{"id":138373,"date":"2023-01-25T21:07:53","date_gmt":"2023-01-26T02:07:53","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=138373"},"modified":"2023-01-25T21:07:53","modified_gmt":"2023-01-26T02:07:53","slug":"prof-bartyzel-poszli-nasi-w-boj-bez-broni-komplilacja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=138373","title":{"rendered":"Prof. Bartyzel: Poszli nasi w b\u00f3j bez broni \u2013 komplilacja"},"content":{"rendered":"

Ma\u0142o co jest wi\u0119kszym \u2013 a jednocze\u015bnie bezmy\u015blnym \u2013 samooskar\u017ceniem, jak s\u0142owa: „poszli nasi w b\u00f3j bez broni”.<\/strong><\/em><\/p>\r\n

\r\n

W rocznic\u0119 powstania styczniowego przypomina si\u0119 najcz\u0119\u015bciej jego najszlachetniejsz\u0105 posta\u0107, czyli ostatniego dyktatora Romualda Traugutta<\/strong>. To zrozumia\u0142a taktyka ze strony apologet\u00f3w tego szale\u0144czego aktu, jakim by\u0142o to powstanie, ale je\u015bli chcemy ca\u0142ej prawdy, to musimy wydobywa\u0107 tak\u017ce postaci innego kalibru.<\/p>\r\n

Ot, na przyk\u0142ad pierwszy dyktator \u2013 Ludwik Mieros\u0142awski<\/strong>. „Wzorcowy” przyk\u0142ad mi\u0119dzynarodowego kondotiera rewolucji, propaguj\u0105cego tak\u017ce metody terrorystyczne \u2013 taki XIX-wieczny prekursor „Carlosa \u2013 Szakala”, wsp\u00f3lnik Garibaldiego, szlajaj\u0105cy si\u0119 po rewolucjach na \u015bwiecie (na Sycylii, w Badenii- Palatynacie), niemaj\u0105cych nic wsp\u00f3lnego ze spraw\u0105 polsk\u0105. Bufon i pysza\u0142ek, przy tym nieudolny jako dow\u00f3dca, wi\u0119c jest zdumiewaj\u0105ce jak m\u00f3g\u0142 cieszy\u0107 si\u0119 s\u0142aw\u0105 wybitnego stratega, kt\u00f3remu powierzano naczelne dow\u00f3dztwo. Na dyktatora powstania w\u0142a\u015bciwie narzuci\u0142 si\u0119 rz\u0105dowi „czerwonych” (tylko Stefan Bobrowski pozna\u0142 si\u0119 na nim i g\u0142osowa\u0142 przeciwko niemu). Po przybyciu (ze zw\u0142ok\u0105) do Kr\u00f3lestwa, stan\u0105\u0142 na czele 500-osobowego oddzia\u0142u, z kt\u00f3rym przegra\u0142 dwie potyczki z Rosjanami \u2013 pod Krzywos\u0105dzem i Now\u0105 Wsi\u0105 \u2013 po czym porzuci\u0142 swoich \u017co\u0142nierzy, wyje\u017cd\u017caj\u0105c do Pary\u017ca, acz wcale nie sk\u0142adaj\u0105c dyktatury.<\/p>\r\n

Osobliwe jest to, \u017ce wywo\u0142ania powstania styczniowego broni\u0105 ludzie uwa\u017caj\u0105cy si\u0119 zazwyczaj za prawicowych (cho\u0107 raczej w sensie „pisowskim”) i katolik\u00f3w, a niezdaj\u0105cy sobie sprawy (lub wypieraj\u0105cy ten fakt ze \u015bwiadomo\u015bci), \u017ce wywo\u0142a\u0142a je \u2013 a przedtem par\u0142a do niego przez dwa lata, eskaluj\u0105c napi\u0119cie wszystkimi \u015brodkami, od wykorzystywania \u015bwi\u0105ty\u0144 do manifestacji politycznych po zamachy terrorystyczne \u2013 \u00f3wczesna ekstremistyczna lewica („Czerwoni”, albo „Czerwie\u0144cy”), powi\u0105zana z o\u015brodkami rewolucji europejskiej, r\u00f3wnie\u017c rosyjskiej, d\u0105\u017c\u0105cej do rewolucji politycznej, antyreligijnej i spo\u0142ecznej, kt\u00f3ra w polskich warunkach oznacza\u0142a przede wszystkim likwidacj\u0119 szlachty, a przynajmniej jej pozycji ekonomicznej i roli przyw\u00f3dczej w spo\u0142ecze\u0144stwie (co si\u0119 niestety, r\u0119kami rosyjskimi, powiod\u0142o). Dowodz\u0105 tego r\u00f3wnie\u017c p\u00f3\u017aniejsze losy autor\u00f3w powstania, jak Jaros\u0142awa D\u0105browskiego<\/strong> i Walerego Wr\u00f3blewskiego<\/strong> jako herszt\u00f3w Komuny Paryskiej. Nie pierwszy to zreszt\u0105 i ostatni raz patriotyczna i katolicka wi\u0119kszo\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa daje si\u0119 wodzi\u0107 za nos „rewolucjonerom” wykorzystuj\u0105cym te uczucia do w\u0142asnych cel\u00f3w. Ale pocieszaj\u0105ce, \u017ce niekiedy instynkt samozachowawczy dzia\u0142a, jak np. w marcu 1982 roku, kiedy spo\u0142ecze\u0144stwo nie da\u0142o si\u0119 sprowokowa\u0107 manifestem Jacka Kuronia wzywaj\u0105cego do powstania, kt\u00f3re niew\u0105tpliwie zosta\u0142oby utopione we krwi przez sowieckie czo\u0142gi (bo Jaruzelski by ju\u017c nie wystarczy\u0142).<\/p>\r\n

Najgorsz\u0105 rzecz\u0105, jaka zdarzy\u0142a si\u0119 w 1863 roku nie by\u0142 wybuch powstania w styczniu, tylko przyst\u0105pienie do niego na wiosn\u0119 „Bia\u0142ych” oraz ich odpowiednik\u00f3w w Galicji (konserwatyst\u00f3w krakowskich) i na emigracji (Hotel Lambert)<\/strong>. Po pierwsze, nada\u0142o to powstaniu legitymizacj\u0119 jako narodowemu, a nie tylko przedsi\u0119wzi\u0119ciu ekstremistycznej partii rewolucyjnej. Po drugie, rozszerzy\u0142o zasi\u0119g powstania o \u015brodowiska ziemia\u0144skie daj\u0105ce „partiom le\u015bnym” oparcie logistyczne. Po trzecie, poprzez kontakty z dworami i gabinetami europejskimi da\u0142o z\u0142udn\u0105 nadziej\u0119 na wsparcie Zachodu, przynajmniej dyplomatyczne (s\u0142awetnie „durez!” Napoleona III). Wszystko to, a zw\u0142aszcza drugie i trzecie, przed\u0142u\u017cy\u0142o ogromnie agoni\u0119 powstania, wielokrotnie multiplikuj\u0105c straty, bez czego powstanie „czerwonych” upad\u0142oby po paru miesi\u0105cach, pozostaj\u0105c w gruncie rzeczy ma\u0142o znacz\u0105c\u0105 „ruchawk\u0105”. A co najwa\u017cniejsze, by\u0107 mo\u017ce nie dosz\u0142oby do dymisji Wielopolskiego<\/strong> i ca\u0142kowitego zwrotu w polityce rosyjskiej odwracaj\u0105cego proces reform. Dlatego decyzja ta by\u0142a bardzo wielk\u0105 win\u0105 Bia\u0142ych, za co najrozumniejsi z nich s\u0142usznie si\u0119 kajali. Natomiast prawdziwymi bohaterami, reprezentantami patriotyzmu rozumnego byli w\u00f3wczas \u015bw. abp Zygmunt Szcz\u0119sny Feli\u0144ski i Ojcowie Zmartwychwsta\u0144cy, na czele z ks. Hieronimem Kajsiewiczem autorem „Listu do braci ksi\u0119\u017cy grzesznie spiskuj\u0105cych i do braci szlachty niem\u0105drze umiarkowanych”.<\/strong><\/p>\r\n

Na sytuacj\u0119, kt\u00f3ra doprowadzi\u0142a do wybuchu w 1863 roku nale\u017cy spojrze\u0107 r\u00f3wnie\u017c z bardziej po\u015bredniego, bo demograficznego punktu widzenia. Mniej wi\u0119cej co 25-30 lat spo\u0142ecze\u0144stwo reprodukuje si\u0119 w kolejnym pokoleniu. W wypadku narod\u00f3w zniewolonych oznacza to (je\u015bli reprodukcja ta jest na odpowiednio wysokim poziomie) przyp\u0142yw nowej energii spo\u0142ecznej, a ponadto dochodzi do doros\u0142o\u015bci pokolenie, kt\u00f3re nie d\u017awiga na sobie traumy kl\u0119ski pokolenia swoich ojc\u00f3w. Tak by\u0142o te\u017c ok. 1860 roku, kiedy \u00f3w wybuch nowej energii zaczyna\u0142 nast\u0119powa\u0107 (zarazem t\u0142umaczy to dlaczego nic w Kr\u00f3lestwie si\u0119 nie dzia\u0142o w czasie wojny krymskiej, kt\u00f3ra by\u0142a okoliczno\u015bci\u0105 sprzyjaj\u0105c\u0105: bo to pokolenie by\u0142o jeszcze niedojrza\u0142e, a starsi byli wci\u0105\u017c sparali\u017cowani poczuciem niemocy). Rzecz tylko w tym, \u017ce ta energia mo\u017ce eksplodowa\u0107 w spos\u00f3b niekontrolowany i nierozumny \u2013 co si\u0119 niestety sta\u0142o, a mo\u017ce zosta\u0107 spo\u017cytkowana rozumnie i planowo, tak jak na przyk\u0142ad kolejne 30 lat p\u00f3\u017aniej, przez ob\u00f3z narodowy. Trzeba jednak do tego wybitnego przyw\u00f3dcy umiej\u0105cego zar\u00f3wno sformu\u0142owa\u0107 cel, jak i przekona\u0107 do niego aktywn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa. I tu zawinili obaj kandydaci, cho\u0107 ka\u017cdy z innego powodu: „Pan Andrzej” (Zamoyski), kt\u00f3ry stawia\u0142 cel popularny, ale nierealistyczny (niepodleg\u0142o\u015b\u0107 natychmiast w granicach z 1772 oku) oraz Margrabia, kt\u00f3ry cel wytyczy\u0142 realistyczny, ale nie umia\u0142 do niego przekona\u0107 i stworzy\u0107 wok\u00f3\u0142 siebie wi\u0119kszo\u015b\u0107, spychaj\u0105c do naro\u017cnika radyka\u0142\u00f3w, grzesz\u0105c te\u017c pych\u0105, \u017ce mo\u017cna co\u015b zrobi\u0107 dla Polak\u00f3w, ale nie z Polakami.<\/p>\r\n

Ci, kt\u00f3rzy g\u0142osz\u0105, \u017ce powstanie w 1863 „musia\u0142o wybuchn\u0105\u0107”, bo sytuacja by\u0142a beznadziejna a terror ekstremalny, nie tylko kompletnie nie znaj\u0105 historii, albowiem miesi\u0105ce poprzedzaj\u0105ce przynosi\u0142y krok po kroku now\u0105 zdobycz (przywr\u00f3cenie Rady Stanu Kr\u00f3lestwa, utworzenie Rz\u0105du Cywilnego, polonizacja administracji, ustawa o samorz\u0105dzie terytorialnym, utworzenie Szko\u0142y G\u0142\u00f3wnej, powi\u0119kszenie liczby szk\u00f3\u0142 elementarnych i \u015brednich, oczynszowanie ch\u0142op\u00f3w), ale r\u00f3wnie\u017c nie rozumiej\u0105 elementarnego prawa socjologii i psychologii spo\u0142ecznej, odkrytego dawno temu przez Tocqueville’a: \u017ce rewolucje nie wybuchaj\u0105 wtedy, kiedy jest najgorzej, a ucisk najwi\u0119kszy, tylko w\u00f3wczas, kiedy system si\u0119 rozpr\u0119\u017ca, ods\u0142aniaj\u0105c swoje s\u0142abo\u015bci, zmniejsza nacisk spo\u0142eczny i inicjuje reformy, ale z punktu widzenia rewolucjonist\u00f3w s\u0105 one zbyt wolne i niedostateczne. I to samo dotyczy powsta\u0144 czy rebelii o charakterze narodowym.<\/strong><\/p>\r\n

Nazbyt cz\u0119stym przejawem infantylizmu politycznego jest u nas ocenianie dzia\u0142aczy politycznych \u2013 w interesuj\u0105cym nas teraz wypadku podejmuj\u0105cych decyzje o wszczynaniu powsta\u0144 \u2013 li tylko z punktu widzenia ich intencji, a z zupe\u0142nym pomini\u0119ciem skutk\u00f3w, w tym takich, kt\u00f3re daj\u0105 si\u0119 przewidzie\u0107 (w ich wypadku jest to natomiast dow\u00f3d na kierowanie si\u0119 tym, co Max Weber nazwa\u0142 „etyk\u0105 idei”, w przeciwie\u0144stwie do „etyki odpowiedzialno\u015bci”). Pomijaj\u0105c ju\u017c to, \u017ce sprawa intencji oraz cel\u00f3w wcale nie jest taka prosta we wszystkich przypadkach, a zw\u0142aszcza tych, kt\u00f3rzy w cieniu i z zagranicy mogli sterowa\u0107 lub inspirowa\u0107 te dzia\u0142ania, maj\u0105c na oku cele zupe\u0142nie inne ni\u017c narodowe polskie, to nawet gdyby wszyscy decydenci powstania byli czy\u015bci jak \u0142za, powodowa\u0142a nimi wy\u0142\u0105cznie \u017carliwa mi\u0142o\u015b\u0107 do ojczyzny i pragnienie jej niepodleg\u0142o\u015bci, i tak ocenianie ich wy\u0142\u0105cznie przez pryzmat intencji jest niedojrza\u0142o\u015bci\u0105. „Dobre ch\u0119ci” nie zwalniaj\u0105 polityk\u00f3w ani od obowi\u0105zku rzetelnego obrachunku si\u0142 i \u015brodk\u00f3w, ani od rozpatrzenia wszelkich alternatywnych scenariuszy, ani przede wszystkim od rozwa\u017cenia prawdopodobnych skutk\u00f3w podj\u0119tego dzia\u0142ania. To jest zreszt\u0105 dow\u00f3d na to, \u017ce co\u015b niedobrego by\u0142o i jest nadal w Polsce w wychowaniu religijno-moralnym, bo przecie\u017c katolik powinien wiedzie\u0107, \u017ce „dobrymi ch\u0119ciami piek\u0142o jest wybrukowane” i moralnej warto\u015bci czynu nie mo\u017cna ocenia\u0107 po zamierzeniach.<\/strong><\/p>\r\n

Profesor Jacek Bartyzel<\/em><\/strong><\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

za Facebukiem z\u0142o\u017cy\u0142 A.Jakubczyk<\/em><\/p>\r\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Ma\u0142o co jest wi\u0119kszym \u2013 a jednocze\u015bnie bezmy\u015blnym \u2013 samooskar\u017ceniem, jak s\u0142owa: „poszli nasi w b\u00f3j bez broni”. W rocznic\u0119 powstania styczniowego przypomina si\u0119 najcz\u0119\u015bciej jego najszlachetniejsz\u0105 posta\u0107, czyli ostatniego dyktatora Romualda Traugutta. To zrozumia\u0142a taktyka ze strony apologet\u00f3w tego szale\u0144czego aktu, jakim by\u0142o to powstanie, ale je\u015bli chcemy ca\u0142ej prawdy, to musimy wydobywa\u0107 tak\u017ce […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[13],"tags":[35,195],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/138373"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=138373"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/138373\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":138380,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/138373\/revisions\/138380"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=138373"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=138373"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=138373"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}