{"id":138382,"date":"2023-01-25T21:08:25","date_gmt":"2023-01-26T02:08:25","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=138382"},"modified":"2023-01-25T21:08:25","modified_gmt":"2023-01-26T02:08:25","slug":"poprzednia-wojna-o-energie-1973-czyli-nieistniejace-kryzysy-konrad-rekas","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=138382","title":{"rendered":"Poprzednia wojna o energi\u0119 (1973), czyli nieistniej\u0105ce kryzysy – Konrad R\u0119kas<\/em>"},"content":{"rendered":"
\r\n

Podwy\u017cce cen gazu ziemnego na rynkach \u015bwiatowych winna jest Rosja, a imiennie sam W\u0142adymir Putin.<\/strong> Tym samym ten zb\u00f3jecki duet odpowiada r\u00f3wnie\u017c za og\u00f3lny wzrost koszt\u00f3w \u017cycia, inflacj\u0119 i ewidentne symptomy stagflacji odczuwanej przez zglobalizowan\u0105 gospodark\u0119 kapitalistyczn\u0105. S\u0105 to fakty tak powszechnie znane i umocowane wypowiedziami takich ekspert\u00f3w z zakresu rynku energii, jak Joe Biden<\/span><\/a> i Mateusz Morawiecki<\/span><\/a>,<\/strong> \u017ce nie potrzebuj\u0105 ju\u017c \u017cadnego dalszego dowodzenia. Czy\u017c nie?<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Pierwszy \u201ekryzys, kt\u00f3rego nie by\u0142o<\/em>\u201d<\/h4>\r\n

Ano nie za bardzo. Nie ca\u0142kiem. A w\u0142a\u015bciwie zupe\u0142nie nie, czyli zupe\u0142nie tak samo, jak przy poprzedniej r\u00f3wnie masowej operacji zmiany systemu finansowego, krytej panik\u0105 energetyczn\u0105. Chodzi oczywi\u015bcie o rzekomy kryzys naftowy roku 1973,<\/strong> o kt\u00f3rym wszyscy wiedz\u0105, \u017ce zosta\u0142 wywo\u0142any szanta\u017cem arabskich producent\u00f3w ropy, mszcz\u0105cych si\u0119 na Stanach Zjednoczonych i Europie Zachodniej za popieranie Izraela w czasie wojny Jom Kipur \u2013 co jest 300-procentow\u0105 nieprawd\u0105. A\u017c trzystu \u2013 poniewa\u017c po pierwsze nie by\u0142o \u017cadnego pierwotnego kryzysu na rynku paliw, ale przeciwnie, to inflacyjna polityka rz\u0105du USA i Rezerwy Federalnej wywo\u0142a\u0142a skok cen w ramach systemu zachodniego<\/strong>, na kt\u00f3ry producenci ropy dopiero z op\u00f3\u017anieniem zareagowali. W ten spos\u00f3b uda\u0142o si\u0119 obali\u0107 zapewniaj\u0105cy powojenny wzrost gospodarczy system Bretton Woods,<\/strong> kotwicz\u0105cy dolara w parytecie z\u0142ota.<\/p>\r\n

Po drugie \u2013 to Stany Zjednoczone, a w szczeg\u00f3lno\u015bci ich sekretarz stanu, Henry Kissinger<\/strong> wr\u0119cz naciska\u0142y na sojusznik\u00f3w, na czele z przedrewolucyjnym Iranem, by kontynuowali polityk\u0119 podnoszenia cen ropy, po to przede wszystkim, by pozyskiwane w deprecjonowanym dolarze \u015brodki od razu wykorzystywali na masowe zakupy uzbrojenia. Powi\u0105zanie sektora energetycznego i wojenno-zbrojeniowego <\/strong>brzmi znajomo, prawda?<\/p>\r\n

I po trzecie wreszcie \u2013 wywo\u0142anie psychozy kryzysu doprowadzi\u0142o do trwa\u0142ej sekurytyzacji poj\u0119cia bezpiecze\u0144stwa energetycznego<\/strong>, kt\u00f3re od czasu uwzgl\u0119dnienia w pami\u0119tnej mowie<\/a> Richarda Nixona<\/strong> z 18. kwietnia 1973 r. wesz\u0142o na sta\u0142e do s\u0142ownika zachodniej propagandy, po 1990 r. zara\u017caj\u0105c wraz z ni\u0105 nasz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Europy.  Prze\u015bledzenie jak dosz\u0142o do poprzedniej manipulacji pozwoli, miejmy nadziej\u0119, zrozumie\u0107 tak\u017ce skal\u0119 i znaczenie transformacji kapitalizmu, dla kt\u00f3rej jedn\u0105 z zas\u0142on dymnych pozostaje wojna rosyjsko-ukrai\u0144ska.<\/p>\r\n

Kryzys, kt\u00f3rego nie by\u0142o<\/em> od dawna ju\u017c nie nale\u017cy bynajmniej do domeny teorii spiskowych, a ci\u0105g zdarze\u0144 znany globalnym konsumentom jako \u201eszok naftowy<\/em>\u201d wyk\u0142adany jest na uniwersytetach jako przyk\u0142ad udanej operacji marketingu politycznego. Ksi\u0105\u017cki takie, jak \u201eCarbon Democracy<\/em>\u201d Timothy\u2019ego Mitchella<\/strong>[i]<\/a> s\u0105 akademickimi lekturami uzupe\u0142niaj\u0105cymi, nie pozostawiaj\u0105c z\u0142udze\u0144 odno\u015bnie celowo\u015bci dzia\u0142a\u0144 kierownik\u00f3w ameryka\u0144skiej (a wi\u0119c zachodniej) polityki gospodarczej, kt\u00f3rzy u\u017cywaj\u0105c znanych i dzi\u015b hase\u0142 \u201elimit\u00f3w wzrostu<\/em>\u201d<\/strong> czy \u201ekryzysu energetycznego<\/em>\u201d (a wi\u0119c dotycz\u0105cego nie tylko ropy, cho\u0107 przecie\u017c w\u00f3wczas nic nie zagra\u017ca\u0142o poda\u017cy, ani cenom w\u0119gla i gazu ziemnego) kazali si\u0119 miliardom ludzi obudzi\u0107 w \u015bwiecie innej konsumpcji i zw\u0142aszcza innych realnych dochod\u00f3w ni\u017c te, do kt\u00f3rych pokolenie powojenne zd\u0105\u017cy\u0142o przywykn\u0105\u0107. To w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki takim sztuczkom osoby urodzone (tak jak autor tego tekstu) w latach 70-tych praktycznie nie mia\u0142y szansy us\u0142ysze\u0107 za swojego \u017cycia innego opisu stanu gospodarki ni\u017c kryzys<\/em>, cho\u0107 r\u00f3wnocze\u015bnie liczone w bilionach globalne stopy zysk\u00f3w jako\u015b jedynie nieodmiennie ros\u0142y<\/strong>.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Spirala energetyczno-zbrojeniowo-walutowa<\/h4>\r\n

Teoretycznie historyczny ci\u0105g zdarze\u0144 by\u0142 i jest znany. 17. pa\u017adziernika 1973 r., jedena\u015bcie dni po wybuchu kolejnej wojny arabsko-izraelskiej, sze\u015b\u0107 arabskich pa\u0144stw-producent\u00f3w ropy naftowej og\u0142osi\u0142o 5-procentow\u0105 redukcj\u0119 poda\u017cy ropy i dalsze ci\u0119cia ka\u017cdego miesi\u0105ca, w kt\u00f3rym Stany Zjednoczone b\u0119d\u0105 kontynuowa\u0107 swoje czynne wsparcie dla syjonistycznej okupacji Palestyny. Na Zachodzie, zw\u0142aszcza w USA i UK wybuch\u0142a panika, z kolejkami przed dystrybutorami, wieszczeniem ko\u0144ca motoryzacji spalinowej, nawet cz\u0119\u015bciow\u0105 reglamentacj\u0105 sprzeda\u017cy paliwa, zaostrzeniem limit\u00f3w pr\u0119dko\u015bci, gaszeniem \u015bwiate\u0142 na obiektach publicznych itp. S\u0142owem, przypomina\u0142o to mniej wi\u0119cej czarny scenariusz kryzysu gazowego, na naszych oczach przypi\u0119tego do wojny rosyjsko-ukrai\u0144skiej, cho\u0107 w praktyce rozpocz\u0119tego znacznie wcze\u015bniej, r\u00f3wnolegle politycznymi decyzjami Unii Europejskiej<\/strong> zmierzaj\u0105cymi do przyspieszenia transformacji energetycznej w kierunku \u017ar\u00f3de\u0142 odnawialnych oraz spekulacjami na rynku opcji gazowych.<\/p>\r\n

Faktycznie bowiem podstawy zmian na rynku energii wypracowane zosta\u0142y ju\u017c u schy\u0142ku lat 50-tych. Ju\u017c w\u00f3wczas globalny kapitalizm, po p\u00f3\u0142torej dekady zach\u0142y\u015bni\u0119cia wojennym keynesizmem odbudowy i pocz\u0105tku wy\u015bcigu zbroje\u0144 \u2013 poszukiwa\u0142 nowych mo\u017cliwo\u015bci. Odpowiedzi\u0105 na potrzeb\u0119 podtrzymywania ci\u0105g\u0142ego rozszerzania akumulacji musia\u0142a by\u0107 ekspansja, zar\u00f3wno geograficzna, jak i w stron\u0119 masowo\u015bci, w obu powi\u0105zanych przypadkach wymagaj\u0105ca sta\u0142ego zwi\u0119kszania wykorzystania ropy i jej pochodnych. By jednak kontynuowa\u0107 ten proces, obejmuj\u0105cy pierwsz\u0105 faz\u0119 dywersyfikacji produkcji (pocz\u0105tkowo przede wszystkim do Japonii) \u2013 Stany Zjednoczone musia\u0142y najpierw uwolni\u0107 si\u0119 od kotwicy z\u0142ota<\/strong>, tak, by zast\u0105pi\u0142 j\u0105 mechanizm \u201eodzysku dolara<\/em>\u201d[ii]<\/a>, tak w wyniku swobodnego kreowania jego kursu, jak i wywo\u0142ania popytu na dobro, kt\u00f3re kraje-producenci ropy mogliby kupowa\u0107 od g\u0142\u00f3wnego kraju-konsumenta, czyli USA, przyspieszaj\u0105c w ten spos\u00f3b obroty i tworz\u0105c uzasadnienie dla dalszej nadprodukcji najwa\u017cniejszego i zupe\u0142nie przy tym nieistniej\u0105cego dobra \u015bwiata: pieni\u0105dza wirtualnego<\/strong>.<\/p>\r\n

Nawiasem m\u00f3wi\u0105c propaganda \u201ezagro\u017cenia bezpiecze\u0144stwa energetycznego<\/em>\u201d narasta\u0142a ju\u017c w ko\u0144c\u00f3wce lat 60-tych[iii]<\/a>, za\u015b przygotowania, by to w\u0142a\u015bnie z dolara uczyni\u0107 g\u0142\u00f3wne zabezpieczenie szykowanego globalnego zad\u0142u\u017cenia \u2013 skutecznie wyeliminowa\u0142y funta, a wi\u0119c i Wielk\u0105 Brytani\u0119 z samodzielnej roli w przeprowadzanej transformacji. Co wa\u017cne, skoro jednak obecne konsekwencje kolejnych przemian kapitalistycznych r\u00f3wnie\u017c ponosi g\u0142\u00f3wnie dolar \u2013 funt szterling, uwolniony od i tak raczej propagandowych powi\u0105za\u0144 z euro i mimo formalnej deprecjacji, mo\u017ce zn\u00f3w by\u0107 rozwa\u017cany jako element ewentualnego koszyka walut zdolnych zast\u0105pi\u0107 bilety Rezerwy Federalnej w ramach rozlicze\u0144 mi\u0119dzynarodowych. Walka o kszta\u0142t rynku energetycznego, w tym zw\u0142aszcza inwazja LNG i wielki powr\u00f3t energii j\u0105drowej \u2013 to zatem tak\u017ce elementy wielkiej rywalizacji finansowej i obrony dolara przed konkurencj\u0105 walut narodowych i ich sojuszy.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Strach i mar\u017ce rosn\u0105\u2026<\/h4>\r\n

Podobnie u progu lat 70-tych coraz bardziej ewidentne d\u0105\u017cenie do oderwania ameryka\u0144skiej waluty od standardu z\u0142ota, a wi\u0119c i do dewaluacji po prostu musia\u0142o wywo\u0142a\u0107 reakcj\u0119 pa\u0144stw mierz\u0105cych w\u0142asne dochody jako udzia\u0142 w zyskach ze sprzeda\u017cy ropy w relacji do parytetu w z\u0142ocie. OPEC, kt\u00f3re nigdy nie chcia\u0142o by\u0107 kartelem ani faktycznie przynajmniej w swych wczesnych latach nie dzia\u0142a\u0142o w ten spos\u00f3b \u2013 zosta\u0142o jednak postawione w obliczu fakt\u00f3w dokonanych, w tym zw\u0142aszcza narastaj\u0105cej maksymalizacji zysk\u00f3w zachodnich koncern\u00f3w naftowych, b\u0119d\u0105cych faktycznymi dysponentami cen detalicznych. I znowu \u2013 przypomina to sytuacj\u0119 obecn\u0105, w kt\u00f3rej wzrost mar\u017c dystrybutor\u00f3w przewy\u017csza wzrost cen na hubach gazowych, przy czym obecnie kraje-producenci maj\u0105 jeszcze mniejszy wp\u0142yw na cen\u0119 detaliczn\u0105 u ostatecznego odbiorcy.<\/p>\r\n

Analogii jest zreszt\u0105 znacznie wi\u0119cej. Istotnym elementem ameryka\u0144skiej strategii by\u0142o w latach 70-tych nie tylko kontrolowane zarz\u0105dzanie niestabilno\u015bci\u0105 w rejonie wydobycia ropy<\/strong>, ale tak\u017ce zniech\u0119cenie zw\u0142aszcza sojusznik\u00f3w od wsp\u00f3\u0142pracy energetycznej ze Zwi\u0105zkiem Sowieckim<\/strong>. Inaczej jednak ni\u017c obecnie, mimo trwaj\u0105cej Zimnej Wojny i bezpo\u015bredniej okupacji ameryka\u0144skiej \u2013 \u00f3wczesne w\u0142adze Republiki Federalnej Niemiec by\u0142y w stanie nie ugi\u0105\u0107 si\u0119, aktywnie wsp\u00f3\u0142uczestnicz\u0105c w rozwoju sowieckiego przemys\u0142u wydobywczego na Syberii, uzyskuj\u0105c dzi\u0119ki temu z czasem dywersyfikacj\u0119 energetyczn\u0105, w naszych czasach pod naciskiem ameryka\u0144skim drastycznie i jednostronnie likwidowan\u0105. Sk\u0105din\u0105d sytuacja Zachodniej Europy by\u0142a przed p\u00f3\u0142wieczem o wiele bardziej komfortowa ni\u017c obecnie, poniewa\u017c w praktyce rzekome embargo arabskie (i tak w du\u017cej mierze fikcyjne wobec wys\u0142anych wcze\u015bniej tankowcami dostaw i szybkiego zako\u0144czenia wojny z Izraelem) mia\u0142o bardziej ni\u017c ograniczony wp\u0142yw na rynki europejskie, m.in. ze wzgl\u0119du na wsparcie udzielone im przez\u2026 Saddama Husajna<\/strong>, z g\u00f3ry wy\u0142\u0105czaj\u0105cego zachodnioeuropejskich partner\u00f3w spod wszelkich sankcji i ogranicze\u0144 stosowanych przez inne kraje producenckie[iv]<\/a>. A mimo to Amerykanom i koncernom paliwowym uda\u0142o si\u0119 odnie\u015b\u0107 sukces narzucaj\u0105c narracj\u0119 o szoku energetycznym<\/em>, dzi\u0119ki czemu potwierdzono skuteczno\u015b\u0107 strategii zarz\u0105dzania kontrolowanym niedoborem.<\/p>\r\n

To w\u0142a\u015bnie w 1973 roku zacz\u0119\u0142o si\u0119 permanentne straszenie ludzko\u015bci<\/strong> kolejnym za\u0142amaniem i blackoutem, a to spowodowanym nast\u0119pnymi wojnami i prze\u0142omami geopolitycznymi (rewolucj\u0105 ira\u0144sk\u0105, zaj\u0119ciem Kuwejtu przez Irak itp.), a to wieszczonym od zawsze wyczerpaniem z\u0142\u00f3\u017c<\/em>, jako\u015b jednak wci\u0105\u017c wartych eksploatacji, a to za naszych czas\u00f3w kryzysem klimatycznym<\/em> i planetarn\u0105 apokalips\u0105<\/em>. W tym ci\u0105gu wojna na Ukrainie pozostaje zatem tylko jednym z wielu straszak\u00f3w, kt\u00f3re w \u015bwiadomo\u015bci ko\u0144cowych konsument\u00f3w generuj\u0105 pe\u0142n\u0105 rezygnacji akceptacj\u0119 i dla spekulacji, i manipulowania cenami surowc\u00f3w energetycznych, i dla realizowanych przy okazji transformacji o charakterze makroekonomicznym i wr\u0119cz cywilizacyjnym. Przeci\u0119tnym odbiorcom propagandy \u2013 i energii \u2013 w zupe\u0142no\u015bci wi\u0119c wystarcza przekaz \u201egaz jest drogi\/ceny rosn\u0105 = przez Putina i Rosj\u0119!\u201d,<\/em> zupe\u0142nie tak samo, jak przed p\u00f3\u0142wieczem wszystkiemu winien by\u0142 spisek z\u0142ych Arab\u00f3w.<\/p>\r\n

I nie chce si\u0119 ju\u017c nam nawet zastanawia\u0107 kto na tym wszystkim zarabia.<\/p>\r\n

Konrad R\u0119kas <\/strong><\/em><\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

[i]<\/a> T. Mitchell, Carbon Democracy: Political Power in the Age of Oil<\/em>, Londyn, 2011, str. 175-176.<\/p>\r\n

[ii]<\/a> Op. cit. str. 156.<\/p>\r\n

[iii]<\/a> Por. Raport the Ford Foundation \u201cA Time to Choose: America\u2019s Energy Future\u201d, opublikowany 17. Pa\u017adziernika 1974 r., ale stanowi\u0105cy podsumowanie rozpocz\u0119tego jeszcze w 1971 r. Energy Policy Project, badaj\u0105cego ju\u017c w\u00f3wczas narastaj\u0105c\u0105 psychoz\u0119 niedoboru paliw i energii, za: R. Vitalis, Oilcraft: The Myths of Scarcity and Security that Haunt U.S. Energy Policy<\/em>, Stanford, CA, 2020, str.58-59.<\/p>\r\n

[iv]<\/a> Op. cit, str. 67-69.<\/p>\r\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Podwy\u017cce cen gazu ziemnego na rynkach \u015bwiatowych winna jest Rosja, a imiennie sam W\u0142adymir Putin. Tym samym ten zb\u00f3jecki duet odpowiada r\u00f3wnie\u017c za og\u00f3lny wzrost koszt\u00f3w \u017cycia, inflacj\u0119 i ewidentne symptomy stagflacji odczuwanej przez zglobalizowan\u0105 gospodark\u0119 kapitalistyczn\u0105. S\u0105 to fakty tak powszechnie znane i umocowane wypowiedziami takich ekspert\u00f3w z zakresu rynku energii, jak Joe Biden […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[13],"tags":[89,61,53,52,20,221],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/138382"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=138382"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/138382\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":138385,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/138382\/revisions\/138385"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=138382"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=138382"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=138382"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}