{"id":139170,"date":"2023-03-01T16:20:30","date_gmt":"2023-03-01T21:20:30","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=139170"},"modified":"2023-03-01T16:20:30","modified_gmt":"2023-03-01T21:20:30","slug":"swieto-cnoty-wiernosci-prof-jacek-bartyzel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=139170","title":{"rendered":"\u015awi\u0119to cnoty wierno\u015bci – prof. Jacek Bartyzel<\/em>"},"content":{"rendered":"

1 marca obchodzone jest \u015bwi\u0119to pa\u0144stwowe nazwane Narodowym Dniem Pami\u0119ci \u201e\u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych\u201d. Dzie\u0144 ten wybrano, jak wiadomo, z uwagi na to, \u017ce 1 marca 1951 roku w wi\u0119zieniu mokotowskim wykonano wyrok \u015bmierci na siedmiu cz\u0142onkach IV Zarz\u0105du G\u0142\u00f3wnego Zrzeszenia \u201eWolno\u015b\u0107 i Niezawis\u0142o\u015b\u0107\u201d, z jego prezesem, pp\u0142k. \u0141ukaszem Ciepli\u0144skim na czele.<\/strong><\/p>\r\n

D\u0142uga i nie\u0142atwa droga do tego uczczenia bohater\u00f3w, o kt\u00f3re przez lata upomina\u0142y si\u0119 g\u0142\u00f3wnie \u015brodowiska kombatanckie, nawet i dzi\u015b nie wydaje si\u0119 us\u0142ana samymi r\u00f3\u017cami, albowiem i obecnie daje si\u0119 s\u0142ysze\u0107 wyrazy niech\u0119ci wobec \u017co\u0142nierzy antykomunistycznego, niepodleg\u0142o\u015bciowego podziemia po 1945 roku, i to bynajmniej nie tylko ze strony pogrobowc\u00f3w \u201ePolski Ludowej\u201d. Ich niech\u0119ci\u0105 nie mamy potrzeby si\u0119 zajmowa\u0107; dla nich wystarczy zwyk\u0142a wzgarda. Inaczej jest z krytyk\u0105 formu\u0142owan\u0105 z pozycji cz\u0119stokro\u0107 nazywanych realistycznymi, kt\u00f3re pope\u0142niaj\u0105 jeden podstawowy b\u0142\u0105d w za\u0142o\u017ceniu: myl\u0105 analiz\u0119 historyczno-polityczn\u0105 tego, co by\u0142o mo\u017cliwe, z os\u0105dem moralnym tego, co by\u0142o konieczne. To oczywista prawda, \u017ce \u017co\u0142nierze podziemia nie mogli ocali\u0107 Polski przed nadchodz\u0105cym nowym, na d\u0142ugie lata, zniewoleniem, z powodu ogromnej dysproporcji si\u0142 i zdrady sojusznik\u00f3w, kt\u00f3rej Polska pad\u0142a ofiar\u0105. Dlaczego wi\u0119c, mimo tej oczywisto\u015bci, winni\u015bmy im najwy\u017cszy szacunek i cze\u015b\u0107?<\/p>\r\n

Po pierwsze<\/strong> dlatego, \u017ce do dramatu ludzkiej egzystencji, tak jednostkowej i zbiorowej, nale\u017cy to, \u017ce bywaj\u0105 \u2013 niezale\u017cne i od jednostkowej woli, i od zdroworozs\u0105dkowych kalkulacji \u2013 sytuacje, w kt\u00f3rych nawet instynkt samozachowawczy musi ust\u0105pi\u0107 przed imperatywem prostego, lecz bezwzgl\u0119dnego \u201etak trzeba\u201d; nale\u017cy spe\u0142ni\u0107 sw\u00f3j obowi\u0105zek do ko\u0144ca, trwa\u0107 na posterunku, jak \u00f3w \u017co\u0142nierz w Pompejach, kt\u00f3rego nie by\u0142o czasu odwo\u0142a\u0107. Trzystu Spartan pod wodz\u0105 Leonidasa nie mia\u0142o pod Termopilami \u017cadnych szans, odk\u0105d jeden zdrajca wskaza\u0142 Persom przesmyk, przez kt\u00f3ry mogli oni zaj\u015b\u0107 od ty\u0142u, mimo to Spartiaci ani nie uciekli, ani nie poddali si\u0119, lecz walczyli do ko\u0144ca, bo wiedzieli, \u017ce to oni s\u0105 murami greckiego Miasta, kt\u00f3re padnie, je\u015bli oni nie powstrzymaj\u0105 cho\u0107by przez jaki\u015b czas wroga.<\/p>\r\n

Po drugie<\/strong>, przez prosty wym\u00f3g sprawiedliwo\u015bci \u2013 w tym wypadku komutatywnej (wyr\u00f3wnawczej), a wi\u0119c sta\u0142ej i niez\u0142omnej woli oddawania ka\u017cdemu co jego, w sensie nagrody lub kary, wyra\u017canej rzymsk\u0105 maksym\u0105: honest vivere, alterum non laedere, suum cuique tribuere. Przez p\u00f3\u0142 wieku \u017co\u0142nierze ci byli naprawd\u0119 \u201ewykl\u0119ci\u201d, obrzucani b\u0142otem wyzwisk i obelg, nazywani bandytami. Co wi\u0119cej, to odium celowo mia\u0142o kszta\u0142t anonimowej abstrakcji jakiego\u015b \u201ez\u0142a w og\u00f3le\u201d, bo dbano zarazem o to, aby pami\u0119\u0107 o konkretnych osobach zupe\u0142nie rozp\u0142yn\u0119\u0142a si\u0119 w tej mgle czego\u015b z\u0142owrogiego \u201epierwiastkowo\u201d, a nie personifikacyjnie; nie znamy przecie\u017c wci\u0105\u017c nawet miejsca poch\u00f3wku wielu pomordowanych. I dlatego wa\u017cniejsze mo\u017ce nawet w nazwie tego \u015bwi\u0119ta, kt\u00f3re dzi\u015b obchodzimy jest nie to emocjonalne \u201eWykl\u0119ci\u201d \u2013 bo \u201ekl\u0105twa\u201d przecie\u017c w ko\u0144cu wygas\u0142a \u2013 ale samo \u201e\u017bo\u0142nierze\u201d. To jest ta najwa\u017cniejsze rehabilitacja: to nie bandyci,  nawet nie jacy\u015b nieokre\u015bleni \u201epartyzanci\u201d; to \u017bo\u0142nierze, to prawdziwe Wojsko Polskie, a to brzmi dumnie.<\/p>\r\n

Po trzecie<\/strong>, przez wzgl\u0105d na t\u0119, jedn\u0105 z najpi\u0119kniejszych, a zarazem najtrudniejszych do spe\u0142nienia cn\u00f3t, jak\u0105 jest fidelitas, cnota wierno\u015bci. Kiedy\u015b, dawno temu, kiedy dopiero nie\u015bmia\u0142o upominano si\u0119 o pami\u0119\u0107 o tych \u017bo\u0142nierzach Niez\u0142omnych, pozwoli\u0142em sobie nazwa\u0107 \u017co\u0142nierzy NSZ, NZW, WiN, formacji poakowskich i innych, \u201ePolsk\u0105 Wande\u0105\u201d. Dzi\u015b chcia\u0142bym doprecyzowa\u0107, a nawet nieco zmodyfikowa\u0107 to okre\u015blenie. \u201eWandea\u201d albowiem to symbol tych wszystkich kontrrewolucji \u2013 jak, poza ni\u0105, wojen karlistowskich w Hiszpanii, sanfedyst\u00f3w we W\u0142oszech czy meksyka\u0144skiej Cristiady z lat 1926-1929 \u2013 kt\u00f3re nie by\u0142y jeszcze pozbawione szans zwyci\u0119stwa. Lecz sytuacja w Polsce najechanej przez Armi\u0119 Czerwon\u0105 w 1944\/45 roku i po straszliwej traumie Powstania Warszawskiego by\u0142a tego rodzaju, \u017ce op\u00f3r stawiany przez ostatnich obro\u0144c\u00f3w polskiego Miasta przyr\u00f3wna\u0107 nale\u017cy raczej do te\u017c ostatnich \u201eszuan\u00f3w\u201d, jak Cadoudal, czy do \u201edrugiej cristiady\u201d w Meksyku z lat 30., gdzie nie mog\u0142o ju\u017c chodzi\u0107 o zwyci\u0119stwo, lecz tylko o danie \u015bwiadectwa wierno\u015bci usque ad finem. Lecz nagrod\u0105 dla poleg\u0142ych b\u0105d\u017a pomordowanych by\u0142o to, \u017ce przynajmniej oszcz\u0119dzono im tej ha\u0144by, kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 udzia\u0142em niejednego z uczestnik\u00f3w \u201epierwszej konspiracji\u201d z lat 1939-1945, aby znale\u017a\u0107 si\u0119 w szeregach ZBOWiD-u, razem z katami swoich towarzyszy.<\/p>\r\n

Po czwarte<\/strong> wreszcie, ze wzgl\u0119du na nas samych. \u0106wier\u0107 wieku rzekomo odrodzonej i wolnej Polski przynios\u0142o tak potworne \u201ezni\u017cenie idea\u0142\u00f3w\u201d osobowych i zbiorowych, \u017ce jego skala by\u0142aby niewyobra\u017calna nawet dla autora tego sformu\u0142owania przed stu kilkudziesi\u0119ciu laty (Jan Ludwika Pop\u0142awskiego). Je\u017celi zatem zapomnimy o tych, kt\u00f3rzy z\u0142o\u017cyli ofiar\u0119 ze swego \u017cycia dla nast\u0119pnych pokole\u0144, to nawet najmniej zepsuci z nas, ci, kt\u00f3rzy jeszcze zachowali resztki sumienia, b\u0119d\u0105 musieli powt\u00f3rzy\u0107 s\u0142owa Starego Aktora z dramatu Wyspia\u0144skiego:<\/p>\r\n

M\u00f3j ojciec by\u0142 bohater, a ja to jestem nic.<\/p>\r\n

W b\u0142aze\u0144stwie dzie\u0142 udanych, w komedii wiecznej pr\u00f3b,<\/p>\r\n

Ja si\u0119 rumieni\u0119, wstydz\u0119, wstyd bior\u0119 wasz do lic\u2026<\/p>\r\n

M\u00f3j ojciec by\u0142 bohater, a my jeste\u015bmy nic!<\/p>\r\n

(Wyzwolenie, akt III)<\/p>\r\n

Prof. Jacek Bartyzel<\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"1 marca obchodzone jest \u015bwi\u0119to pa\u0144stwowe nazwane Narodowym Dniem Pami\u0119ci \u201e\u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych\u201d. Dzie\u0144 ten wybrano, jak wiadomo, z uwagi na to, \u017ce 1 marca 1951 roku w wi\u0119zieniu mokotowskim wykonano wyrok \u015bmierci na siedmiu cz\u0142onkach IV Zarz\u0105du G\u0142\u00f3wnego Zrzeszenia \u201eWolno\u015b\u0107 i Niezawis\u0142o\u015b\u0107\u201d, z jego prezesem, pp\u0142k. \u0141ukaszem Ciepli\u0144skim na czele. D\u0142uga i nie\u0142atwa droga do […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[13],"tags":[35],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/139170"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=139170"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/139170\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":139173,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/139170\/revisions\/139173"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=139170"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=139170"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=139170"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}