{"id":138300,"date":"2023-01-20T18:47:42","date_gmt":"2023-01-20T23:47:42","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=138300"},"modified":"2023-01-20T18:55:15","modified_gmt":"2023-01-20T23:55:15","slug":"godnosc-i-wojna-prof-stanislaw-bielen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=138300","title":{"rendered":"Godno\u015b\u0107 i wojna – Prof. Stanis\u0142aw Biele\u0144<\/em>"},"content":{"rendered":"
\r\n

W r\u00f3\u017cnych epokach historycznych i w r\u00f3\u017cnych miejscach na ziemi wyst\u0119puje odwieczna t\u0119sknota za sprawnym przyw\u00f3dztwem politycznym, kt\u00f3re potrafi sprosta\u0107  niespodziewanym wyzwaniom i niebezpiecznym zagro\u017ceniom ludzko\u015bci.  <\/strong><\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Zrozumienie regu\u0142 gry \u201epolityki si\u0142y\u201d, czy te\u017c jak nazywa j\u0105 prezydent Francji Emmanuel Macron \u2013 \u201egramatyki pot\u0119gi\u201d, stawia przed wszystkimi w\u0142adcami to samo zadanie \u2013 zapewnienie godnego przetrwania, ochron\u0119 ca\u0142o\u015bci i to\u017csamo\u015bci wielkich ludzkich zbiorowo\u015bci, zorganizowanych w pa\u0144stwa.  W ostatnich stuleciach  utrwali\u0142o si\u0119 przekonanie, \u017ce w pa\u0144stwach zachodnich wynaleziono najlepsze wzory politycznych rz\u0105d\u00f3w, z gospodark\u0105 rynkow\u0105 i demokracj\u0105 liberaln\u0105. Niezale\u017cnie od koszt\u00f3w spo\u0142ecznych dochodzenia do  realizacji sztandarowych postulat\u00f3w r\u00f3wno\u015bci i wolno\u015bci, zachodnim demokracjom uda\u0142o si\u0119  zapewni\u0107 obywatelom minimum r\u00f3wnego poszanowania praw jednostkowych i grupowych. Zw\u0142aszcza praw wyborczych i praworz\u0105dno\u015bci. Przez lata \u017cywiono na Zachodzie nadzieje, \u017ce tzw. Reszta \u015awiata pod\u0105\u017cy tym samym tropem.<\/p>\r\n

W dobie rosn\u0105cych dysproporcji rozwojowych i negatywnych skutk\u00f3w globalizacji  okaza\u0142o si\u0119, \u017ce rozw\u00f3j spo\u0142ecze\u0144stw nie ma charakteru linearnego (\u015bwiat nie zmierza w stron\u0119 \u201eko\u0144ca historii\u201d r\u00f3wnoznacznego z zapanowaniem na ca\u0142ej planecie warto\u015bci liberalnych), a jedno z najwi\u0119kszych pa\u0144stw \u015bwiata \u2013 Chiny \u2013 zamiast przejmowa\u0107 wzory zachodnie, dokona\u0142o ku zaskoczeniu tego\u017c Zachodu fascynuj\u0105cej adaptacji dotychczasowej dyktatury politycznej do warunk\u00f3w pa\u0144stwowego kapitalizmu. Z kolei Rosja wychodz\u0105c z radzieckiego totalitaryzmu przeistoczy\u0142a si\u0119 w hybrydalny ustr\u00f3j kapitalistycznej \u201edemokratury\u201d, co bli\u017csze jest jej tradycji rz\u0105d\u00f3w autorytarnych, ocenianych przez samych Rosjan jako najbardziej skuteczne.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Upadek demokracji zachodniej<\/h4>\r\n

Jednocze\u015bnie, po\u015br\u00f3d pa\u0144stw zachodnich obserwuje si\u0119 podupadanie demokratycznych instytucji  i kryzys pluralnej kultury politycznej oraz przejmowanie pa\u0144stwa przez pot\u0119\u017cne grupy interesu, kt\u00f3re je zaw\u0142aszczaj\u0105. Nast\u0119puje zu\u017cycie dotychczasowych re\u017cim\u00f3w demokratycznych, zar\u00f3wno w ich wymiarze instytucjonalnym, jak i funkcjonalnym. W oczekiwaniu na przywr\u00f3cenie stabilno\u015bci systemowej \u2013 tak wewn\u0105trz pa\u0144stw, jak i w stosunkach mi\u0119dzynarodowych \u2013 spo\u0142ecze\u0144stwa  s\u0105 gotowe zgodzi\u0107 si\u0119 na rz\u0105dy mniej demokratyczne, ale bardziej skuteczne w zapewnianiu bezpiecze\u0144stwa i gwarantowaniu godziwego poziomu \u017cycia.<\/p>\r\n

Populistyczny nacjonalizm, kt\u00f3rego jaskrawym przejawem by\u0142 wyb\u00f3r Donalda Trumpa<\/strong> na prezydenta Ameryki, oznacza \u2013 jak uczy do\u015bwiadczenie  jego kadencji \u2013 dalszy regres. Od dawna by\u0142o wiadomo, \u017ce populistyczni i nacjonalistyczni przyw\u00f3dcy potrafi\u0105 wykorzystywa\u0107 legitymacj\u0119 wyborcz\u0105 do umacniania swojej w\u0142adzy osobistej i otaczania si\u0119 kr\u0119giem lojalnych oligarch\u00f3w. Nie lubi\u0105 niezale\u017cnych instytucji i staraj\u0105 si\u0119 podwa\u017cy\u0107 mechanizmy kontroli i r\u00f3wnowagi, poprzez upolitycznianie s\u0105d\u00f3w, medi\u00f3w i s\u0142u\u017cby cywilnej.<\/p>\r\n

Wbrew pozorom, wielu polityk\u00f3w zachodnich post\u0119puje podobnie, jak autokraci z innych obszar\u00f3w geopolitycznych, naruszaj\u0105c standardy \u201edobrego rz\u0105dzenia\u201d i powo\u0142uj\u0105c si\u0119 przy tym na s\u0142u\u017cb\u0119 wobec w\u0142asnego patriotycznego elektoratu. Niezale\u017cnie od retoryki w systemie zachodnim wyst\u0119puje coraz wi\u0119ksza tolerancja wobec polityk\u00f3w o ci\u0105gotach autorytarnych. Turcja od dawna, ale W\u0119gry czy Polska ca\u0142kiem od niedawna znajduj\u0105 zrozumienie i poparcie dla quasi-dyktatorskich praktyk rz\u0105dzenia. Okazuje si\u0119, \u017ce wa\u017cniejsze s\u0105 interesy geopolityczne ni\u017c poszanowanie demokratycznych standard\u00f3w. Je\u015bli politycy znajduj\u0105 poparcie w cz\u0119sto zmanipulowanych wyborach, to paradoksalnie maj\u0105 prawo budowa\u0107 co\u015b, co jest samo w sobie sprzeczno\u015bci\u0105 \u2013 \u201edemokracj\u0119 nieliberaln\u0105\u201d.<\/p>\r\n

W ten spos\u00f3b wspania\u0142e \u201ewynalazki\u201d ustrojowe Zachodu przybieraj\u0105 posta\u0107 karykaturaln\u0105. \u201eDemokratyczna recesja\u201d czy te\u017c \u201eglobalny odwr\u00f3t od demokracji\u201d s\u0105  nie tylko dowodem kryzysu zachodniego modelu cywilizacyjnego, ale tak\u017ce wyrazem narastaj\u0105cej, \u015bwiadomej i asertywnej opozycyjno\u015bci tzw. Reszty \u015awiata wobec praktyk narzucanych przez Zach\u00f3d. Hegemoniczne metody uzale\u017cniania i  podporz\u0105dkowania s\u0142abszych oraz bezwzgl\u0119dna eksploatacja zasob\u00f3w planety ich kosztem  powoduj\u0105 odruch obronny. Gdy zjawisko to mia\u0142o  charakter jednostkowy, pot\u0119gi zachodnie dawa\u0142y sobie z nim rad\u0119. Obecnie jednak  nast\u0119puje konsolidacja i wsp\u00f3\u0142dzia\u0142anie pa\u0144stw, uchodz\u0105cych jeszcze do niedawna za \u201eparias\u00f3w\u201d systemu mi\u0119dzynarodowego. Zachodowi coraz trudniej  przychodzi lekcewa\u017cenie takiej opozycji.<\/p>\r\n

Przoduj\u0105 w tym procesie Chiny, ale tak\u017ce Rosja, Indie, Brazylia, Turcja  i inne chc\u0105 wnie\u015b\u0107 sw\u00f3j istotny wk\u0142ad do przebudowy dotychczasowego porz\u0105dku. Sprzyja temu zmieniaj\u0105cy si\u0119 stosunek si\u0142 mi\u0119dzy pot\u0119gami Zachodu, zw\u0142aszcza USA a Chinami i ca\u0142\u0105 reszt\u0105.  Pa\u0144stwa cierpi\u0105ce na r\u00f3\u017cne kompleksy wobec Zachodu, s\u0105 gotowe podj\u0105\u0107 wysi\u0142ek zmobilizowania wszelkich \u015brodk\u00f3w, aby przywr\u00f3ci\u0107 kolektywne formy zarz\u0105dzania systemem mi\u0119dzynarodowym, przestrzega\u0107 regu\u0142 gry, opartych na r\u00f3wnowa\u017ceniu si\u0142, a nie ich jednostronnej przewadze.<\/p>\r\n

Ameryka\u0144ski politolog Francis Fukuyama<\/strong> wi\u0105\u017ce te symptomy z problemem thymos,<\/em> czyli pragnieniem uznania godno\u015bci, pragnieniem bycia szanowanym na r\u00f3wni z innymi  (To\u017csamo\u015b\u0107. Wsp\u00f3\u0142czesna polityka to\u017csamo\u015bciowa i walka o uznanie<\/em>, Pozna\u0144 2019). Przejawia si\u0119 to we wzro\u015bcie rozmaitych ruch\u00f3w  godno\u015bciowych, wykorzystuj\u0105cych renesans nacjonalizm\u00f3w, potrzeb\u0119 zredefiniowania swojej to\u017csamo\u015bci, obron\u0119 dorobku cywilizacyjnego, religii i kultury. Mamy wi\u0119c do czynienia w stosunkach mi\u0119dzynarodowych z osobliw\u0105 reakcj\u0105 na wielowiekowe wywy\u017cszanie si\u0119 Zachodu i podkre\u015blanie jego wyj\u0105tkowo\u015bci. Na interesy geopolityczne i geoekonomiczne nowych pot\u0119g nak\u0142ada si\u0119  \u017c\u0105dza powetowania wiekowych upokorze\u0144 i pragnienie satysfakcji odwetu.<\/p>\r\n

Zjawisko to mo\u017ce wyst\u0119powa\u0107 jednak na r\u00f3\u017cnych wektorach polityki mi\u0119dzynarodowej. Przecie\u017c nie bez udzia\u0142u Zachodu organizowano liczne \u201ezrywy wolno\u015bciowe\u201d, potocznie nazywane \u201ekolorowymi rewolucjami\u201d, kt\u00f3re  by\u0142y skierowane przeciwko Rosji w przestrzeni poradzieckiej albo miejscowym klanom na Bliskim i \u015arodkowym Wschodzie (\u201earabska wiosna\u201d w Tunezji, Libii, Syrii, Egipcie, Jemenie i in.).<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Wojna \u201egodno\u015bciowa\u201d Ukrainy<\/h4>\r\n

Obecnie najbardziej spektakularnym wydarzeniem jest wojna \u201egodno\u015bciowa\u201d Ukrainy, odpieraj\u0105cej agresj\u0119 rosyjsk\u0105. W tym sformu\u0142owaniu kryje si\u0119 jednak pewien paradoks, dlatego \u017ce zamiast \u201eodzyskiwania poczucia w\u0142asnej warto\u015bci\u201d wielu Ukrai\u0144c\u00f3w sta\u0142o si\u0119 ofiarami najwi\u0119kszej w dziejach tego narodu katastrofy humanitarnej.<\/p>\r\n

Ju\u017c wydarzenia kijowskiego Majdanu (Placu Niepodleg\u0142o\u015bci) z okresu od ko\u0144ca listopada 2013 roku do ko\u0144ca lutego 2014 roku uznano za \u201erewolucyjny\u201d i \u201egodno\u015bciowy\u201d sprzeciw cz\u0119\u015bci ukrai\u0144skiego spo\u0142ecze\u0144stwa wobec decyzji legalnego prezydenta o niepodpisaniu umowy stowarzyszeniowej Ukrainy z Unia Europejsk\u0105. Dla protestuj\u0105cych obywateli tego pa\u0144stwa wi\u0105za\u0142o si\u0119 to z ograniczeniami swobodnego decydowania o swoim losie, w tym o afiliacjach mi\u0119dzynarodowych pa\u0144stwa. Wielu upatrywa\u0142o przyczyn takiego obrotu spraw w presji ze strony rosyjskiej.<\/p>\r\n

Nie wnikaj\u0105c w tym miejscu w bezsporne zaanga\u017cowanie pa\u0144stw zachodnich, zw\u0142aszcza Stan\u00f3w Zjednoczonych, w ukrai\u0144sk\u0105 transformacj\u0119, pocz\u0105wszy od \u201epomara\u0144czowej rewolucji\u201d 2004 roku, nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce \u201epolityka godno\u015bciowa\u201d  kolejnych rz\u0105d\u00f3w Ukrainy doprowadzi\u0142a do uwik\u0142ania si\u0119 w konflikt z najwi\u0119kszym s\u0105siadem, postuluj\u0105cym u\u0142o\u017cenie si\u0119 na warunkach \u201especjalnych\u201d. Przywiod\u0142a te\u017c pa\u0144stwo ukrai\u0144skie i jego gospodark\u0119 na skraj przepa\u015bci, a inwestycje w zbrojenia i modernizacj\u0119 armii kierowa\u0142y energi\u0119 nie w stron\u0119 dobrobytu obywateli, lecz w stron\u0119 wojny.<\/p>\r\n

W\u0142adze ukrai\u0144skie z odraz\u0105 odnios\u0142y si\u0119 do znanego z historii efektu buforowo\u015bci, kt\u00f3ry dotyczy\u0142 roli \u201eznoszenia\u201d wp\u0142yw\u00f3w wrogich sobie imperi\u00f3w, w celu redukcji ryzyka bezpo\u015bredniego starcia mi\u0119dzy nimi. Ukraina w kszta\u0142cie poradzieckim spe\u0142nia\u0142a pod wieloma wzgl\u0119dami warunki pa\u0144stwa buforowego mi\u0119dzy Rosj\u0105 a Zachodem. Wspomina\u0142 o tym wielokrotnie  nestor realist\u00f3w ameryka\u0144skich Henry Kissinger, nawo\u0142uj\u0105c ju\u017c w 2014 roku do jej neutralizacji.<\/p>\r\n

Ze wzgl\u0119du na transcywilizacyjny charakter geopolityki ukrai\u0144skiej, wielo\u015b\u0107 rozmaitych wp\u0142yw\u00f3w (co wyra\u017ca si\u0119 w mieszaninie j\u0119zykowej, kulturowej, etnicznej i wyznaniowej) oraz niezdolno\u015b\u0107 do utworzenia silnej, jednolitej pa\u0144stwowo\u015bci, Ukraina mog\u0142a nie tylko rozgraniczy\u0107 rywalizuj\u0105ce ze sob\u0105 mocarstwa. Mog\u0142a tak\u017ce sprzyja\u0107 transmisji kulturowej, budowie szlak\u00f3w transportowych i komunikacyjnych, a przede wszystkim zarabia\u0107 na budowaniu \u201epomost\u00f3w\u201d, stabilizowaniu pokoju i utrzymaniu status quo. Za namow\u0105 zachodnich mentor\u00f3w rz\u0105dz\u0105cy Ukrain\u0105 zrezygnowali jednak z poszukiwania modus vivendi<\/em> z Rosj\u0105. Postawiono na starcie  interes\u00f3w i si\u0142 (od czasu aneksji Krymu przez Rosj\u0119 i wybuchu krwawego konfliktu zbrojnego na wschodzie pa\u0144stwa), co sko\u0144czy\u0142o si\u0119 wybuchem regularnej wojny. Ukraina jest jej tragiczn\u0105 ofiar\u0105, mimo szerokiej pomocy i wsparcia Zachodu.<\/p>\r\n

Skutki wojny na Ukrainie s\u0105 trudne do przewidzenia. Jedno jest pewne, \u017ce identyfikacja narodowa Ukrai\u0144c\u00f3w od tej pory b\u0119dzie opiera\u0107 si\u0119 na polityce resentymentu, rewan\u017cu i zemsty<\/strong>. Ju\u017c tylko z tego powodu Ukraina stanie si\u0119 na d\u0142ugie lata zarzewiem endemicznego konfliktu, kt\u00f3rego nie b\u0119d\u0105 w stanie rozwi\u0105za\u0107 ani sami Ukrai\u0144cy, ani ich protektorzy i poplecznicy. Polska znalaz\u0142a si\u0119 w tym kontek\u015bcie w najtrudniejszym momencie swojej pozimnowojennej historii, skazuj\u0105c si\u0119 na \u201ewieczne\u201d skonfliktowanie z Rosj\u0105 i brak jakichkolwiek korzy\u015bci z asymetrycznej postawy dawcy i bezinteresownego donatora wobec Ukrainy. Obietnice o udziale w powojennej odbudowie pa\u0144stwa ukrai\u0144skiego mog\u0105 przynie\u015b\u0107 w istniej\u0105cych uwarunkowaniach wi\u0119cej rozczarowa\u0144 ni\u017c korzy\u015bci.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Patos i groteska<\/h4>\r\n

Ukraina nale\u017cy do niefortunnych uczestnik\u00f3w stosunk\u00f3w mi\u0119dzynarodowych, kt\u00f3rych przyw\u00f3dztwo zosta\u0142o wykorzystane do realizacji cudzych interes\u00f3w. Najwa\u017cniejszym celem w\u0142adz w Kijowie jest zachowanie wzgl\u0119dnej samodzielno\u015bci i autonomii w stosunku do zewn\u0119trznych protektor\u00f3w i antagonist\u00f3w. Pa\u0144stwo ukrai\u0144skie nie jest w stanie zmieni\u0107 polityki innych pa\u0144stw, ani im si\u0119 przeciwstawi\u0107. Mo\u017ce jednak chroni\u0107 swoj\u0105 autonomi\u0119 decyzyjn\u0105 i integralno\u015b\u0107 terytorialn\u0105, staraj\u0105c si\u0119 balansowa\u0107 mi\u0119dzy  ograniczon\u0105 samodzielno\u015bci\u0105 a ca\u0142kowitym ubezw\u0142asnowolnieniem. Istniej\u0105 powa\u017cne obawy, \u017ce uzale\u017cnienie Ukrainy ze wzgl\u0119du na skal\u0119 udzia\u0142u USA, NATO i Unii Europejskiej w dzia\u0142aniach wojennych, skazuje j\u0105  na d\u0142ugie lata subordynacji i zewn\u0105trzsterowno\u015bci.<\/strong><\/p>\r\n

Jednocze\u015bnie, wywo\u0142any  cierpieniami i zniszczeniami wojennymi resentyment, a z drugiej strony narastaj\u0105cy kult bohater\u00f3w wojennych (historycznych i wsp\u00f3\u0142czesnych) uzyska\u0142y w \u015bwiecie zachodnim tak\u0105 rang\u0119 emocjonaln\u0105 i sankcj\u0119 moraln\u0105, \u017ce Ukraina, niezale\u017cnie od stanu zrujnowania swojej pa\u0144stwowo\u015bci, zacz\u0119\u0142a przypisywa\u0107 sobie szczeg\u00f3ln\u0105 rol\u0119 obro\u0144cy warto\u015bci Zachodu przed \u201emoskiewsk\u0105 barbari\u0105\u201d. Patos pomieszany z grotesk\u0105 prowadzi do \u015bmieszno\u015bci.<\/p>\r\n

Pod mask\u0105 pretensji do szczeg\u00f3lnego pos\u0142annictwa w imieniu Zachodu i heroicznej misji dziejowej Ukrai\u0144cy rozwijaj\u0105 radykalny nacjonalizm, kt\u00f3ry po jakim\u015b czasie, gdy ucichn\u0105 armatnie wystrza\u0142y, stanie w sprzeczno\u015bci z zewn\u0119trznym \u015bwiatem norm i warto\u015bci, wymagaj\u0105cych tolerancji i poszanowania racji odmiennych. Poza tym ukrai\u0144scy oligarchowie za przyzwoleniem Zachodu \u201ekonserwuj\u0105\u201d na d\u0142ugie lata kleptokratyczny system rz\u0105d\u00f3w,  daleki od demokracji, staj\u0105c si\u0119 zak\u0142adnikiem zobowi\u0105za\u0144 zaci\u0105gni\u0119tych w czasie wojny. Droga do odbudowy rzeczywi\u015bcie niepodleg\u0142ej i demokratycznej Ukrainy ulega wyd\u0142u\u017ceniu ad calendas Graecas<\/em>.<\/p>\r\n

G\u0142oszenie proukrai\u0144skiej narracji na arenie mi\u0119dzynarodowej prowadzi do dysonans\u00f3w poznawczych i fa\u0142szowania wizerunk\u00f3w tego pa\u0144stwa, a zw\u0142aszcza jego elit politycznych. Mitologizacja i symbolizacja wojennego bohaterstwa i cierpie\u0144 ofiary daje ideowe podstawy dla samookre\u015blenia narodowego i ostatecznego odseparowania si\u0119 Ukrai\u0144c\u00f3w od Rosjan. Tyle \u017ce jest to tak\u017ce niebezpieczna pu\u0142apka, zwi\u0105zana z pojmowaniem nacjonalizmu i czysto\u015bci etnosu jako zasady politycznej. Radykalizacja nastroj\u00f3w antyrosyjskich mo\u017ce bowiem uderzy\u0107 w t\u0119 cz\u0119\u015b\u0107  spo\u0142ecze\u0144stwa ukrai\u0144skiego, kt\u00f3ra ma mieszany charakter, cho\u0107by ze wzgl\u0119du na pos\u0142ugiwanie si\u0119 j\u0119zykiem rosyjskim. To zjawisko by\u0142o zreszt\u0105 ju\u017c wcze\u015bniej przyczyn\u0105 skonfliktowania wewn\u0119trznego i wzrostu tendencji separatystycznych na wschodzie Ukrainy.<\/p>\r\n

Stawianie takich ludzi pod pr\u0119gierzem czysto\u015bci etnicznej zawsze b\u0119dzie prowadzi\u0107 do nieobliczalnych tragedii. Do tego dojd\u0105 oskar\u017cenia \u2013 mniej lub bardziej zasadne \u2013 o sprzyjanie, a nawet kolaboracj\u0119 z wrogiem. Lekcje rozpadu Jugos\u0142awii z lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych ub. wieku powinny by\u0107 w tym kontek\u015bcie przywo\u0142ywane jako przestroga i memento. Tymczasem  wojn\u0119 ukrai\u0144sk\u0105 traktuje si\u0119 jako najwa\u017cniejsze wydarzenie w Europie od czasu II wojny \u015bwiatowej, zapominaj\u0105c o tragedii wojen ba\u0142ka\u0144skich. Czy\u017cby historia znowu niczego nas nie nauczy\u0142a?<\/p>\r\n

Poczucie godno\u015bci poci\u0105ga za sob\u0105 pragnienie uznania. W przypadku narod\u00f3w buduj\u0105cych swoj\u0105 now\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107, wykuwan\u0105 na polach bitewnych, rodzi si\u0119 naturalna potrzeba docenienia tego wysi\u0142ku przez innych. To \u0142aknienie uznania wywo\u0142uje jednak niebezpieczny syndrom roszczeniowy. Odnosi si\u0119 on zar\u00f3wno do oczekiwa\u0144  nieograniczonej pomocy materialnej i hojnego wsparcia finansowego, ale tak\u017ce do szczeg\u00f3lnego traktowania obywateli Ukrainy.<\/p>\r\n

W przypadku Polski,  altruistyczne darowizny na rzecz Ukrainy i Ukrai\u0144c\u00f3w zaj\u0119\u0142y miejsce racjonalnych transakcji po\u017cyczkowych. Nikt spo\u015br\u00f3d rz\u0105dz\u0105cych nie t\u0142umaczy si\u0119  ani z podstaw prawnych udzielania bezzwrotnej pomocy, ani z braku jakiejkolwiek kontroli i nadzoru publicznego nad zagospodarowaniem przekazywanych \u015brodk\u00f3w. Nie interesuje to ani polityk\u00f3w, ani przedstawicieli medi\u00f3w. Sytuacja nadzwyczajna zwalnia rz\u0105dz\u0105cych z poszanowania podstawowych standard\u00f3w transparentno\u015bci i uczciwo\u015bci.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Apoteoza \u201enarodu-bohatera\u201d<\/h4>\r\n

Mamy jednak do czynienia tak\u017ce z niebezpieczn\u0105 apologetyzacj\u0105 \u201enarodu-bohatera\u201d, co prowadzi nie tylko do aberracji poznawczych, ale i do zwyczajnych nadu\u017cy\u0107. Ot\u00f3\u017c w skali masowej buduje si\u0119 wizerunek Ukrai\u0144c\u00f3w jako swoistego \u201enarodu wybranego\u201d, ludzi o nadzwyczajnych umiej\u0119tno\u015bciach, osi\u0105gni\u0119ciach i przymiotach. Tworzy si\u0119 przy milcz\u0105cej zgodzie \u015bwiata zewn\u0119trznego nieprawdziw\u0105 histori\u0119 narodu ukrai\u0144skiego, przenosz\u0105c dzisiejsze wyobra\u017cenia w dalek\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107<\/strong>. Takie zjawisko nazywa si\u0119 modernizacj\u0105 i heroizacj\u0105 historii, niemaj\u0105cej wiele wsp\u00f3lnego z prawd\u0105 historyczn\u0105.<\/p>\r\n

Jednocze\u015bnie dezawuuje si\u0119 kultur\u0119 rosyjsk\u0105 na rzecz wynoszenia na piedesta\u0142 kultury ukrai\u0144skiej, a tw\u00f3rcy z Ukrainy zajmuj\u0105 w trybie pozakonkursowym w wielu dziedzinach i na wielu scenach miejsca pierwszoplanowe. Stwarza to klimat manipulacji, protekcji, \u017c\u0105da\u0144 i nadu\u017cy\u0107. Jeste\u015bmy \u015bwiadkami doskonale wyre\u017cyserowanego spektaklu, kt\u00f3rego bohaterowie mami\u0105 naiwnych polityk\u00f3w i du\u017ce od\u0142amy spo\u0142ecze\u0144stw innych pa\u0144stw, aby w ten spos\u00f3b uczestniczyli w tej haniebnej wojnie.<\/p>\r\n

Pisa\u0142em ju\u017c na \u0142amach \u201eMy\u015bli Polskiej\u201d o apoteozie wojny (MP nr 29-30, 17-24.07.2022). Niestety, wiele wcze\u015bniejszych spostrze\u017ce\u0144  nie straci\u0142o swojej aktualno\u015bci. Mamy do czynienia z rosn\u0105c\u0105 komercjalizacj\u0105 wojny na Ukrainie. Wojna toczy si\u0119 o honor, pok\u00f3j i sprawiedliwo\u015b\u0107. Niestety, toczy si\u0119 tak\u017ce o ogromne zyski, co potwierdzaj\u0105 wszystkie strony, zaanga\u017cowane bezpo\u015brednio i po\u015brednio w dzia\u0142ania wojenne, szkolenie armii, dostawy broni i zaopatrzenia.<\/p>\r\n

Po zako\u0144czeniu  wojny \u2013 kiedy\u015b to przecie\u017c nast\u0105pi \u2013 przyjdzie czas rzeczywistych bilans\u00f3w i rozlicze\u0144. Kolejne fazy po zawieszeniu dzia\u0142a\u0144 zbrojnych przynios\u0105 zapewne  konflikty wewn\u0119trzne o utrzymanie w\u0142adzy, podzia\u0142 odpowiedzialno\u015bci czy dramatyczne \u015bciganie zbrodniarzy i przest\u0119pc\u00f3w. Do\u015bwiadczenie uczy, \u017ce w tych procesach wychodz\u0105 na jaw haniebne \u201egrzechy\u201d ka\u017cdej ze stron wojuj\u0105cych. Rozmy\u015blnie kreowany przekaz medialny o barbarzy\u0144skich naje\u017ad\u017acach i rycerskich obro\u0144cach  przestaje by\u0107 czarno-bia\u0142y i cz\u0119sto traci swoj\u0105 wiarygodno\u015b\u0107.<\/p>\r\n

Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce w polityce to\u017csamo\u015bciowej ka\u017cdej ze stron  wyst\u0119puje zjawisko relatywizacji wielu czyn\u00f3w, maj\u0105cych znamiona zbrodni.<\/strong> Nara\u017canie ludno\u015bci cywilnej na atak drugiej strony, odmowa ewakuacji z teren\u00f3w przewidywanych walk, zastraszanie terrorem i dora\u017anymi wyrokami to narz\u0119dzia znane z r\u00f3\u017cnych teatr\u00f3w wojennych. Podczas wojny trac\u0105 moc hamulce moralne, a krzywda ludzka rozk\u0142ada si\u0119 po ka\u017cdej ze stron.<\/p>\r\n

Katastrofy wojenne nie sprzyjaj\u0105 te\u017c rewizji stanowisk w odniesieniu do zbrodni historycznych. Nie chodzi o to, aby kolejny raz wypomina\u0107 Ukrai\u0144com zbrodnie z przesz\u0142o\u015bci. Ale fakt, \u017ce na tle tocz\u0105cej si\u0119 wojny obronnej Ukrainy i w kontek\u015bcie hojnej pomocy spo\u0142ecze\u0144stwa i pa\u0144stwa polskiego, nie dosz\u0142o do pokajania si\u0119 obecnych w\u0142adz Ukrainy za zbrodni\u0119 wo\u0142y\u0144sk\u0105, powinien dawa\u0107 do my\u015blenia.<\/strong> Godno\u015b\u0107 ka\u017cdego narodu ma swoj\u0105 cen\u0119 i nie wolno jej relatywizowa\u0107 ze wzgl\u0119d\u00f3w koniunkturalnych, tak jak czyni\u0105 to polskie \u015brodowiska polityczne i medialne. Nie wolno te\u017c kupczy\u0107 pami\u0119ci\u0105 o ofiarach zbrodni na rodakach w trudnych relacjach polsko-ukrai\u0144skich. Fundament przyja\u017ani budowanej na empatii i solidarno\u015bci wojennej mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 nietrwa\u0142y i run\u0105\u0107 pod naporem reminiscencji i resentyment\u00f3w kolejnych pokole\u0144 Polak\u00f3w.<\/p>\r\n

Prof. Stanis\u0142aw Biele\u0144  <\/strong><\/em><\/p>\r\n

My\u015bl Polska, nr 3-4 (15-22.01.2023)<\/p>\r\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W r\u00f3\u017cnych epokach historycznych i w r\u00f3\u017cnych miejscach na ziemi wyst\u0119puje odwieczna t\u0119sknota za sprawnym przyw\u00f3dztwem politycznym, kt\u00f3re potrafi sprosta\u0107  niespodziewanym wyzwaniom i niebezpiecznym zagro\u017ceniom ludzko\u015bci.    Zrozumienie regu\u0142 gry \u201epolityki si\u0142y\u201d, czy te\u017c jak nazywa j\u0105 prezydent Francji Emmanuel Macron \u2013 \u201egramatyki pot\u0119gi\u201d, stawia przed wszystkimi w\u0142adcami to samo zadanie \u2013 zapewnienie godnego przetrwania, […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[13],"tags":[92,84,141,167,221],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/138300"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=138300"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/138300\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":138330,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/138300\/revisions\/138330"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=138300"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=138300"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=138300"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}