0105d wyp\u0142ywa ta ob\u0142\u0119dna rzeka (ju\u017c rzeka) fa\u0142szu i hucpy? Czy tylko ze s\u0142u\u017calczo\u015bci, pychy, g\u0142upoty?… Kto nami manipuluje?<\/p>\r\n\r\n

Nie tylko tu i teraz….<\/p>\r\n\r\n

Dla nas – dzieciak\u00f3w z zagubionej w nadbu\u017ca\u0144skich \u0142\u0119gach osady – powojenne lata nie kojarzy\u0142y\u00a0 si\u0119 z krwawymi zmaganiami, ludob\u00f3jstwem, niezliczonymi nieszcz\u0119\u015bciami, ci\u0105g\u0142ym l\u0119kiem. Czy to by\u0142a tarcza m\u0105drego rodzinnego inteligenckiego domu, czy rzeczywi\u015bcie nie dotar\u0142a tam fala strachu – nie wiem. To by\u0142y lata beztroskiego brodzenia po wielkich \u0142\u0105kach, lasach, polach. Nauka, zabawa, praca. Lata spokojnego, dla dzieci, s\u0142o\u0144ca.
\r\nOd czasu do czasu dociera\u0142a do osady, wzbudzaj\u0105ca ciekawo\u015b\u0107 osobliw\u0105 inno\u015bci\u0105, para \u017byd\u00f3w: Sara i Rafa\u0142ek. Tak wszyscy ich nazywali, zreszt\u0105 zgodnie z ich \u017cyczeniem. Przywozili\u00a0 i handlowali wspania\u0142ymi smako\u0142ykami, z kt\u00f3rych najbardziej zapami\u0119ta\u0142em czekolady i kakao. Tak – kakao, rajski dodatek do kogla-mogla\u00a0 z kilku przepysznych wiejskich jaj nie ostemplowanych i nie znormalizowanych, tak samo zreszt\u0105 jak \u015bwie\u017cy chleb w\u0142asnego wypieku, mleko prosto od krowy, pachn\u0105ce mas\u0142o, ser, mi\u00f3d. Sam smak – jak m\u00f3wi\u0142 Ojciec \u015awi\u0119ty. Ale nie o tym, teraz. Sara i Rafa\u0142ek – w takiej kolejno\u015bci wymieniano ich nie bez kozery, poniewa\u017c to ona by\u0142a dominuj\u0105c\u0105, energiczn\u0105, czarnow\u0142os\u0105 niewiast\u0105, a Rafa\u0142ek szczuplutki, czarniutki by\u0142 jej cieniem – jako\u015b prze\u017cyli wojn\u0119. Rafa\u0142ek przechowany w jakiej\u015b polskiej rodzinie, Sara – uciek\u0142a, jak sama opowiada\u0142a – na Wsch\u00f3d, z sowieckimi oddzia\u0142ami, z kt\u00f3rymi nast\u0119pnie wr\u00f3ci\u0142a. Teraz bez l\u0119ku – chwali\u0142a si\u0119 posiadanym podobno pistoletem – wyprawia\u0142a si\u0119 na polskie bezdro\u017ca. Czy tylko w handlowych celach?…W ka\u017cdym razie przyjmowano ich \u017cyczliwie, z pewn\u0105 doz\u0105 sympatycznego rozbawienia egzotyk\u0105 wygl\u0105du i ma\u0142\u017ce\u0144skiego odwr\u00f3cenia r\u00f3l. Tak zapami\u0119ta\u0142em pierwsze spotkanie z owym \u201eproblemem\u201d semityzmu, czy wmawianego \u201epolskiego antysemityzmu\u201d.
\r\n *
\r\nMija\u0142 czas – liceum, studia na Politechnice Warszawskiej. Jednym z najbli\u017cszych koleg\u00f3w, z kt\u00f3rym dzieli\u0142em pok\u00f3j w akademiku, by\u0142 b\u0142yskotliwy Andy (skr\u00f3t od Andrzeja), kumpel do bitki i wypitki, do ta\u0144ca i do… nie, do r\u00f3\u017ca\u0144ca nie, poniewa\u017c to by\u0142y lata raczej ta\u0144ca. No i nauki. W niezb\u0119dnym do otrzymania zalicze\u0144 i zdania egzamin\u00f3w wymiarze, naturalnie, ale bez przesady – buzuj\u0105ca, \u201ebezpretensjonalna\u201d, warszawska m\u0142odo\u015b\u0107 mia\u0142a inne preferencje. Wi\u0119c kolega Andy, jego dziewczyna i jeszcze inny fantastyczny kumpel -Wojtek, byli \u017bydami, ale kogo to obchodzi\u0142o. Jako si\u0119 rzek\u0142o – by\u0142y inne priorytety. W\u015br\u00f3d setek znanych mi student\u00f3w nie by\u0142o cienia antysemityzmu. Wida\u0107 \u201ewyssany z mlekiem matki\u201d – jak uj\u0105\u0142 to ongi\u015b jeden z premier\u00f3w Izraela – zosta\u0142 zneutralizowany hektolitrami piwa, s\u0105czonymi po sobotnich i niedzielnych \u017cywio\u0142owych hulankach w akademiku na Placu Narutowicza, w restauracji pobliskiego Dworca G\u0142\u00f3wnego. (Wojtek M\u0142ynarski zrobi\u0142 z tego piosneczk\u0119, zupe\u0142nie nie oddaj\u0105c\u0105 sens owych biesiad.)
\r\n
\r\nP\u00f3\u017aniejsze lata pracy,\u00a0 ju\u017c bez owych studenckich \u201eneutralizator\u00f3w\u201d, r\u00f3wnie\u017c nie przynosi\u0142y negatywnych refleksji; odwrotnie – ros\u0142o zaciekawienie obyczajami, kultur\u0105 narodu, kt\u00f3ry odszed\u0142 gdzie\u015b w histori\u0119.
\r\nKonsekwencje roku 1968 przynios\u0142y informacj\u0119 o pozycji jak\u0105 zajmowali Polacy narodowo\u015bci \u017cydowskiej w tzw. aparacie, wojsku, s\u0142u\u017cbach bezpiecze\u0144stwa, administracji, mediach, nauce, ale nie budowa\u0142y wrogo\u015bci – jaka\u015b cz\u0119\u015b\u0107 ludzi trac\u0105c swoje intratne stanowiska wyje\u017cd\u017ca\u0142a dobrowolnie do innego \u015bwiata, kt\u00f3ry by\u0142 wonczas zamkni\u0119ty przed zwyk\u0142ymi obywatelami. Byli\u015bmy ju\u017c oswojeni z walk\u0105 ideolo na\u00a0 szczytach \u201ew\u0142adzy ludowej\u201d, kt\u00f3rej ofiarami stawali si\u0119 i ONI, ale sta\u0142e skutki –\u00a0 jak si\u0119 p\u00f3\u017aniej okazywa\u0142o ( i okazuje) – dotyka\u0142y NAS.
\r\nPrzysz\u0142o urzeczenie wspomnieniami z dawnych \u201ecynamonowych\u201d miasteczek – jak chocia\u017cby Kazimierz Dolny – folklorem, hipnotyzuj\u0105co pi\u0119knymi, pe\u0142nymi nostalgii, innym razem osza\u0142amiaj\u0105cymi \u017cywio\u0142owo\u015bci, pie\u015bniami i ta\u0144cami \u017cydowskimi. (Na \u201eSkrzypku na dachu\u201d by\u0142em chyba z dziesi\u0119\u0107 razy)
\r\nRok po roku, szczeg\u00f3lnie kiedy wraca\u0142a pami\u0119\u0107 wiary, kiedy odkurza\u0142o si\u0119 \u015awi\u0119te Ksi\u0119gi naszej religii, ros\u0142a ch\u0119\u0107 wiedzy o korzeniach, o wsp\u00f3lnej historii, o tragicznym ko\u0144cu. Wielcy tw\u00f3rcy nauki, sztuki, b\u0119d\u0105cy \u017bydami, czy o \u017cydowskich korzeniach, stawali si\u0119 argumentem za wielko\u015bci\u0105 tego narodu. Dochodzi\u0142o do paradoksalnych sytuacji, kiedy to zaprzyja\u017anieni \u017bydzi, hamowali \u00f3w entuzjazm. Wtedy jeszcze hamowali…
\r\n
\r\nNaturalnie pojawia\u0142y si\u0119 gdzie\u015b tam znaki zapytania o przyczyny dawnych wyp\u0119dze\u0144 z wielu kraj\u00f3w Europy do \u017cyczliwej \u017bydom Polski, ale pozytywne emocje spycha\u0142y je na dalszy plan. Spycha\u0142y w latach siedemdziesi\u0105tych, osiemdziesi\u0105tych, dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych… Ale ju\u017c nie do ko\u0144ca… Mimo codziennej lektury wtedy jeszcze i \u201emojej\u201d Gazety Wyborczej. Coraz trudniejszej lektury niepokoj\u0105co asymetrycznych – by nie rzec dosadniej – informacji i komentarzy. Pojawi\u0142o si\u0119 i pocz\u0119\u0142o narasta\u0107 zdziwienie. Zdziwienie stopniem sycenia naszej przestrzeni publiczne, medialnej, sztuki\u00a0 problematyk\u0105 \u017cydowsk\u0105. Specyficznie kszta\u0142towan\u0105. Coraz cz\u0119\u015bciej roszczeniowo-oskar\u017caj\u0105c\u0105. I ta hucpa z krzy\u017cami na \u017cwirowsku o\u015bwi\u0119cimskim w wydaniu rabina Weisa i oskar\u017ceniami Wiesela z ch\u00f3rkiem klakier\u00f3w; na \u017cwirowisku obok obozu w kt\u00f3rym zgin\u0105\u0142 m\u00f3j Dziadek. Tak jak tysi\u0105ce innych katolik\u00f3w.
\r\nSi\u0142\u0105 rzeczy zacz\u0119\u0142y r\u00f3wnie\u017c dociera\u0107 informacje o funkcjonuj\u0105cym antypoloni\u017amie – przedstawiaj\u0105cym w krzywym zwierciadle nasz nar\u00f3d, nasze postawy, nasze po\u015bwiecenia i cen\u0119 jaka p\u0142aci\u0142o si\u0119 za wierno\u015b\u0107 Bogu i Ojczy\u017anie – w tym za ratowanie przed niemieck\u0105 maszyn\u0105 \u015bmierci bli\u017anich o \u017cydowskich rodowodach, mimo zdarzaj\u0105cych si\u0119, wcale nie tak sporadycznych, nielojalno\u015bci; szczeg\u00f3lnie na Kresach. Czy nale\u017ca\u0142o to wi\u0105za\u0107 jedynie z dzia\u0142aniami by\u0142ych (?) komunistycznych oprawc\u00f3w i funkcjonariuszy, kt\u00f3rzy po wydostaniu si\u0119 na Zach\u00f3d (r\u00f3wnie\u017c w latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych), przyj\u0119li postawy pokrzywdzonych?…To nie by\u0142o najwa\u017cniejsze. Istotniejsze by\u0142y reakcje naszych przyjaci\u00f3\u0142, znajomych, s\u0105siad\u00f3w; ich protesty wobec takiej hucpy… Nie by\u0142o ich s\u0142ycha\u0107… A sygna\u0142\u00f3w dociera\u0142o coraz wi\u0119cej. Coraz bli\u017cszych i bli\u017cszych. Coraz bardziej nachalnych, agresywnych. Wymachuj\u0105cych i szanta\u017cuj\u0105cych oskar\u017ceniami o antysemityzm ka\u017cdego, kto nie podoba\u0142 si\u0119 rosn\u0105cym w si\u0142\u0119 \u015brodowiskom nowych dominat\u00f3w, sprawnie chwytaj\u0105cym sk\u0105d wiej\u0105 wiatry nowych koniunktur w \u201eotwartej Rzeczpospolitej\u201d. Bywa\u0142o, r\u00f3wnie\u017c budz\u0105cy niech\u0119\u0107 \u015brodowisk \u017cydowskich, przytaczaj\u0105c cho\u0107by nazwanie\u00a0 s a m e g o\u00a0 Andrzeja Szczypiorskiego – \u201eob\u0142udnym filosemit\u0105\u201d (Abraham Brumberg: Jeszcze o stosunkach polsko – \u017cydowskich, MIDRASZ, nr 12\/98 s.49)
\r\nNie chc\u0119 rozwodzi\u0107 si\u0119 nad innymi g\u0142o\u015bnymi nazwiskami lansowanych elit III Rzeczpospolitej, kt\u00f3re po pewnym czasie cz\u0119stokro\u0107 okazuj\u0105 si\u0119 by\u0107 powi\u0105zane tak czy inaczej z organami, zazwyczaj tajnymi, jej poprzedniczki, ale ich wybuja\u0142y filosemityzm i \u201edemaskowanie\u201d wydumanego \u201epolskiego antysemityzmu\u201d\u00a0 ( w p\u00f3\u017aniejszym czasie po\u0142\u0105czony ze szczeg\u00f3lnie agresywnym stosunkiem do niekoniukturalnych katolickich medi\u00f3w), musi dawa\u0107 do my\u015blenia; chocia\u017c nie nale\u017cy rozumie\u0107, \u017ce jest to \u017celazna regu\u0142a.
\r\n *
\r\nWr\u00f3\u0107my zatem do do\u015bwiadcze\u0144 z innego poziomu: M\u0105\u017c dobrej znajomej odkry\u0142 gwa\u0142townie potrzeb\u0119 ukorzenienia swojej po\u0142owicznej \u017cydowsko\u015bci (ojciec \u017byd, matka Rosjanka) i zacz\u0105\u0142 s\u0142a\u0107 gor\u0105ce protesty przeciw u\u017cyciu przez znanego aktora ( w sympatycznym kontek\u015bcie) s\u0142owa \u201e\u017byd\u00f3weczka\u201d – jako przejaw polskiego antysemityzmu, a oburzenie jego si\u0119gn\u0119\u0142o granic tolerowania przyjacielskiej znajomo\u015bci, kiedy dosta\u0142 ode mnie ksi\u0105\u017ck\u0119 autorstwa ameryka\u0144skiego \u017byda, opisuj\u0105cego drog\u0119 przej\u015bcia swej rodziny do chrze\u015bcija\u0144stwa. To by\u0142o szokuj\u0105ce, ale jeszcze jednostkowe do\u015bwiadczenie. Tak jak incydentalna by\u0142a propozycja s\u0105siad\u00f3w obejrzenia filmu hardporno, czy polecana lektura o\u015bliz\u0142ej – tak j\u0105 zapami\u0119ta\u0142em – ksi\u0105\u017cczyny: \u201eKompleks Portnoya\u201d (Chyba tak brzmia\u0142 tytu\u0142)
\r\nPrzysz\u0142y jednak inne k\u0142opoty – coraz trudniejsze –\u00a0 w pr\u00f3bach znalezienie intelektualnego kontaktu w dyskusjach dotykaj\u0105cych tzw. trudnych kwestii. Argumenty wynikaj\u0105ce z wiedzy, analizy, logiki\u00a0 i syntezy, zmienia\u0142y si\u0119 coraz cz\u0119\u015bciej w emocjonalne konkluzje nie wiedzie\u0107 z czego wywiedzione, a dociekanie ich podstaw merytorycznych, ko\u0144czy\u0142y si\u0119 z regu\u0142y niech\u0119tnymi bana\u0142ami, czy wr\u0119cz agresj\u0105 ad personam. A przecie\u017c te umys\u0142y wcze\u015bniej by\u0142y jakby znacznie sprawniejsze, bardziej samodzielne, niezale\u017cne… A mo\u017ce tylko tak si\u0119 wydawa\u0142o?…
\r\nKrok po kroku obszar niech\u0119ci poszerza\u0142 si\u0119: Z jednej strony nasz Ko\u015bci\u00f3\u0142 by\u0142 oskar\u017cany o \u201emieszanie si\u0119 do polityki\u201d i \u201epazerno\u015b\u0107\u201d w odzyskiwaniu zagrabionego przez komunist\u00f3w mienia, z drugiej za\u015b pi\u0119tnowano go (fa\u0142szywie), \u017ce \u201enie miesza\u0142 si\u0119\u201d wystarczaj\u0105co w obliczu niemieckich zbrodni ludob\u00f3jstwa i ma zbyt ma\u0142e zrozumienie dla wybi\u00f3rczych roszcze\u0144 materialnych \u015brodowisk \u017cydowskich, przybieraj\u0105cych coraz bardziej monstrualne i pozaprawne rozmiary. Coraz gorliwiej k\u0142adziono akcent na \u201epolski antysemityzm\u201d – a\u017c po \u201epolskie obozy zag\u0142ady\u201d i \u201ewsp\u00f3\u0142win\u0119 za holokaust\u201d,
\r\na w cie\u0144 sz\u0142y liczne dowody heroizmu w ratowaniu s\u0105siad\u00f3w. Poni\u017canie Polak\u00f3w poprzez tworzenie oraz\u00a0 lansowanie antypolskich mit\u00f3w i wy\u015bmiewanie postaw patriotycznych, religijnych, cywilizacyjnych, si\u0119gaj\u0105cych g\u0142\u0119boko do klasycznych poj\u0119\u0107 godno\u015bci cz\u0142owieka, stawa\u0142o si\u0119 post\u0119powym standardem, a projekty w obszarze szeroko rozumianej informacji – jak\u017ce skuteczne w dobie szerokiej i g\u0142\u0119bokiej penetracji \u015bwiadomo\u015bci poprzez tv, radio, pras\u0119, film, nauczanie – mia\u0142y owe \u201estereotypy\u201d niszczy\u0107. Prawda stawa\u0142a si\u0119 elementem negocjacji, a jej wyinterpretowana maska, mia\u0142a ponownie s\u0142u\u017cy\u0107 interesom walki o wp\u0142ywy. Co\u015b niedobrego stawa\u0142o mi\u0119dzy nami.
\r\n *
\r\nW pewnym momencie zwr\u00f3cono mi uwag\u0119, na has\u0142o \u201eantysemityzm\u201d w Wielkiej Encyklopedii PWN*. To by\u0142 nieomal szok!\u00a0 Czarno na bia\u0142ym napisano: \u201eNajdrastyczniejszym przejawem wrogo\u015bci do \u017byd\u00f3w z lat wojny by\u0142 mord w Jedwabnem (1941)…\u201d (T. II Warszawa 2001r. str. 155, autor has\u0142a Daniel Grinberg. Rada Konsultant\u00f3w:\u00a0 Jerzy Osiaty\u0144ski Jerzy Tomaszewski, Andrzej Kajetan Wr\u00f3blewski)
\r\n\u201eTo ju\u017c nie Auschwitz – Birkenau, Treblinka, Sobib\u00f3r, Che\u0142mno, Majdanek i wiele innych miejsc mniej zapami\u0119tanych mord\u00f3w? To ju\u017c nie wa\u017cne tamte tysi\u0105ce, dziesi\u0105tki i setki tysi\u0119cy, miliony? Kto ubli\u017ca prawdzie i pami\u0119ci ofiar niemieckiego, hitlerowskiego \u201eEndlosung – rozwi\u0105zania ostatecznego\u201d ? Czy to nie jest \u201eK\u0142amstwo o\u015bwi\u0119cimskie\u201d kolportowane \u015bwiadomie, lub nie, w efekcie gigantycznej manipulacji?\u201d – pisa\u0142em wtedy w Naszym Dzienniku (nr167\/2001). Doczeka\u0142em si\u0119 jedynie pogr\u00f3\u017cek o oddaniu sprawy do s\u0105du (nasze Wydawnictwo rozwa\u017cy, je\u015bli sytuacja b\u0119dzie tego wymaga\u0142a,\u00a0 skierowanie sprawy na drog\u0119 s\u0105dow\u0105- pisa\u0142 red. nacz. Jan Wojnowski ) i zakwalifikowania – co prawda w dobrym towarzystwie – przez sp\u00f3\u0142k\u0119 \u017cydowskich autor\u00f3w Tulli\/ Kowalski jako uprawiaj\u0105cego \u201emow\u0119 nienawi\u015bci\u201d.
\r\nTak powstaj\u0105 zapisy na \u201eantysemickich nienawistnik\u00f3w\u201d?<\/p>\r\n\r\n\r\n

*<\/div>\r\n\r\n\r\n

W nasz\u0105 codzienno\u015b\u0107 wpycha\u0142a si\u0119 jaka\u015b ob\u0142\u0105kana regu\u0142a: Pr\u00f3by \u201ezaw\u0142aszczania\u201d martyrologii. Zrywanie kontakt\u00f3w towarzyskich, straszenie procesami, niszczenie wyrokami s\u0105dowymi, zastraszanie, spychanie na margines, brak ch\u0119ci czy odwagi na merytoryczne starcia, obrzucanie w to miejsce inwektywami wzi\u0119tymi jakby z obszaru nademocjonalnej patologii z kt\u00f3rych wydumany \u201erasizm\u201d i \u201eantysemityzm\u201d przybiera\u0107 ma tak\u0105 sam\u0105 wag\u0119 jak w tzw. latach minionych wr\u00f3g – \u201eludu\u201d \u201e\u201dsocjalizmu\u201d czy \u201eBratniego Zwi\u0105zku Radzieckiego. Do\u015bwiadcza tego tw\u00f3rca szczeg\u00f3lnie gro\u017anego – bo autentycznie alternatywnego i maj\u0105cego szeroki zasi\u0119g – \u201eimperium\u00a0 medialnego\u201d, ojciec Tadeusz Rydzyk, redemptorysta, wspierany przez sw\u00f3j zakon, przez Ko\u015bci\u00f3\u0142. Do\u015bwiadcza niestrudzony demaskator antypolskich k\u0142amstw – prof. Jerzy Robert Nowak, przed kt\u00f3rym pod r\u00f3\u017cnymi pozorami pierzchaj\u0105 ciskacze obelg. Do\u015bwiadczy\u0142 kompetentny i otwarty uczestnik dialogu Polsko-\u017bydowskiego ks. prof. Waldemar Chrostowski.
\r\nDo\u015bwiadczaj\u0105 ci, kt\u00f3rzy maj\u0105 odwag\u0119 nie p\u0142yn\u0105\u0107 z pr\u0105dem bezwarunkowego filo, a kt\u00f3rego ten z\u0142owieszczy nurt kszta\u0142tuj\u0105, podejrzewam, zlewaczeni \u017bydzi i zlewaczeni \u201egoje\u201d. Czy dlatego – a pytanie to zadawa\u0142em publicznie ju\u017c nie raz – aby wzbudzi\u0107 autentyczn\u0105 niech\u0119\u0107, wrogo\u015b\u0107, nienawi\u015b\u0107?…
\r\nKto jest zatem prawdziwym antysemit\u0105? Kto jest antypolakiem? Sk\u0105d wyp\u0142ywa ta ob\u0142\u0119dna rzeka (ju\u017c rzeka) fa\u0142szu i hucpy? Czy tylko ze s\u0142u\u017calczo\u015bci, pychy, g\u0142upoty?… Kto nami manipuluje?\u00a0
\r\nNie tylko tu i teraz….
\r\n
\r\nKrzysztof Nagrodzki<\/em><\/strong>
\r\n
\r\n* Przypomn\u0119: PWN w 1992r. zakupi\u0142a\u00a0 \u201emi\u0119dzynarodowa grupa inwestor\u00f3w – Luxembourg Cambridge Holding Group (LCHG), kt\u00f3ra powsta\u0142a w 1991 r. jako odpowied\u017a na przemiany w Europie \u015arodkowo-Wschodniej.\u201d<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Kto jest prawdziwym antysemit\u0105? Kto jest antypolakiem? Sk\u0105d wyp\u0142ywa ta ob\u0142\u0119dna rzeka (ju\u017c rzeka) fa\u0142szu i hucpy? Czy tylko ze s\u0142u\u017calczo\u015bci, pychy, g\u0142upoty?… Kto nami manipuluje? Nie tylko tu i teraz…. Dla nas – dzieciak\u00f3w z zagubionej w nadbu\u017ca\u0144skich \u0142\u0119gach osady – powojenne lata nie kojarzy\u0142y\u00a0 si\u0119 z krwawymi zmaganiami, ludob\u00f3jstwem, niezliczonymi nieszcz\u0119\u015bciami, ci\u0105g\u0142ym l\u0119kiem. […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[65,53,20],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14193"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=14193"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14193\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=14193"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=14193"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=14193"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}