\r\n <\/strong>
\r\n – Ostatnie trzy lata by\u0142y przerw\u0105 w moim trwaj\u0105cym od 1998 roku milczeniu, na kt\u00f3re zosta\u0142em skazany przez pupila Kwa\u015bniewskiego Waldemara D\u0105browskiego, kt\u00f3ry nie waha\u0142 si\u0119 z\u0142ama\u0107 ustaw\u0119 o kinematografii, by bezprawnie odebra\u0107 mi zesp\u00f3\u0142 „Profil”, kt\u00f3ry prowadzi\u0142em od 1989 roku, w kt\u00f3rym powsta\u0142y: „Nad Niemnem”, „Polonia Restituta”, „Zamach Stanu”, ” Sekret Enigmy”, „Katastrofa w Gibraltarze”, „Republika Ostrowska” (o Powstaniu Wielkopolskim), „Dom Świ\u0119tego Ducha” (o Norwidzie), „Gda\u0144sk 39”, „Prawdziwy \u017cywot Franciszka Bu\u0142y (o zbi\u00f3rce \u015bl\u0105skich w\u0119drownych artyst\u00f3w na Fundusz Obrony Narodowej), „W cieniu nienawi\u015bci” (o „\u017begocie”) w sumie 86 film\u00f3w jednoznacznie ukierunkowanych na histori\u0119 i klasyk\u0119 narodow\u0105 oraz deficytowy film dzieci\u0119cy.
\r\n <\/strong>
\r\n
\r\n<\/p>\r\n<\/p>\r\n![](\"http:\/\/www.myslpolska.org\/obrazki\/920.jpg\" "\\"Obrazek\\"")
Po g\u0142osowaniu na PiS, widz\u0105c w nim szans\u0119 na odej\u015bcie od dotychczasowej polityki wasalizacji kraju i wynaradawiania Polak\u00f3w, jakie prowadzi\u0142y wszystkie rz\u0105dy po 1989 roku, pisa\u0142em do przysz\u0142ego premiera. M\u00f3j list-spowied\u017a \u017cycia pozosta\u0142 bez odpowiedzi. Na moje propozycje spotkania nie odpowiedzia\u0142 minister kultury. Szefowa kinematografii, po jednym spotkaniu, na kt\u00f3rym przekaza\u0142em jej dokumenty o bezprawno\u015bci rozwi\u0105zania „Profilu” i katy\u0144ski scenariusz „Requiem” wi\u0119cej si\u0119 nie spotka\u0142a. Moje scenariusze sk\u0142adane w telewizji zosta\u0142y skwitowane kr\u00f3tkim – „nie skorzystamy”. Bez motywacji.
\r\n M\u00f3j scenariusz katy\u0144ski ma oko\u0142o trzydziestu spo\u0142ecznych rekomendacji. W tym Rodzin Katy\u0144skich, katy\u0144skich fundacji, Sybirak\u00f3w, Zwi\u0105zku Hubalczyk\u00f3w, Antoniego Hedy-Szarego i jego Światowego Zwi\u0105zku Kombatant\u00f3w, „Norymbergi II”, autorytet\u00f3w \u015bwieckich i duchownych, partii i stowarzysze\u0144. Zosta\u0142y zlekcewa\u017cone przez Ministerstwo Kultury i Telewizj\u0119. By film o Katyniu zrobi\u0142 Andrzej Wajda, kt\u00f3ry przez dziesi\u0105tki lat utrzymywa\u0142, \u017ce jest synem ofiary katy\u0144skiej zbrodni, cho\u0107 nie ma Jakuba Wajdy na katy\u0144skiej li\u015bcie. Dlatego k\u0142ama\u0142 Andrzej Mularczyk w swym wywiadzie w niemieckim „Dzienniku”, blu\u017anierczo zatytu\u0142owanym „Polacy to historyczni tch\u00f3rze”, \u017ce nikt przed nim i Wajd\u0105 nie odwa\u017cy\u0142 si\u0119 poruszy\u0107 tego tematu.
\r\n Poprzedni rok po\u015bwi\u0119ci\u0142em walce o wystawienie sztuki Lusi Ogi\u0144skiej „Zmartwychwstanie”. To jedyna po wojnie sztuka, id\u0105ca wyra\u017anie tropami naszych wieszcz\u00f3w i ukazuj\u0105ca syntez\u0119 kondycji psychicznej naszego narodu po wojnach, okupacjach, stalinizmie a przede wszystkim podczas trwaj\u0105cej od lat, antynarodowej i antykatolickiej, ofensywy, wymierzonej we wszystko, co by\u0142o przez wieki drogie Polakowi. Uda\u0142o mi si\u0119 doprowadzi\u0107 do premiery w Sali Kongresowej. Niestety, po kilkakrotnym zagraniu, sztuka umar\u0142aby \u015bmierci\u0105 naturaln\u0105, bo to olbrzymi spektakl z 30 aktorami, kt\u00f3rych trzeba op\u0142aca\u0107. Chocia\u017c na Festiwalu Sztuki Katolickiej w Lubaczowie widzowie ca\u0142owali szat\u0119 aktora graj\u0105cego Chrystusa, i skandowali: „Dzi\u0119kujemy, \u017ce\u015bcie przyjechali”. Gdyby nie znalaz\u0142 si\u0119 nowy sponsor, pan Arkadiusz Suder, kt\u00f3ry by\u0142 widzem w Sali Kongresowej i zdecydowa\u0142 si\u0119 na op\u0142acenie ekranizacji tej sztuki. Tej ekranizacji po\u015bwi\u0119ci\u0142em ten rok. Niniejszego wywiadu udzielam w przeddzie\u0144 rozpocz\u0119cia akcji promocyjnej p\u0142yty DVD z t\u0105 ekranizacj\u0105.
\r\n
\r\n Czy w Pana ocenie rz\u0105d PiS-u realizuje polityk\u0119 kulturaln\u0105 inaczej ni\u017c jego poprzednicy, chodzi zw\u0142aszcza o ministra Kazimierza M. Ujazdowskiego – jak Pan odebra\u0142 sp\u00f3r o Dobraczy\u0144skiego
\r\n i Gombrowicza? <\/strong>
\r\n – Minister Ujazdowski sprawowa\u0142 t\u0119 funkcj\u0119 przed rz\u0105dami PiS-u i niczym specjalnym si\u0119 nie odznaczy\u0142. W tej kadencji pozostawi\u0142 nie naruszone kadry Waldemara D\u0105browskiego, przynajmniej w kinematografii. M\u00f3wi\u0142em ju\u017c, \u017ce dla siwow\u0142osego artysty o jakim\u015b tam dorobku nie ma czasu. D\u0105browski kiedy\u015b nie mia\u0142 dla mnie czasu przez ca\u0142\u0105 kadencj\u0119. Czym to si\u0119 r\u00f3\u017cni? Jeden i drugi traktuj\u0105 artyst\u00f3w wybi\u00f3rczo. Co do Gombrowicza: Giertych nie dopuszczaj\u0105c go do kanonu lektur mia\u0142 racj\u0119. To lektura dla ludzi ukszta\u0142towanych, kt\u00f3rzy nie poddadz\u0105 si\u0119 dekadenckim wp\u0142ywom tego niew\u0105tpliwie utalentowanego pisarza. Jego kompleksy wymierzone w tradycyjn\u0105 polsko\u015b\u0107, co doprowadzi\u0142o go do proniemieckiej postawy podczas II wojny, mo\u017ce zachwia\u0107 w m\u0142odych umys\u0142ach system warto\u015bci, kszta\u0142towany przez rodzin\u0119, klasyk\u0119 narodow\u0105 i ko\u015bci\u00f3\u0142. To jakby postawa Knuta Hamsuna. Ale jego rodacy nie winduj\u0105 na o\u0142tarze literatury. A u nas wyd\u017awign\u0105\u0142 go do rangi wieszcza, zwalczaj\u0105cy Sienkiewicza i romantyk\u00f3w bratanek Luny Brystygierowej, Artur Sandauer. Zreszt\u0105 zwalczaj\u0105cy tak\u017ce np. Stanis\u0142awa Grochowiaka, o zdeklarowanie pronarodowej orientacji. Natomiast Jan Dobraczy\u0144ski, kt\u00f3ry w Polsce spe\u0142nia\u0142 rol\u0119 Grahama Greena, obok Kossak-Szczuckiej nasz najwi\u0119kszy pisarz katolicki, o tw\u00f3rczo\u015bci bardzo r\u00f3\u017cnorodnej: i profesyjnej i historycznej, na pewno winien wzi\u0105\u0107 udzia\u0142 w kszta\u0142towaniu m\u0142odych umys\u0142\u00f3w. O otwarto\u015bci gust\u00f3w ministra na dekadencj\u0119 \u015bwiadczy wysoka dotacja dla teatru Wierszalin.
\r\n
\r\n Na ekrany kin wchodzi film Andrzeja Wajdy „Katy\u0144” – czyta\u0142 pan scenariusz tego filmu, co pan o nim s\u0105dzi Przecie\u017c pan tak\u017ce przymierza\u0142 si\u0119 do filmu o Katyniu? <\/strong>
\r\n – To mo\u017ce by\u0107 dobry film. Zreszt\u0105 Wajda robi od lat albo filmy wspania\u0142e, albo s\u0142abe. Jego nieszcz\u0119\u015bciem jest, \u017ce wszystkie s\u0105 przyjmowane na kolanach. To bardzo dobrze, czasem przejmuj\u0105co napisany scenariusz. Jednak uczciwiej by\u0142oby, gdyby pozosta\u0142 tytu\u0142 Andrzeja Mularczyka: „Post mortem”. „Katy\u0144”, moim zdaniem, to tytu\u0142 nadany ze wzgl\u0119d\u00f3w komercyjnych i jest nie bardzo uprawniony. To nie jest relacja o zbrodni katy\u0144skiej opowiadana w czasie tera\u017aniejszym. To film o pami\u0119ci i walce rodzin ofiar przeciw fa\u0142szowaniu prawdy o Katyniu w pierwszych latach po wojnie. Prze\u017cycia trzech kobiet z r\u00f3\u017cnych generacji s\u0105 wzruszaj\u0105ce. Mnie razi jednostronny obraz lat powojennych. To rzeczywi\u015bcie tylko obraz sowieckiej okupacji. A przecie\u017c ta okupacja istnia\u0142a pod sk\u00f3r\u0105 innych wydarze\u0144 i nastroj\u00f3w. To by\u0142o tu\u017c po wojnie i wi\u0119kszo\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa nie mia\u0142a w\u00f3wczas dzisiejszej wiedzy IPN. \u017by\u0142a te\u017c odbudow\u0105, nadrabianiem wykszta\u0142cenia, walk\u0105 o byt. Zach\u0142ystywa\u0142a si\u0119 polsk\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0105, polskim kinem, wszystkim co polskie. Nie wiem, czy kiedy\u015b doczekamy takiego rozwoju czytelnictwa. 2 miliony wyda\u0144 Sienkiewicza, 1,8 miliona Mickiewicza, kt\u00f3rych dzi\u015b usi\u0142owano wykre\u015bli\u0107 z lektur. Nie b\u0119dzie wielkich dzie\u0142 tak d\u0142ugo, jak tw\u00f3rcy b\u0119d\u0105 widzieli rzeczywisto\u015b\u0107 jednowymiarowo, nie dostrzegaj\u0105c tragizmu, kt\u00f3ry zawsze opiera si\u0119 na zderzeniu si\u0142, w kt\u00f3rym obie strony konfliktu maj\u0105 swoje racje. Dlatego jestem obro\u0144c\u0105 i mimo zastrze\u017ce\u0144 do prymitywnie marksizuj\u0105cego pocz\u0105tku i fina\u0142u Ma\u0107ka Che\u0142mickiego na \u015bmietniku historii, „Popi\u00f3\u0142 i Diament” uwa\u017cam za najwa\u017cniejszy film Wajdy. Wracaj\u0105c do scenariusza: c\u00f3\u017c, Mularczyk utalentowany pisarz i reporter, zawsze umia\u0142 si\u0119 nagi\u0105\u0107 do aktualnej poprawno\u015bci politycznej. Ale ten film mo\u017ce by\u0107 zaskakuj\u0105co udany. W niczym to nie odbiera mi zapa\u0142u do walki o „Requiem”. To saga polskiej rodziny inteligenckiej ze Lwowa w okresie paktu Ribentropp-Mo\u0142otow. Od szcz\u0119\u015bliwych ostatnich chwil tu\u017c przed wybuchem wojny, po Katy\u0144. Taki polski Doktor „\u017biwago”.
\r\n
\r\n A jak wygl\u0105da kondycja wsp\u00f3\u0142czesnej polskiej kinematografii – wielu widz\u00f3w woli ogl\u0105da\u0107 filmy z okresu PRL, o czym \u015bwiadczy sukces kana\u0142u „Kino Polska”. Czy to nie dow\u00f3d na to, \u017ce obecne kino polskie jest w do\u0142ku i to g\u0142\u0119bokim? <\/strong>
\r\n – Jest i pozostanie. Bo urz\u0119dnicy kultury jej nie rozumiej\u0105 a arty\u015bci maj\u0105 jednowymiarowe widzenie rzeczywisto\u015bci. Jak dzi\u015b wygl\u0105da ich ogl\u0105d kraju? By\u0142o 60 lat okupacji gorszej ni\u017c niemiecka. No dobrze, ale przecie\u017c nie wieszano na ulicach, tylko w podziemiach. Rozstrzeliwano – tak, ale nie pod \u015bcianami dom\u00f3w, ale w kazamatach. Aresztowano – tak, ale nie w ulicznych \u0142apankach, tylko w mieszkaniach prywatnych. Czy zap\u0119dzano \u017byd\u00f3w do gett? Nie, to raczej znaczna cz\u0119\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w zap\u0119dza\u0142a Polak\u00f3w do wi\u0119zie\u0144 i oboz\u00f3w. I to oni stali si\u0119 p\u00f3\u017aniej awangard\u0105 buntu przeciw utworzonemu przez siebie re\u017cimowi. Tyle, \u017ce ju\u017c nie na sowieckich, tylko ameryka\u0144skich \u017co\u0142dach. Zawsze na czterech \u0142apach. Nie zdziwi\u0142bym si\u0119, gdyby teraz zacz\u0119li porzuca\u0107 \u017co\u0142d ameryka\u0144ski a przechodzi\u0107 na chi\u0144ski.
\r\n I by\u0142a wspania\u0142a, narodowa i katolicka „Solidarno\u015b\u0107”. Nawet Michnik si\u0119 ochrzci\u0142. Potem m\u00f3wi\u0142 w Ameryce, \u017ce okr\u0105g\u0142y st\u00f3\u0142 uratowa\u0142 w Polsce demokracj\u0119. „Alternatyw\u0105 by\u0142o narodowe i katolickie pa\u0144stwo Polak\u00f3w”. By\u0142a wspania\u0142a „Solidarno\u015b\u0107”. Tylko dlaczego na jej plecach powsta\u0142y rz\u0105dy antynarodowych i antykatolickich libera\u0142\u00f3w i postkomunist\u00f3w? Sk\u0105d w niej tylu karierowicz\u00f3w, z\u0142odziei i agent\u00f3w? I jaka tu by\u0142a rola pozostaj\u0105cych za scen\u0105 mocarstw? Kto\u015b, kto nie ma odwagi zadawania takich pyta\u0144, nie wiele wniesie do skarbca kultury. Mo\u017ce przymila\u0107 si\u0119 do coraz bardziej upodobniaj\u0105cej si\u0119 do zachodniego barbarzy\u0144stwa m\u0142odzie\u017cy i obni\u017ca\u0107 do jej poziomu sztuk\u0119.
\r\n „Kino Polska” wygrywa, bo idzie pod pr\u0105d. Bo nawi\u0105zuje do ci\u0105g\u0142o\u015bci dokona\u0144 polskiej kinematografii. I nagle publiczno\u015b\u0107 przekonuje si\u0119, \u017ce wtedy pod t\u0105 straszn\u0105 cenzur\u0105 powstawa\u0142y najlepsze polskie filmy a „okupant” nie szcz\u0119dzi\u0142 pieni\u0119dzy na filmy, propaguj\u0105ce patriotyzm. Dlatego w „Kinie Polska” jest miejsce i dla banity bez s\u0105d\u00f3w, Bohdana Por\u0119by. Marzy mi si\u0119 taki przyw\u00f3dca, taka partia, kt\u00f3ra id\u0105c \u015bladem najlepszych przyk\u0142ad\u00f3w Francji i Hiszpanii, gdzie po wzajemnych masakrach w bratob\u00f3jczych wojnach, zbudowano wsp\u00f3lne dla obu stron cmentarze. Marzy mi si\u0119 przyw\u00f3dca i partia jednocz\u0105ce dzielony przez rozbiorc\u00f3w i okupant\u00f3w, a teraz przez „swoich” – nar\u00f3d. W imi\u0119 narodowej racji stanu.
\r\n Zako\u0144cz\u0119 my\u015bl\u0105 Kardyna\u0142a Tysi\u0105clecia Stefana Wyszy\u0144skiego, dla kt\u00f3rego coraz mniej miejsca w \u017cyciu publicznym, tak\u017ce w niekt\u00f3rych modernizuj\u0105cych si\u0119 ko\u015bcio\u0142ach: „Trzeba, by\u015bmy my\u015bleli o narodzie jako o ca\u0142o\u015bci, pragn\u0105c zbawia\u0107 nar\u00f3d przez ca\u0142o\u015b\u0107 jego warto\u015bci i mocy a nie przez takie czy inne orientacje i grupy. Nar\u00f3d jest zbyt wielk\u0105 warto\u015bci\u0105 i moc\u0105, aby da\u0142 si\u0119 zmie\u015bci\u0107 w orientacji cz\u0105stkowej i wypowiedzie\u0107 jednymi tylko ustami”. Ten sam Kardyna\u0142, w lutym 1981 roku w homilii z Jasnej G\u00f3ry, ostrzega\u0142 „Solidarno\u015b\u0107” przed KOR-em: „Uwa\u017cajcie, by nie przypl\u0105tali si\u0119 ludzie, kt\u00f3rzy s\u0105 gdzie\u015b podwi\u0105zani, kt\u00f3rzy maj\u0105 nie polskie interesy na my\u015bli”. Gdyby\u015bmy wtedy ws\u0142uchali si\u0119 w ten g\u0142os a nie w ch\u00f3ry syrenich podszept\u00f3w… Po tej homilii michnikowska prasa Solidarno\u015bci, a wi\u0119c zal\u0105\u017cek dzisiejszej „Gazety Wyborczej”, rzuci\u0142a si\u0119 na Kardyna\u0142a, tratuj\u0105c Go jak czo\u0142giem, nie przymierzaj\u0105c, jak mnie kiedy\u015b Alina Grabowska.
\r\n
\r\n Rozmawia\u0142: Jan Engelgard<\/strong><\/em>
\r\n My\u015bl Polska Nr 38 (23.09.2007) <\/p>\r\n