{"id":139835,"date":"2023-04-12T07:27:48","date_gmt":"2023-04-12T11:27:48","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=139835"},"modified":"2023-04-12T07:27:48","modified_gmt":"2023-04-12T11:27:48","slug":"kiedy-przekuja-miecze-na-lemiesze-prof-stanislaw-bielen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=139835","title":{"rendered":"Kiedy przekuj\u0105 miecze na lemiesze? – Prof. Stanis\u0142aw Biele\u0144<\/em>"},"content":{"rendered":"
\r\n

Pa\u0144stwa s\u0105 usposobione wobec siebie konkurencyjnie, a nawet rywalizacyjnie. Stan niepewno\u015bci i wrogo\u015bci w stosunkach s\u0105siedzkich wyst\u0119puje cz\u0119\u015bciej w wielu miejscach na \u015bwiecie ni\u017c sta\u0142a przyja\u017a\u0144 i wzajemne zaufanie. Gdy mi\u0119dzy pa\u0144stwami dochodzi do konfliktu i starcia wojennego, ka\u017cda ze stron  ponosi kl\u0119sk\u0119 cywilizacyjn\u0105. <\/strong><\/p>\r\n

Teza Carla von Clausewitza  pokazuje, \u017ce wojna traktowana jako przed\u0142u\u017cenie polityki przy pomocy innych \u015brodk\u00f3w jest przede wszystkim kompromitacj\u0105 elit rz\u0105dz\u0105cych zwa\u015bnionych pa\u0144stw. To one maj\u0105 obowi\u0105zek broni\u0107 swojego dobrostanu i obywateli przed  zniszczeniem i \u015bmierci\u0105. Tymczasem swoj\u0105 nieudolno\u015bci\u0105, b\u0142\u0119dn\u0105 kalkulacj\u0105 albo cynizmem i zawzi\u0119to\u015bci\u0105 skazuj\u0105 narody na niewyobra\u017calne cierpienia.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Dramat wsp\u00f3\u0142czesnej Ukrainy\u2026<\/h4>\r\n

polega na tym, \u017ce posowieckie elity, w tym oligarchowie kieruj\u0105cy si\u0119 egoistycznymi interesami zysku, nie by\u0142y w stanie zbudowa\u0107  samodzielnej strategii mi\u0119dzynarodowej, uwzgl\u0119dniaj\u0105cej trudne po\u0142o\u017cenie geopolityczne mi\u0119dzy dwoma gigantami sceny mi\u0119dzynarodowej \u2013 Rosj\u0105 i Zachodem. G\u0142osz\u0105c przez wiele lat strategi\u0119 bezaliansowo\u015bci, w istocie pod\u0105\u017cano od tzw. pomara\u0144czowej rewolucji 2004 roku w kierunku oddania pa\u0144stwa pod kontrol\u0119 s\u0142u\u017cb ameryka\u0144skich. To spowodowa\u0142o konflikt wewn\u0119trzny, zwi\u0105zany bardziej z okre\u015bleniem swojej to\u017csamo\u015bci, ni\u017c z konkretnymi afiliacjami \u2013 zachodniej czy wschodniej. Rosja sta\u0142a si\u0119 w oczach Zachodu agresorem, podczas gdy w odbiorze Rosji to Zach\u00f3d jest rzeczywistym sprawc\u0105 katastrofy. Wojna na Ukrainie sprzyja budowaniu heroicznego wizerunku pa\u0144stwa-ofiary. Jest tak\u017ce motywem bezprzyk\u0142adnej mobilizacji pa\u0144stw Zachodu (a w istocie presji USA) w udzielaniu napadni\u0119temu pa\u0144stwu hojnej pomocy. Chodzi o to, aby wykorzysta\u0107 ten pretekst nie tylko do os\u0142abienia Rosji jako rywala Zachodu, ale i przej\u0119cia jej aktyw\u00f3w i zasob\u00f3w, z kt\u00f3rych skorzysta\u0142by globalny kapitalizm.<\/p>\r\n

Z pola widzenia znika totalne uzale\u017cnianie Ukrainy nie tylko od zaci\u0105gni\u0119tych d\u0142ug\u00f3w (te w ko\u0144cu mo\u017cna kiedy\u015b umorzy\u0107), ale  od woli dyktuj\u0105cych jej warunki Stan\u00f3w Zjednoczonych. Od dawna wiadomo, \u017ce mocarstwa uzale\u017cniaj\u0105ce od siebie s\u0142abszych uczestnik\u00f3w stosunk\u00f3w mi\u0119dzynarodowych pozwalaj\u0105 sobie na wi\u0119cej ni\u017c wynika to z realnych potrzeb czy interes\u00f3w uzale\u017cnionych. Wej\u015bcie w \u201ekooperacyjn\u0105 zale\u017cno\u015b\u0107\u201d od Zachodu jest zdaniem wielu lepsze dla Ukrainy od \u201ekonfliktowej rywalizacji\u201d z Rosj\u0105. Ka\u017cdy obserwator musi jednak zdawa\u0107 sobie spraw\u0119 z tego, \u017ce wchodz\u0105c w stref\u0119 wp\u0142yw\u00f3w zachodnich Ukraina nie pozb\u0119dzie si\u0119 pi\u0119tna \u201ewra\u017cliwo\u015bci\u201d rosyjskiej.<\/p>\r\n

Rosja reaguje i b\u0119dzie reagowa\u0107 jednoznacznie na zachodnie afiliacje Ukrainy, boj\u0105c si\u0119 o swoje \u201e\u017cywotne interesy\u201d istnienia i bezpiecze\u0144stwa. Potwierdzaj\u0105 to odwa\u017cni badacze oraz niekt\u00f3rzy politycy, ale ich g\u0142os uznaje si\u0119 za nieistotny. Ukraina zostaje wi\u0119c trwale uzale\u017cniona od protekcji zewn\u0119trznej. Nie wiadomo jednak, czy na d\u0142u\u017csz\u0105 met\u0119 Zach\u00f3d b\u0119dzie chcia\u0142 gwarantowa\u0107 jej bezpiecze\u0144stwo, a nawet przetrwanie. Kto zechce wzi\u0105\u0107 to pa\u0144stwo na swoje utrzymanie?  Nie wszystkie rz\u0105dy sta\u0107 na tak\u0105 altruistyczn\u0105 bezinteresowno\u015b\u0107, jak\u0105 demonstruje rz\u0105d Polski.<\/p>\r\n

Wydaje si\u0119, \u017ce najkorzystniejszym wyborem pa\u0144stwa ukrai\u0144skiego, sk\u0105din\u0105d dysfunkcyjnego w wielu dziedzinach, skorumpowanego i niewyp\u0142acalnego klienta wobec korporacji zbrojeniowych, petenta wobec struktur integracyjnych i rz\u0105d\u00f3w pa\u0144stw zachodnich, by\u0142by \u201ekomplementaryzm\u201d we wsp\u00f3\u0142pracy wielowektorowej, zar\u00f3wno z Rosj\u0105, jak i Zachodem. Taka konstatacja w \u015bwietle trwaj\u0105cej wojny i \u017c\u0105dzy odwetu wydaje si\u0119 obecnie herezj\u0105.<\/p>\r\n

Jednak\u017ce my\u015bl strategiczna musi wyprzedza\u0107 istniej\u0105ce uwarunkowania. Musi antycypowa\u0107 rozmaite scenariusze rozwoju sytuacji mi\u0119dzynarodowej, \u0142\u0105cznie z pora\u017ck\u0105 USA i ich kryzysem przyw\u00f3dztwa na Zachodzie. Tak\u017ce pesymistyczny scenariusz kl\u0119ski i rozpadu Rosji nie gwarantuje Ukrainie powodzenia, gdy\u017c grozi katastrof\u0105 globaln\u0105, po kt\u00f3rej nie b\u0119dzie \u017cadnych beneficjent\u00f3w zwyci\u0119stwa. Pozostaje wi\u0119c poszukiwanie jakiego\u015b modus vivendi, nawet za cen\u0119 zmian terytorialnych. Granice pa\u0144stw \u2013 wbrew naiwnym oczekiwaniom i bogatemu do\u015bwiadczeniu \u2013 nie s\u0105 przecie\u017c dane raz na zawsze.<\/p>\r\n

Prawo mi\u0119dzynarodowe i praktyka stosunk\u00f3w mi\u0119dzynarodowych znaj\u0105 takie rozwi\u0105zania, kt\u00f3re bardziej licz\u0105 si\u0119 z g\u0142osem ludno\u015bci ni\u017c formaln\u0105 przynale\u017cno\u015bci\u0105 terytorium, na kt\u00f3rym ta ludno\u015b\u0107 si\u0119 znajduje. Mo\u017cliwe s\u0105 rozmaite warianty kontroli mi\u0119dzynarodowej w celu ochrony ludno\u015bci cywilnej i przeprowadzenia plebiscyt\u00f3w na temat jej identyfikacji oraz przysz\u0142ego statusu geopolitycznego. Historia dostarcza przyk\u0142ady rozwi\u0105za\u0144 autonomizacyjnych, protekcyjnych, mandatowych, powierniczych i kondominialnych, ale mocarstwa boj\u0105 si\u0119 do nich si\u0119ga\u0107 ze wzgl\u0119du na negatywne skojarzenia z epok\u0105 imperializmu czy kolonializmu. Tak\u017ce wykreowanie \u201esamodzielnego\u201d Kosowa w 2008 roku nie napawa optymizmem ze wzgl\u0119du na \u201erachityczno\u015b\u0107 polityczn\u0105 i gospodarcz\u0105\u201d tej jednostki geopolitycznej oraz j\u0105trz\u0105cy sp\u00f3r z Serbi\u0105. W tym kontek\u015bcie zastanawia, a nawet irytuje bezradno\u015b\u0107 organ\u00f3w ONZ, kt\u00f3re straci\u0142y inicjatywno\u015b\u0107 i pogr\u0105\u017cy\u0142y organizacj\u0119 w schy\u0142kowej fazie uwi\u0105du.<\/p>\r\n

Reali\u015bci  polityczni uwzgl\u0119dniaj\u0105c ryzyko wojny hegemonicznej z Chinami i z Rosj\u0105, a w sumie z tzw. reszt\u0105 \u015bwiata, s\u0105 coraz bardziej \u015bwiadomi tego, \u017ce opozycyjno\u015b\u0107 Zachodu, oparta na \u201ewy\u017cszo\u015bci cywilizacyjnej\u201d, \u201emisyjno\u015bci ideologicznej\u201d, czy na \u201eatawistycznej wrogo\u015bci\u201d b\u0119dzie skutkowa\u0107 zag\u0142ad\u0105 globu. Bior\u0105c pod uwag\u0119 dynamik\u0119 stosunku si\u0142 (z anglosaska balance of power), nale\u017cy jak najszybciej zrezygnowa\u0107 z logiki zimnowojennej. Zanim bowiem Ukraina dojrzeje do w\u0142asnej wizji to\u017csamo\u015bci jako swoistego jokera w grze mi\u0119dzymocarstwowej,  strony konfliktu zapatrzone jedynie w swoje racje mog\u0105 doprowadzi\u0107 do unicestwienia ca\u0142ej planety.<\/p>\r\n

Dlatego jak najszybciej trzeba zacz\u0105\u0107 proces pokojowy, nawet gdy dla wielu wrog\u00f3w pokoju brzmi to obrazoburczo. Politycy europejscy zdaj\u0105 sobie w spraw\u0119 z tego, \u017ce przed\u0142u\u017caj\u0105ca si\u0119 wojna jest szkodliwa przede wszystkim dla samej Ukrainy. Ka\u017cdy, kto nawo\u0142uje do negocjacji, dzia\u0142a wi\u0119c w interesie tego pa\u0144stwa i spo\u0142ecze\u0144stwa. Niekoniecznie jednak w interesie kijowskich elit politycznych, kt\u00f3re zarz\u0105dzanie pa\u0144stwem zamieni\u0142y w spektakularne \u201ezarz\u0105dzanie wojn\u0105\u201d.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Zatrzyma\u0107 spiral\u0119 nienawi\u015bci<\/h4>\r\n

Na kolektywnym Zachodzie spoczywa odpowiedzialno\u015b\u0107, aby wyci\u0105gn\u0105\u0107 to nieszcz\u0119sne pa\u0144stwo z g\u0142\u0119bokiego kryzysu ideowego i mentalnego, z pogr\u0105\u017cania si\u0119 w \u201eodwiecznej wojnie\u201d z Moskalami, z kultywowania nienawi\u015bci i \u017c\u0105dzy odwetu. To tak\u017ce odpowiedzialno\u015b\u0107 Polski i Polak\u00f3w, kt\u00f3rzy z do\u015bwiadcze\u0144 historycznych powinni wyci\u0105ga\u0107 realistyczne wnioski, a nie samook\u0142amywa\u0107 si\u0119 i ucieka\u0107 w amnezj\u0119.<\/p>\r\n

Polskie rz\u0105dy, niezale\u017cnie od ideowej proweniencji, przyj\u0119\u0142y za aksjomat romantyczne dziedzictwo, przypomniane cho\u0107by ostatnio w antologii tekst\u00f3w Zygmunta Krasi\u0144skiego<\/strong> na temat Rosji (\u201eRosja. Antologia\u201d, Warszawa 2023). Uznaj\u0105c stosunek do tego pa\u0144stwa (jako \u017ar\u00f3d\u0142a metafizycznego z\u0142a) za g\u0142\u00f3wn\u0105 determinant\u0119 polityki wschodniej, wszystkie si\u0142y polityczne ustawi\u0142y si\u0119 w pozycji wzajemnego szanta\u017cowania czynnikiem rosyjskim. Ka\u017cdy, kto wykona jakikolwiek gest wobec Rosji, kt\u00f3ry odbiega od narzuconej powszechnie linii politycznej, nara\u017cony jest nie tylko na anatem\u0119, ale wykluczenie z kr\u0119gu ludzi godnych udzia\u0142u w \u017cyciu publicznym.<\/p>\r\n

Licytowanie si\u0119, kto jest wi\u0119kszym patriot\u0105 przez pryzmat nienawi\u015bci do  Rosji jest trwa\u0142\u0105 aberracj\u0105 poznawcz\u0105, wymagaj\u0105cej specjalistycznej terapii w skali masowej. Zak\u0142\u00f3cenia poznawcze oddzia\u0142uj\u0105 na niezdolno\u015b\u0107 uprawiania realistycznej polityki przez kolejne pokolenia, nara\u017caj\u0105 egzystencj\u0119 pa\u0144stwa i narodu, w\u0142\u00f3cz\u0105c Polsk\u0119 po tragicznych \u201eszlakach, misjach, przeznaczeniach\u201d. Obecnie, w \u015bwietle kontynuacji strace\u0144czej polityki absolutnego skonfliktowania z Rosj\u0105 wida\u0107 wyra\u017anie, \u017ce elity polskie cierpi\u0105 na rusofobiczny determinizm, a Ukraina jest tylko jego wyzwalaczem. Jak przestrzega Lech Ma\u017cewski<\/strong>, by\u0142oby fatalnie, gdyby stosunek polskich rz\u0105d\u00f3w do Kremla wynika\u0142 z recydywy powsta\u0144czego szanta\u017cu i polityki odwetu za minione krzywdy (\u201ePowsta\u0144czy szanta\u017c i polityka odwetu\u201d, Warszawa 2022).<\/p>\r\n

Wydaje si\u0119, \u017ce u podstaw wszystkich nieszcz\u0119\u015b\u0107 w stosunkach polsko-rosyjskich le\u017cy jeden z najwa\u017cniejszych \u201ehistorycznych demon\u00f3w\u201d \u2013 mit \u201ezamordowanego kr\u00f3lestwa\u201d. Tak Adam Zagajewski<\/strong> poetycko nazwa\u0142 traum\u0119 po utracie monarchii jagiello\u0144skiej (\u201eSolidarno\u015b\u0107 i samotno\u015b\u0107\u201d, Warszawa 2002, s. 81-82), kt\u00f3ra obsesyjnie prowokuje od kilkuset lat do rewan\u017cu i odwetu w zupe\u0142nie innych okoliczno\u015bciach i uwarunkowaniach. Na t\u0119 traum\u0119 na\u0142o\u017cy\u0142y si\u0119 inne \u201edemony historyczne\u201d, co powoduje, \u017ce Polska jest niewolnikiem nie tyle historii, ile \u015bwiadomie kreowanej, patologicznej \u201epolityki historycznej\u201d.<\/p>\r\n

Wojna ukrai\u0144ska stworzy\u0142a okazj\u0119 do o\u017cywienia tego mitycznego dziedzictwa. Wyzwoli\u0142a we wszystkich kr\u0119gach spo\u0142ecznych ogromne wzmo\u017cenie emocjonalne, kt\u00f3re sta\u0142o si\u0119 po\u017cywk\u0105 dla rozmaitych \u201ein\u017cynier\u00f3w\u201d narracji politycznej, aby na ten konflikt spojrze\u0107 wy\u0142\u0105cznie z perspektywy ofiary.  Konsolidacja polityczna wok\u00f3\u0142 solidarno\u015bci z Ukrain\u0105 zosta\u0142a oparta na wymuszonej jednomy\u015blno\u015bci, odmawiaj\u0105cej ludziom my\u015bl\u0105cym artykulacji w\u0142asnych pogl\u0105d\u00f3w.  Pojawi\u0142o si\u0119 mn\u00f3stwo \u201estra\u017cnik\u00f3w\u201d, ochraniaj\u0105cych zbiorowo\u015b\u0107 przed odmiennymi pogl\u0105dami. W pa\u0144stwie demokratycznym powr\u00f3cono do cenzury opresyjnej i represyjnej. Eliminowanie tematyki skutk\u00f3w wojennego zaanga\u017cowania z dyskusji wyborczych ka\u017cdej z partii politycznych jest te\u017c dowodem na to, \u017ce politycy polscy nie s\u0105 przygotowani do konfrontacji z krytykami \u201epaternalistycznego infantylizmu\u201d, co w spos\u00f3b naturalny prowadzi do wzrostu napi\u0119\u0107.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Oportuni\u015bci i t\u0119pi biurokraci<\/h4>\r\n

Obecnie nie ma w Polsce \u017cadnej formacji politycznej, kt\u00f3ra  dysponowa\u0142aby niezale\u017cno\u015bci\u0105 i odwag\u0105, ale i zdolno\u015bci\u0105 do zdefiniowania interesu narodowego, kt\u00f3ry ma na uwadze dobro samych Polak\u00f3w. Problem jest bardziej z\u0142o\u017cony ni\u017c wydaje si\u0119 to postronnemu obserwatorowi. W zasadzie zanik\u0142a niezale\u017cna refleksja intelektualna.  Prawdziw\u0105 przewag\u0119 maj\u0105 oportuni\u015bci i t\u0119pi biurokraci. Nawet uniwersytety uleg\u0142y uwstecznieniu, bo przypominaj\u0105 swoj\u0105 zale\u017cno\u015bci\u0105 od struktur w\u0142adzy usytuowanie w czasach PRL pod kontrol\u0105 partii kierowniczej. <\/strong>Natomiast liczne o\u015brodki analityczne i eksperckie  wcale nie kryj\u0105, \u017ce s\u0105 finansowane i dzia\u0142aj\u0105 na zam\u00f3wienie agend zagranicznych. W sumie mamy do czynienia z niespotykanym paradoksem, kiedy w\u0142asne pa\u0144stwo i jego agendy bardziej troszcz\u0105 si\u0119 o los innego pa\u0144stwa, niewiele otrzymuj\u0105c w zamian.<\/p>\r\n

Najwi\u0119kszy problem polega na  braku podmiot\u00f3w nie tylko zdolnych do prowadzenia niezale\u017cnej i skutecznej polityki zagranicznej, ale nawet zainteresowanych takim przedsi\u0119wzi\u0119ciem. G\u0142\u00f3wne ugrupowania polityczne bardziej polegaj\u0105 na fantazyjnych wizjach porz\u0105dku hegemonicznego czy to pod egid\u0105 Stan\u00f3w Zjednoczonych, czy w ramach Unii Europejskiej, nie chc\u0105c dostrzec g\u0142\u0119bokiej dekompozycji uk\u0142adu si\u0142 w stosunkach mi\u0119dzynarodowych. Nie da si\u0119 obecnie uciec od zaanga\u017cowania w projekty, oparte na \u201egeopolityce pluralnej\u201d, na udziale \u201enowych mocarstw\u201d, od Chin poczynaj\u0105c, w kszta\u0142towaniu \u0142adu mi\u0119dzynarodowego.<\/p>\r\n

Wmawianie Polsce, \u017ce sta\u0142a si\u0119 pot\u0119g\u0105 w wykreowanym dla cel\u00f3w ideologicznych i propagandowych regionie \u201eMi\u0119dzymorza\u201d czy \u201eTr\u00f3jmorza\u201d, jest niczym innym, jak wprz\u0119ganiem jej na sta\u0142e w rydwan hegemonicznej polityki USA.<\/strong>  Gdy elity waszyngto\u0144skie zmieni\u0105 jednak zdanie i przestan\u0105 inwestowa\u0107 w Europ\u0119 Wschodni\u0105, Polska tkwi\u0105ca ci\u0105gle w \u201esatelickiej\u201d mentalno\u015bci, poczuje si\u0119 zdradzona i osamotniona. Elity polityczne nie b\u0119d\u0105 w stanie odtworzy\u0107 bez udzia\u0142u czynnika zewn\u0119trznego \u017cadnej formy r\u00f3wnoprawnego u\u0142o\u017cenia si\u0119 z Rosj\u0105. Liczenie na jej destabilizacj\u0119 czy ca\u0142kowite wymazanie z mapy Europy jest nie tylko mrzonk\u0105, ale \u015bwiadectwem niedorzeczno\u015bci i ca\u0142kowitego oderwania od reali\u00f3w.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Rosja zostanie<\/h4>\r\n

Rosja, mimo anatemy Zachodu pozostanie mocarstwem rozgrywaj\u0105cym w Europie Wschodniej. Ten czynnik musi by\u0107 brany pod uwag\u0119 we wszystkich scenariuszach przysz\u0142o\u015bci europejskiej po zako\u0144czeniu wojny ukrai\u0144skiej. W nowym rozdaniu r\u00f3l mocarstwowych Zach\u00f3d nie uniknie u\u0142o\u017cenia si\u0119 z Rosj\u0105, nawet gdy politycy zachodni nie wyobra\u017caj\u0105 sobie negocjacji z  samym W\u0142adimirem Putinem.<\/strong> Rosja nie odst\u0105pi bowiem od gwarancji bezpiecze\u0144stwa dla siebie. Dozbrajanie Ukrainy i przed\u0142u\u017canie wojny prowadzi niepotrzebnie do  pog\u0142\u0119biania negatywnych skutk\u00f3w katastrofy wojennej. Te natomiast wyzwol\u0105 w spo\u0142ecze\u0144stwach Zachodu bunt, kt\u00f3ry zmiecie dotychczasowe elity i doprowadzi do zaburze\u0144 na niespotykan\u0105 dot\u0105d skal\u0119.<\/p>\r\n

Polska nie b\u0119dzie w stanie m\u0105drze wykorzysta\u0107 swojej pozycji moderatora i wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rcy nowego \u0142adu regionalnego ze wzgl\u0119du na jednoznaczne opowiedzenie si\u0119 po stronie Ukrainy. Na razie trudno przecenia\u0107 szanse zwyci\u0119stwa jednej czy drugiej strony w trwaj\u0105cej wojnie. W ka\u017cdej jednak sytuacji trzeba b\u0119dzie konsekwentnie d\u0105\u017cy\u0107 do demokratyzacji i odbudowy pa\u0144stwa ukrai\u0144skiego zgodnie z wzorami zachodnimi (pluralizm polityczny, alternacja w\u0142adzy, transparentno\u015b\u0107, niezale\u017cno\u015b\u0107 s\u0105d\u00f3w, wolno\u015bci obywatelskie itd.). Obecnie wydaje si\u0119 przedwczesne deklarowanie, \u017ce Ukrain\u0119 trzeba jak najszybciej przyj\u0105\u0107 do struktur zachodnich. Przecie\u017c w ka\u017cdym przypadku obowi\u0105zuj\u0105 przy akcesji do UE czy NATO kryteria, od kt\u00f3rych spe\u0142nienia zale\u017cy p\u00f3\u017aniejszy proces adaptacji przyj\u0119tego pa\u0144stwa i ochrony to\u017csamo\u015bci istniej\u0105cych struktur. Pa\u0144stwo pogr\u0105\u017cone w rozpadzie i skonfliktowane z atomowym s\u0105siadem mo\u017ce wnie\u015b\u0107 w swoim posagu wi\u0119cej nieszcz\u0119\u015b\u0107 do wsp\u00f3lnot integracyjnych ni\u017c pozwala dostrzec zainfekowana w\u015bciek\u0142\u0105 rusofobi\u0105 wyobra\u017ania skarla\u0142ych elit Zachodu.<\/p>\r\n

Spogl\u0105daj\u0105c na \u201ewojn\u0119 polsko-polsk\u0105\u201d oraz na ideologiczne spory mi\u0119dzy Polsk\u0105 a Uni\u0105 Europejsk\u0105 trudno jest okre\u015bli\u0107, jak\u0105 ofert\u0119 ma dzisiejsza Polska wobec swoich wschodnich s\u0105siad\u00f3w. Bia\u0142oru\u015b pozostaje w \u015bcis\u0142ym zwi\u0105zku z Rosj\u0105 i p\u00f3ki jest rz\u0105dzona przez klan Aleksandra \u0141ukaszenki<\/strong>, nie ma szans, aby mo\u017cna by\u0142o przeci\u0105gn\u0105\u0107 j\u0105 na stron\u0119 zachodni\u0105. Natomiast dla Ukrainy, Mo\u0142dawii czy Gruzji \u201eeuropejski wyb\u00f3r\u201d, jaki oferuje im Polska, jest pe\u0142en  znak\u00f3w zapytania i niejasno\u015bci. W \u015bwietle nadchodz\u0105cej walki wyborczej polityka Polski staje si\u0119 wielk\u0105 niewiadom\u0105. Stan gospodarki oraz narastaj\u0105ce napi\u0119cia spo\u0142eczne wskazuj\u0105 raczej na niezdolno\u015b\u0107 przewodzenia w geopolitycznej reorientacji przestrzeni poradzieckiej. Mamy do czynienia z ewidentn\u0105 sprzeczno\u015bci\u0105 mi\u0119dzy wewn\u0105trzunijn\u0105 opozycj\u0105 Polski a jej pretensjami do skutecznego reprezentowania warto\u015bci unijnych na zewn\u0105trz.<\/p>\r\n

Stykamy si\u0119 tak\u017ce z ogromn\u0105 fal\u0105 naiwno\u015bci w powtarzaniu ameryka\u0144skich slogan\u00f3w o budowaniu demokracji na Wschodzie i utrwalaniu warto\u015bci zachodnich. Wytykaj\u0105c Rosji autorytarne dziedzictwo Bizancjum, Z\u0142otej Ordy, caryzmu i stalinizmu zapomina si\u0119 albo lekcewa\u017cy podobne rodowody kultury politycznej Ukrai\u0144c\u00f3w. Do tego nale\u017ca\u0142oby doda\u0107 pierwiastek buntowniczy i anarchistyczny, a tak\u017ce \u201eczarne karty\u201d banderyzmu<\/strong>. Trzeba zdawa\u0107 sobie spraw\u0119 z tego, \u017ce proces zaszczepienia warto\u015bci liberalnych w takich warunkach nie b\u0119dzie ani szybki, ani skuteczny.<\/p>\r\n

Polska znajduje si\u0119 w takiej pozycji geopolitycznej, \u017ce bez sojuszniczego wsparcia nie da\u0142aby sobie rady z natarciem \u201ewrogiej\u201d Rosji. Warto wi\u0119c pami\u0119ta\u0107, \u017ce ka\u017cdy z zachodnich sojusznik\u00f3w i partner\u00f3w jest dla niej wa\u017cniejszy ni\u017c ona sama dla ka\u017cdego z nich. Zbigniew Brzezi\u0144ski<\/strong>, b\u0119d\u0105cy dla kolejnych rz\u0105d\u00f3w w Warszawie do dzisiaj najwi\u0119kszym autorytetem powtarza\u0142, \u017ce jest to fakt oczywisty \u201ei trzeba by\u0107 dzieckiem, \u017ceby tego nie rozumie\u0107\u201d (\u201eWprost\u201d z 27 wrze\u015bnia 2009 r.).<\/p>\r\n

Dlatego upomina\u0142, aby realnie ocenia\u0107 zasadnicz\u0105 dysproporcj\u0119 potencja\u0142\u00f3w i asymetri\u0119 si\u0142 mi\u0119dzy Polsk\u0105 a Stanami Zjednoczonymi, Wielk\u0105 Brytani\u0105, Niemcami czy Francj\u0105.<\/strong> Gdyby \u017cy\u0142, zapewne wzywa\u0142by do rozwagi wobec Rosji i wojny na Ukrainie. Wiedza na temat strategii podpowiada, \u017ce ekspedycja do Polski sta\u0142ego garnizonu si\u0142 ameryka\u0144skich nie spowoduje ameryka\u0144skiego zaanga\u017cowania w bezpo\u015brednie starcie z Rosj\u0105, a Moskwa na mapie \u015bwiata zawsze znaczy\u0107 b\u0119dzie wi\u0119cej ni\u017c Warszawa. Cho\u0107 brzmi to gorzko, to jednak warto sobie u\u015bwiadamia\u0107, \u017ce konfrontacyjne zaanga\u017cowanie przeciw Rosji w imi\u0119 obrony Ukrainy b\u0119dzie jednak wymaga\u0107 racjonalnego zwrotu w stron\u0119 procesu pokojowego, odrzucenia narodowej megalomanii i mesjanizmu, a tak\u017ce uczenia si\u0119 roztropno\u015bci i rozwagi w projektowaniu perspektyw bli\u017cszego i dalszego \u015brodowiska mi\u0119dzynarodowego.<\/p>\r\n

Wyzwaniem chwili jest przede wszystkim odbudowa profesjonalizmu polskiej dyplomacji.<\/strong> Po ewentualnej zmianie rz\u0105d\u00f3w Polska mog\u0142aby odegra\u0107 istotn\u0105 rol\u0119 w odbudowie \u0142adu instytucjonalnego i normatywnego w Europie po zako\u0144czeniu wojny na Ukrainie. Warto by\u0142oby powr\u00f3ci\u0107 do dyplomatycznej inicjatywno\u015bci na rzecz wsp\u00f3lnego bezpiecze\u0144stwa. W tym celu partie opozycyjne, pretenduj\u0105ce do obj\u0119cia w\u0142adzy po okresie regresu, powinny wyj\u015b\u0107 z nowymi ideami, opartymi na realizmie i nowej r\u00f3wnowadze europejskiej. Po\u015br\u00f3d propozycji mog\u0142aby znale\u017a\u0107 si\u0119 nowa organizacja \u2013 Rada Bezpiecze\u0144stwa Europejskiego, kt\u00f3ra zaj\u0119\u0142aby si\u0119 uporz\u0105dkowaniem sceny euroatlantyckiej pod wzgl\u0119dem  nowoczesnych \u015brodk\u00f3w budowy zaufania.<\/p>\r\n

Potrzebne s\u0105 inicjatywy wyprzedzaj\u0105ce, dotycz\u0105ce rehabilitacji poturbowanych wojn\u0105 spo\u0142ecze\u0144stw i rekoncyliacji mi\u0119dzy zwa\u015bnionymi stronami. Tylko takie przekierowanie energii wojennej zapewni spe\u0142nienie si\u0119 proroctw zapisanych w Ksi\u0119dze Izajasza: \u201eWtedy swe miecze przekuj\u0105 na lemiesze, a swoje w\u0142\u00f3cznie na sierpy. Nar\u00f3d przeciw narodowi nie podniesie miecza, nie b\u0119d\u0105 si\u0119 wi\u0119cej zaprawia\u0107 do wojny\u201d.<\/p>\r\n

Prof. Stanis\u0142aw Biele\u0144<\/em> <\/strong><\/p>\r\n

My\u015bl Polska, nr 15-16 (9-16.04.2023)<\/p>\r\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Pa\u0144stwa s\u0105 usposobione wobec siebie konkurencyjnie, a nawet rywalizacyjnie. Stan niepewno\u015bci i wrogo\u015bci w stosunkach s\u0105siedzkich wyst\u0119puje cz\u0119\u015bciej w wielu miejscach na \u015bwiecie ni\u017c sta\u0142a przyja\u017a\u0144 i wzajemne zaufanie. Gdy mi\u0119dzy pa\u0144stwami dochodzi do konfliktu i starcia wojennego, ka\u017cda ze stron  ponosi kl\u0119sk\u0119 cywilizacyjn\u0105. Teza Carla von Clausewitza  pokazuje, \u017ce wojna traktowana jako przed\u0142u\u017cenie polityki […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[13],"tags":[92,84,141,167,221],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/139835"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=139835"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/139835\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":139836,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/139835\/revisions\/139836"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=139835"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=139835"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=139835"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}