{"id":138592,"date":"2023-02-01T11:12:17","date_gmt":"2023-02-01T16:12:17","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=138592"},"modified":"2023-02-01T11:12:17","modified_gmt":"2023-02-01T16:12:17","slug":"zniewoleni-przemoca-prof-stanislaw-bielen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=138592","title":{"rendered":"Zniewoleni przemoc\u0105 – Prof. Stanis\u0142aw Biele\u0144<\/em>"},"content":{"rendered":"
\r\n

Wojna na Ukrainie prowokuje do r\u00f3\u017cnych przemy\u015ble\u0144, ale i do rosn\u0105cego zw\u0105tpienia w racjonalno\u015b\u0107 ludzkich wybor\u00f3w. <\/strong><\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Zastanawia na przyk\u0142ad, dlaczego wszystkie licz\u0105ce si\u0119 si\u0142y polityczne w Polsce, \u015brodowiska medialne i akademickie, a tak\u017ce wielu przeci\u0119tnych obserwator\u00f3w przyj\u0119\u0142o jedynie s\u0142uszn\u0105 interpretacj\u0119 tej tragedii.<\/p>\r\n

Dlaczego tak niewiele os\u00f3b wyra\u017ca przekonanie, \u017ce narzucony przez polityk\u00f3w i media spos\u00f3b przedstawiania wydarze\u0144 nie jest naturalny ani konieczny. Jest to przecie\u017c tylko jedna z koncepcji prawdy, kt\u00f3ra odpowiada interesom cz\u0119\u015bci stron zaanga\u017cowanych w konflikt.<\/p>\r\n

W oficjalnym mniemaniu o sobie Polacy wydaj\u0105 si\u0119 by\u0107 egoistycznymi indywidualistami, buduj\u0105cymi w\u0142asne wyobra\u017cenia o \u015bwiecie, zajmuj\u0105cymi osobne stanowiska. Che\u0142pi\u0105 si\u0119 sarkastycznym postrzeganiem w\u0142adzy i wytykaniem rozlicznych b\u0142\u0119d\u00f3w w zarz\u0105dzaniu pa\u0144stwem. Jednocze\u015bnie korzystaj\u0105 z r\u00f3\u017cnych nisz wygodnego \u017cycia, \u201eniewychylania si\u0119\u201d, konformizmu  i oboj\u0119tno\u015bci. W praktyce uwielbiaj\u0105 karmi\u0107 si\u0119 \u201ekolektywn\u0105 przestrzeni\u0105\u201d, \u201eplemienno\u015bci\u0105\u201d, wsp\u00f3lnymi prze\u015bwiadczeniami, obsesjami i urojeniami. Cho\u0107 wielu odwo\u0142uje si\u0119 do mitu o spo\u0142ecze\u0144stwie obywatelskim, to w rzeczywisto\u015bci nie ma ani skutecznej mobilizacji spo\u0142ecznej na rzecz  poprawy dora\u017anej sytuacji, ani d\u0142ugofalowych dzia\u0142a\u0144 na rzecz przebudowy \u015bwiadomo\u015bci spo\u0142ecznej.<\/p>\r\n

W\u0142adza potrafi zastrasza\u0107 ludzi i ogranicza\u0107 wyobra\u017ani\u0119 zbiorow\u0105.<\/strong> Decyduje, co jest warto\u015bciowe i osi\u0105galne, a z czego nale\u017cy zrezygnowa\u0107. Ludzie otrzymuj\u0105 gotowe \u201erecepty\u201d, jak post\u0119powa\u0107. Rezygnacja z w\u0105tpienia w prawdy oficjalnie zadekretowane prowadzi do ograniczania wolno\u015bci my\u015blenia i wypowiedzi, zabiera mo\u017cliwo\u015b\u0107 swobodnego stanowienia o sobie, odbiera wyobra\u017ani\u0119.<\/p>\r\n

Od dawna wiadomo, \u017ce obywatele Rzeczpospolitej nie kieruj\u0105 si\u0119 przemy\u015blanymi i rozs\u0105dnymi motywami, lecz egzaltowanymi emocjami i spontanicznymi odruchami.<\/strong> Najlepszy przyk\u0142ad stanowi odruch entuzjastycznego przyjmowania milionowych mas przesiedle\u0144c\u00f3w wojennych z Ukrainy, bez zastanawiania si\u0119 nad kosztami ich utrzymania i dalekosi\u0119\u017cnymi skutkami dla w\u0142asnej kondycji ekonomicznej i zgody spo\u0142ecznej. Obowi\u0105zuje jedna interpretacja zasadno\u015bci takich zachowa\u0144, a przecie\u017c jest oczywiste, \u017ce w ten spos\u00f3b Polska straci\u0142a jedn\u0105 z bezcennych cech \u2013 narodowo\u015bciow\u0105 jednolito\u015b\u0107.<\/p>\r\n

Ta niby-empatyczna postawa wobec obcych jest zabarwiona hipokryzj\u0105 i swoist\u0105 schozofreni\u0105. Dotyczy tak rz\u0105dz\u0105cych, jak i ka\u017cdego obywatela, kt\u00f3ry nie dostrzega ra\u017c\u0105cego kontrastu  mi\u0119dzy serdecznym przyj\u0119ciem milion\u00f3w Ukrai\u0144c\u00f3w a wrogo\u015bci\u0105 wobec migrant\u00f3w, przekraczaj\u0105cych granic\u0119 bia\u0142orusk\u0105, uciekinier\u00f3w z Iraku, Syrii, Jemenu czy Afganistanu przed wojn\u0105, g\u0142odem, katastrofami ekologicznymi.  O r\u00f3\u017cnicy w podej\u015bciu do  przybysz\u00f3w decyduj\u0105 zatem kryteria ideologiczne, wyrachowanie i cynizm, a nie empatia czy prawo.  Nie chc\u0105c si\u0119ga\u0107 do uprzedze\u0144 rasistowskich, nale\u017ca\u0142oby jednak zapyta\u0107 publicznie, dlaczego tak\u017ce Unia Europejska zaakceptowa\u0142a takie zr\u00f3\u017cnicowane podej\u015bcie do migrant\u00f3w, wszak wszyscy uciekinierzy zas\u0142uguj\u0105 na pomoc i  humanitarne potraktowanie.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Dramat  polskiej mentalno\u015bci\u2026<\/h4>\r\n

wyra\u017ca si\u0119 w tym, \u017ce ludzie w swojej masie \u2013 poza nielicznymi wyj\u0105tkami \u2013 nie chc\u0105 uczy\u0107 si\u0119 racjonalnego my\u015blenia, dostrzega\u0107  logicznych sprzeczno\u015bci w swoim post\u0119powaniu, przewidywa\u0107 skutk\u00f3w w\u0142asnych decyzji. Wyrastaj\u0105 kolejne pokolenia, kt\u00f3re poruszaj\u0105 si\u0119 w g\u0105szczu informacji, nie umiej\u0105c selekcjonowa\u0107 i weryfikowa\u0107 fakt\u00f3w. Nikt nie uczy falsyfikacji s\u0105d\u00f3w, odr\u00f3\u017cniania prawdy od fa\u0142szu. S\u0142abo przyswajana jest wiedza naukowa, a \u015bwiatopogl\u0105dy kszta\u0142tuje si\u0119 przy pomocy wiedzy potocznej, powierzchownej, opartej na przes\u0105dach, zabobonach, mitach i stereotypach. Ogromne spustoszenie czyni nachalna propaganda i ideologizacja wszystkich sfer \u017cycia spo\u0142ecznego.<\/strong> Wielu ludzi nie sta\u0107 na samodzielne okre\u015blenie si\u0119 i podj\u0119cie wysi\u0142ku edukacyjnego, kt\u00f3ry pozwoli\u0142by na wyzwolenie si\u0119 z \u201eszanta\u017cu emocjonalnego\u201d, jaki narzuca pseudopatriotyczna martyrologia, folklorystyczna religijno\u015b\u0107 i wszelkiego rodzaju narodowe kompleksy.<\/p>\r\n

Jak celnie zauwa\u017ca w swojej ksi\u0105\u017cce Miko\u0142aj Marcela<\/strong>, Polacy ulegaj\u0105 trwa\u0142ym mechanizmom wymuszania na nich patologicznego pos\u0142usze\u0144stwa, kt\u00f3re zdominowa\u0142o wszystkie wymiary \u017cycia (Patopos\u0142usze\u0144stwo. Jak szko\u0142a, rodzina i pa\u0144stwo ucz\u0105 nas bezradno\u015bci. I co z tym zrobi\u0107<\/em>, Krak\u00f3w 2022). Przekazy na temat historii, ekonomii czy stosunku do s\u0105siad\u00f3w s\u0105 w du\u017cej mierze narz\u0119dziami kszta\u0142towania przekona\u0144 jednostkowych i zbiorowych, s\u0105 niewidocznymi formami stosowania przemocy. Uniformizacja pogl\u0105d\u00f3w, postaw i zachowa\u0144 jest rezultatem nie tyle przemy\u015blanej strategii rz\u0105dz\u0105cych, ile \u017cywio\u0142owej presji systemowej w sferze edukacyjnej, prawnej czy ekonomicznej. Racjonalizm nakazuje odrzuci\u0107 my\u015blenie w stylu TINA  (There is no alternative! (Nie ma \u017cadnej alternatywy!) \u2013 slogan zapo\u017cyczony z kampanii wyborczej Margaret Thatcher<\/strong>).<\/p>\r\n

Zwroty w my\u015bleniu i dzia\u0142aniu w sprawach spo\u0142ecznych, gospodarczych, politycznych, kulturowych czy edukacyjnych zale\u017c\u0105 od  si\u0119gania do my\u015blenia alternatywnego. Tak\u017ce pok\u00f3j mo\u017cna uratowa\u0107 poprzez zwrot ku my\u015bleniu antywojennemu i antymilitarystycznemu! Wojna na Ukrainie nie by\u0142a przecie\u017c ani konieczna, ani niemo\u017cliwa do unikni\u0119cia. To nie sam Putin jest jej sprawc\u0105. Warto by\u0142oby wreszcie  wyci\u0105gn\u0105\u0107 wnioski z licznych publikacji  pokazuj\u0105cych inne punkty widzenia. Fanatyzm w zwalczaniu pluralizmu poznawczego w my\u015bl zasady, \u017ce wolno\u015b\u0107 s\u0142owa i prawda s\u0105 tylko dla tych, kt\u00f3rzy maj\u0105 odpowiednie pogl\u0105dy, nieraz ko\u0144czy\u0142 si\u0119 kompromitacj\u0105<\/strong>. Je\u015bli nie zrezygnujemy z narzuconej nam jedynie s\u0142usznej i prawdziwej narracji, nigdy nie zrozumiemy z\u0142o\u017cono\u015bci uwarunkowa\u0144 konfliktu i mo\u017cliwo\u015bci jego jak najszybszego zako\u0144czenia.<\/p>\r\n

\u201eWbrew temu, do czego pr\u00f3buje si\u0119 nas przekona\u0107, \u015bwiatem nie rz\u0105dz\u0105 abstrakcyjne si\u0142y i podmioty czy prawa ekonomii i post\u0119pu. To ludzie wybieraj\u0105 swoj\u0105 drog\u0119, czasami lepiej, czasami gorzej. Przesz\u0142o\u015b\u0107 udowadnia jednak, \u017ce zawsze mo\u017cliwe jest zawr\u00f3cenie z obranego kursu i wyznaczenie nowego\u201d (Marcela, s. 36-37).<\/p>\r\n

Ludzie na ca\u0142ym globie stali si\u0119 ofiarami przemocy, zadawanej przez system  oparty na nieograniczonym wzro\u015bcie gospodarczym, rywalizacji o zasoby i kontroli informacji. Rz\u0105dz\u0105cy staj\u0105 si\u0119 ofiar\u0105 interes\u00f3w \u015bwiatowej oligarchii, skupionej w wielkich korporacjach, narzucaj\u0105cych ci\u0105gle nowe technologie i monopolizuj\u0105cych realn\u0105 w\u0142adz\u0119. Poza wielkimi pot\u0119gami wszystkie inne pa\u0144stwa padaj\u0105 ofiar\u0105 \u201ewielkiego resetu\u201d, a pojedynczy ludzie trac\u0105 orientacj\u0119 w \u201elabiryncie niepewno\u015bci\u201d. W\u0142a\u015bciwie w \u015bwietle rosn\u0105cego ryzyka wybuchu rozmaitych katastrof (od eskalacji wojen i konflikt\u00f3w, poprzez pandemie, na utracie zdolno\u015bci Ziemi do utrzymania warunk\u00f3w \u017cycia ludzko\u015bci ko\u0144cz\u0105c) lepiej jest \u017cy\u0107 w niewiedzy, tworzy\u0107 iluzje i nie my\u015ble\u0107 o przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Potrzeba protektora<\/h4>\r\n

W przypadku polskich elit politycznych mamy do czynienia z jakim\u015b dziwnym poczuciem determinizmu, kieruj\u0105cym bezwzgl\u0119dnie pa\u0144stwo i spo\u0142ecze\u0144stwo  w obj\u0119cia \u201ewielkiego protektora\u201d i \u201e\u015bwiatowego przyw\u00f3dcy\u201d. Jest to przemoc hegemoniczna. Jej cech\u0105 charakterystyczn\u0105 jest nie tylko dyktowanie zachowa\u0144 pa\u0144stwu s\u0142abszemu przez  silniejszego sojusznika, ale tak\u017ce postawa submisyjna tego pierwszego, wyra\u017caj\u0105ca si\u0119 w skrajnej i bezkrytycznej uleg\u0142o\u015bci. Takie post\u0119powanie oznacza, \u017ce cele i interesy w\u0142asne s\u0105 mniej wa\u017cne ni\u017c cudze. To nieumiej\u0119tno\u015b\u0107 obrony swoich praw, umo\u017cliwianie narzucania woli przez drug\u0105 stron\u0119. Towarzyszy temu nadmierna ufno\u015b\u0107, dobroduszno\u015b\u0107, przychylno\u015b\u0107, podatno\u015b\u0107 na rozmaite ingracjacje (przys\u0142owiowe \u201epoklepywanie po plecach\u201d), bezradno\u015b\u0107 i powszechne przekonanie, \u017ce nie istniej\u0105 \u017cadne alternatywy dla raz dokonanego wyboru.<\/p>\r\n

By\u0107 mo\u017ce wiele z tych cech ma charakter \u201eprzyrodzony\u201d, przypisany do polskiego \u201echarakteru narodowego\u201d. Mo\u017ce jest wynikiem dawnych kompleks\u00f3w, \u017ce Polska straci\u0142a swoje imperialne szanse w XVII wieku, a ambicje mocarstwowe przep\u0142aci\u0142a ca\u0142kowit\u0105 kasacj\u0105 wiek p\u00f3\u017aniej. Ale  takie usprawiedliwienie by\u0142oby p\u00f3j\u015bciem na \u0142atwizn\u0119. Wiele wskazuje bowiem na to, \u017ce przyczyny s\u0105 ca\u0142kowicie wsp\u00f3\u0142czesne i dotycz\u0105 kompromituj\u0105co niskiego poziomu elit politycznych. Do struktur w\u0142adzy publicznej w Polsce trafia coraz wi\u0119cej ludzi bardzo s\u0142abo wykszta\u0142conych, bez do\u015bwiadczenia i rozumienia z\u0142o\u017cono\u015bci mechanizm\u00f3w nawy pa\u0144stwowej<\/strong>. Ignorancja jest wyr\u00f3\u017cnikiem  decydent\u00f3w politycznych, kt\u00f3rzy swoj\u0105 gorliwo\u015bci\u0105,  bezrefleksyjnym zapa\u0142em i prymitywn\u0105 retoryk\u0105 buduj\u0105 \u201enowoczesne\u201d standardy rz\u0105dzenia. Co gorsza, ze wzgl\u0119du na swoj\u0105 niefrasobliwo\u015b\u0107, arogancj\u0119 i brak autorefleksji nie zdaj\u0105 sobie sprawy ze skali szk\u00f3d, jakie powoduj\u0105 w r\u00f3\u017cnych dziedzinach. Mandaty polityczne i powo\u0142ania urz\u0119dnicze na sprawowanie funkcji publicznych po jakim\u015b czasie wygasaj\u0105.  Szkody pozostaj\u0105 zazwyczaj nie do naprawienia.<\/p>\r\n

Poniewa\u017c system mi\u0119dzynarodowy pa\u0144stw ma charakter hierarchiczny pod wzgl\u0119dem rozk\u0142adu si\u0142, rz\u0105dz\u0105cy w ka\u017cdym pa\u0144stwie powinni by\u0107 \u015bwiadomi swojego miejsca w strukturze zale\u017cno\u015bci i \u201eporz\u0105dku dziobania\u201d. To miejsce nie jest jednak dane czy wyznaczone raz na zawsze. Ka\u017cdorazowa narracja o nim jest narzucon\u0105 form\u0105 przemocy. Diagnoza w\u0142asnej pozycji i \u015bwiadomo\u015b\u0107 statusu pozwalaj\u0105 na budowanie strategii mi\u0119dzynarodowych, w kt\u00f3rych jest miejsce na akomodacj\u0119, ale i swobod\u0119 manewru w grze mi\u0119dzynarodowej. Tymczasem polscy decydenci s\u0142u\u017calczo przyjmuj\u0105 subordynacj\u0119 wobec hegemona jako jedyn\u0105 mo\u017cliw\u0105 postaw\u0119.<\/p>\r\n

Niewiara we w\u0142asne mo\u017cliwo\u015bci i si\u0142\u0119 argument\u00f3w prowadzi do ca\u0142kowitej kapitulacji polskiej s\u0142u\u017cby dyplomatycznej wobec ameryka\u0144skiego hegemona<\/strong>. Jej \u015bwiadome rozbicie i pozbawienie kompetencji doprowadzi\u0142o do parali\u017cu i marazmu. W \u017cadnym powa\u017cnym pa\u0144stwie \u017caden polityk nie prowadzi samodzielnie polityki zagranicznej czy obronnej. Decyzje s\u0105 skrupulatnie wypracowywane przez sztaby fachowc\u00f3w, cz\u0119sto z r\u00f3\u017cnych opcji politycznych. Resort spraw zagranicznych stanowi tradycyjnie jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych agend rz\u0105dowych, definiuj\u0105cych zadania, interesy i cele oraz dobieraj\u0105cy \u015brodki ich realizacji. Najwy\u017csi funkcjonariusze  jedynie artyku\u0142uj\u0105 owe ustalenia w spos\u00f3b wywa\u017cony, licz\u0105c si\u0119 z ka\u017cdym s\u0142owem. W przypadku polskich lider\u00f3w politycznych spotykamy si\u0119 z napuszon\u0105 pretensj\u0105 do omnipotencji, brakiem fachowo\u015bci i odpowiedzialno\u015bci za s\u0142owa. To wszystko czyni Polsk\u0119 pa\u0144stwem niepowa\u017cnym.<\/strong><\/p>\r\n

T\u0119 ocen\u0119 potwierdza szereg zachowa\u0144 submisyjnych, \u015bwiadcz\u0105cych o przyj\u0119ciu postawy zwasalizowanego klienta wobec silnego patrona, wykorzystuj\u0105cego Polsk\u0119 do realizacji w\u0142asnych interes\u00f3w. Jestem przekonany, \u017ce gdyby polskie w\u0142adze wraz z opozycj\u0105 naprawd\u0119 dba\u0142y o narodowy interes, to nie anga\u017cowa\u0142yby w wojn\u0119 na Ukrainie tak ogromnych \u015brodk\u00f3w, \u0142\u0105cznie z ch\u0119ci\u0105 wysy\u0142ania w\u0142asnych \u017co\u0142nierzy, nie m\u00f3wi\u0105c o zgodzie na nielegalny zaci\u0105g najemnik\u00f3w.  Szacowanie ryzyka odwetu ze strony Rosji na wypadek eskalacji tej absurdalnej wojny powinno by\u0107 jednym z wa\u017cnych zada\u0144 agend bezpiecze\u0144stwa<\/strong>.  Ufno\u015b\u0107 w gwarancje ameryka\u0144skiego protektora powinna mie\u0107 racjonalne, przemy\u015blane granice, wynikaj\u0105ce z dotychczasowych niechlubnych do\u015bwiadcze\u0144, cho\u0107by z opuszczenia przez USA  Afganistanu w 2021 roku.<\/p>\r\n

Za przemoc\u0105 hegemoniczn\u0105 id\u0105 inne rodzaje przemocy, kt\u00f3re dyktuj\u0105 postawy i zachowania polskich polityk\u00f3w, ale i znacznej cz\u0119\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa. Jedn\u0105 z wa\u017cniejszych jest przemoc historyczna i towarzysz\u0105cy jej tzw. szanta\u017c patriotyczny.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Przemoc historyczna\u2026<\/h4>\r\n

jest wynikiem cynicznego manipulowania przy oficjalnej narracji historycznej. Zjawisko to zyska\u0142o miano \u201epolityki historycznej\u201d, kt\u00f3ra polega na \u015bwiadomym  fa\u0142szowaniu, przeinaczaniu i zak\u0142amywaniu historii, tworzeniu mit\u00f3w i legend, kt\u00f3re s\u0142u\u017c\u0105 dora\u017anym celom polityk\u00f3w i re\u017cim\u00f3w politycznych. Co najbardziej uderzaj\u0105ce, to nieumiej\u0119tno\u015b\u0107 wyci\u0105gania  wniosk\u00f3w z pope\u0142nianych wcze\u015bniej b\u0142\u0119d\u00f3w. Dotyczy to zar\u00f3wno dziej\u00f3w ojczystych, jak i polityki mi\u0119dzynarodowej. Bezgraniczna ufno\u015b\u0107 w sojusznicze gwarancje nieraz prowadzi\u0142a polskich decydent\u00f3w  do katastrofy. Historyczne fatum, jakie spoczywa na stosunkach Polski z najwi\u0119kszymi s\u0105siadami, rz\u0105dzi walk\u0105 polityczn\u0105 i pot\u0119guje szkodliwe resentymenty. <\/strong>Jak celnie zauwa\u017cy\u0142 Piotr Kimla<\/strong>, \u201epolitycy zdaj\u0105 si\u0119 mie\u0107 licencj\u0119 na to, by po pope\u0142nieniu b\u0142\u0119d\u00f3w przez poprzednik\u00f3w i przez siebie samych, spokojnie i metodycznie b\u0142\u0105dzi\u0107 dalej\u201d.<\/p>\r\n

Przemoc historyczna wyra\u017ca si\u0119 w epatowaniu kolejnych pokole\u0144 tragicznymi prze\u017cyciami sprzed dziesi\u0105tk\u00f3w lat.<\/strong> Mo\u017cna odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce robi si\u0119 to wbrew woli r\u00f3\u017cnych bohater\u00f3w, kt\u00f3rzy nie \u017cyczyliby sobie, aby wykorzystywa\u0107 ich heroizm do instrumentalnych cel\u00f3w. Ideologizacja i upolitycznianie prac Instytutu Pami\u0119ci Narodowej w duchu nacjonalistycznym, cz\u0119sto jawnie stronniczym, s\u0142u\u017cy niestety podtrzymywaniu narodowej mitologii, s\u0142awetnej \u201eobronie dobrego imienia\u201d narodu polskiego, co przyczynia si\u0119 do tworzenia \u201eb\u0142\u0119dnego ko\u0142a\u201d. Reprodukuje system przemocy, w kt\u00f3rym przekonania o jakiej\u015b szczeg\u00f3lnej misji, wyj\u0105tkowo\u015bci, ofiarno\u015bci i niewinno\u015bci Polak\u00f3w przekazywane s\u0105 kolejnym rocznikom uczni\u00f3w i student\u00f3w, niezdaj\u0105cych sobie sprawy z tego, \u017ce tkwi\u0105 w okowach przemocy historycznej.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

W obj\u0119ciach \u201eszanta\u017cu patriotycznego\u201d<\/h4>\r\n

Jej konsekwencj\u0105 jest \u201eszanta\u017c patriotyczny\u201d, polegaj\u0105cy na  moralnym zastraszaniu przeciwnik\u00f3w w\u0142adzy. Odwo\u0142uje si\u0119 on do psychologicznych mechanizm\u00f3w pi\u0119tnowania i zawstydzania, a dalej stygmatyzowania i wykluczania os\u00f3b kontestuj\u0105cych jej \u201eszale\u0144stwa\u201d.<\/strong> Podstawowym kryterium uznania za patriot\u0119 jest identyfikacja z obozem w\u0142adzy i jego liderem. Wszelki sprzeciw czy te\u017c obrona prawa do w\u0142asnych racji wywo\u0142uje odrzucenie, skazanie na miano zdrajcy.  \u201eZ nami albo przeciw nam\u201d \u2013 to stare has\u0142o konsolidacji zwolennik\u00f3w przeciwko wrogom.<\/p>\r\n

Przed laty Andrzej Walicki<\/strong> celnie diagnozowa\u0142, \u017ce w III RP jeden ob\u00f3z polityczny, radykalna, zideologizowana i demagogiczna prawica, odmawiaj\u0105c legitymacji moralnej wszystkim swoim oponentom, stawia na ograniczanie wolno\u015bci wyra\u017cania opinii i pogl\u0105d\u00f3w, sprzecznych z jej eklektyczn\u0105 ideologi\u0105. Dyktat mniejszo\u015bci prawicowej, przypisuj\u0105cej sobie szczeg\u00f3lne cnoty moralne i zas\u0142ugi historyczne polega na stosowaniu moralnego rygoryzmu w przywo\u0142ywaniu do porz\u0105dku inaczej my\u015bl\u0105cych. Polega na ustalaniu, co jest prawid\u0142owe, a co nie z punktu widzenia mitycznej, nigdy niezdefiniowanej \u201eracji stanu\u201d.<\/p>\r\n

\u201eSzanta\u017c patriotyczny\u201d  wynika z powszechnego i bezmy\u015blnego przyzwolenia spo\u0142ecznego na monopolizacj\u0119 przez prawic\u0119 (\u201eob\u00f3z posierpniowy) wyk\u0142adni dziejowej, ca\u0142kowicie lekcewa\u017c\u0105cej dorobek kilku powojennych pokole\u0144 Polak\u00f3w, neguj\u0105cej bogactwo dziedzictwa opartego na r\u00f3\u017cnorodno\u015bci postaw, warto\u015bci i rodzaj\u00f3w zbiorowej pami\u0119ci. Ideolodzy w\u0142adzy usi\u0142uj\u0105 stworzy\u0107 mit narodu patriotycznego, popieraj\u0105cego i uto\u017csamiaj\u0105cego si\u0119 z formacj\u0105 rz\u0105dz\u0105c\u0105 oraz mit narodu zdrajc\u00f3w i nihilist\u00f3w, dzia\u0142aj\u0105cych na szkod\u0119 pa\u0144stwa i spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/strong> Manichejski podzia\u0142 na dobro i z\u0142o przyczyni\u0142 si\u0119 do prymitywizacji my\u015blenia i skutecznego og\u0142upienia ludzi mniej wykszta\u0142conych i \u0142atwo poddaj\u0105cych si\u0119 manipulacyjnej przemocy.<\/p>\r\n

Presja ideologiczna na my\u015bl\u0105cych inaczej, inwigilacje, upokorzenia i z\u0142o\u015bliwo\u015bci, nie m\u00f3wi\u0105c o szykanach dyscyplinarnych, nadaj\u0105 dzia\u0142aniom w\u0142adczym pa\u0144stwa charakter opresyjny. Zmuszaj\u0105 ludzi m\u0105drych i odwa\u017cnych do aktywnego oporu, a mniej odpornych do wycofania si\u0119 lub emigracji. Wielu stara si\u0119 przetrwa\u0107 w izolacji b\u0105d\u017a w konformistycznym oczekiwaniu na zmian\u0119.<\/p>\r\n

\u201eSzanta\u017c patriotyczny\u201d jest form\u0105 niewidzialnej przemocy symbolicznej<\/strong>. Polega na przypisywaniu sobie przez w\u0142adz\u0119 polityczn\u0105 prawa ustalania obowi\u0105zuj\u0105cej wersji historii, pami\u0119ci narodowej i aksjologii, czyli warto\u015bciowania ludzi, ich postaw, pogl\u0105d\u00f3w i zachowa\u0144. W\u0142adza wymaga od obywateli nie tylko obowi\u0105zku poszanowania takich zasad, ale zakazuje ich kwestionowania. W ten spos\u00f3b rodzi si\u0119  system polityczny, kt\u00f3ry zamiast demokracji liberalnej niesie nam \u201emesjanistyczn\u0105 demokracj\u0119 totalitarn\u0105\u201d.<\/p>\r\n

Prof. Stanis\u0142aw Biele\u0144<\/em> <\/strong><\/p>\r\n

My\u015bl Polska, nr 5-6 (29.01-5.02.2023)<\/p>\r\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Wojna na Ukrainie prowokuje do r\u00f3\u017cnych przemy\u015ble\u0144, ale i do rosn\u0105cego zw\u0105tpienia w racjonalno\u015b\u0107 ludzkich wybor\u00f3w.   Zastanawia na przyk\u0142ad, dlaczego wszystkie licz\u0105ce si\u0119 si\u0142y polityczne w Polsce, \u015brodowiska medialne i akademickie, a tak\u017ce wielu przeci\u0119tnych obserwator\u00f3w przyj\u0119\u0142o jedynie s\u0142uszn\u0105 interpretacj\u0119 tej tragedii. Dlaczego tak niewiele os\u00f3b wyra\u017ca przekonanie, \u017ce narzucony przez polityk\u00f3w i media […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[13],"tags":[92,20,167],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/138592"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=138592"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/138592\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":138595,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/138592\/revisions\/138595"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=138592"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=138592"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=138592"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}