{"id":137962,"date":"2023-01-07T19:44:37","date_gmt":"2023-01-08T00:44:37","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=137962"},"modified":"2023-01-07T19:45:30","modified_gmt":"2023-01-08T00:45:30","slug":"wojny-konektywne-prof-stanislaw-bielen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=137962","title":{"rendered":"Wojny \u201ekonektywne\u201d – prof. Stanis\u0142aw Biele\u0144<\/em>"},"content":{"rendered":"
\r\n

Nauka anglosaska od lat dostarcza obserwatorom sceny mi\u0119dzynarodowej nowych poj\u0119\u0107 na oznaczenie tego, co znane, acz trudno rozpoznawalne i nie\u0142atwo definiowalne. <\/strong><\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Brytyjski badacz stosunk\u00f3w mi\u0119dzynarodowych  Mark Leonard<\/strong> upowszechnia poj\u0119cie \u201ekonektywno\u015bci\u201d.  Ostatnio ukaza\u0142a si\u0119 w j\u0119zyku polskim jego ksi\u0105\u017cka pt. \u201eWiek niepokoju. Wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015b\u0107 jako \u017ar\u00f3d\u0142o konfliktu<\/strong>\u201d (Warszawa 2022), kt\u00f3ra pozwala lepiej zrozumie\u0107, dlaczego asymetryczne wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015bci stanowi\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142o niepokoj\u00f3w. S\u0105 bowiem wykorzystywane do walki i szkodzenia sobie nawzajem, a tak\u017ce budowania hierarchicznych uk\u0142ad\u00f3w w\u0142adzy i wp\u0142ywu silnych na s\u0142abymi.<\/p>\r\n

To, co jeszcze do niedawna uznawano za b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo globalnego \u0142\u0105czenia i przenikania si\u0119 \u015bwiat\u00f3w, ludzi, rynk\u00f3w, idei i technologii, na naszych oczach staje si\u0119 przekle\u0144stwem. Wszystkie tzw. teorie demokratycznego pokoju trac\u0105 sens, gdy\u017c  coraz intensywniejsze powi\u0105zania i wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015bci mi\u0119dzy lud\u017ami wcale nie przek\u0142adaj\u0105 si\u0119 na wzajemne zrozumienie, wzrost zaufania i budowanie pokojowej wsp\u00f3lnoty. Przeciwnie, napi\u0119cia mi\u0119dzy wielkimi pot\u0119gami s\u0105 raczej efektem wzajemnych powi\u0105za\u0144, a nie separacji i dystansu. W \u015bwietle korzy\u015bci p\u0142yn\u0105cych z bliskich relacji i wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015bci, zw\u0142aszcza w dziedzinie handlu i komplementarnej w skali globalnej produkcji przemys\u0142owej, wojna zdaniem libera\u0142\u00f3w, mia\u0142a znikn\u0105\u0107 z powierzchni ziemi.<\/p>\r\n

Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce ani prawo, ani rozmaite instytucje mi\u0119dzynarodowe nie s\u0105 w stanie pow\u015bci\u0105gn\u0105\u0107 konfliktogennych  rywalizacji i bezwzgl\u0119dnej, chciwej pogoni za zyskiem. Te za\u015b prowokuj\u0105 do walki i agresji. Narody nie maj\u0105 w tej dziedzinie zbyt wiele do powiedzenia, gdy\u017c ulegaj\u0105 manipulacji rz\u0105d\u00f3w, s\u0142u\u017cb specjalnych, medi\u00f3w i wielkich korporacji. Najgorsze w tym szale\u0144stwie jest to, \u017ce  prowokowane z wielu stron napi\u0119cia z ka\u017cdym rokiem przybli\u017caj\u0105 \u015bwiat do globalnej konfrontacji wojennej.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Na pasku korporacji<\/h4>\r\n

Wida\u0107 to najlepiej na przyk\u0142adzie Stan\u00f3w Zjednoczonych Ameryki, gdzie pa\u0144stwo sta\u0142o si\u0119 zak\u0142adnikiem, ale i wykonawc\u0105 interes\u00f3w wielkich korporacji. Lockheed Martin, Rayteon Technologies, Northrop Grumman czy Pratt & Whitney <\/strong>to korporacje zbrojeniowe, najwi\u0119ksi producenci broni i sprz\u0119tu lotniczego, kt\u00f3re na konflikcie ukrai\u0144skim robi\u0105 kokosowe interesy. Wzrost zam\u00f3wie\u0144 ze strony Departamentu Obrony USA oraz rosn\u0105ce notowania firm na gie\u0142dach oznaczaj\u0105 skok prosperity, jakiego dawno nie by\u0142o. Szkoda, \u017ce tak niewiele m\u00f3wi\u0105 i pisz\u0105 o tym tzw. wolne media. Mo\u017cna przecie\u017c do woli obra\u017ca\u0107 oligarch\u00f3w rosyjskich (o ukrai\u0144skich nieco zapomniano!) za koncentracj\u0119 w\u0142adzy i kapita\u0142u, ale multimiliarderzy ameryka\u0144scy, wp\u0142ywaj\u0105cy na decyzje polityczne Waszyngtonu s\u0105 poza podejrzeniami i poza zwyk\u0142\u0105, cho\u0107by czysto akademick\u0105 ciekawo\u015bci\u0105.<\/p>\r\n

Dialektyka konfliktu i wsp\u00f3\u0142pracy towarzyszy ludzko\u015bci od stuleci. Z procesami integracyjnymi id\u0105 w parze tendencje dezintegracyjne. Inicjatywy unifikacyjne, jednocz\u0105ce i scalaj\u0105ce s\u0105 kontrowane przez \u017cywio\u0142y fragmentacji i rozpadu. Tej z\u0142o\u017conej dialektyce odpowiada\u0142a w dziejach naprzemienno\u015b\u0107 okres\u00f3w pokoju i wojny. Epoka broni j\u0105drowej nauczy\u0142a jednak decydent\u00f3w mocarstw atomowych pewnej pow\u015bci\u0105gliwo\u015bci. Zakaz u\u017cycia broni masowej zag\u0142ady sta\u0142 si\u0119 \u015bwiadomym imperatywem epoki od zako\u0144czenia II wojny \u015bwiatowej<\/strong>. Nikt jednak nie wie, kiedy i jak w zmienionych globalizacj\u0105 okoliczno\u015bciach g\u00f3r\u0119 we\u017amie znowu si\u0142a nad prawem, szale\u0144stwo nad rozumem i zdrowym rozs\u0105dkiem. Nasilone dywagacje na ten temat w kontek\u015bcie wojny na Ukrainie pokazuj\u0105 wyra\u017anie wzrost niepokoj\u00f3w, spowodowanych gro\u017ab\u0105 z\u0142amania owej zasady pow\u015bci\u0105gliwo\u015bci.<\/p>\r\n

Trwaj\u0105ca wojna na Ukrainie przed\u0142u\u017ca si\u0119 w niesko\u0144czono\u015b\u0107  ze wzgl\u0119du na cynizm, jaki opanowa\u0142 umys\u0142y decydent\u00f3w ka\u017cdej ze stron. Miejsce skutecznej inicjatywy dyplomatycznej zaj\u0119\u0142a niespotykana dot\u0105d, je\u015bli chodzi o skal\u0119, mobilizacja solidarno\u015bci i organizacja pomocy napadni\u0119temu pa\u0144stwu. Fenomen to tym wi\u0119kszy, \u017ce Ukraina ani nie jest pa\u0144stwem sojuszniczym Zachodu, ani nie spe\u0142nia\u0142a dot\u0105d \u017cadnych kryteri\u00f3w pa\u0144stwa demokratycznego.<\/strong> Na dodatek, jak stwierdza ks. prof. Waldemar Chrosto<\/strong>wski w \u015bwi\u0105tecznym wywiadzie w tygodniku \u201eDo Rzeczy\u201d, Amerykanie wraz ze swoim militarnym wsparciem eksportuj\u0105 na Ukrain\u0119 ideologi\u0119, kt\u00f3ra jest obca \u015bwiatu prawos\u0142awnemu. Ubieranie cynicznych interes\u00f3w w retoryczn\u0105 opraw\u0119 walki o wolno\u015b\u0107 nie ma nic wsp\u00f3lnego z rzeczywisto\u015bci\u0105. Wojna na Ukrainie zamiast wolno\u015bci i godno\u015bci niesie kolejne fale upokorze\u0144 i degradacji statusu milion\u00f3w ludzi.<\/strong><\/p>\r\n

Wo\u0142anie o pok\u00f3j z okazji \u015awi\u0105t Bo\u017cego Narodzenia i Nowego Roku  oznacza w istocie poparcie dla interes\u00f3w ameryka\u0144skich koncern\u00f3w zbrojeniowych, kt\u00f3re zarabiaj\u0105 coraz wi\u0119cej na tej strasznej i absurdalnej wojnie.  Administracja w Waszyngtonie przecie\u017c wcale nie ukrywa, \u017ce wspieraj\u0105c finansowo i militarnie Ukrain\u0119, nie tylko zarabia na wojnie, ale tak\u017ce unika ryzyka po\u015bwi\u0119cenia krwi w\u0142asnych \u017co\u0142nierzy. Joe Biden<\/strong> wprost tak to zdefiniowa\u0142 w maju 2022 r. podczas przem\u00f3wienia do pracownik\u00f3w Lockheeda w fabryce firmy w Alabamie.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Pomieszanie poj\u0119\u0107<\/h4>\r\n

Obecnie mamy do czynienia z pomieszaniem poj\u0119\u0107 i praktycznym przenikaniem si\u0119 wojny i pokoju.  Czy to w dziedzinie handlu, finans\u00f3w czy migracji, za pomoc\u0105 internetu,  kampanii propagandowych, blokad i sankcji tocz\u0105 si\u0119 w skali powszechnej wojny, kt\u00f3re \u015bmia\u0142o mo\u017cna nazwa\u0107 \u201ekonektywnymi\u201d. Nie maj\u0105 one \u017cadnego umocowania w prawie wojny czy konflikt\u00f3w zbrojnych. Je\u015bli przybieraj\u0105 charakter star\u0107 zbrojnych, to nazywane s\u0105 ob\u0142udnie \u201especjalnymi operacjami\u201d, \u201ewojnami zast\u0119pczymi\u201d (proxy wars<\/em>), b\u0105d\u017a \u201emisjami humanitarnymi\u201d.<\/p>\r\n

Zmieni\u0142 si\u0119 ponadto j\u0119zyk opisu porz\u0105dku mi\u0119dzynarodowego. W okresie \u201ezimnej wojny\u201d powszechnie by\u0142o wiadomo, czym grozi konfrontacja mi\u0119dzyblokowa i dlaczego wa\u017cne jest utrzymanie powszechnego \u201ezbrojnego\u201d pokoju. Obecnie dominuje j\u0119zyk konfliktu i wojny, na wokand\u0119 polityki i strategii wr\u00f3ci\u0142a kategoria wroga, kt\u00f3r\u0105 mo\u017ce by\u0107 zar\u00f3wno wielkie mocarstwo, jak i grupy przest\u0119pc\u00f3w, a nawet jednostki, na przyk\u0142ad gro\u017ani terrory\u015bci. Straci\u0142y sens jakiekolwiek apele i wo\u0142ania o pok\u00f3j. Spo\u0142eczne ruchy pokojowe i pacyfistyczne s\u0105 raczej powodem za\u017cenowania i wstydu ni\u017c wyrazem spo\u0142ecznego aktywizmu i odwagi wyst\u0119powania przeciw pr\u0105cemu do wojny militaryzmowi.<\/p>\r\n

Ofiar\u0105 wojen \u201ekonektywnych\u201d staje si\u0119 przede wszystkim ludno\u015b\u0107 cywilna, cierpi\u0105ca z powodu bezrobocia, g\u0142odu, braku wody, elektryczno\u015bci i opieki zdrowotnej, zmuszana do ucieczki ze sta\u0142ych miejsc zamieszkania. Szk\u00f3d spo\u0142ecznych spowodowanych krzywdzeniem wzajemnym i dzia\u0142aniem na szkod\u0119 pa\u0144stw i wszelkich podmiot\u00f3w pozapa\u0144stwowych nie da si\u0119 jednoznacznie oszacowa\u0107. Coraz bardziej jednak dociera do \u015bwiadomo\u015bci obserwator\u00f3w, \u017ce w XXI wieku liczba ofiar \u015bmiertelnych wojen \u201ekonektywnych\u201d jest zdecydowanie wy\u017csza od liczby ofiar wojen konwencjonalnych. Ludzie padaj\u0105 ofiar\u0105 niszczycielskich atak\u00f3w cybernetycznych, wojen handlowych, zrywania \u0142a\u0144cuch\u00f3w dostaw, kryzys\u00f3w finansowych, a tak\u017ce grabie\u017cy surowc\u00f3w, niszczenia przyrody i klimatu. Manipulacje post\u0119pem technologicznym prowadz\u0105 do nieprzewidywalnych katastrof, na przyk\u0142ad wywo\u0142ywania pandemii.<\/p>\r\n

Wojny \u201ekonektywne\u201d s\u0105 wynikiem narastaj\u0105cych paradoks\u00f3w \u2013 im ludzko\u015b\u0107 bardziej przekszta\u0142ca si\u0119 w \u201eglobaln\u0105 wiosk\u0119\u201d, tym wi\u0119ksze fale frustracji, zawi\u015bci i zazdro\u015bci niszcz\u0105 dotychczasowe formy wsp\u00f3\u0142\u017cycia i wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania.<\/strong> Rywale si\u0119gaj\u0105 po \u015brodki  z ogromnego arsena\u0142u wzajemnego szkodzenia sobie.  Jedynie solidna diagnoza istniej\u0105cego stanu rzeczy i kolektywny wysi\u0142ek na rzecz za\u017cegnania eskalacji napi\u0119\u0107 i wzajemnego strachu mog\u0142yby przywr\u00f3ci\u0107 pewn\u0105 nadziej\u0119 za zablokowanie demon\u00f3w destrukcji. Jak to jednak uczyni\u0107, gdy brak jest m\u0105drego i niezale\u017cnego od kapita\u0142u przyw\u00f3dztwa politycznego, a \u015bwiat intelektualny podzieli\u0142 si\u0119 jak nigdy przedtem w sferze odr\u00f3\u017cniania prawdy od fa\u0142szu i wskazywania racjonalnych dr\u00f3g wyj\u015bcia z kryzysu?<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Hegemonizacja Zachodu<\/h4>\r\n

Konektywno\u015b\u0107 nie modyfikuje rywalizacji geopolitycznej mocarstw. Poza tradycyjnymi motywami budowania stref wp\u0142yw\u00f3w i uzale\u017cnie\u0144 na pierwszy plan wysun\u0119\u0142a si\u0119 obecnie intensywna hegemonizacja Zachodu przez Stany Zjednoczone. Dzia\u0142aj\u0105c na rzecz przed\u0142u\u017cania niemo\u017cliwego do wygrania konfliktu na Ukrainie os\u0142abiaj\u0105 one sukcesywnie pozycje geopolityczn\u0105 swoich europejskich sojusznik\u00f3w. Zw\u0142aszcza w dziedzinie bezpiecze\u0144stwa energetycznego Unia Europejska zosta\u0142a chyba bezpowrotnie uwik\u0142ana w geopolityk\u0119 i geoekonomi\u0119 Waszyngtonu<\/strong>. Storpedowanie europejsko-rosyjskiej wsp\u00f3\u0142pracy gazowej pokazuje, jak \u0142atwo mo\u017cna by\u0142o zastraszy\u0107 rz\u0105dy i polityk\u00f3w Starego Kontynentu zagro\u017ceniami ze strony Rosji, oferuj\u0105c w zamian dro\u017cszy gaz ameryka\u0144ski (LNG) i narzucaj\u0105c logik\u0119 otwartej wrogo\u015bci wobec mocarstwa, kt\u00f3re od wiek\u00f3w stanowi niepodwa\u017caln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 dorobku cywilizacyjnego Europy.<\/p>\r\n

Stany Zjednoczone osi\u0105gn\u0119\u0142y w systemie mi\u0119dzynarodowym najwi\u0119ksze przewagi, jakich nie mia\u0142o dot\u0105d w nowo\u017cytnej historii \u017cadne mocarstwo. Dominacja i zasi\u0119g waluty ameryka\u0144skiej w rozliczeniach finansowych ca\u0142ego \u015bwiata, a tak\u017ce kontrola internetu pozwalaj\u0105 temu mocarstwu na penetrowanie i inwigilowanie ca\u0142ej planety. Z\u0142udzeniem jest to, \u017ce nowoczesne media s\u0142u\u017c\u0105 szerzeniu wolno\u015bci i ochronie praw cz\u0142owieka. Dzi\u0119ki gromadzonym informacjom powszechne jest bowiem manipulowanie ludzkimi zachowaniami, a podgl\u0105d w prywatne \u017cycie obywateli staje si\u0119 norm\u0105. Mamy do czynienia z rozrostem w\u0142adzy pa\u0144stw i kapita\u0142u, kt\u00f3re \u015bci\u015ble wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105 na rzecz reglamentacji swob\u00f3d, opartej na ideologizacji, manipulacji i propagandzie.<\/p>\r\n

Przejawem konektywno\u015bci w stosunkach mi\u0119dzynarodowych sta\u0142o si\u0119 upodabnianie do siebie system\u00f3w politycznych, kt\u00f3re do niedawna uchodzi\u0142y za ca\u0142kowicie nieprzystawalne. Liberalna demokracja Zachodu zmierza w stron\u0119 totalnej kontroli cz\u0142owieka, co by\u0142o cech\u0105 system\u00f3w jej przeciwstawnych<\/strong>. Chiny na\u015bladowa\u0142y kiedy\u015b Ameryk\u0119, obecnie Ameryka na\u015bladuje w wielu dziedzinach Chiny<\/strong>. Zachodzi dziwne zjawisko konwergencji, kt\u00f3re  ju\u017c dawno temu przewidywali wizjonerzy upadku komunizmu. Zdaniem ameryka\u0144skiego multimiliardera Petera Thiela<\/strong>, Chiny i USA staj\u0105 si\u0119 \u201emimetycznymi sobowt\u00f3rami<\/strong>\u201d. W rywalizacji o prymat w \u015bwiecie pot\u0119gi kopiuj\u0105 od lat swoje mocne strony. Wraz ze wzrostem podobie\u0144stw, rodzi si\u0119 mi\u0119dzy nimi coraz wi\u0119ksza antypatia, kt\u00f3ra mo\u017ce przerodzi\u0107 si\u0119 we wrogo\u015b\u0107 i agresj\u0119. \u201eChiny i Ameryka wyruszy\u0142y w \u015bmiertelnie niebezpieczn\u0105 podr\u00f3\u017c, w kt\u00f3rej konektywno\u015b\u0107 prowadzi do por\u00f3wnywania si\u0119, a to z kolei zwi\u0119ksza rywalizacj\u0119 i wywo\u0142uje liczne spory. Im bardziej konkurencyjne staj\u0105 si\u0119 wzajemne relacje, tym wi\u0119ksza jest pokusa na\u015bladowania si\u0119. To za\u015b jeszcze bardziej nakr\u0119ca spiral\u0119 rywalizacji\u201d (M. Leonard, s. 66).<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

\u201eDemokratyczny\u201d totalitaryzm <\/strong><\/h4>\r\n

Wprawdzie obro\u0144cy demokracji liberalnej odr\u00f3\u017cniaj\u0105 chi\u0144skie okrutne \u201epa\u0144stwo inwigilacji\u201d od \u0142agodnego \u201ekapitalizmu inwigilacji\u201d, ale prawda jest taka, \u017ce agencje rz\u0105dowe USA \u015bci\u015ble wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105 z przemys\u0142em informatycznym i na masow\u0105 skal\u0119 wdra\u017caj\u0105 technologie, ograniczaj\u0105ce swobody obywatelskie. Stworzono pot\u0119\u017cny sojusz mi\u0119dzy Dolin\u0105 Krzemow\u0105, Pentagonem i agencjami wywiadowczymi. Mo\u017cna go kojarzy\u0107 z poj\u0119ciem deep state<\/em> (ukryte, g\u0142\u0119bokie pa\u0144stwo), ale nie jest to zjawisko nowe. Jego pocz\u0105tki si\u0119gaj\u0105 drugiej po\u0142owy XIX w., kiedy pojawi\u0142y si\u0119 pierwsze niezale\u017cne od rz\u0105du agencje, stanowi\u0105ce zacz\u0105tki  \u201eczwartej ga\u0142\u0119zi administracji pa\u0144stwowej\u201d.  W pewnym zakresie  t\u0119 w\u0142adz\u0119 tworzy\u0142y te\u017c niezale\u017cne od rz\u0105du media masowe, kt\u00f3re z czasem sta\u0142y si\u0119  ca\u0142kiem zale\u017cne od swoich prywatnych mocodawc\u00f3w, sprz\u0119\u017conych ze \u015bwiatem w\u0142adzy i polityki.<\/p>\r\n

Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie mamy do czynienia (tu kolejny eufemizm) z tzw. aktorami subnarodowymi, kt\u00f3re stapiaj\u0105 w jeden kompleks koncerny przemys\u0142owe, wojskowe i s\u0142u\u017cby specjalne, tworz\u0105c nierozerwalny splot sieci interes\u00f3w, kszta\u0142tuj\u0105cych imperialistyczn\u0105 i hegemoniczn\u0105 polityk\u0119 USA. Ma\u0142o kto podejmuje badania tych zjawisk, cho\u0107by ze wzgl\u0119du na osobiste ryzyko i wyst\u0119puj\u0105cy powszechnie syndrom poprawno\u015bci politycznej. Do Polski docieraj\u0105 jednak niezale\u017cne g\u0142osy ekspert\u00f3w zza oceanu (np. Jenna Bednar, Mariano-Florentino Cu\u00e9lla, czy Nina Hachigian<\/strong>), daj\u0105ce do my\u015blenia i otwieraj\u0105ce oczy, jak wsp\u00f3\u0142czesny kapitalizm demontuje dotychczasowe struktury wsp\u00f3\u0142pracy, prowokuj\u0105c konflikty mi\u0119dzy narodami, nie dlatego, \u017ce istniej\u0105 mi\u0119dzy nimi r\u00f3\u017cnice i sprzeczno\u015bci, lecz dlatego, \u017ce zbyt si\u0119 do siebie upodobni\u0142y i zagra\u017caj\u0105 sobie nawzajem poprzez utrat\u0119 odr\u0119bno\u015bci.<\/p>\r\n

Czy\u017c konflikt ukrai\u0144sko-rosyjski, pocz\u0105wszy od \u201epomara\u0144czowej rewolucji\u201d w 2004 r., nie wpisuje si\u0119 przypadkiem w takie rozumowanie? Przecie\u017c ma on charakter \u201ewojny o to\u017csamo\u015b\u0107\u201d. Chodzi w nim o to, \u017ce przy udziale Ameryki i innych pa\u0144stw zachodnich, rywalizuj\u0105cych z Rosj\u0105, zacz\u0119to u\u015bwiadamia\u0107 ukrai\u0144skim politykom i oligarchom, \u017ce to, co ich od wiek\u00f3w \u0142\u0105czy\u0142o z Moskalami, wszystkie podobie\u0144stwa kulturowe, j\u0119zykowe, religijne i etniczne, stanowi\u0105 egzystencjalne zagro\u017cenie dla Ukrai\u0144c\u00f3w w d\u0142u\u017cszej perspektywie. Trzeba wi\u0119c by\u0142o zainicjowa\u0107 projekt odseparowania Ukrainy od Rosji i skierowania jej zakompleksionej to\u017csamo\u015bci w stron\u0119 ca\u0142kowicie odmiennych preferencji, styl\u00f3w \u017cycia i priorytet\u00f3w<\/strong>. W warunkach tocz\u0105cej si\u0119 wojny trudno dzi\u015b orzec, jakie s\u0105 perspektywy powodzenia tego \u201eeksperymentu\u201d i jakie b\u0119d\u0105 tego skutki. Dotychczasowe do\u015bwiadczenia z tzw. westernizacj\u0105  spo\u0142ecze\u0144stw, pocz\u0105wszy od epoki kolonialnej, daj\u0105 r\u00f3\u017cne mo\u017cliwo\u015bci odpowiedzi. Zw\u0142aszcza, \u017ce tzw. Reszta \u015awiata g\u0142o\u015bno upomina si\u0119 o odzyskanie swojej podmiotowo\u015bci w grze geopolitycznej mocarstw.<\/p>\r\n

Wojna na Ukrainie pokazuje, \u017ce po stronie Rosji od d\u0142u\u017cszego czasu w elitach politycznych, a tak\u017ce du\u017cej cz\u0119\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa narasta\u0142y frustracje, spowodowane odczuwaniem zagro\u017ce\u0144 egzystencjalnych. Dla Rosji sta\u0142y si\u0119 one w pewnym momencie na tyle wa\u017cne, \u017ce jej decydenci postanowili wywo\u0142a\u0107 otwart\u0105 (cho\u0107 nie \u201epe\u0142noskalow\u0105\u201d, jak okrzyczano j\u0105 w mediach zachodnich, wojn\u0119). Poniewa\u017c Zach\u00f3d z ogromn\u0105 determinacj\u0105 zdecydowa\u0142 si\u0119 na obron\u0119 Ukrainy przed rosyjsk\u0105 agresj\u0105, mamy do czynienia z sytuacj\u0105, kiedy  mocarstwa anglosaskie gotowe s\u0105 si\u0119ga\u0107 do skrajnego ryzyka, polegaj\u0105cego na demonta\u017cu dotychczasowego \u0142adu, nawet na drodze wojny j\u0105drowej.<\/p>\r\n

Przypomina to czasem miesi\u0105ce poprzedzaj\u0105ce wybuch I wojny \u015bwiatowej. Entuzjazm prowojenny wyra\u017ca si\u0119 nie tylko w ch\u0119ci odwetu i ukarania agresywnej Rosji.<\/strong> Oznacza tak\u017ce bezkrytyczne przyjmowanie wsp\u00f3\u0142odpowiedzialno\u015bci za tocz\u0105c\u0105 si\u0119 wojn\u0119, kt\u00f3ra rzekomo jest wojn\u0105 \u201enas wszystkich\u201d, \u201enasz\u0105 wojn\u0105\u201d, wojn\u0105 w obronie cywilizacji Zachodu itd. Te absurdalne interpretacje dowodz\u0105, jak mo\u017cna manipulowa\u0107 konektywno\u015bci\u0105, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 przy tym na odpowiednio prokurowane sonda\u017ce opinii publicznej.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Powr\u00f3ci\u0107 do dialogu<\/h4>\r\n

Wed\u0142ug wszystkich oznak Rosja nie ma zamiaru naje\u017cd\u017ca\u0107 kolejnych pa\u0144stw, nie sta\u0107 jej tak\u017ce na konfrontacje wojenne z pa\u0144stwami Zachodu. Rosja oczekuje od nich \u2013 co by\u0107 mo\u017ce najlepiej rozumie prezydent Francji Emmanuel Macron<\/strong> \u2013 jasnego okre\u015blenia si\u0119 w kwestii dalszej ekspansji na obszary poradzieckie. Ekspansja NATO w stron\u0119 rosyjskich granic niekoniecznie przecie\u017c oznacza obron\u0119 Zachodu przed Rosj\u0105. Z pozycji rosyjskich r\u00f3wnie dobrze mo\u017ce by\u0107 postrzegana, jako istotne zagro\u017cenie dla bezpiecze\u0144stwa i \u017cywotnych interes\u00f3w Rosji. Dlaczego zatem Zach\u00f3d na kanwie rzekomych poszukiwa\u0144 rozwi\u0105za\u0144 pokojowych nie jest w stanie wykreowa\u0107 innego, poza wzrostem nak\u0142ad\u00f3w na zbrojenia, kolejnych transz sankcji i zrywania porozumie\u0144, sposobu zarz\u0105dzania systemem mi\u0119dzynarodowym? Pilnie potrzebna jest wola polityczna i konsolidacja elit r\u00f3\u017cnych bran\u017c na rzecz poszukiwania nowych opcji geopolitycznych, z udzia\u0142em graczy \u015bredniej rangi, kt\u00f3rzy maj\u0105 do zaoferowania \u015bwiatu inne filozofie  i logiki uk\u0142adania si\u0119, niekoniecznie na podstawie gry o sumie zerowej.<\/p>\r\n

Konieczne jest tak\u017ce otwarcie si\u0119 spo\u0142ecze\u0144stw Zachodu i Wschodu, P\u00f3\u0142nocy i Po\u0142udnia na debaty wok\u00f3\u0142 nowych instytucji bezpiecze\u0144stwa i normatywnych regulacji wsp\u00f3lnych zachowa\u0144. Je\u015bli nie nast\u0105pi \u201ewielkie przebudzenie\u201d z powodu pu\u0142apki rosn\u0105cych wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015bci, konfliktuj\u0105cych pa\u0144stwa i narody, nie b\u0119dzie drogi odwrotu od zag\u0142ady. <\/strong><\/p>\r\n

Wojnom \u201ekonektywnym\u201d mo\u017cna zapobiec wy\u0142\u0105cznie dzi\u0119ki \u015bmia\u0142ej polityce i roztropno\u015bci rz\u0105dz\u0105cych. Dzisiaj potrzeba odwagi Michai\u0142a Gorbaczowa, Ronalda Reagana, George\u2019a Busha, Fran\u00e7oisa Mitteranda i Helmuta Kohla, <\/strong>kt\u00f3rzy odchodz\u0105c od  zimnowojennej konfrontacji, potrafili odwr\u00f3ci\u0107 ob\u0142\u0119dn\u0105 logik\u0119 nieuchronno\u015bci wojny hegemonicznej i nuklearnego armagedonu. Kto ze wsp\u00f3\u0142czesnych polityk\u00f3w dor\u00f3wna ich osi\u0105gni\u0119ciom i pilnie stanie na wysoko\u015bci zadania?<\/p>\r\n

Prof. Stanis\u0142aw Biele\u0144<\/em> <\/strong><\/p>\r\n

My\u015bl Polska, nr 1-2 (1-8.01.2023)<\/p>\r\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Nauka anglosaska od lat dostarcza obserwatorom sceny mi\u0119dzynarodowej nowych poj\u0119\u0107 na oznaczenie tego, co znane, acz trudno rozpoznawalne i nie\u0142atwo definiowalne.   Brytyjski badacz stosunk\u00f3w mi\u0119dzynarodowych  Mark Leonard upowszechnia poj\u0119cie \u201ekonektywno\u015bci\u201d.  Ostatnio ukaza\u0142a si\u0119 w j\u0119zyku polskim jego ksi\u0105\u017cka pt. \u201eWiek niepokoju. Wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015b\u0107 jako \u017ar\u00f3d\u0142o konfliktu\u201d (Warszawa 2022), kt\u00f3ra pozwala lepiej zrozumie\u0107, dlaczego asymetryczne wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015bci […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[13],"tags":[147,84,20,167,221],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/137962"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=137962"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/137962\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":137966,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/137962\/revisions\/137966"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=137962"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=137962"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=137962"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}