{"id":13958,"date":"2009-09-13T19:19:14","date_gmt":"2009-09-14T00:19:14","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=13958"},"modified":"2009-09-13T19:19:14","modified_gmt":"2009-09-14T00:19:14","slug":"%e2%80%9ekatyn%e2%80%9d-wajdy-do-poprawki-michal-pluta","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=13958","title":{"rendered":"\u201eKaty\u0144” Wajdy do poprawki – Micha\u0142 Pluta<\/em>"},"content":{"rendered":"

Par\u0119 dni temu mia\u0142o miejsce \u201ewielkie wydarzenie\u201d: premiera telewizyjna filmu \u201eKaty\u0144\u201d w re\u017cyserii Andrzeja Wajdy. Wcze\u015bniej ten film nada\u0142a telewizja czeska i to pewnie bez zb\u0119dnych histerii. W swoim czasie gdy pojawi\u0142a si\u0119 informacja o nominowaniu tego dzie\u0142a do Oskara w mediach na wy\u015bcigi piali z zachwytu nad tym dzie\u0142em politycy i r\u00f3\u017cni znaj\u0105cy si\u0119 na wszystkim m\u0105drale. Ku \u017calowi tw\u00f3rc\u00f3w, Oskara dosta\u0142 kto\u015b inny. Czy rzeczywi\u015bcie film jest godzien nagr\u00f3d?<\/p>\r\n\r\n

Z filmu Wajdy dowiadujemy si\u0119, \u017ce ju\u017c w dniu 17 wrze\u015bnia Wojsko Polskie stacjonuj\u0105ce we wschodniej cz\u0119\u015bci pa\u0144stwa znalaz\u0142o si\u0119 w niewoli. To ciekawe, w jaki spos\u00f3b w ci\u0105gu kilkunastu godzin od wkroczenia na Kresy Sowiet\u00f3w wszyscy stacjonuj\u0105cy tam \u017co\u0142nierze polscy stali si\u0119 je\u0144cami. Nie ma nawet wzmianki o walkach z Armi\u0105 Czerwon\u0105. Trudno\u015bci z nagraniem sceny czy te\u017c prawda nie pasowa\u0142a Wajdzie do jego wizji przesz\u0142o\u015bci?<\/p>\r\n\r\n

Ukazane w filmie <\/strong>zachowanie Andrzeja, zawodowego oficera, jest idiotyczne. Po tym, jak pojmali go Sowieci uwa\u017ca za sw\u00f3j obowi\u0105zek pozostanie w niewoli. Dlaczego? Poniewa\u017c wi\u0105\u017ce go przysi\u0119ga wojskowa! Pierwszy raz s\u0142ysz\u0119, aby przysi\u0119ga sk\u0142adana w Wojsku Polskim zabrania\u0142a ucieka\u0107 oficerom z niewoli! Scena ta ra\u017c\u0105co odstaje od rzeczywisto\u015bci. Polacy mieli \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce oficerowie, kt\u00f3rzy trafi\u0105 w sowieckie \u0142apy b\u0119d\u0105 nara\u017ceni na represje i cz\u0119sto starali si\u0119 ukrywa\u0107 swoje stopnie.<\/p>\r\n\r\n

Niemcy przedstawieni s\u0105 jako ci, kt\u00f3rzy nag\u0142o\u015bnili prawd\u0119 o zbrodni w Katyniu. Nie dziwi mnie wi\u0119c, \u017ce podobno Niemcom podoba\u0142 si\u0119 film Wajdy. Ukazuje przecie\u017c zbrodnie Sowiet\u00f3w, a wi\u0119c nie tylko Niemcy byli zbrodniarzami. Ale czy we wsp\u00f3lnej europejskiej historii jest jeszcze miejsce na informacje o ludob\u00f3jstwie dokonanym przez Niemc\u00f3w w czasie II wojny \u015bwiatowej? Zapewne nie, skoro \u015bmier\u0107 w obozie koncentracyjnym jednego z profesor\u00f3w Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego, zostaje skwitowana jedynie informacj\u0105 o zgonie z powodu zaniedbania leczenia chorego serca, co pewnie przeci\u0119tnemu widzowi na Zachodzie powie mniej wi\u0119cej tyle, \u017ce dziadunio gdzie\u015b sobie umar\u0142 z powod\u00f3w naturalnych.<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Wajda powt\u00f3rzy\u0142 motyw propagandy komunist\u00f3w, przedstawiaj\u0105cych ewakuacj\u0119 do Rumunii polskich w\u0142adz i dow\u00f3dztwa wojskowego jako haniebn\u0105 ucieczk\u0119. Historycy dawno to wykpili. Ewakuacja mia\u0142a swoje polityczne i militarne uzasadnienie, ale oczywi\u015bcie komuni\u015bci woleliby widzie\u0107 w\u0142adze pa\u0144stwa i ca\u0142e Wojsko Polskie w niemieckiej niewoli. Bez ewakuacji nie by\u0142oby rz\u0105du polskiego na emigracji uznawanego przez pa\u0144stwa sojusznicze, trudniej by\u0142oby utworzy\u0107 Polskie Si\u0142y Zbrojne na Zachodzie, a Stalin \u0142atwiej m\u00f3g\u0142by przej\u0105\u0107 w\u0142adz\u0119 nad Polsk\u0105. To wypada wiedzie\u0107 uczniowi szko\u0142y podstawowej.<\/p>\r\n\r\n

W filmie pojawia si\u0119 dobry Rosjanin – kapitan Armii Czerwonej. Aby uchroni\u0107 Ann\u0119 – \u017con\u0119 Andrzeja, przed represjami w\u0142adz swojego pa\u0144stwa, proponuje jej ma\u0142\u017ce\u0144stwo. P\u00f3\u017aniej ukrywa j\u0105 przed NKWD. W to trudno uwierzy\u0107. Raczej uwa\u017ca\u0142by za sw\u00f3j obowi\u0105zek donie\u015b\u0107 odpowiednim organom na \u017con\u0119 polskiego oficera. Sceny te sugeruj\u0105, \u017ce \u201e\u017ali\u201d byli tylko enkawudy\u015bci, analogicznie jak po stronie niemieckie \u201e\u017ali\u201d byli tylko nazi\u015bci. Grunt to zachowa\u0107 polityczn\u0105 poprawno\u015b\u0107!<\/p>\r\n\r\n

Najbardziej tajemnicz\u0105 osob\u0105 w filmie jest Jerzy – jeden z oficer\u00f3w przetrzymywanych przez Sowiet\u00f3w w Kozielsku, kolega Andrzeja. Jako zagadk\u0119 re\u017cyser pozostawi\u0142 spos\u00f3b w jaki unikn\u0105\u0142 on losu swych towarzyszy niedoli i nie zako\u0144czy\u0142 \u017cycia w lesie katy\u0144skim. Wiadomo, \u017ce \u201esp\u00f3\u017ani\u0142 si\u0119 do Andersa\u201d i wst\u0105pi\u0142 do Wojska Polskiego kierowanego przez komunist\u00f3w, awansowa\u0142 ze stopnia porucznika na majora, nale\u017ca\u0142 do delegacji I Korpusu, kt\u00f3ra mia\u0142a uwiarygodni\u0107 \u201eustalenia\u201d sowieckich \u201eekspert\u00f3w\u201d badaj\u0105cych groby w Katyniu. P\u00f3\u017aniej, ju\u017c w Polsce okupowanej przez ZSRS, gorliwie podtrzymywa\u0142 twierdzenie propagandy komunist\u00f3w oskar\u017caj\u0105cych Niemc\u00f3w o wymordowanie polskich oficer\u00f3w. Po co Wajdzie ta posta\u0107? Faktem jest, \u017ce w powojennej Polsce zmitologizowano \u017co\u0142nierzy wymordowanych w Katyniu i innych miejscach ka\u017ani w ZSRS. Tymczasem Jerzy czapkuje Sowietom, upija si\u0119, prawda o Katyniu nic dla niego nie znaczy w ko\u0144cu pope\u0142nia samob\u00f3jstwo. Czy\u017cby Wajda chcia\u0142 zasugerowa\u0107, \u017ce r\u00f3wnie haniebnie post\u0119powaliby inni oficerowie, gdyby prze\u017cyli i mogli wr\u00f3ci\u0107 do kraju, \u017ce pami\u0119\u0107 o nich, a przede wszystkim o oficerach rezerwy, jako o kwiecie inteligencji polskiej, autentycznej elicie narodu jest nies\u0142uszna? Niech widzowie zastanowi\u0105 si\u0119 nad tym i oceni\u0105.<\/p>\r\n\r\n

W filmie nie ma ideowych komunist\u00f3w, wszyscy s\u0105 cz\u0142onkami PPR z rozs\u0105dku. Wiadomo, \u017ce by\u0142o inaczej. Komuni\u015bci z tamtych czas\u00f3w byli ideowymi wyznawcami Marksa, Lenina i Stalina, dla kt\u00f3rych prawdziw\u0105 ojczyzn\u0105 by\u0142 Zwi\u0105zek Sowiecki. Wida\u0107 prawda nie interesowa\u0142a re\u017cysera. Warto przytoczy\u0107 s\u0142owa dyrektorki szko\u0142y-komunistki wypowiadane do by\u0142ego partyzanta Tadeusza, gdy ten chce podj\u0105\u0107 dalsz\u0105 edukacj\u0119 (cytuj\u0119 z pami\u0119ci): \u201eten kraj trzeba podnie\u015b\u0107 z ruiny, a kto to zrobi je\u015bli wszyscy dacie si\u0119 pozabija\u0107\u201d. Taka dobra komunistka. Wypada <\/strong>zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce antykomuni\u015bci gin\u0105 w g\u0142upi spos\u00f3b, prowokuj\u0105c w\u0142adze, niemal na w\u0142asn\u0105 pro\u015bb\u0119. Partyzant-Tadeusz zerwa\u0142 plakat na oczach \u017co\u0142nierzy, a nieco p\u00f3\u017aniej \u015bcigany przez nich zostaje zastrzelony. Uczestniczka Powstania Warszawskiego po tym, jak chcia\u0142a umie\u015bci\u0107 na cmentarzu tablic\u0119-nagrobek swojego brata zamordowanego w Katyniu z prawdziwym rokiem jego \u015bmierci, zosta\u0142a aresztowana. UB-ek, przymuszony jej prowokacyjnymi wypowiedziami i ze wsp\u00f3\u0142czuciem wzdychaj\u0105c, kaza\u0142 j\u0105 zamkn\u0105\u0107. Mo\u017ce prze\u017cy\u0142a.<\/p>\r\n\r\n

Zachowanie antykomunist\u00f3w: partyzanta i uczestniczki Powstania by\u0142o nieracjonalne, nie potrafili si\u0119 dostosowa\u0107 do sytuacji, ich post\u0119powanie przynosi bezsensown\u0105 \u015bmier\u0107 – tak wynika z filmu. Lepiej si\u0119 podporz\u0105dkowa\u0107 i w\u0142\u0105czy\u0107 w budow\u0105 Polski oczywi\u015bcie w szeregach PPR. Wszak komunistka-dyrektorka m\u00f3wi, co\u015b o budowaniu w Polsce wolno\u015bci tyle, ile si\u0119 da. Wniosek jest jasny: wst\u0119puj\u0105cy w szeregi partii komunistycznej zachowywali si\u0119 racjonalnie, byli rozs\u0105dni i mieli dobre intencje, chcieli dobrze dla Polski, nie by\u0142o innego wyj\u015bcia jak tylko praca dla Polski w szeregach partii komunistycznej. Ci, co chcieli inaczej, zgin\u0119li g\u0142upio. Co\u015b mi si\u0119 wydaje, \u017ce re\u017cyser chce te\u017c usprawiedliwi\u0107 tych, kt\u00f3rzy pod czujnym okiem partii zrobili za komuny karier\u0119, a wi\u0119c te\u017c samego siebie. Rozumiem, \u017ce ka\u017cdy swoj\u0105 biografi\u0119 \u0142ata ja tylko mo\u017ce, ale nie godzi si\u0119 wykorzystywa\u0107 do tego mordu w Katyniu.<\/p>\r\n\r\n

Dwie siostry, jedna dyrektorka szko\u0142y-cz\u0142onkini PPR z rozs\u0105dku, druga uczestniczka Powstania Warszawskiego, to te\u017c fikcja. Sugeruje, \u017ce spo\u0142ecze\u0144stwo by\u0142o rozdarte mi\u0119dzy poparciem dla \u201enowej rzeczywisto\u015bci\u201d, a sprzeciwem wobec komunist\u00f3w. Tak nie by\u0142o. Polacy stawili op\u00f3r komunistom w bardzo r\u00f3\u017cnorodnych formach, co opisali ju\u017c historycy, np. \u0141ukasz Kami\u0144ski. Komunist\u00f3w popiera\u0142a jedynie garstka degenerat\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n

Co ciekawe Wajda przedstawia ksi\u0119\u017cy Ko\u015bcio\u0142a katolickiego jako sojusznik\u00f3w komunist\u00f3w w zwalczaniu prawdy o Katyniu. W filmie ksi\u0105dz nie zgodzi\u0142 si\u0119 na umieszczenie w ko\u015bciele tablicy z autentycznym rokiem \u015bmierci zamordowanego oficera. M\u00f3wi (cytuj\u0119 z pami\u0119ci): \u201enie pomy\u015bla\u0142a pani o \u017cywych\u201d. Prawie jak dyrektorka- komunistka, podobny ideowy program.<\/strong><\/p>\r\n\r\n

Nie wierz\u0119, aby to, co wytkn\u0105\u0142em filmowi znalaz\u0142o si\u0119 w nim przypadkiem. Wajda jest zbyt stary i z niejednego ju\u017c wiatru wiej\u0105cego to z jednej, to z drugiej strony (to ze Wschodu to z Zachodu) korzysta\u0142, aby nie zdawa\u0107 sobie sprawy z tych wszystkich rzeczy, o kt\u00f3rych napisa\u0142em. Polscy oficerowie zamordowani na Wschodzie zas\u0142uguj\u0105 na wi\u0119cej ni\u017c ten film. Je\u015bli my zapomnimy o nich, to niech B\u00f3g zapomni o nas. No tak, ale jest te\u017c kwestia co b\u0119dziemy o nich pami\u0119tali.<\/p>\r\n\r\n

Micha\u0142 Pluta<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Par\u0119 dni temu mia\u0142o miejsce \u201ewielkie wydarzenie\u201d: premiera telewizyjna filmu \u201eKaty\u0144\u201d w re\u017cyserii Andrzeja Wajdy. Wcze\u015bniej ten film nada\u0142a telewizja czeska i to pewnie bez zb\u0119dnych histerii. W swoim czasie gdy pojawi\u0142a si\u0119 informacja o nominowaniu tego dzie\u0142a do Oskara w mediach na wy\u015bcigi piali z zachwytu nad tym dzie\u0142em politycy i r\u00f3\u017cni znaj\u0105cy si\u0119 […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[59],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13958"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=13958"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13958\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=13958"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=13958"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=13958"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}