{"id":140073,"date":"2023-04-22T21:27:07","date_gmt":"2023-04-23T01:27:07","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=140073"},"modified":"2023-04-25T07:06:47","modified_gmt":"2023-04-25T11:06:47","slug":"ludobojstwo-dokonane-na-ludnosci-polskiej-i-zaglada-miejscowosci-buszcze-powiat-brzezany","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=140073","title":{"rendered":"Ludob\u00f3jstwo dokonane na ludno\u015bci polskiej i zag\u0142ada miejscowo\u015bci Buszcze, powiat Brze\u017cany"},"content":{"rendered":"
\r\n

Parafia Buszcze wraz z pobliskimi wsiami Kuropatniki, Szumlany, Dworce, Stryha\u0144ce, \u017buk\u00f3w, Potoczany nale\u017ca\u0142a do powiatu Brze\u017cany i le\u017ca\u0142a w dawnym wojew\u00f3dztwie tarnopolskim. By\u0142a to pi\u0119kna okolica z kameralnymi wzniesieniami, gdzie miejscowa ludno\u015b\u0107 skupiona w g\u0119sto po\u0142o\u017conych wsiach i ma\u0142ych miasteczkach wiod\u0142a spokojny \u017cywot.<\/p>\r\n

Okoliczne tereny zamieszkiwali przede wszystkim Polacy, Ukrai\u0144cy, Rusini i \u017bydzi trudni\u0105cy si\u0119 upraw\u0105 roli. Nikogo nie dziwi\u0142y mieszane ma\u0142\u017ce\u0144stwa czy domy, w kt\u00f3rych jednocze\u015bnie zamieszkiwa\u0142o kilka pokole\u0144.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

<\/p>\r\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Buszczu jeszcze przed napadem banderowc\u00f3w<\/em><\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Buszcze by\u0142o znan\u0105 w okolicy parafi\u0105 z charakterystycznym, prawdopodobnie najstarszym na Podolu ko\u015bcio\u0142em, gdzie ka\u017cdego roku 15 sierpnia na odpust ku czci Wniebowst\u0105pienia Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny schodzili si\u0119 mieszka\u0144cy nie tylko z pobliskich wsi, ale i z miejscowo\u015bci po\u0142o\u017conych w odleg\u0142o\u015bci nawet kilkudziesi\u0119ciu kilometr\u00f3w. Szli piechot\u0105 rozpoczynaj\u0105c marsz poprzedniego dnia, by rankiem uczestniczy\u0107 we Mszy \u015awi\u0119tej. Po drodze spali u przychylnych gospodarzy.<\/p>\r\n

W owym XIV-wiecznym ko\u015bciele pod wezwaniem Matki Boskiej Wniebowzi\u0119tej znajdowa\u0142 si\u0119 \u0142askami s\u0142yn\u0105cy obraz Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny Niepokalanej. Obraz do Polski sprowadzi\u0142 z Rzymu Aleksander Sieniawski. Wed\u0142ug podania podczas podr\u00f3\u017cy z W\u0142och konie zatrzymuj\u0105c si\u0119 w okolicy Buszcza nie chcia\u0142y ruszy\u0107 z miejsca. Uznaj\u0105c to za proroczy znak obraz oddano do ko\u015bcio\u0142a wybudowanego przez matk\u0119 Aleksandra, Katarzyn\u0119 Sieniawsk\u0105. Rodzina Sieniawskich podarowa\u0142a do ko\u015bcio\u0142a r\u00f3wnie\u017c dwa sznury pere\u0142. W p\u00f3\u017aniejszych latach przed obrazem modli\u0142 si\u0119 kr\u00f3l Jan III Sobieski. Ma\u0142\u0105 kopi\u0119 obrazu Matki Bo\u017cej mia\u0142 w domu prawie ka\u017cdy mieszkaniec Buszcza.<\/p>\r\n

W Buszczu funkcjonowa\u0142a nowa szko\u0142a i \u015bwietlica, w kt\u00f3rej organizowano przedstawienia. Dzia\u0142a\u0142a orkiestra d\u0119ta oraz ch\u00f3r. Wielkim przedsi\u0119wzi\u0119ciem ostatnich lat by\u0142a budowa du\u017cego Domu Polskiego, gdzie mie\u015bci\u0107 si\u0119 mia\u0142 Urz\u0105d Gminy, Policja, Poczta, Stra\u017c Po\u017carna oraz siedziba Organizacji Przysposobienia Wojskowego „Strzelec”. W Domu by\u0142a tak\u017ce sala widowiskowa mog\u0105ca pomie\u015bci\u0107 500 os\u00f3b, mleczarnia oraz sklep ko\u0142a rolniczego. Otwarcie obiektu zaplanowano na wrzesie\u0144 1939 roku. Buszcze liczy\u0142o wtedy ponad tysi\u0105c mieszka\u0144c\u00f3w i by\u0142o w po\u0142owie zamieszkiwane przez Polak\u00f3w i Ukrai\u0144c\u00f3w.<\/p>\r\n

Nienawi\u015b\u0107 do narodu Polskiego ze strony ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w narodzi\u0142a si\u0119 chwil\u0119 po zako\u0144czeniu I wojny \u015bwiatowej cho\u0107 ju\u017c wcze\u015bniej wyst\u0119powa\u0142y przejawy nacjonalizmu, jak cho\u0107by walki w 1918 roku o Lw\u00f3w wygrane przez Polak\u00f3w. Pot\u0119gowa\u0142a j\u0105 \u00f3wczesna propaganda skierowana przeciwko Polakom ze strony nazistowskich Niemiec, czy bolszewickiej Rosji.<\/p>\r\n

„Ukrai\u0144scy rycerze \u015bmierci rodzili si\u0119, wzrastali, gospodarowali razem ze swoimi s\u0105siadami, Polakami (…). Przebywali blisko i wsz\u0119dzie. Mieszkali w s\u0105siedztwie i wszystko widzieli. Dokonali tego, czego nie uda\u0142o si\u0119 dokona\u0107 Tatarom, Turkom i czerni Chmielnickiego. Oni, bli\u017csi i dalsi s\u0105siedzi mieszka\u0144c\u00f3w kres\u00f3w narodowo\u015bci polskiej, zniszczyli ich siedziby ogniem i odebrali im \u017cycie karabinem, bagnetem i no\u017cem (…). Nienawi\u015b\u0107 ta wzbiera\u0142a podsk\u00f3rnie, jak podziemna rzeka, latami, aby nagle wydosta\u0107 si\u0119 na powierzchni\u0119 i zala\u0107 ziemi\u0119 kresow\u0105, niczym pow\u00f3d\u017a burz\u0105ca wszelkie tamy moralno\u015bci i wyobra\u017ani” (1).<\/p>\r\n

Mimo wszystko w czasie dwudziestolecia mi\u0119dzywojennego wsp\u00f3\u0142istnienie Polak\u00f3w z Ukrai\u0144cami, by\u0142y wzgl\u0119dnie normalne. Oko\u0142o 1938 roku stosunki polsko-ukrai\u0144skie zacz\u0119\u0142y si\u0119 psu\u0107. Ukrai\u0144cy urz\u0105dzali odt\u0105d oddzielne zabawy i tworzyli w\u0142asne organizacje.<\/p>\r\n

W raz z wybuchem II wojny \u015bwiatowej nadesz\u0142o z\u0142o. Po 17 wrze\u015bnia 1939 roku, kiedy to armia radziecka wkroczy\u0142a do Polski ju\u017c nic nie by\u0142o takie same. Od tego te\u017c czasu drastycznie nasili\u0142y si\u0119 prze\u015bladowania ludno\u015bci polskiej ze strony Ukrai\u0144c\u00f3w. Polacy bali si\u0119 wychodzi\u0107 z domu, a do ko\u015bcio\u0142a udawali si\u0119 drog\u0105 okr\u0119\u017cn\u0105. Dzia\u0142o si\u0119 tak mimo, \u017ce 21 wrze\u015bnia do Buszcza przyjechali przedstawiciele radzieckiej w\u0142adzy oznajmiaj\u0105c, i\u017c nie b\u0119dzie \u017cadnej „samoistnej Ukrainy”, a Ukrai\u0144ska Socjalistyczna Republika Radziecka, w kt\u00f3rej ka\u017cdy cz\u0142owiek jest r\u00f3wny. Co ciekawe aresztowano wtedy wi\u0119kszych ukrai\u0144skich prowodyr\u00f3w.<\/p>\r\n

Pierwsza napa\u015b\u0107 na Polak\u00f3w zamieszkuj\u0105cych okolice wsi Buszcze zosta\u0142a zaplanowana na noc z 18 na 19 wrze\u015bnia 1938 roku. Mieszka\u0144c\u00f3w uratowa\u0142 wtedy przeje\u017cd\u017caj\u0105cy szwadron kawalerii polskiej udaj\u0105cy si\u0119 do Buszcza. Nast\u0119pnego dnia jednak ca\u0142e wojsko odjecha\u0142o, a wraz z nimi wszyscy okoliczni policjanci. Niemal natychmiast po tym banda Ukrai\u0144c\u00f3w ze wsi Potoczany oraz Wierzbowa uzbrojona w siekiery, kosy i wid\u0142y wtargn\u0119\u0142a do Buszcza pl\u0105druj\u0105c budynki u\u017cyteczno\u015bci publicznej. Cz\u0119\u015b\u0107 Polak\u00f3w ukry\u0142a si\u0119, pozostali byli zaskoczeni atakiem. Szcz\u0119\u015bliwie wtedy jeszcze nikt nie zgin\u0105\u0142.<\/p>\r\n

W pobliskiej wsi \u017buk\u00f3w oddalonej o 8 kilometr\u00f3w na po\u0142udniowy wsch\u00f3d od Buszcza banderowcy napadli na 8 \u015bpi\u0105cych w stodole \u017co\u0142nierzy polskich. Rabuj\u0105c im wcze\u015bniej amunicj\u0119 wszystkich zamordowali. W Hinowicach, w okolicy dworca kolejowego mia\u0142 miejsce kolejny napad.<\/p>\r\n

Maszynista polskiego poci\u0105gu przewo\u017c\u0105cego jednym wagonem \u017co\u0142nierzy polskich zauwa\u017cy\u0142 rozkr\u0119con\u0105 szyn\u0119. Zatrzyma\u0142 poci\u0105g. Po chwili w stron\u0119 Polak\u00f3w posypa\u0142 si\u0119 grad kul. Wybuch\u0142 po\u017car. Od po\u0142udnia ch\u0142opi ukrai\u0144scy z pobliskiej wsi \u0141apszyny biegli boso w kierunku polskich \u017co\u0142nierzy trzymaj\u0105c wid\u0142y i pistolety w r\u0119kach. Polacy odparli atak maj\u0105c przy tym jednak du\u017co szcz\u0119\u015bcia. Pojawi\u0142y si\u0119 bowiem dwie grupy Ukrai\u0144c\u00f3w ubranych w polskie mundury, kt\u00f3re w wyniku nieporozumienia odstraszy\u0142y innych napastnik\u00f3w. Jak wspomina\u0142 jeden z \u015bwiadk\u00f3w banderowc\u00f3w by\u0142o oko\u0142o 800. P\u00f3\u017aniej Polacy naprawili tory i udali si\u0119 poci\u0105giem do Brze\u017can. By\u0142 to ostatni polski sk\u0142ad kolejowy z \u017co\u0142nierzami kursuj\u0105cy po linii kolejowej Lw\u00f3w-Brze\u017cany. Banda, kt\u00f3ra napad\u0142a na poci\u0105g prawdopodobnie tego samego dnia zamordowa\u0142a trzyosobow\u0105 polsk\u0105 rodzin\u0119 w \u017bukowie.<\/p>\r\n

W pobli\u017cu szosy \u0142\u0105cz\u0105cej Buszcze z Dryszowem Ukrai\u0144cy zamordowali nieznan\u0105 grup\u0119 \u017co\u0142nierzy polskich nie posiadaj\u0105cych broni. Wyprowadzili Polak\u00f3w w g\u0142\u0105b pobliskiego lasu i zmusili do kopania do\u0142\u00f3w. P\u00f3\u017aniej kazano Polakom, by ci wieszali si\u0119 wzajemnie, a nast\u0119pnie koledzy, koleg\u00f3w wrzucali do le\u015bnych grob\u00f3w tam gdzie wcze\u015bniej chowano padni\u0119te byd\u0142o. Ostatnich grzebali ju\u017c sami banderowcy. Wsz\u0119dzie, gdzie tylko si\u0119 da\u0142o Ukrai\u0144cy \u0142apali polskich \u017co\u0142nierzy wracaj\u0105cych z frontu. Grzebano ich w wcze\u015bniej przygotowanych do\u0142ach, kt\u00f3re nast\u0119pnie maskowano, by nikt w przysz\u0142o\u015bci nie wiedzia\u0142, co kryj\u0105.<\/p>\r\n

10 lutego 1940 roku na stacji kolejowej w Buszczu pod dow\u00f3dztwem wojsk NKWD bez wcze\u015bniejszej zapowiedzi gromadzono transporty ludno\u015bci sprowadzone z okolicznych wsi, kt\u00f3re nast\u0119pnie wywo\u017cono na Syberi\u0119. Ludno\u015b\u0107 do Buszcza zwo\u017cona by\u0142a na saniach. Pawe\u0142 Czerniecki (nie\u017cyj\u0105cy ju\u017c mieszkaniec Rac\u0142awic \u015al\u0105skich) wspomina\u0142, \u017ce owej lutowej nocy wywieziono w nieogrzewanych wagonach 102 osoby w tym 30 dzieci. Ludzie umierali w czasie podr\u00f3\u017cy, lub zaraz po tym jak trafili na miejsce zes\u0142ania.<\/p>\r\n

Pocz\u0105wszy od roku 1941 wszystkie urz\u0119dy w Buszczu obsadzone by\u0142y ju\u017c przez Ukrai\u0144c\u00f3w. Prze\u015bladowania jeszcze bardziej si\u0119 nasili\u0142y. Na Polak\u00f3w na ka\u017cdym kroku czeka\u0142o niebezpiecze\u0144stwo. Je\u017ad\u017acy Apokalipsy (tak banderowc\u00f3w nazwa\u0142 W\u0142adys\u0142aw \u017bo\u0142nowski, autor ksi\u0105\u017cki opisuj\u0105cej tragiczne wydarzenia w Buszczu) byli gotowi walczy\u0107 o „swoj\u0105 Ukrain\u0119”. „Si\u0142y ludzkie i diabelskie po\u0142\u0105czy\u0142y si\u0119 w czynieniu z\u0142a” (1).<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

S\u0105siad mordowa\u0142 s\u0105siada<\/h4>\r\n

Fala banderowskich mord\u00f3w rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w pobliskich Szumlanach. Ukrai\u0144cy zamordowali 30 listopada 3 Polak\u00f3w. Miesi\u0105c p\u00f3\u017aniej wtargn\u0119li do kilku dom\u00f3w w tej wsi i zastrzelili 7 os\u00f3b.<\/p>\r\n

Pewnego dnia po zako\u0144czonej niedzielnej Mszy \u015aw. grupa m\u0119\u017cczyzn z Buszcza rozpocz\u0119\u0142a przygotowania do obrony ludno\u015bci polskiej. 18 ochotnik\u00f3w podzieli\u0142o si\u0119 i zobowi\u0105za\u0142o si\u0119 do czuwania ka\u017cdej nocy. M\u0119\u017cczy\u017ani czuwali w wybranych domach, z kt\u00f3rych rysowa\u0142a si\u0119 dobra widoczno\u015b\u0107 na okolic\u0119.<\/p>\r\n

P\u00f3\u017anym wieczorem 22 stycznia 1944 roku miejscem mord\u00f3w sta\u0142o si\u0119 Buszcze. Nad najwy\u017cszym wzniesieniem okolicy pojawi\u0142y si\u0119 wybuchaj\u0105ce race koloru czerwonego. By\u0142 to sygna\u0142 do rozpocz\u0119cia napa\u015bci na Polak\u00f3w.<\/p>\r\n

Banderowcy do Buszcza wje\u017cd\u017cali na saniach. Dobrze wiedzieli, w kt\u00f3rych domach mieszkaj\u0105 Polacy, poniewa\u017c przy ka\u017cdym z nich sta\u0142 Ukrainiec wskazuj\u0105cy, gdzie atakowa\u0107. Miejscowo\u015b\u0107 zosta\u0142a otoczona. Mieszka\u0144cy zorientowali si\u0119 o co chodzi, kiedy wracali do dom\u00f3w z zako\u0144czonych w\u0142a\u015bnie nieszpor\u00f3w.<\/p>\r\n

To, co dzia\u0142o si\u0119 tej straszliwej nocy opisali Ci, kt\u00f3rzy cudem prze\u017cyli.<\/p>\r\n

Franciszka Zamojska wspomnia\u0142a, \u017ce wieczorem 22 stycznia zobaczy\u0142a przed domem sanie i ciemne postacie. Krzykn\u0119\u0142a do m\u0119\u017ca „B\u00f3j si\u0119 Boga, banderowcy!”. Chwil\u0119 potem rozleg\u0142y si\u0119 gro\u017aby i krzyki, by otworzy\u0107 drzwi. M\u0105\u017c Franciszki chwyci\u0142 strzelb\u0119 i wysun\u0105\u0142 j\u0105 przez otw\u00f3r w drzwiach, po czym odda\u0142 strza\u0142 zabijaj\u0105c jednego z Ukrai\u0144c\u00f3w. Banderowcy opu\u015bcili okolice tego domu, gdy\u017c w ich kierunku posypa\u0142 si\u0119 grad kuli od strony innego gospodarstwa. By\u0142 to jedyny tak odwa\u017cny i skuteczny przypadek polskiej obrony.<\/p>\r\n

W chwili kiedy Ukrai\u0144cy opuszczali gospodarstwo Zamojskich rozleg\u0142a si\u0119 seria strza\u0142\u00f3w dobiegaj\u0105ca z okolicy ko\u015bcio\u0142a. Miejscowy proboszcz ks. Filip Zaj\u0105c cudem unikn\u0105\u0142 wtedy \u015bmierci. S\u0142ysz\u0105c, co dzieje si\u0119 w jego miejscowo\u015bci wybieg\u0142 z plebanii, w samej nocnej koszuli i uda\u0142 si\u0119 w pobli\u017ce rzeki gdzie znalaz\u0142 schronienie. Banderowcy musieli jednak go zauwa\u017cy\u0107, poniewa\u017c zosta\u0142 wtedy postrzelony w r\u0119k\u0119. Jego bia\u0142e ubranie zla\u0142o si\u0119 z \u015bniegiem i pewnie dlatego napastnicy nie mogli go odnale\u017a\u0107 i dobi\u0107.<\/p>\r\n<\/div>\r\n

<\/p>\r\n

\r\n

Zamordowana Agafia Zamojska. W d\u0142oniach trzyma obrazek matki Boskiej oraz r\u00f3\u017caniec. Nie wiadomo<\/em><\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Czterech m\u0142odych m\u0119\u017cczyzn nie mia\u0142o tyle szcz\u0119\u015bcia. Pr\u00f3bowali schroni\u0107 si\u0119 w buszczeckim ko\u015bciele, gdzie znajdowa\u0142a si\u0119 ukryta bro\u0144. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce ko\u015bci\u00f3\u0142 jest zamkni\u0119ty. Wcze\u015bniej mieszka\u0144cy ustalili, \u017ce klucze do ko\u015bcio\u0142a b\u0119d\u0105 znajdowa\u0142y si\u0119 na plebanii. Wiedz\u0105c to m\u0119\u017cczy\u017ani udali si\u0119 tam. Jak si\u0119 okaza\u0142o by\u0142a to ich ostatnia droga. Na placu przyko\u015bcielnym zastrzelony seri\u0105 z automatu zosta\u0142 Antoni Zamojski (30 lat). Trzem pozosta\u0142ym: Janowi Zamojskiemu (19 lat), Miko\u0142ajowi Ko\u015bci\u00f3w (32 lata) oraz Franciszkowi Ska\u0142ubie (15 lat) uda\u0142o si\u0119 wbiec na plebani\u0119 i ukry\u0107 w kominie. Tam jednak mordercy wdarli si\u0119 i wszystkich zastrzelili. Nast\u0119pnego dnia wyci\u0105gni\u0119to ich martwych i czarnych od sadzy.<\/p>\r\n

Pewna mieszkanka twierdzi\u0142a p\u00f3\u017aniej, i\u017c Polak\u00f3w znalezionych w kominie nie zabili Ukrai\u0144cy, ale Niemcy. Zaprzeczy\u0142 temu niemiecki oficer, kt\u00f3ry zobaczywszy \u0142uski od naboj\u00f3w udowodni\u0142, i\u017c nie strzelano z niemieckiego karabinu.<\/p>\r\n

J\u00f3zefa Gajshajmer wspomnia\u0142a, \u017ce ukrywaj\u0105c si\u0119 przed banderowcami na strychu s\u0142ysza\u0142a straszliwe krzyki swojej szesnastoletniej s\u0105siadki Anny Matejowskiej. Na drugi dzie\u0144 okaza\u0142o si\u0119, \u017ce banderowcy po wkroczeniu do jej domu nie mogli znale\u017a\u0107 gospodarza. Ca\u0142\u0105 swoj\u0105 z\u0142o\u015b\u0107 skierowali na Ann\u0119, kt\u00f3ra w ostatniej chwili pr\u00f3bowa\u0142a wydosta\u0107 si\u0119 przez okno.<\/p>\r\n

Mordercy dopadli j\u0105 na parapecie. Rozbili okno po czym przebijali jej cia\u0142o kawa\u0142kami szk\u0142a i bagnetami. Rozpruli brzuch po czym obci\u0119li jej piersi i po\u0142amali r\u0119ce. Martw\u0105 pozostawili przewieszon\u0105 przez okno. Wyb\u00f3r tego domu nie by\u0142 przypadkowy, poniewa\u017c ojciec Anny by\u0142 wcze\u015bniej polskim sekretarzem gminy.<\/p>\r\n

Jan J\u00f3zef Zamojski, kt\u00f3ry w chwili napadu nie by\u0142 w swoim domu i cudem ocala\u0142 wspomina\u0142, co zosta\u0142 po powrocie. Na ziemi le\u017ca\u0142a zabita od cios\u00f3w bagnetem matka, kt\u00f3ra chwil\u0119 przed \u015bmierci\u0105 zdo\u0142a\u0142a krzykn\u0105\u0107 tylko „Matko Boska”. Obok niej le\u017ca\u0142a siostra Marynia zabita seri\u0105 z automatu. Napad cudem prze\u017cy\u0142a tylko m\u0142oda siostra Kasia, kt\u00f3ra opowiedzia\u0142a, co widzia\u0142a. Banderowcy mieli ju\u017c j\u0105 na muszce jednak ostatecznie zrezygnowali z oddania strza\u0142u.<\/p>\r\n

Tekla Kufli\u0144ska by\u0142a \u015bwiadkiem, jak zamordowano jej ojca. Umiera\u0142 on kilka godzin na jej oczach. Banderowcy zapukali do drzwi. Ojciec Tekli my\u015bla\u0142, \u017ce to s\u0105siedzi i otworzy\u0142. Napastnicy weszli do \u015brodka. Jeden z nich zapyta\u0142 si\u0119, „kt\u00f3ry to”, a drugi odpowiedzia\u0142 „ten” wskazuj\u0105c na Polaka. Chwil\u0119 po tym rozleg\u0142 si\u0119 strza\u0142. Ranny ojciec Tekli poprosi\u0142, by po\u0142o\u017cy\u0107 go na \u0142\u00f3\u017cko. Rodzina stara\u0142a si\u0119 za wszelk\u0105 cen\u0119 zatamowa\u0107 rany jednak po kilku godzinach ojciec wsta\u0142, rozejrza\u0142 si\u0119 po mieszkaniu, powiedzia\u0142 „chcieli mojej krwi, to j\u0105 wypili” i zmar\u0142.<\/p>\r\n

Genowefa Gawron us\u0142ysza\u0142a strza\u0142y w pobli\u017cu ko\u015bcio\u0142a, a chwil\u0119 p\u00f3\u017aniej pukanie do swoich drzwi. Jej babcia natychmiast krzykn\u0119\u0142a do syna Stanis\u0142awa, by schowa\u0142 si\u0119 pod \u0142\u00f3\u017cko, a nie do pieca, gdzie na pewno zajrz\u0105 banderowcy. Ten w panice mimo wszystko schowa\u0142 si\u0119 do komina. Chwil\u0119 p\u00f3\u017aniej pu\u015bci\u0142y zamki w drzwiach.<\/p>\r\n

Banderowcy uderzyli babci\u0119 Genowefy tak, \u017ce tej wypad\u0142y z\u0119by. P\u00f3\u017aniej oddali w jej kierunku strza\u0142. Sta\u0142o si\u0119 tak, dlatego, \u017ce krzykn\u0119\u0142a „Matko Boska Buszczecka, ratuj nas”. Banderowcy celuj\u0105c w matk\u0119 Genowefy, kt\u00f3ra trzyma\u0142a j\u0105 w\u00f3wczas na r\u0119kach pytali si\u0119, gdzie s\u0105 m\u0119\u017cczy\u017ani? Matka sprytnie odpowiedzia\u0142a, \u017ce jeszcze wiecz\u00f3r i dlatego nie zd\u0105\u017cyli wr\u00f3ci\u0107.<\/p>\r\n

Banderowcy przeszukali ca\u0142e mieszkanie, w tym \u0142\u00f3\u017cko, ale do komina jakim\u015b cudem nie zagl\u0105dn\u0119li. Tym sposobem Stanis\u0142aw unikn\u0105\u0142 \u015bmierci. Napastnicy wychodz\u0105c uderzali matk\u0119 Genowefy kolb\u0105 pistoletu w g\u0142ow\u0119 tak, \u017ce ta razem z c\u00f3rk\u0105 upad\u0142a na ziemi\u0119.<\/p>\r\n

W domu rodziny Zamojskich banderowcy strzelili do m\u0142odej matki trzymaj\u0105cej dziecko. Ta mimo ran zdo\u0142a\u0142a powsta\u0107 i po\u0142o\u017cy\u0107 syna na tapczanie. Chwil\u0119 p\u00f3\u017aniej Ukrai\u0144cy strzelili do niej po raz kolejny i umar\u0142a.<\/p>\r\n

Ofiar\u0105 Banderowc\u00f3w sta\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c znany polski lekarz Jan Za\u0142uczkowski. Banderowcy wtargn\u0119li do jego domu i zabili go strza\u0142em w g\u0142ow\u0119. Jan Za\u0142uczkowski znany by\u0142 przez Polak\u00f3w jak i Ukrai\u0144c\u00f3w jako uczciwy cz\u0142owiek lecz\u0105cy wszystkich niezale\u017cnie od narodowo\u015bci.<\/p>\r\n

Po kilku godzinach banderowcy zebrali si\u0119 przy g\u0142\u00f3wnej drodze, wsiedli na sanie i po tym, jak rozb\u0142ys\u0142a czerwona flara odjechali w kierunku miejscowo\u015bci Szumlany, Poruczyn, Dryszczowa i Stryhajce.<\/p>\r\n

Rankiem po straszliwej nocy Polacy szukali os\u00f3b, kt\u00f3rym uda\u0142o si\u0119 prze\u017cy\u0107. Pojawi\u0142 si\u0119 w Buszczu miejscowy so\u0142tys Wasyl Kucaj. W raz z Ukrai\u0144cami chodzi\u0142 po wszystkich domach przekazuj\u0105c wyrazy wsp\u00f3\u0142czucia. Tak naprawd\u0119 sprawdza\u0142, kto zgin\u0105\u0142, a ile os\u00f3b usz\u0142o z \u017cyciem.<\/p>\r\n

Transport kilkunastu \u017co\u0142nierzy niemieckich wraz z doktorem szpitala w Brze\u017canach Stefanem Bili\u0144skim i sanitariuszem J\u00f3zefem Bereziukiem dotar\u0142 do Buszcza z samego rana. Wed\u0142ug relacji \u015bwiadk\u00f3w \u017co\u0142nierze niemieccy zap\u0142akali po tym, jak zobaczyli spalone domy i zamordowanych w bestialski spos\u00f3b Polak\u00f3w.<\/p>\r\n

Lekarze kilkunastu osobom udzielili pomocy. Niemcy kazali rannych wozi\u0107 do odleg\u0142ego o 25 kilometr\u00f3w szpitala z Brze\u017canach saniami tak, by doktor Bili\u0144ski m\u00f3g\u0142 pracowa\u0107 spokojnie na miejscu.<\/p>\r\n

„Rano po strasznej nocy \u017cywi op\u0142akiwali pomordowanych i pospiesznie robili trumny” (1). W buszczeckim ko\u015bciele odby\u0142 si\u0119 pogrzeb 28 zamordowanych, pochowanych w 20 trumnach. Nabo\u017ce\u0144stwo odprawia\u0142o 3 ksi\u0119\u017cy. Nast\u0119pnie trumny u\u0142o\u017cono na saniach i udano si\u0119 w kierunku cmentarza.<\/p>\r\n

Cz\u0119\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w nie mog\u0142a by\u0107 na pogrzebie. Wszyscy pakowali, co tylko mogli chc\u0105c jak najszybciej wyjecha\u0107 do Brze\u017can lub do Lwowa. Kilka rodzin zdecydowa\u0142o si\u0119 pozosta\u0107 jeszcze kilka dni, by za\u0142atwi\u0107 urz\u0119dowe formalno\u015bci.<\/p>\r\n

Jedna z by\u0142ych mieszkanek Buszcza wspomnia\u0142a, \u017ce kiedy za\u0142atwia\u0142a urz\u0119dow\u0105 spraw\u0119 u w\u00f3jta us\u0142ysza\u0142a od niego s\u0142owa \u017calu z powodu \u015bmierci doktora Za\u0142uczkowskiego. \u00d3w Ukrainiec zarzeka\u0142 si\u0119, \u017ce nie mogli tego zrobi\u0107 banderowcy. Chwil\u0119 p\u00f3\u017aniej uda\u0142 si\u0119 do izby, gdzie trwa\u0142a huczna zabawa. S\u0142ycha\u0107 by\u0142o ukrai\u0144skie \u015bpiewy i toasty.<\/p>\r\n

Ci, kt\u00f3rzy prze\u017cyli bali si\u0119, poniewa\u017c istnia\u0142a gro\u017aba, \u017ce mordercy wr\u00f3c\u0105. Tak te\u017c si\u0119 sta\u0142o.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Mordowali raz, a potem zn\u00f3w wr\u00f3cili<\/h4>\r\n

Nie min\u0119\u0142a godzina, a pojawili si\u0119 \u017co\u0142nierze Niemieccy oznajmiaj\u0105c, i\u017c uda\u0142o im si\u0119 z\u0142apa\u0107 i zastrzeli\u0107 morderc\u0119.<\/p>\r\n

By\u0142 nim m\u0142ody, ubrany w niemiecki mundur m\u0119\u017cczyzna. \u017bo\u0142nierze obserwowali z okna swojej siedziby zamachowca, kt\u00f3ry podbieg\u0142 do doktora, odda\u0142 strza\u0142 i natychmiast uciek\u0142. Reakcja Niemc\u00f3w by\u0142a bardzo szybka, poniewa\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich w tym najbardziej znani oficerowie wermachtu leczyli si\u0119 u Bili\u0144skiego. Cia\u0142o lekarza jak i jego mordercy z\u0142o\u017cono obok siebie w szpitalnej trupiarni. Dla rodziny mordercy jak i jego znajomych nasta\u0142y straszne czasy. Podobno kto\u015b zamordowa\u0142 kilka os\u00f3b z ich bliskiego otoczenia.<\/p>\r\n

W szpitalu w Brze\u017canach zosta\u0142 tylko jeden lekarz o nazwisku Danek. Nie nad\u0105\u017ca\u0142 z sprawowaniem opieki nad wszystkimi rannymi. Brakowa\u0142o banda\u017cy, lekarstw i r\u0105k do pracy.<\/p>\r\n

Banderowcy jeszcze przez kilka dni starali si\u0119 wy\u0142apywa\u0107 Polak\u00f3w, kt\u00f3rzy unikn\u0119li \u015bmierci podczas pierwszej napa\u015bci na Buszcze. Z\u0142apanych mordowano w okrutny spos\u00f3b.<\/p>\r\n

Piotra Zamojskiego zwi\u0105zano drutem i \u017cywcem wrzucono do jeziora gdzie uton\u0105\u0142. Mari\u0119 Zamojsk\u0105 zatrzymano na drodze, pobito i wrzucono do jeziora. Jej cia\u0142o wyp\u0142yn\u0119\u0142o 10 lat p\u00f3\u017aniej. Wtedy te\u017c j\u0105 pochowano. J\u00f3zefa Zamojskiego z matk\u0105 Mari\u0105 wi\u0119ziono w piwnicy so\u0142tysa z Buszcza kilka dni, gdzie zakatowano ich na \u015bmier\u0107. Znale\u017ali ich p\u00f3\u017aniej \u017co\u0142nierze radzieccy. Do podobnych mord\u00f3w dochodzi\u0142o tak\u017ce w okolicznych wioskach.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n<\/div>\r\n

<\/p>\r\n

\r\n

O\u0142tarz ko\u015bcio\u0142a w Buszczu, z kt\u00f3rego zosta\u0142 zdj\u0119ty obraz Matki Boskiej. Zdj\u0119cie wykonane prawdopodobnie jeszcze przed wybuchem II wojny \u015bwiatowej<\/em><\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

23 marca w pobliskiej wsi Wolice zamordowano 40 Polak\u00f3w. W Kuropatnikach zamordowano 22 m\u0119\u017cczyzn.<\/p>\r\n

Banderowcy znali nazwiska os\u00f3b, kt\u00f3rym uda\u0142o si\u0119 prze\u017cy\u0107. Ukrai\u0144cy dniami i nocami szukali ocala\u0142ych, a gdy nie mogli ich znale\u017a\u0107 mordowali najbli\u017cszych.<\/p>\r\n

W Buszczu pozosta\u0142o jeszcze kilku polskich mieszka\u0144c\u00f3w. Nie mieszkali oni jednak ju\u017c w swoich domach, ale w ko\u015bciele, do kt\u00f3rego wchodzili przez zakrysti\u0119. G\u0142\u00f3wna brama zosta\u0142a zaryglowana i dobrze zabezpieczona. Za ni\u0105 u\u0142o\u017cono \u0142awki utrudniaj\u0105c dostanie si\u0119 do wn\u0119trza \u015bwi\u0105tyni.<\/p>\r\n

Podczas napadu ko\u015bci\u00f3\u0142 zosta\u0142 podpalony. Ogie\u0144 jednak nie zdo\u0142a\u0142 strawi\u0107 solidnych mur\u00f3w. Ocala\u0142 cudowny Obraz Matki Boskiej, kt\u00f3ry by\u0142 dla mieszka\u0144c\u00f3w wszystkim, co im pozosta\u0142o. Ka\u017cdego wieczoru modli si\u0119 za zamordowanych prosz\u0105c o w\u0142asne ocalenie. Nieustannie w wie\u017cy ko\u015bcielnej czuwali m\u0119\u017cczy\u017ani. Obserwowali oni, co dzieje si\u0119 w oko\u0142o ko\u015bcio\u0142a. Mieli przy sobie wcze\u015bniej ukryt\u0105 w \u015bwi\u0105tyni bro\u0144. Doro\u015bli k\u0142adli si\u0119 spa\u0107 na dole, a dzieci usypiano w wie\u017cy.<\/p>\r\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 by\u0142 wielokrotnie umacniany po wcze\u015bniejszych najazdach tatarskich czy tureckich. Przypomina\u0142 swojego rodzaju twierdz\u0119. W oko\u0142o znajdowa\u0142y si\u0119 otwory na lufy armatnie, a po bokach pokoje dla ca\u0142ych chroni\u0105cych si\u0119 rodzin. Cz\u0119\u015b\u0107 zabezpiecze\u0144 jednak wcze\u015bniej zdemontowano, bo nikt nie przypuszcza\u0142, \u017ce ludno\u015b\u0107 Polska b\u0119dzie zmuszona do obrony przed swoimi s\u0105siadami.<\/p>\r\n

Banderowcy zaatakowali ko\u015bci\u00f3\u0142 w marcu 1944 roku, dwa miesi\u0105ce po tym, jak dokonali w Buszczu pierwszych mord\u00f3w. Polacy dysponowali jednym karabinem Mauzer, butelkami z \u0142atwopalnym p\u0142ynem, granatami i kamieniami.<\/p>\r\n

Pierwszy atak zosta\u0142 bardzo szybko odparty. Drugi nast\u0105pi\u0142 kilka dni p\u00f3\u017aniej oko\u0142o p\u00f3\u0142nocy i skupi\u0142 si\u0119 na ostrzale wie\u017cy ko\u015bcielnej. Uniemo\u017cliwi\u0142o to obron\u0119 placu przyko\u015bcielnego. Dzi\u0119ki temu Ukrai\u0144com uda\u0142o si\u0119 wysadzi\u0107 bram\u0119 i wyrwa\u0107 j\u0105 z zawias\u00f3w. Wed\u0142ug jednego ze \u015bwiadk\u00f3w tamtych wydarze\u0144 ten wybuch by\u0142 tak silny, \u017ce deski z wyrwanej bramy dolecia\u0142y a\u017c do o\u0142tarza ko\u015bcielnego (30 metr\u00f3w).<\/p>\r\n

Oprawcy chcieli natychmiast wedrze\u0107 si\u0119 do \u015brodka \u015bwi\u0105tyni. Jeden z braci Zamojskich, kt\u00f3ry przebywa\u0142 na wie\u017cy szybko zbieg\u0142 na d\u00f3\u0142. Kryj\u0105c si\u0119 przed gradem kul zdo\u0142a\u0142 w biegaj\u0105cych banderowc\u00f3w rzuci\u0107 granatem. Ukrai\u0144cy padli martwi. Ostrza\u0142 ko\u015bcio\u0142a trwa\u0142 jednak jeszcze do godziny trzeciej w nocy. Polacy obronili si\u0119. \u015awi\u0105tynia ocala\u0142a, ale spali\u0142y si\u0119 wszystkie zabudowania w jej pobli\u017cu.<\/p>\r\n

Jeszcze przed tym napadem ko\u015bci\u00f3\u0142 zosta\u0142 odwiedzony przez mieszkanki Buszcza Franciszk\u0119 \u017bo\u0142nowsk\u0105 i jej c\u00f3rk\u0119 J\u00f3zef\u0119, kt\u00f3re wcze\u015bniej schroni\u0142y si\u0119 w Brze\u017canach. Obie kobiety wesz\u0142y do ko\u015bcio\u0142a przez zakrysti\u0119. Znalaz\u0142szy si\u0119 przed o\u0142tarzem g\u0142\u00f3wnym otworzy\u0142y tabernakulum. Znalaz\u0142y w \u015brodku z\u0142oty kielich z komuniami. Skarb schowa\u0142y pod kurtk\u0119 i uda\u0142y si\u0119 do siostry Franciszki – Jadwigi, u kt\u00f3rej w piwnicy sp\u0119dzi\u0142y noc.<\/p>\r\n

Nast\u0119pnego dnia Franciszka przebra\u0142a si\u0119 w najgorsze ubranie jakie posiada\u0142a podszywaj\u0105c si\u0119 pod \u017cebraczk\u0119. Z schowanym kielichem uda\u0142a si\u0119 do Brze\u017can id\u0105c lini\u0105 kolejow\u0105 z grup\u0105 podobnie ubranych kobiet.<\/p>\r\n

Kobiety zosta\u0142y zauwa\u017cone przez \u017candarmeri\u0119 niemieck\u0105. Do Franciszki podszed\u0142 jeden z wojskowych. Zobaczy\u0142, \u017ce na plecach niesie ona dziwny przedmiot. Przypuszczalnie odstraszy\u0142y go brudne ubrania i tylko przez nie dotkn\u0105 kielich\u00f3w. Przekonany, \u017ce to \u017cywno\u015b\u0107 pozwoli\u0142 kobietom i\u015b\u0107 dalej.<\/p>\r\n

Franciszka po przybyciu do Brze\u017can natychmiast zanios\u0142a uratowany skarb do miejscowych ksi\u0119\u017cy. Sprowadzony ksi\u0105dz Zaj\u0105c kiedy zobaczy\u0142 ocala\u0142y kielich i kl\u0119cz\u0105cego przed nim innego kap\u0142ana r\u00f3wnie\u017c ukl\u0105k\u0142 i zap\u0142aka\u0142. By\u0142 z\u0142y na siebie, i\u017c nie przysz\u0142o mu do g\u0142owy, by samemu zabra\u0107 kielich z buszczeckiego ko\u015bcio\u0142a. W obecno\u015bci wielu ksi\u0119\u017cy odprawione zosta\u0142o specjalne nabo\u017ce\u0144stwo.<\/p>\r\n

Po drugim, marcowym ataku na Polak\u00f3w ukrywaj\u0105cych si\u0119 w buszczeckim ko\u015bciele przyszed\u0142 kolejny atak. Tym razem w Wielki Pi\u0105tek, 7 kwietnia 1944 roku. Tego dnia podpalono wszystkie polskie zabudowania Buszcza. Podpalano tak\u017ce wszystkie \u017cywe zwierz\u0119ta. Ich przera\u017caj\u0105cy krzyk s\u0142ycha\u0107 by\u0142o w najdalszych zak\u0105tkach miejscowo\u015bci.<\/p>\r\n

Wtedy w Buszczu musia\u0142o pozosta\u0107 ju\u017c niewielu Polak\u00f3w. W sobot\u0119 8 kwietnia kolejny raz podpalono ko\u015bci\u00f3\u0142 oraz plebani\u0119. Spali\u0142 si\u0119 drewniany dach ko\u015bcio\u0142a, dwie wie\u017ce, a ogie\u0144 stopi\u0142 dwa dzwony. Przetrwa\u0142y tylko pot\u0119\u017cne mury maj\u0105ce oko\u0142o 2 metry grubo\u015bci. P\u00f3\u017aniej okaza\u0142o si\u0119, \u017ce cudem ocala\u0142 znajduj\u0105cy si\u0119 nadal w \u015brodku obraz Matki Boskiej.<\/p>\r\n

\u015awiadkowie, kt\u00f3rzy widzieli ko\u015bci\u00f3\u0142 po tym, jak ten zosta\u0142 podpalony wspominaj\u0105, \u017ce ogie\u0144 dotar\u0142 w miejsce, w kt\u00f3rym wisia\u0142 cudowny obraz. Nadpalona zosta\u0142a jego rama, ale wizerunek Matki Boskiej dziwnym trafem pozosta\u0142 nienaruszony.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

<\/p>\r\n

 Spalony ko\u015bci\u00f3\u0142 buszczecki<\/em><\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Dowiedzieli si\u0119 o tym buszczanie przebywaj\u0105cy w Brze\u017canach. Postanowiono zorganizowa\u0107 grup\u0119 kilku os\u00f3b, kt\u00f3ra odwa\u017cy si\u0119 uda\u0107 do Buszcza po ocala\u0142y obraz. Zg\u0142osili si\u0119: Franciszka i J\u00f3zefa \u017bo\u0142nowskie, ks. Dziekan \u0141a\u0144cucki oraz niemiecki kapitan Wehrmachtu Franc George Moravec. Pocz\u0105tkowo obecno\u015b\u0107 Niemca rodzi\u0142a wiele w\u0105tpliwo\u015bci. Z czasem okaza\u0142o si\u0119 jednak, \u017ce jest on nie tylko mi\u0142o\u015bnikiem sztuki, ale tak\u017ce g\u0142\u0119boko wierz\u0105cym katolikiem. Oficerowi jeszcze w styczniu 1944 roku po pierwszym ukrai\u0144skim napadzie o obrazie opowiada\u0142 ks. Zaj\u0105c.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

<\/p>\r\n

 Ko\u015bci\u00f3\u0142 w miejscowo\u015bci Buszcze powiat Brze\u017cany, wojew\u00f3dztwo Tarnopolskie po napadzie band UPA<\/em><\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Ostatecznie po obraz pr\u00f3cz niemieckiego oficera uda\u0142a si\u0119 J\u00f3zefa \u017bo\u0142nowska, ks. Zaj\u0105c oraz J\u00f3zef Bereziuk, kt\u00f3ry mieszka\u0142 w pobliskich Hinowicach. Ekipa wyruszy\u0142a spod szpitala saniami ci\u0105gni\u0119tymi przez konie. W ostatniej chwili do\u0142\u0105czy\u0142o do nich dwoje os\u00f3b pracuj\u0105cych w szpitalu, kt\u00f3rzy wraz z dodatkowym \u017co\u0142nierzem niemieckim mieli chroni\u0107 transport.<\/p>\r\n

Do Buszcza dojechali w po\u0142udnie. Uda\u0142o im si\u0119 odczepi\u0107 obraz Matki Boskiej i u\u0142o\u017cy\u0107 go na saniach. Razem z nim zabrano Obraz Zwiastowania Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny, kt\u00f3ry u\u017cywany by\u0142 jako zas\u0142ona cudownego obrazu. Z pobliskiej plebanii zabrali 3 skrzynie z ocala\u0142ymi dokumentami i ksi\u0119gami. Tylko te materia\u0142y nie zosta\u0142y rozkradzione i zniszczone przez banderowc\u00f3w w trakcie pl\u0105drowania obiektu.<\/p>\r\n

Wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce cudowny obraz zostanie uratowany. Jednak w drodze powrotnej grupa zosta\u0142a zatrzymana do kontroli przez Gestapo.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Ocali\u0142a ich Matka Boska Buszczecka<\/h4>\r\n

Po przygotowaniu transportu z cudownym obrazem ruszono w drog\u0119 powrotn\u0105 z Buszcza do Brze\u017can. Droga ta by\u0142a bardzo niebezpieczna. Grupa os\u00f3b transportuj\u0105ca obraz zosta\u0142a zatrzymana przez Gestapo. Zainteresowa\u0142 ich przede wszystkim przewo\u017cony \u0142adunek. Niemiecki oficer wyt\u0142umaczy\u0142, \u017ce znalezione dzie\u0142a sztuki zabra\u0142 dla siebie z spalonego ko\u015bcio\u0142a. Przypuszczalnie gdyby nie obecno\u015b\u0107 Franca i jego do\u015b\u0107 wysoka pozycja w hierarchii wojskowej Gestapo natychmiast zarekwirowa\u0142oby przewo\u017cony \u0142adunek. Ostatecznie uda\u0142o si\u0119 obraz bezpieczne dowie\u015b\u0107 do Brze\u017can, gdzie by\u0142 przechowywany przez kilka miesi\u0119cy.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

<\/p>\r\n

 Ks. Filip Zaj\u0105c by\u0142 ostatnim polskim proboszczem Buszcza i pierwszym Rac\u0142awic \u015al\u0105skich. Zosta\u0142 pochowany przy rac\u0142awickim ko\u015bciele w pobli\u017cu Matki <\/em><\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Z czasem okaza\u0142o si\u0119, i\u017c ludno\u015b\u0107 polska zamieszkuj\u0105ca kresy wschodnie zostanie przewieziona na zach\u00f3d. Polacy wsiadaj\u0105c do wagon\u00f3w nie mieli poj\u0119cia, w kt\u00f3rym miejscu przyjdzie im wysi\u0105\u015b\u0107. Cz\u0119sto jedna rodzina jecha\u0142a kilkoma transportami. Tak by\u0142o w przypadku Franciszki i J\u00f3zefy \u017bo\u0142nowskich. Franciszka odes\u0142a\u0142a c\u00f3rk\u0119 wraz z cz\u0119\u015bci\u0105 rodziny pierwszym transportem i obieca\u0142a, \u017ce do\u0142\u0105czy do nich po tym jak uda si\u0119 zabra\u0107 ze sob\u0105 obrazy. Nie by\u0142o to \u0142atwe. Istnia\u0142o niebezpiecze\u0144stwo, i\u017c zostan\u0105 one przechwycone przez \u017co\u0142nierzy radzieckich.<\/p>\r\n

Ks. Zaj\u0105c przed udaniem si\u0119 na zach\u00f3d odwiedza\u0142 swoich by\u0142ych parafian. We wsi Wolica spotka\u0142 Jana Kinala i Stanis\u0142awa Kielarskiego. Opowiedzia\u0142 im o trudno\u015bciach zwi\u0105zanych z transportem obrazu. Znajomi ksi\u0119dza obiecali zaj\u0105\u0107 si\u0119 t\u0105 spraw\u0105. Razem z Leonem i Miko\u0142ajem Jank\u00f3w, Ignacym Maziakowskim i J\u00f3zefem Kurstoszem zrobili ogromne pud\u0142o z desek, w kt\u00f3rym schowali cenny \u0142adunek. Towarzyszy\u0142a im Franciszka \u017bo\u0142nowska.<\/p>\r\n

Ludno\u015b\u0107 do transportu zbiera\u0142a si\u0119 w miejscowo\u015bci Potutor oddalonej od Buszcza o 7 kilometr\u00f3w. Z pomoc\u0105 wypo\u017cyczonej furmanki obrazy uda\u0142o si\u0119 dostarczy\u0107 na dworzec kolejowy. Transport wyruszy\u0142 na zach\u00f3d.<\/p>\r\n

Poci\u0105g zatrzyma\u0142 si\u0119 w Mikulczycach ko\u0142o Zabrza. Wtedy pojawi\u0142a si\u0119 informacja, \u017ce dwie miejscowo\u015bci: Rac\u0142awice \u015al\u0105skie i Wierzch s\u0105 wolne. Ks. Zaj\u0105c wraz z mieszka\u0144cami Buszcza postanowi\u0142 przenie\u015b\u0107 si\u0119 w\u0142a\u015bnie tam. Potrzebne by\u0142y 3 wagony. Uda\u0142o si\u0119 je za\u0142atwi\u0107 w Urz\u0119dzie Repatriacji w czym du\u017cy udzia\u0142 mia\u0142 proboszcz. Transport nie trafi\u0142 jednak do Rac\u0142awic, a w okolice Brochowa ko\u0142o Wroc\u0142awia. Wtedy komunikacja kolejowa by\u0142a bardzo utrudniona, poniewa\u017c cofaj\u0105ce si\u0119 oddzia\u0142y niemieckie wysadza\u0142y linie kolejowe. Brakowa\u0142o maszynist\u00f3w, a sprowadzeni na te tereny kolejarze polscy nie do ko\u0144ca orientowali si\u0119 w przebiegu linii kolejowych.<\/p>\r\n

15 sierpnia 1945 roku (dzie\u0144 dawnego Odpustu w Buszczu) transport wyruszy\u0142 z Brochowa i dojecha\u0142 do Rac\u0142awic \u015al\u0105skich.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

<\/p>\r\n

Ods\u0142oni\u0119ta w 1996 roku tablica nawi\u0105zuje do najstraszniejszych w dziejach Buszcza chwil.  <\/em><\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w Buszcza pocz\u0105tkowo chcia\u0142o zamieszka\u0107 w Wierzchu, ale okaza\u0142o si\u0119, \u017ce niemal ca\u0142a lokalna ludno\u015b\u0107 przyj\u0119\u0142a obywatelstwo Polskie i nie b\u0119dzie wolnych do zasiedlenia dom\u00f3w. Miasteczko Rac\u0142awice \u015al\u0105skie praktycznie wszyscy niemieccy mieszka\u0144cy opu\u015bcili w marcu 1945 roku. Ostatecznie tam znalaz\u0142 si\u0119 obraz jak i spora liczba przyby\u0142ej ludno\u015bci. Ks. Zaj\u0105c odprawia\u0142 Msze \u015aw. w Wierzchu i Rac\u0142awicach. P\u00f3\u017aniej zosta\u0142 mianowany proboszczem Rac\u0142awic i na sta\u0142e przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do tej miejscowo\u015bci. Pocz\u0105wszy od 15 sierpnia 1946 roku obchodzono w Rac\u0142awicach \u015al\u0105skich odpust ku czci Wniebowzi\u0119tej Matki Boskiej. Dok\u0142adnie tak samo, jak wcze\u015bniej w Buszczu.<\/p>\r\n

By\u0142y to czasy, kiedy w\u0142adza ludowa szykanowa\u0142a ko\u015bci\u00f3\u0142. Pewnego razu (latem 1948 roku) na rac\u0142awickiej plebani zjawi\u0142a si\u0119 m\u0142oda para. Prosi\u0142a ona, by ks. Zaj\u0105c potajemnie pob\u0142ogos\u0142awi\u0142 ich zwi\u0105zek. Kiedy znale\u017ali si\u0119 wewn\u0105trz budynku ksi\u0105dz zosta\u0142 przez nich dotkliwie pobity. P\u00f3\u017aniej zachorowa\u0142. By\u0142 te\u017c wielokrotnie przes\u0142uchiwany przez antyko\u015bcielne w\u0142adze. Zmar\u0142 w 1951 roku, dwa dni po rac\u0142awickim Odpu\u015bcie. Zosta\u0142 pochowany przy ko\u015bciele.<\/p>\r\n

P\u00f3\u017aniejsi rac\u0142awiccy proboszczowie dbali, by kult obrazu nie wygas\u0142. Rok rocznie do Rac\u0142awic \u015al\u0105skich \u015bci\u0105ga\u0142y t\u0142umy pielgrzym\u00f3w z ca\u0142ej Polski na uroczysto\u015bci odpustowe. Byli to g\u0142\u00f3wnie byli mieszka\u0144cy kres\u00f3w wschodnich, a p\u00f3\u017aniej ich dzieci i wnukowie. Obraz Matki Bo\u017cej odnowiono w latach 70-tych. Wydano wtedy odezw\u0119 na ca\u0142y kraj z pro\u015bb\u0105 o poparcie prac renowacyjnych. Odezwa brzmia\u0142a: „Trzeba przywr\u00f3ci\u0107 obrazowi wspania\u0142\u0105 \u015bwietno\u015b\u0107 i blask. Taki, jakim niegdy\u015b promieniowa\u0142a tam daleko, na kresowym wzg\u00f3rzu”. Zebrano wtedy 100 tysi\u0119cy z\u0142otych. Prace konserwatorskie wykonali konserwatorzy z Krakowa. Podczas odpustu 15 sierpnia 1975 roku dokonano uroczystego ods\u0142oni\u0119cia odnowionego obrazu. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 os\u00f3b, kt\u00f3re w\u00f3wczas go widzia\u0142y p\u0142aka\u0142o.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

<\/p>\r\n

Obraz Matki Boskiej Buszczeckiej. Zdj\u0119cie wykonane w 1996 roku kiedy to \u015bwi\u0119towano 50-lecie pobytu obrazu w Rac\u0142awicach \u015al\u0105skich<\/em><\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

W tym czasie regularnie na uroczysto\u015bci odpustowe do Rac\u0142awic przybywa\u0142 Georg Franc. Wierzy\u0142 on, \u017ce dzi\u0119ki Matce z Buszcza prze\u017cy\u0142 wojn\u0119. W Rac\u0142awicach dzi\u0119kowa\u0142 za to, \u017ce po wojnie wiele lat m\u00f3g\u0142 cieszy\u0107 si\u0119 \u017cyciem w dobrym zdrowiu. Jego marzeniem by\u0142o, by do tej miejscowo\u015bci przyjecha\u0142 niemiecki ch\u00f3r i za\u015bpiewa\u0142 przed wizerunkiem Matki Boskiej. Przeszkodzi\u0142 temu og\u0142oszony stan wojenny. Jeszcze w latach 90-tych mo\u017cna by\u0142o go spotka\u0107 w Rac\u0142awicach. Zmar\u0142 kilka lat temu.<\/p>\r\n

Franciszka \u017bo\u0142nowska, dzi\u0119ki kt\u00f3rej obraz uchroni\u0142 si\u0119 od zniszczenia i przywieziony zosta\u0142 do Rac\u0142awic zmar\u0142a latem 1991 roku. Przed \u015bmierci\u0105 prosi\u0142a \u00f3wczesnego proboszcza ks. Kazimierza \u015awistka, by w soboty odprawiane by\u0142y nabo\u017ce\u0144stwa do Matki Bo\u017cej. W 1996 roku obchodzono uroczy\u015bcie 50 rocznic\u0119 przywiezienia obrazu do Rac\u0142awic. W miejscowym ko\u015bciele ods\u0142oni\u0119t\u0105 pami\u0105tkow\u0105 tablic\u0119, na kt\u00f3rej czytamy: „Pami\u0119ci ks. Filipa Zaj\u0105ca oraz zmar\u0142ych i zaginionych z parafii Buszcze”.<\/p>\r\n

Podczas tegorocznych uroczysto\u015bci odpustowych, kt\u00f3re odb\u0119d\u0105 si\u0119 ju\u017c za 2 dni jak zwykle nie zabraknie potomk\u00f3w by\u0142ych parafian z Buszcza. Uroczysta Suma Odpustowa zostanie odprawiona o godzinie 11. O godzinie 15 zostanie odprawiona specjalna Msza \u015aw. w intencji zamordowanych parafiach z Buszcza.<\/p>\r\n

Dzi\u015b w okolicy Buszcza po wi\u0119kszo\u015bci grob\u00f3w pomordowanych Polak\u00f3w nie ma ju\u017c \u015blad\u00f3w. Groby polskich kap\u0142an\u00f3w zosta\u0142y zbezczeszczone. Z kilku przyko\u015bcielnych krzy\u017cy zosta\u0142 prawdopodobnie jeden. Ju\u017c tylko buszczecki ko\u015bci\u00f3\u0142 przypomina o straszliwych wydarzeniach, jakie mia\u0142y miejsce w tej okolicy ponad 60 lat temu. Ze wschodu dochodz\u0105 jednak g\u0142osy o planowanej renowacji tego obiektu. Ma si\u0119 z nim znale\u017a\u0107 kopia obrazu Matki Boskiej, kt\u00f3ra w 1945 roku znalaz\u0142a sw\u00f3j nowym dom w Rac\u0142awicach \u015al\u0105skich.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Co sta\u0142o si\u0119 z ukrytym skarbem?<\/h4>\r\n

Pewne wydarzenie jakie rozegra\u0142o si\u0119 na wschodzie w 1975 roku mo\u017ce dowodzi\u0107, \u017ce w 1944 roku nie wszystko zosta\u0142o uratowane z Buszczeckiego ko\u015bcio\u0142a. Wtedy grupa elegancko ubranych Polak\u00f3w prawdopodobnie z okolic Krakowa uda\u0142a si\u0119 do spalonego ko\u015bcio\u0142a w Buszczu. \u015awiadek tamtych wydarze\u0144 – Ukrainiec, kt\u00f3ry podgl\u0105da\u0142, co dzieje si\u0119 wewn\u0105trz \u015bwi\u0105tyni zezna\u0142, \u017ce Polacy rozbili ocala\u0142y o\u0142tarz. Znale\u017ali wewn\u0105trz z\u0142ote naczynia liturgiczne. Wiadomo, jednak czego tak naprawd\u0119 szukali.<\/p>\r\n

W buszczeckim ko\u015bciele znajdowa\u0142a si\u0119 tajna skrytka, kt\u00f3rej miejsce znane by\u0142o tylko proboszczowi. W jej wn\u0119trzu przechowywano z\u0142ote, bezcenne figurki 12 aposto\u0142\u00f3w. Figurki te by\u0142y wystawiane tylko jeden, jedyny raz w roku. Umieraj\u0105c ks. Zaj\u0105c zabra\u0142 ze sob\u0105 do grobu tajemnic\u0119 ukrycia tych skarb\u00f3w. <\/p>\r\n

Autor tekstu: Stanis\u0142aw Stadnicki<\/strong><\/a><\/em><\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Bibliografia:<\/p>\r\n

    \r\n\t
  1. „Matka Boska Buszczecka i je\u017ad\u017acy Apokalipsy” – W. \u017bo\u0142nowski,<\/li>\r\n\t
  2. „Historia parafii Buszcze, historia, przybycie obrazu Matki Boskiej Buszczeckiej z Buszcza do Rac\u0142awic \u015al\u0105skich” – ks. Grzegorz Turczyn.<\/li>\r\n<\/ol>\r\n

     <\/p>\r\n

    \u0179r\u00f3d\u0142o: http:\/\/raclawice.net\/artykuly_9_mordy-dokonane-na-ludnosci-polskiej-zamieszkujacej-kresy-wschodnie-w-okolicy-miejscowosci-buszcze-powiat-brzezany.html<\/a><\/p>\r\n

     <\/p>\r\n<\/div>\r\n

     <\/h4>\r\n
    \r\n

     <\/h4>\r\n

    70 lat temu wieczorem 22 stycznia 1944 roku miejscem mord\u00f3w sta\u0142o si\u0119 Buszcze<\/strong><\/span><\/h2>\r\n

     <\/p>\r\n

    \r\n

    Gmina Buszcze \u2013 dawna gmina wiejska w powiecie brze\u017ca\u0144skim wojew\u00f3dztwa tarnopolskiego II Rzeczypospolitej. Buszcze by\u0142o r\u00f3wnie\u017c siedzib\u0105 gminy. Parafia Buszcze wraz z pobliskimi wsiami Kuropatniki, Szumlany, Dworce, Stryha\u0144ce, \u017buk\u00f3w, Potoczany nale\u017ca\u0142a do powiatu Brze\u017cany i le\u017ca\u0142a w dawnym wojew\u00f3dztwie tarnopolskim. By\u0142a to pi\u0119kna okolica z kameralnymi wzniesieniami, gdzie miejscowa ludno\u015b\u0107 skupiona w g\u0119sto po\u0142o\u017conych wsiach i ma\u0142ych miasteczkach wiod\u0142a spokojny \u017cywot. Okoliczne tereny zamieszkiwali przede wszystkim Polacy, Ukrai\u0144cy, Rusini i \u017bydzi trudni\u0105cy si\u0119 upraw\u0105 roli. Nikogo nie dziwi\u0142y mieszane ma\u0142\u017ce\u0144stwa czy domy, w kt\u00f3rych jednocze\u015bnie zamieszkiwa\u0142o kilka pokole\u0144. Buszcze by\u0142o znan\u0105 w okolicy parafi\u0105 z charakterystycznym, prawdopodobnie najstarszym na Podolu ko\u015bcio\u0142em, gdzie ka\u017cdego roku 15 sierpnia na odpust ku czci Wniebowst\u0105pienia Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny schodzili si\u0119 mieszka\u0144cy nie tylko z pobliskich wsi, ale i z miejscowo\u015bci po\u0142o\u017conych w odleg\u0142o\u015bci nawet kilkudziesi\u0119ciu kilometr\u00f3w. Szli piechot\u0105 rozpoczynaj\u0105c marsz poprzedniego dnia, by rankiem uczestniczy\u0107 we mszy \u015bwi\u0119tej. Po drodze spali u przychylnych gospodarzy. (\u2026) W Buszczu funkcjonowa\u0142a nowa szko\u0142a i \u015bwietlica, w kt\u00f3rej organizowano przedstawienia. Dzia\u0142a\u0142a orkiestra d\u0119ta oraz ch\u00f3r. Wielkim przedsi\u0119wzi\u0119ciem by\u0142a budowa du\u017cego Domu Polskiego, gdzie mie\u015bci\u0107 si\u0119 mia\u0142 Urz\u0105d Gminy, Policja, Poczta, Stra\u017c Po\u017carna oraz siedziba Organizacji Przysposobienia Wojskowego \u201eStrzelec\u201d. W Domu by\u0142a tak\u017ce sala widowiskowa mog\u0105ca pomie\u015bci\u0107 500 os\u00f3b, mleczarnia oraz sklep ko\u0142a rolniczego. (\u2026) Buszcze liczy\u0142o wtedy ponad tysi\u0105c mieszka\u0144c\u00f3w i by\u0142o w po\u0142owie zamieszkiwane przez Polak\u00f3w i Ukrai\u0144c\u00f3w.(\u2026) Bestialskie mordy, jakich dokona\u0142y bandy UPA na ludno\u015bci polskiej zamieszkuj\u0105cej Kresy Wschodnie by\u0142y kolejn\u0105, po niemieckiej i rosyjskiej napa\u015bci\u0105 skierowan\u0105 przeciwko Polakom. Kto wie, czy nie by\u0142 to najbardziej brutalny ze wszystkich przejaw agresji jakiej \u015bwiadkami i ofiarami stali si\u0119 nasi dziadkowie.<\/p>\r\n

    Napisa\u0142 w swoim artykule \u201eJe\u017ad\u017acy Apokalipsy\u201d Stanis\u0142aw Stadnicki<\/em>. [1]<\/p>\r\n

    […]<\/p>\r\n

    \u0179r\u00f3d\u0142o: Kresy Nasze Kresy (14.01.21)<\/span><\/p>\r\n

     <\/p>\r\n

    […]<\/p>\r\n

    \r\n

     <\/p>\r\n

    Jacek Boki<\/em><\/strong> – 22 Kwiecie\u0144 2023 r.<\/p>\r\n

    Ca\u0142o\u015b\u0107: Kresy we krwi – blogspot.com (22 kwietnia 2023)<\/a><\/p>\r\n<\/div>\r\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Parafia Buszcze wraz z pobliskimi wsiami Kuropatniki, Szumlany, Dworce, Stryha\u0144ce, \u017buk\u00f3w, Potoczany nale\u017ca\u0142a do powiatu Brze\u017cany i le\u017ca\u0142a w dawnym wojew\u00f3dztwie tarnopolskim. By\u0142a to pi\u0119kna okolica z kameralnymi wzniesieniami, gdzie miejscowa ludno\u015b\u0107 skupiona w g\u0119sto po\u0142o\u017conych wsiach i ma\u0142ych miasteczkach wiod\u0142a spokojny \u017cywot. Okoliczne tereny zamieszkiwali przede wszystkim Polacy, Ukrai\u0144cy, Rusini i \u017bydzi trudni\u0105cy si\u0119 […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[13],"tags":[132,65,17,59],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/140073"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=140073"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/140073\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":140115,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/140073\/revisions\/140115"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=140073"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=140073"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=140073"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}