{"id":139370,"date":"2023-03-17T08:09:36","date_gmt":"2023-03-17T12:09:36","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=139370"},"modified":"2023-03-17T08:09:36","modified_gmt":"2023-03-17T12:09:36","slug":"casus-foederis-prof-stanislaw-bielen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=139370","title":{"rendered":"Casus foederis – Prof. Stanis\u0142aw Biele\u0144<\/em>"},"content":{"rendered":"
\r\n

Od czas\u00f3w staro\u017cytnych znana jest klauzula w traktatach sojuszniczych, zobowi\u0105zuj\u0105ca sprzymierzonych w\u0142adc\u00f3w do udzielenia sobie wzajemnej pomocy w przypadku zbrojnej napa\u015bci ze strony kogo\u015b trzeciego. <\/strong><\/p>\r\n

Klauzula ta odnosi si\u0119 do okoliczno\u015bci \u2013 zdarze\u0144, fakt\u00f3w lub czynno\u015bci, kt\u00f3re uruchamiaj\u0105 d\u017awigni\u0119 solidarnej pomocy i nosz\u0105 nazw\u0119 casus foederis. Dos\u0142ownie oznacza to \u201eprzypadek przymierza\u201d, nak\u0142adaj\u0105cy na strony aliansu zobowi\u0105zania kolektywne. Z czasem te zobowi\u0105zania z w\u0142adc\u00f3w przesz\u0142y na pa\u0144stwa.<\/p>\r\n

Swoj\u0105 drog\u0105, co powoduje, \u017ce \u017caden z polityk\u00f3w nie umie pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 tym poj\u0119ciem w prowadzonym dyskursie o zobowi\u0105zaniach sojuszniczych w ramach NATO? Nikomu te\u017c nie zale\u017cy na tym, aby wa\u017cne poj\u0119cia z dziedziny prawa mi\u0119dzynarodowego upowszechnia\u0107 w opinii publicznej. Przybli\u017ca\u0107 ich interpretacje, kt\u00f3re pokazuj\u0105, \u017ce zapisy traktatowe wcale nie s\u0105 takie jednoznaczne, jak si\u0119 niekt\u00f3rym amatorom polityki wydaje. Poza tym jak mawia\u0142 wielki przyw\u00f3dca V Republiki Francuskiej Charles de Gaulle<\/strong>, \u201etraktaty s\u0105 niby dziewice i r\u00f3\u017ce, trwaj\u0105 tylko tyle, ile trwaj\u0105\u201d. Zmienia si\u0119 ich \u201ewigor obowi\u0105zywania\u201d, tak jak zmieniaj\u0105 si\u0119 okoliczno\u015bci, w kt\u00f3rych \u017cyj\u0105 kolejne pokolenia.<\/p>\r\n

Do najstarszych zachowanych do naszych czas\u00f3w zalicza si\u0119 umow\u0119 z 1258 roku p.n.e. mi\u0119dzy faraonem Ramzesem II z XIX. dynastii a kr\u00f3lem Hetyt\u00f3w, Hattusilisem III, kt\u00f3rzy po wzajemnie wyczerpuj\u0105cych wojnach, jakie prawdopodobnie doprowadzi\u0142y do zr\u00f3wnowa\u017cenia si\u0142 mi\u0119dzy tymi dwoma pot\u0119\u017cnymi pa\u0144stwami staro\u017cytno\u015bci (Egiptem i Hatti w Anatolii), zawarli porozumienie, maj\u0105ce jednocze\u015bnie znamiona traktatu pokoju, przymierza oraz przyja\u017ani i dobrego s\u0105siedztwa. Najwa\u017cniejszym zapisem z punktu widzenia sojuszu by\u0142o sformu\u0142owanie: \u201eje\u015bli jakikolwiek wr\u00f3g wyst\u0105pi przeciwko posiad\u0142o\u015bciom Ramzesa, to niech Ramzes powie wielkiemu kr\u00f3lowi Hetyt\u00f3w: p\u00f3jd\u017a ze mn\u0105 przeciw niemu ze wszystkimi swoimi si\u0142ami zbrojnymi\u201d. Sojusz obejmowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c wzajemn\u0105 pomoc w trzymaniu w ryzach zale\u017cnych pa\u0144stewek, zw\u0142aszcza w Syrii i Palestynie, jak te\u017c wydawanie zbieg\u00f3w wraz z ich \u017conami, dzie\u0107mi i niewolnikami, przy tym bez szwanku, a wi\u0119c bez karania ich \u015bmierci\u0105, \u201eani te\u017c uszkadzania im oczu, ust i n\u00f3g\u201d.<\/p>\r\n

Bli\u017cej naszych czas\u00f3w powo\u0142ywanie si\u0119 na  gwarancje sojusznicze wyra\u017cone w formie casus foederis znajdziemy w wielu wa\u017cnych traktatach, od dwuprzymierza poczynaj\u0105c mi\u0119dzy Cesarstwem Niemieckim i Austro-W\u0119grami z 1879 r., przez tr\u00f3jprzymierze (1882), po  sojusz francusko-rosyjski (1892). Tzw. entente cordiale (1904) czyli uk\u0142ad angielsko-francuski, a nast\u0119pnie porozumienie rosyjsko-angielskie (1907) jako tr\u00f3jporozumienie by\u0142y tylko wytyczeniem stref wp\u0142yw\u00f3w, a nie uk\u0142adem o wzajemnej pomocy.<\/p>\r\n

Ale ju\u017c w pierwszej powszechnej organizacji mi\u0119dzynarodowej, jak\u0105 by\u0142a Liga Narod\u00f3w, przyj\u0119to w  art. 16 Paktu Ligi, \u017ce \u201eje\u015bli kt\u00f3ry\u015b z cz\u0142onk\u00f3w Ligi ucieka si\u0119 do wojny wbrew zobowi\u0105zaniom wynikaj\u0105cym  z Paktu, b\u0119dzie uwa\u017cany ipso facto za dopuszczaj\u0105cego si\u0119 aktu wojennego przeciwko wszystkim cz\u0142onkom Ligi\u201d.<\/p>\r\n

Karta Narod\u00f3w Zjednoczonych z 1945 r. posz\u0142a jeszcze dalej, stwierdzaj\u0105c w art. 51, \u017ce ka\u017cde pa\u0144stwo cz\u0142onkowskie organizacji, w razie napa\u015bci zbrojnej, ma prawo do indywidualnej lub zbiorowej samoobrony, na kt\u00f3re to zobowi\u0105zanie powo\u0142uje si\u0119 zar\u00f3wno traktat p\u00f3\u0142nocnoatlantycki (art. 5), jak i historyczny ju\u017c uk\u0142ad warszawski (art. 4).<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Artyku\u0142 5<\/h4>\r\n

Casus foederis traktatu p\u00f3\u0142nocnoatlantyckiego wcale nie zawiera jednoznacznych i automatycznych gwarancji przyj\u015bcia napadni\u0119temu pa\u0144stwu z pomoc\u0105, ani nie okre\u015bla, \u017ce b\u0119dzie to pomoc wojskowa. Dla pe\u0142nego zrozumienia istoty zmitologizowanego przepisu z art. 5 warto zacytowa\u0107 go w ca\u0142o\u015bci: \u201eStrony zgadzaj\u0105 si\u0119, \u017ce zbrojna napa\u015b\u0107 na jedn\u0105 lub kilka z nich w Europie lub Ameryce P\u00f3\u0142nocnej b\u0119dzie uwa\u017cana za napa\u015b\u0107 przeciwko nim wszystkim; wskutek tego zgadzaj\u0105 si\u0119, \u017ce je\u015bli taka zbrojna napa\u015b\u0107 nast\u0105pi, ka\u017cda z nich, w wykonaniu prawa do indywidualnej lub zbiorowej samoobrony, uznanego w artykule 51 Karty Narod\u00f3w Zjednoczonych, udzieli pomocy stronie lub stronom tak napadni\u0119tym, podejmuj\u0105c natychmiast indywidualnie i w porozumieniu z innymi stronami tak\u0105 akcj\u0119, jak\u0105 uzna za konieczn\u0105, nie wy\u0142\u0105czaj\u0105c u\u017cycia si\u0142y zbrojnej, w celu przywr\u00f3cenia i utrzymania bezpiecze\u0144stwa obszaru p\u00f3\u0142nocnoatlantyckiego\u201d.<\/p>\r\n

Aby zrozumie\u0107 istot\u0119 tych zobowi\u0105za\u0144 (\u201ejeden za wszystkich, wszyscy za jednego\u201d) nale\u017cy przytoczy\u0107 tak\u017ce tre\u015b\u0107 artyku\u0142u 4, kt\u00f3ry stanowi, \u017ce \u201estrony b\u0119d\u0105 si\u0119 konsultowa\u0142y, ilekro\u0107 zdaniem kt\u00f3rejkolwiek z nich zagro\u017cona zostanie integralno\u015b\u0107 terytorialna, niezale\u017cno\u015b\u0107 polityczna lub bezpiecze\u0144stwo kt\u00f3rejkolwiek ze stron\u201d.<\/p>\r\n

Wbrew powszechnemu mniemaniu, nie ma zatem \u017cadnego dowodu, \u017ce pomoc sojusznicza jest bezwarunkowa. Wystarczy wspomnie\u0107 debat\u0119 nad zasadno\u015bci\u0105 uruchomienia mechanizmu opartego na art. 5 traktatu waszyngto\u0144skiego po ataku Al-Kaidy na Stany Zjednoczone w 2001 r. Dowiod\u0142a ona, \u017ce okoliczno\u015bci uruchamiaj\u0105ce pomoc sojusznicz\u0105 nie s\u0105 klarownie okre\u015blone i jednakowo rozumiane. W praktyce w razie potrzeby taka pomoc jest zawsze uwarunkowana indywidualn\u0105 gotowo\u015bci\u0105 pa\u0144stw uczestnicz\u0105cych w sojuszu. Sam literalny zapis w traktacie powo\u0142uj\u0105cym przymierze nie jest warunkiem wystarczaj\u0105cym. Konieczna jest zgodna wola wszystkich pa\u0144stw do spe\u0142nienia przyj\u0119tych zobowi\u0105za\u0144. A przy postawie Turcji i W\u0119gier ju\u017c dzisiaj wida\u0107, \u017ce konsensus wcale nie jest \u0142atwy do osi\u0105gni\u0119cia, jak si\u0119 niekt\u00f3rym naiwnym politykom wydaje. Pozostaje kwestia mobilizacji w czasie, determinacji i gotowo\u015bci do po\u015bwi\u0119ce\u0144.<\/p>\r\n

NATO zosta\u0142o powo\u0142ane w 1949 r. dla obrony warto\u015bci \u015bwiata zachodniego i dla instytucjonalizacji przyw\u00f3dztwa ameryka\u0144skiego w systemie zachodnim przed zagro\u017ceniem komunistycznym. Po rozpadzie bloku wschodniego sojusz prze\u017cywa\u0142 liczne trudno\u015bci identyfikacyjne i niemoc decyzyjn\u0105. Okaza\u0142o si\u0119 jednak, \u017ce nic bardziej nie konsoliduje przymierza ni\u017c nowy wr\u00f3g. Zrobiono doprawdy wiele, aby na takiego wroga wykreowa\u0107 now\u0105 Rosj\u0119, przypisuj\u0105c jej wszelkie mo\u017cliwe agresywne i imperialne zap\u0119dy.<\/p>\r\n

Na dodatek w ramach sojuszu zrodzi\u0142a si\u0119 ogromna asymetria pod wzgl\u0119dem potencja\u0142\u00f3w i zdolno\u015bci obronnych. Z tego powodu dosz\u0142o do \u201edesuwerenizacji\u201d Europy Zachodniej na rzecz ameryka\u0144skiej protekcji<\/strong>. A nowi cz\u0142onkowie z Europy \u015arodkowej i Wschodniej chroni\u0105c si\u0119 pod \u201eparasolem\u201d ochronnym USA, wyzbyli si\u0119 jakiejkolwiek wewn\u0105trzsterowno\u015bci. Przyj\u0119li rol\u0119 pos\u0142usznych wykonawc\u00f3w woli atlantyckiego hegemona, kt\u00f3ry uzna\u0142 NATO za interwencyjny or\u0119\u017c w globalnej walce ideologicznej, w imi\u0119 \u201etotalnej\u201d demokracji i praw cz\u0142owieka. Sojusz  przesta\u0142 spe\u0142nia\u0107 funkcje obronne, do kt\u00f3rych zosta\u0142 powo\u0142any. Sta\u0142 si\u0119 aliansem zaczepno-odpornym, stosuj\u0105cym si\u0142\u0119 poza obszarem obowi\u0105zywania casus foederis (Serbia, Afganistan, Irak, Libia). Obecnie NATO anga\u017cuje si\u0119 na niespotykan\u0105 skal\u0119 w pomoc militarn\u0105 i logistyczn\u0105 dla walcz\u0105cej Ukrainy, cho\u0107 to pa\u0144stwo nie spe\u0142nia \u017cadnych warunk\u00f3w traktatowych nie tylko sojusznika, ale nawet partnera. Chyba \u017ce chodzi o jakie\u015b tajne porozumienia, o kt\u00f3rych opinia publiczna nie zosta\u0142a poinformowana.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Wojna hegemoniczna<\/h4>\r\n

Wszystko to oznacza, \u017ce mamy do czynienia ze stosowaniem si\u0142y do \u201egaszenia po\u017car\u00f3w\u201d, kt\u00f3re Zach\u00f3d sam prowokuje. W odniesieniu do Rosji arbitralnie  zadecydowano, \u017ce w przeciwie\u0144stwie do Stan\u00f3w Zjednoczonych nie ma ona \u017cadnego prawa do wyra\u017cania ambicji mocarstwowych, nie mo\u017ce przewodzi\u0107 \u017cadnym ugrupowaniom, ani te\u017c broni\u0107 swojego stanu posiadania. Nie ma te\u017c prawa do wyra\u017cania swoich obaw o w\u0142asne bezpiecze\u0144stwo, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na zagro\u017cenia u jej wr\u00f3t. Na takim tle zrodzi\u0142a si\u0119 kolizja interes\u00f3w geopolitycznych USA z Rosj\u0105. Ich rywalizacja doprowadzi\u0142a do starcia, kt\u00f3re grozi przekszta\u0142ceniem si\u0119 wojny lokalnej w wojn\u0119 hegemoniczn\u0105.<\/p>\r\n

O takiej wojnie pisa\u0142 m. in. George Modelski<\/strong>, ameryka\u0144ski badacz polskiego pochodzenia, swoj\u0105 drog\u0105 nieznany ani niedoceniany w Polsce. Jego zdaniem, g\u0142\u00f3wn\u0105 stawk\u0105 ka\u017cdej rywalizacji mi\u0119dzymocarstwowej jest zdobycie lub utrzymanie pozycji \u201eg\u0142\u00f3wnego rozgrywaj\u0105cego\u201d w systemie mi\u0119dzynarodowym.  Obserwacja d\u0142ugich okres\u00f3w w polityce i gospodarce mi\u0119dzynarodowej sk\u0142ania\u0142a ju\u017c wcze\u015bniej brytyjskiego historiozofa Arnolda Toynbee\u2019go<\/strong> do wyr\u00f3\u017cniania cykli pokoju i wojny oraz wyzwania i odpowiedzi, kt\u00f3re decydowa\u0142y o dynamice systemu mi\u0119dzynarodowego. Losy cywilizacji zale\u017c\u0105 w du\u017cej mierze od ewolucji mocarstwowo\u015bci w stosunkach mi\u0119dzynarodowych. Obecnie gra toczy si\u0119 o prymat w systemie mi\u0119dzynarodowym mi\u0119dzy USA a Chinami, a wojna na Ukrainie jest  elementem tej bezwzgl\u0119dnej rywalizacji. Gdy przyw\u00f3dcy skonfliktowanych stron przestaj\u0105 pow\u015bci\u0105gliwie reagowa\u0107 na wzajemne zagro\u017cenia, dochodzi do erupcji militaryzmu i pretensji do uznania swoich racji za najwa\u017cniejsze. Wojny hegemoniczne s\u0105 konsekwencj\u0105 takich strategii, a tak\u017ce katalizatorem radykalnej zmiany status quo.<\/p>\r\n

Na tle tej nieokie\u0142znanej dynamiki pot\u0119g uzale\u017cnieni od gwarancji bezpiecze\u0144stwa ze strony najwi\u0119kszego mocarstwa s\u0142usznie oczekuj\u0105 ci\u0105g\u0142ego potwierdzania jego zobowi\u0105za\u0144 sojuszniczych<\/strong>. Jednak\u017ce \u201eepokowe\u201d wyst\u0105pienia prezydenta USA, kt\u00f3rymi bezrefleksyjnie zachwycaj\u0105 si\u0119 polscy politycy, s\u0105 jedynie retoryczn\u0105 demonstracj\u0105 kolektywnej solidarno\u015bci i nie przes\u0105dzaj\u0105 o realnym zaanga\u017cowaniu w obron\u0119 Polski na wypadek ka\u017cdej agresji.<\/p>\r\n

Na przyk\u0142ad agresji sprowokowanej przez sam\u0105 Polsk\u0119. Ka\u017cde bowiem zaanga\u017cowanie w wojn\u0119 na Ukrainie, kt\u00f3re przekracza  uzgodnienia sojusznicze, niesie ryzyko zastosowania przez Rosj\u0119 \u015brodk\u00f3w odwetowych, kt\u00f3re wcale nie musz\u0105 oznacza\u0107 casus belli dla ca\u0142ego NATO.  Pretensje Polski do bycia w sprawie ukrai\u0144skiej \u201eliderem\u201d sojuszu nie znajduj\u0105 \u017cadnego pokrycia ani w statusie si\u0142y, ani w reputacji. Przeciwnie, elity zachodnie cynicznie wykorzystuj\u0105 naiwno\u015b\u0107 Polski, kt\u00f3ra z demonstrowania bezinteresownej hojno\u015bci we wspieraniu Ukrainy uczyni\u0142a sw\u00f3j g\u0142\u00f3wny atut geopolityczny. Tyle, \u017ce  przy jego pomocy nie jest w stanie niczego  konkretnego ugra\u0107 dla siebie. Z naiwnych szydzi \u015bwiat. Kto nie liczy si\u0119 z w\u0142asnym interesem i kalkulacj\u0105 ekonomiczn\u0105, w twardej grze  pot\u0119\u017cniejszych si\u0142 jest zwyczajnym frajerem.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

\u201eProrok katastrofy\u201d<\/h4>\r\n

Ostatnia wizyta prezydenta USA w Kijowie i w Warszawie jest odczytywana jako zapowied\u017a dalszego zaanga\u017cowania Zachodu po stronie Ukrainy w trwaj\u0105cej wojnie z Rosj\u0105. Zapowiadaj\u0105c zwi\u0119kszanie pomocy wojskowej, prezydent najwi\u0119kszego mocarstwa, gwarantuj\u0105cego \u201epok\u00f3j poprzez wojn\u0119\u201d nie utwierdzi\u0142 nas w przekonaniu, \u017ce zrobi wszystko, aby dzia\u0142ania wojenne nie obj\u0119\u0142y kt\u00f3rego\u015b z pa\u0144stw cz\u0142onkowskich sojuszu. W odbiorze realist\u00f3w politycznych Biden wyst\u0119puje bardziej w roli \u201eproroka katastrofy\u201d ni\u017c \u201ewys\u0142annika pokoju\u201d.<\/strong> To przyw\u00f3dca misyjny i fanatyczny, ideologicznie nawiedzony, narz\u0119dzie w r\u0119ku wielkich korporacji zbrojeniowych, dbaj\u0105cych przede wszystkim o swoje interesy.<\/p>\r\n

P\u0142ytkie, by nie powiedzie\u0107 prymitywne i wiernopodda\u0144cze komentarze wobec  wypowiedzi ameryka\u0144skiego dostojnika \u015bwiadcz\u0105 o g\u0142\u0119bokim niezrozumieniu powagi sytuacji. \u201eW\u00f3dz wodz\u00f3w\u201d nie wyszed\u0142 bowiem poza znan\u0105 retoryk\u0119 odstraszania wobec Rosji. Niedostatki intelektualne i wzmo\u017cenie emocjonalne nie pozwalaj\u0105 polskim decydentom  wyj\u015b\u0107 poza dora\u017ane kalkulacje, bez wyobra\u017cenia sobie alternatywnych scenariuszy zako\u0144czenia wojny na Ukrainie. Unikanie trudnych pyta\u0144 na temat perspektyw \u0142adu powojennego na wschodzie Europy i odwo\u0142ywanie si\u0119 do \u201ejedno\u015bci\u201d Zachodu w zwyci\u0119stwie i odbudowie Ukrainy mo\u017ce mie\u0107 charakter zwodniczy.<\/p>\r\n

Rozwa\u017caj\u0105c perspektywy zako\u0144czenia wojny, wielu obserwator\u00f3w zachodnich doskonale zdaje sobie spraw\u0119 z tego, \u017ce Rosja jako mocarstwo j\u0105drowe nie mo\u017ce przegra\u0107 tej wojny. W\u0142a\u015bnie ryzyko zwi\u0105zane z tak\u0105 przegran\u0105 powstrzymuje co rozs\u0105dniejszych polityk\u00f3w przed nieodpowiedzialnymi deklaracjami czy pod\u017ceganiem do eskalacji. Na tym tle wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 si\u0119 polscy gorliwcy i entuzja\u015bci wojenni, lokuj\u0105cy si\u0119 zar\u00f3wno po stronie rz\u0105dz\u0105cych jak i opozycji. Ukrainocentryzm w ogl\u0105dzie problem\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata zaciemnia im  widzenie rzeczywisto\u015bci. Prowadzi do my\u015blenia \u201etunelowego\u201d, z najwi\u0119ksz\u0105 szkod\u0105 dla polskiego interesu narodowego<\/strong>. Propagowanie wizji ca\u0142kowitego rozpadu Rosji czy ukarania Rosjan na wz\u00f3r hitlerowskich Niemiec niebezpiecznie przybli\u017ca wojn\u0119 ukrai\u0144sk\u0105 do granicy wojny hegemonicznej z u\u017cyciem broni j\u0105drowej.<\/p>\r\n

W gwarancjach bezpiecze\u0144stwa liczy si\u0119 przede wszystkim wola udzielenia  skutecznej pomocy. Niewiele warte s\u0105 zapisy traktatowe, podobnie jak emocjonalne zapewnienia poszczeg\u00f3lnych polityk\u00f3w. Jak pokaza\u0142 przypadek Donalda Trumpa<\/strong>, USA wcale nie s\u0105 \u201eniez\u0142omne\u201d i \u201ekonsekwentne\u201d w obronie sojusznik\u00f3w, gdy\u017c preferuj\u0105 przede wszystkim w\u0142asne komercyjne interesy. Bezpiecze\u0144stwo sojusznik\u00f3w ma coraz bardziej charakter transakcyjny. Przekonuj\u0105 si\u0119 o tym pa\u0144stwa sojuszu p\u00f3\u0142nocnoatlantyckiego, p\u0142ac\u0105c za utrzymanie ameryka\u0144skich baz, uzbrojenie, technologie, a w ko\u0144cu zaopatrzenie gazowe.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Polski retoryczny radykalizm<\/h4>\r\n

W ka\u017cdym uk\u0142adzie sojuszniczym wa\u017cna jest si\u0142a przetargowa stron. Ot\u00f3\u017c ze wzgl\u0119du na oczywist\u0105 asymetri\u0119 potencja\u0142\u00f3w oraz mo\u017cliwo\u015bci Polska ca\u0142kowicie polega na gwarancjach bezpiecze\u0144stwa ze strony USA. Oddanie si\u0119 elit politycznych pod protekcj\u0119 ameryka\u0144sk\u0105 ogranicza jakiekolwiek mo\u017cliwo\u015bci samodzielnych decyzji i dzia\u0142a\u0144. Dlatego warto radzi\u0107 wszystkim  \u201ewyrywnym\u201d politykom, od prezydenta pocz\u0105wszy, na pos\u0142ach ko\u0144cz\u0105c, aby zrezygnowali z wy\u015bcig\u00f3w na retoryczny radykalizm, bo staje si\u0119 on obci\u0105\u017ceniem, a nie atutem polskiego udzia\u0142u w przebudowie porz\u0105dku mi\u0119dzynarodowego<\/strong>. Wi\u0119cej zyskuj\u0105 takie pa\u0144stwa, kt\u00f3re nie graj\u0105 powy\u017cej swoich mo\u017cliwo\u015bci, nie j\u0105trz\u0105 w stosunkach s\u0105siedzkich i uznaj\u0105 realia wynikaj\u0105ce z miejsca, kt\u00f3re okre\u015bla ich geografia i geopolityka.<\/p>\r\n

Mimo determinacji polityk\u00f3w, aby wojn\u0119 na Ukrainie doprowadzi\u0107 do zwyci\u0119skiego ko\u0144ca, mamy do czynienia z narastaj\u0105cym zm\u0119czeniem spo\u0142ecze\u0144stw trwaj\u0105cym konfliktem i wi\u0105\u017c\u0105cymi si\u0119 z nim kosztami. Kto wie, czy rozd\u017awi\u0119k w kwestii oceny rosyjskiej agresji na Ukrain\u0119 nie prze\u0142o\u017cy si\u0119 na rezygnacj\u0119 z ideologicznych pryncypi\u00f3w na rzecz pragmatycznej kalkulacji interes\u00f3w? Republikanie ameryka\u0144scy zdaj\u0105 sobie spraw\u0119 z tego, \u017ce realistycznie pojmowana polityka zagraniczna wymaga liczenia si\u0119 z faktami. A te wyra\u017anie wskazuj\u0105, \u017ce nie da si\u0119 na d\u0142u\u017csz\u0105 met\u0119 utrzyma\u0107 hierarchicznego systemu mi\u0119dzynarodowego, lekcewa\u017c\u0105c udzia\u0142 w globalnej polityce Chin czy Rosji.<\/p>\r\n

Wiele wskazuje te\u017c na to, \u017ce Zach\u00f3d nie uniknie w przysz\u0142o\u015bci rozm\u00f3w z Rosj\u0105 na temat tak czy inaczej pojmowanych zabezpiecze\u0144 systemowych. Rosyjskie propozycje uregulowa\u0144 traktatowych z 17 grudnia 2021 r. \u2013 cho\u0107 zosta\u0142y odrzucone przez Zach\u00f3d \u2013 powr\u00f3c\u0105 w jakiej\u015b formie, gdy sko\u0144czy si\u0119 wojna.<\/strong> Trzeba b\u0119dzie nie tylko odnie\u015b\u0107 si\u0119 do tzw. niepodzielno\u015bci bezpiecze\u0144stwa, okre\u015bli\u0107 na nowo znaczenie rozmaitych zasad, kt\u00f3re uleg\u0142y ca\u0142kowitej dewaluacji. Na przyk\u0142ad nieingerencji w sprawy wewn\u0119trzne stron czy poszanowania suwerennej r\u00f3wno\u015bci pa\u0144stw, cho\u0107by w odniesieniu do swobodnego kszta\u0142towania w\u0142asnego ustroju, bez narzucania jakichkolwiek wzor\u00f3w z zewn\u0105trz. Oznacza\u0142oby to \u2013 jak postuluj\u0105 Chiny \u2013 wyrzeczenie si\u0119 \u201ementalno\u015bci zimnowojennej\u201d i odrzucenie  \u201epolityki opartej na warto\u015bciach\u201d.<\/p>\r\n

Rezygnacja z misyjno\u015bci mocarstw i powr\u00f3t do Realpolitik s\u0105 jedyn\u0105 drog\u0105 do przywr\u00f3cenia stabilno\u015bci systemu mi\u0119dzynarodowego<\/strong>. Nale\u017cy wykorzysta\u0107 do\u015bwiadczenia z epoki \u201eodpr\u0119\u017cenia\u201d w stosunkach Wsch\u00f3d-Zach\u00f3d, powr\u00f3ci\u0107 do \u015brodk\u00f3w budowy zaufania, informowania si\u0119 co do intencji (\u201egor\u0105ce linie\u201d), reaktywowania permanentnych platform negocjacji i konsultacji. Potrzebna jest mobilizacja wszystkich si\u0142 na rzecz ponownego uregulowania relacji mi\u0119dzymocarstwowych. Zamiast geopolityki strachu i nienawi\u015bci  musz\u0105 one powr\u00f3ci\u0107 do geopolityki kompromisu.<\/p>\r\n

Zrozumienie r\u00f3\u017cnorodno\u015bci aksjologicznej i akceptacja odmienno\u015bci ustrojowej s\u0105 pierwszym krokiem ze strony pa\u0144stw NATO na drodze do zbudowania modus vivendi z  pa\u0144stwami  uznanymi za wrog\u00f3w.  Na g\u0142\u0119bokie przewarto\u015bciowanie relacji z Rosj\u0105 jest jeszcze za wcze\u015bnie ze wzgl\u0119d\u00f3w emocjonalnych i osobowo\u015bciowych. Trzeba jednak pami\u0119ta\u0107 o tym, \u017ce skuteczne przywracanie pokoju  jest procesem trudnym i ryzykownym. Jedynie dzi\u0119ki roztropno\u015bci polityk\u00f3w zwa\u015bnionych stron mo\u017cemy unikn\u0105\u0107 recydywy odwetu i rewan\u017cyzmu.<\/p>\r\n

Prof. Stanis\u0142aw Biele\u0144<\/em> <\/strong><\/p>\r\n

My\u015bl Polska, nr 11-12 (12-19.03.2023)<\/p>\r\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Od czas\u00f3w staro\u017cytnych znana jest klauzula w traktatach sojuszniczych, zobowi\u0105zuj\u0105ca sprzymierzonych w\u0142adc\u00f3w do udzielenia sobie wzajemnej pomocy w przypadku zbrojnej napa\u015bci ze strony kogo\u015b trzeciego. Klauzula ta odnosi si\u0119 do okoliczno\u015bci \u2013 zdarze\u0144, fakt\u00f3w lub czynno\u015bci, kt\u00f3re uruchamiaj\u0105 d\u017awigni\u0119 solidarnej pomocy i nosz\u0105 nazw\u0119 casus foederis. Dos\u0142ownie oznacza to \u201eprzypadek przymierza\u201d, nak\u0142adaj\u0105cy na strony aliansu […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[13],"tags":[92,167,221],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/139370"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=139370"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/139370\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":139371,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/139370\/revisions\/139371"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=139370"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=139370"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=139370"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}