{"id":137735,"date":"2022-12-21T10:10:24","date_gmt":"2022-12-21T15:10:24","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=137735"},"modified":"2022-12-21T10:10:24","modified_gmt":"2022-12-21T15:10:24","slug":"wielka-smuta-obwe-prof-stanislaw-bielen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=137735","title":{"rendered":"Wielka smuta OBWE – prof. Stanis\u0142aw Biele\u0144<\/em>"},"content":{"rendered":"
\r\n

Przez kilka dziesi\u0119cioleci po II wojnie \u015bwiatowej, znaczonych konfrontacj\u0105 ideologiczn\u0105 mi\u0119dzy blokami pa\u0144stw Wschodu i Zachodu, w dyskusjach o stosunkach mi\u0119dzynarodowych przewija\u0142y si\u0119 terminy zwi\u0105zane z bezpiecze\u0144stwem zbiorowym i kooperacyjnym, pokojowym wsp\u00f3\u0142istnieniem i odpr\u0119\u017ceniem. <\/strong><\/p>\r\n

Turbulencje czasu pozimnowojennego doprowadzi\u0142y nie tylko do wymazania z retoryki politycznej tych poj\u0119\u0107, ale przede wszystkim do zwi\u0119kszenia ryzyka wybuchu konfliktu globalnego. Powraca klimat zimnowojenny, a wraz z nim ostrze\u017cenia przed III wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105.<\/p>\r\n

Instytucje odpowiedzialne za bezpiecze\u0144stwo mi\u0119dzynarodowe stopniowo traci\u0142y na znaczeniu na rzecz przyw\u00f3dztwa hegemonicznego Stan\u00f3w Zjednoczonych. Przyk\u0142adem degradacji jest Organizacja Bezpiecze\u0144stwa i Wsp\u00f3\u0142pracy w Europie (OBWE), kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 instytucj\u0105 niespe\u0142niaj\u0105c\u0105 obecnie \u017cadnych oczekiwa\u0144, zwi\u0105zanych z zasadami i celami, dla kt\u00f3rych zosta\u0142a powo\u0142ana, jeszcze jako Konferencja w okresie d\u00e9tente<\/em> lat siedemdziesi\u0105tych ub. stulecia. Mo\u017cna ironizowa\u0107, \u017ce mamy do czynienia z atrap\u0105, form\u0105 pozbawion\u0105 tre\u015bci. Jej przyk\u0142ad potwierdza star\u0105 prawd\u0119, \u017ce instytucje trwaj\u0105 d\u0142u\u017cej ni\u017c idee, kt\u00f3re je do \u017cycia powo\u0142a\u0142y.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Czym mia\u0142a by\u0107 OBWE<\/h4>\r\n

Istot\u0105 za\u0142o\u017ce\u0144 Aktu Ko\u0144cowego z Helsinek z 1975 r. by\u0142a pozytywna filozofia polityczna zasypywania podzia\u0142\u00f3w zimnowojennych, likwidowania uprzedze\u0144 i b\u0142\u0119d\u00f3w percepcyjnych oraz akceptacja dla koegzystencji r\u00f3\u017cnych system\u00f3w politycznych, gospodarczych i aksjologicznych. Zach\u00f3d wprawdzie nigdy nie zrezygnowa\u0142 z krucjat ideologicznych, ale  przez kilka dekad uda\u0142o si\u0119 zbudowa\u0107 ca\u0142kiem skuteczn\u0105 infrastruktur\u0119 wsp\u00f3\u0142pracy, opart\u0105 na transparentno\u015bci i zaufaniu stron w tzw. Wielkiej Europie, tj. przestrzeni geopolitycznej od Vancouver do W\u0142adywostoku. Dzi\u0119ki takiej filozofii skutki rozpadu imperium radzieckiego nie  mia\u0142y tak dramatycznego charakteru, jak mo\u017cna si\u0119 by\u0142o spodziewa\u0107.<\/p>\r\n

Niestety, po zako\u0144czeniu \u201ezimnej wojny\u201d, w \u015bwiecie monocentrycznym instytucja OBWE straci\u0142a na znaczeniu. Strategia  chronienia si\u0119 pod \u201eparasolem\u201d zwyci\u0119zcy w \u201ezimnej wojnie\u201d, czyli pod protekcj\u0105 USA (bandwagoning), doprowadzi\u0142a do g\u0142\u0119bokich podzia\u0142\u00f3w wewn\u0105trz organizacji. Pod wp\u0142ywem pa\u0144stw zachodnich zacz\u0119to znowu dzieli\u0107, a nie \u0142\u0105czy\u0107, r\u00f3\u017cnicowa\u0107 ze wzgl\u0119du na ustroje i interesy, a nie broni\u0107 koegzystencji w r\u00f3\u017cnorodno\u015bci. Rosja w dobie Putina przeciwstawiaj\u0105c si\u0119 podporz\u0105dkowaniu  polityce ameryka\u0144skiej sta\u0142a si\u0119 g\u0142\u00f3wnym oponentem, a z czasem przeciwnikiem i wrogiem Zachodu. Enemizacja stosunk\u00f3w mi\u0119dzynarodowych powr\u00f3ci\u0142a na agend\u0119 stosunk\u00f3w mi\u0119dzynarodowych w jaskrawej postaci.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

\u0141\u00f3dzka kl\u0119ska<\/h4>\r\n

Ostatnie, grudniowe spotkanie Rady Ministerialnej OBWE w \u0141odzi dowodzi tego, \u017ce organizacja jest narz\u0119dziem pi\u0119tnowania, stygmatyzowania i presji psychologicznej na Rosj\u0119. Nadu\u017cycie roli gospodarza przez odmow\u0119 wiz cz\u0142onkom rosyjskiej Dumy na Zgromadzenie Parlamentarne w Warszawie pod koniec listopada, a nast\u0119pnie udzia\u0142u rosyjskiego ministra spraw zagranicznych w posiedzeniu Rady oznacza rezygnacj\u0119 z dotychczasowych funkcji konsultacyjnych i koordynacyjnych tego gremium. Przyjmuj\u0105c jednoznacznie postaw\u0119 proameryka\u0144sk\u0105 przewodnicz\u0105cy OBWE, kt\u00f3rym w roku 2022 by\u0142 minister spraw zagranicznych Polski, jak i ca\u0142a troika (poprzedni \u2013 Szwecja, obecny \u2013 Polska i przysz\u0142y przewodnicz\u0105cy \u2013 Macedonia P\u00f3\u0142nocna) sta\u0142y si\u0119 wykonawcami woli politycznej hegemona. Tak ko\u0144cz\u0105 \u017cywot organizacje, kt\u00f3rych czas w dotychczasowej formule bezpowrotnie min\u0105\u0142.<\/p>\r\n

Zamiast \u0142agodzenia sprzeczno\u015bci i u\u015bmierzania konflikt\u00f3w OBWE jest instrumentem polityki jednej ze stron konfrontacji.<\/strong> Stanowi zaprzeczenie filozofii wsp\u00f3\u0142istnienia i kooperacyjnego bezpiecze\u0144stwa. Dialog i d\u0105\u017cenie do kompromisu, przy wykorzystaniu konsensualnych procedur dochodzenia do porozumie\u0144, zosta\u0142y zast\u0105pione dyktatem silniejszego. W dobie polaryzacji zanik\u0142a rola pa\u0144stw neutralnych i niezaanga\u017cowanych. Przypadek Finlandii jest szczeg\u00f3lnie zasmucaj\u0105cy<\/strong>. Z pa\u0144stwa o bogatych tradycjach koncyliacyjnych, moderacyjnych i mediacyjnych mi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi ugrupowaniami pa\u0144stw staje si\u0119 ona gorliwym wyznawc\u0105 atlantyzmu.<\/p>\r\n

USA zdecydowa\u0142y o wyniesieniu Sojuszu P\u00f3\u0142nocnoatlantyckiego ponad OBWE. Jego interwencje na obszarach poza granicami obowi\u0105zywania casus foederis<\/em> (zobowi\u0105za\u0144 traktatowych o udzieleniu wzajemnej pomocy na wypadek napa\u015bci na kt\u00f3regokolwiek z cz\u0142onk\u00f3w sojuszu), na przyk\u0142ad przeciw Jugos\u0142awii w 1999 roku, pokazuj\u0105 nie tylko ignorowanie zasad Karty Narod\u00f3w Zjednoczonych, ale i powo\u0142ywanie si\u0119 na pozaprawne uzasadnienia legalno\u015bci stosowania si\u0142y w stosunkach mi\u0119dzynarodowych. Wszystko to \u015bwiadczy o kryzysie prawa mi\u0119dzynarodowego i instytucji stoj\u0105cych na stra\u017cy jego obowi\u0105zywania.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Tragizm polskiego przyw\u00f3dztwa\u2026<\/h4>\r\n

w OBWE polega na tym, \u017ce zamiast promowa\u0107 alternatywne wobec wojny sposoby rozwi\u0105zywania spor\u00f3w i prze\u0142amywania impasu \u2013 a to mo\u017ce zapewni\u0107 jedynie postawa neutralna wobec stron konfliktu \u2013 polscy politycy ruszyli w \u201eretoryczny b\u00f3j\u201d przeciw Rosji, licytuj\u0105c si\u0119, kto  jest bardziej gorliwy w wykonywaniu instrukcji hegemona. Polskiemu ministrowi spraw zagranicznych obce s\u0105 takie instrumenty o charakterze pomocniczym i wspieraj\u0105cym, jak moderacja (pow\u015bci\u0105gliwo\u015b\u0107, tonowanie emocji), facylitacja (prawid\u0142owa interpretacja zasad), admonicja (upominanie ka\u017cdej ze stron, aby zaprzesta\u0142y walk), koncyliacja (pojednawstwo) i in. Zamiast wykorzysta\u0107 szans\u0119 samodzielnego i konstruktywnego zaistnienia w organizacji Polska postawi\u0142a si\u0119 w roli g\u0142\u00f3wnego oskar\u017cyciela Rosji, marnuj\u0105c szanse u\u0142atwienia deeskalacji konfliktu. Niestety, sta\u0142a si\u0119 tak\u017ce grabarzem tej zas\u0142u\u017conej dla pokojowego wsp\u00f3\u0142istnienia pa\u0144stw organizacji, eliminuj\u0105c w praktyce jednego z jej wa\u017cnych uczestnik\u00f3w.<\/p>\r\n

Postulat wykluczenia Rosji z OBWE pojawia\u0142 si\u0119 w r\u00f3\u017cnych enuncjacjach, jak cho\u0107by w  10-punktowym planie ratowania Ukrainy premiera Mateusza Morawieckiego<\/strong> z ko\u0144ca marca 2022 r., skwapliwie wspieranym przez w\u0142adze Ukrainy. Wszystkie wykluczenia przynosz\u0105 jednak efekty przeciwne do zamierzonych. \u015awiadcz\u0105 te\u017c o ograniczonym polu widzenia tych, kt\u00f3rzy je zg\u0142aszaj\u0105. Nie dostrzega si\u0119 bowiem, \u017ce Rosja ma poza wojn\u0105 na Ukrainie rozmaite role przeciwwa\u017c\u0105ce wobec Zachodu w pa\u0144stwach Azji \u015arodkowej, Kaukazu Po\u0142udniowego i Ba\u0142kan\u00f3w Zachodnich. To z tych powod\u00f3w obszary te maj\u0105 charakter konfliktogenny.<\/p>\r\n

Wraz z wojn\u0105 na Ukrainie i upadkiem OBWE sko\u0144czy\u0142 si\u0119 porz\u0105dek paneuropejski, oparty na wynegocjowanych w ostatnich trzech dekadach XX wieku wielostronnych gwarancjach wzajemnego zaufania i bezpiecze\u0144stwa. Stany Zjednoczone og\u0142aszaj\u0105c zwyci\u0119stwo w \u201ezimnej wojnie\u201d (wed\u0142ug prezydenta George\u2019a H.W. Busha<\/strong> (seniora): \u201edzi\u0119ki \u0142asce Boga\u201d)  przyst\u0105pi\u0142y do anulowania kluczowej w KBWE\/OBWE zasady \u201eniepodzielno\u015bci bezpiecze\u0144stwa\u201d Z kolei \u201esuwerenna r\u00f3wno\u015b\u0107\u201d pa\u0144stw zosta\u0142a zast\u0105piona \u201esuwerenn\u0105 nier\u00f3wno\u015bci\u0105\u201d, gdy\u017c Waszyngton i inne stolice pa\u0144stw zachodnich zacz\u0119\u0142y uzurpowa\u0107 sobie prawo do kurateli wobec s\u0142abszych i niekoniecznie uleg\u0142ych wobec Zachodu pa\u0144stw. Oznacza\u0142o to cz\u0119sto jawn\u0105, ale i ukryt\u0105 ingerencj\u0119 w sprawy wewn\u0119trzne, obalanie rz\u0105d\u00f3w i podporz\u0105dkowywanie \u201enowych elit\u201d pod pretekstem propagowania warto\u015bci liberalnych.<\/p>\r\n

Istot\u0105 nowego (nie)\u0142adu sta\u0142o si\u0119 podwa\u017cenie ukszta\u0142towanych historycznie \u201elinii podzia\u0142\u00f3w\u201d  interes\u00f3w, wp\u0142yw\u00f3w i odpowiedzialno\u015bci. Twierdzenie, jakoby jedynie perfidna w swoich imperialnych apetytach Rosja mia\u0142a swoje strefy wp\u0142yw\u00f3w, sta\u0142o si\u0119 najbardziej no\u015bnym chwytem propagandowym, skierowanym na rewizj\u0119 dotychczasowego status quo. Tymczasem trzeba tu przypomnie\u0107, \u017ce struktura systemu stosunk\u00f3w mi\u0119dzynarodowych ma charakter hierarchiczny. Nie da si\u0119 ze wzgl\u0119du na zr\u00f3\u017cnicowanie pot\u0119gi pa\u0144stw zniwelowa\u0107 zale\u017cno\u015bci s\u0142abszych pa\u0144stw od silniejszych. Wzajemne traktowanie si\u0119 pa\u0144stw w rzeczywisto\u015bci nie zale\u017cy od formalnych regu\u0142, ale od tego, jak\u0105 ka\u017cde z nich generuje pot\u0119g\u0119 w uk\u0142adzie si\u0142 i na ile odbiegaj\u0105 od siebie ich wizje \u0142adu mi\u0119dzynarodowego. Ka\u017cde zatem mocarstwo, tak Stany Zjednoczone, jak Chiny czy Rosja ma naturaln\u0105 tendencj\u0119 do wci\u0105gania pa\u0144stw uzale\u017cnionych od siebie w pole swojej grawitacji i dominacji, co tworzy znane zjawisko satelizacji b\u0105d\u017a klientelizacji wok\u00f3\u0142 pa\u0144stwa-bieguna. Te procesy s\u0105 podstaw\u0105 wyst\u0119powania stref wp\u0142yw\u00f3w, w kt\u00f3rych narzucanie wzor\u00f3w zachowa\u0144 przez hegemona, nawet z zastosowaniem \u015brodk\u00f3w przymusu, istotnie ogranicza niezale\u017cno\u015b\u0107 i swobod\u0119 dzia\u0142ania s\u0142abszych uczestnik\u00f3w.<\/p>\r\n

Nowym zjawiskiem towarzysz\u0105cym globalizacji jest osobliwa \u201edyfuzja w\u0142adzy\u201d w systemie mi\u0119dzynarodowym. Polega ona na uznawaniu funkcji w\u0142adczych rozmaitych podmiot\u00f3w pozapa\u0144stwowych, przede wszystkim wielkich korporacji transnarodowych. Buduj\u0105 one  strefy swojej eksploatacji, sprzyjaj\u0105c w ostatecznym rachunku realizacji interes\u00f3w wielkich pot\u0119g. Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce w zglobalizowanym \u015bwiecie rynki i pa\u0144stwa nawzajem siebie potrzebuj\u0105, ale trzeba dostrzec, \u017ce jedne pa\u0144stwa same s\u0105 kreatorami proces\u00f3w gospodarczych, a inne tylko ich \u201eofiarami\u201d. To jest w\u0142a\u015bnie istot\u0105 wsp\u00f3\u0142czesnych uzale\u017cnie\u0144 i wp\u0142yw\u00f3w.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Ukrai\u0144ska kl\u0119ska OBWE<\/h4>\r\n

Wojna na Ukrainie wywr\u00f3ci\u0142a do g\u00f3ry nogami wszystkie dzia\u0142ania monitoruj\u0105ce, obserwacyjne i dyscyplinuj\u0105ce OBWE na wschodzie tego pa\u0144stwa. Pokaza\u0142a, jak bezwolnym narz\u0119dziem w r\u0119kach Zachodu sta\u0142a si\u0119 organizacja zrzeszaj\u0105ca 57 pa\u0144stw<\/strong>. Skuteczno\u015b\u0107 w zapobieganiu eskalacji konfliktu spad\u0142a do zera.  Misje OBWE straci\u0142y przede wszystkim obiektywizm w ocenie sytuacji. Przymykanie oczu na wszystkie mankamenty ustroju Ukrainy, \u0142\u0105cznie z milcz\u0105c\u0105 aprobat\u0105 dla zamachu stanu w 2014 roku, pokazuj\u0105 stronniczo\u015b\u0107 i \u015blepot\u0119 poznawcz\u0105. Milcz\u0105ce poparcie dla zbrojenia  Ukrainy przez Zach\u00f3d i ignorowanie sygna\u0142\u00f3w ostrzegawczych ze strony Rosji musia\u0142o doprowadzi\u0107 do kryzysu organizacji. Niedostrzeganie d\u0142ugotrwa\u0142ego procesu demontowania systemu bezpiecze\u0144stwa paneuropejskiego doprowadzi\u0142o do katastrofy wojennej, kt\u00f3ra \u017cadnej ze stron nie by\u0142a potrzebna i kt\u00f3rej poprzez wysi\u0142ki dyplomatyczne mo\u017cna by\u0142o zapobiec. Do tego jednak potrzebna by\u0142a wola polityczna po stronie wszystkich skonfliktowanych stron.<\/p>\r\n

Ju\u017c po wybuchu wojny Polska nie pr\u00f3bowa\u0142a wykorzysta\u0107 do\u015bwiadcze\u0144 Tr\u00f3jstronnej Grupy Kontaktowej, kt\u00f3ra obejmowa\u0142a przedstawicieli Rosji, Ukrainy i podmiot\u00f3w separatystycznych.<\/strong> Po rozpadzie Grupy w wyniku rosyjskiej inwazji jej przewodnicz\u0105cy Mikko Kinnunen<\/strong> chcia\u0142 kontynuowa\u0107 swoj\u0105 misj\u0119, \u015bwiadcz\u0105c dobre us\u0142ugi, na przyk\u0142ad u\u0142atwia\u0107 dost\u0119p humanitarny czy wymian\u0119 je\u0144c\u00f3w. Ze strony Polski jako przewodnicz\u0105cego OBWE nie by\u0142o zgody na tak\u0105 aktywno\u015b\u0107. OBWE nie zosta\u0142a te\u017c w\u0142\u0105czona do rozm\u00f3w mi\u0119dzy Kijowem a Moskw\u0105 w Stambule pod koniec marca, ani do negocjacji w lipcu 2022 r., kt\u00f3re doprowadzi\u0142y do zawarcia umowy zbo\u017cowej w regionie Morza Czarnego.<\/p>\r\n

Wojna na Ukrainie nadwyr\u0119\u017cy\u0142a wszystkie misje OBWE \u2013 w Mo\u0142dawii, Gruzji, Armenii, Azerbejd\u017canie i w Azji \u015arodkowej.<\/strong> Za\u0142amanie wsp\u00f3\u0142pracy Rosji z Zachodem w zarz\u0105dzaniu konfliktami doprowadzi\u0142o do parali\u017cu ca\u0142ej sfery \u015brodk\u00f3w budowy zaufania, kt\u00f3ra by\u0142a najwi\u0119kszym osi\u0105gni\u0119ciem procesu paneuropejskiego. Organizacja przestaje by\u0107 w\u0142adna, aby bezkolizyjnie obsadzi\u0107 najwy\u017csze stanowiska kierownicze, uchwali\u0107 bud\u017cet, a tak\u017ce aby odnowi\u0107 mandat wi\u0119kszo\u015bci operacji terenowych. Je\u015bli decyzje maj\u0105 zapa\u015b\u0107 na drodze konsensusu, to sprzeciw Rosji zablokuje jakikolwiek post\u0119p w tych sprawach. W gr\u0119 wchodzi zatem przyw\u0142aszczenie organizacji przez Zach\u00f3d, co grozi jej rozpadem, albo hibernacj\u0105 na czas trwania wojny na Ukrainie.<\/p>\r\n

Co ciekawe, najbardziej zainteresowani dalszym trwaniem, a raczej wegetacj\u0105 OBWE s\u0105 dyplomaci rezyduj\u0105cy w Wiedniu (gdzie znajduje si\u0119 siedziba organizacji), argumentuj\u0105cy, \u017ce stanowi ona unikaln\u0105 platform\u0119 dyplomatyczn\u0105, zdoln\u0105 do odbudowy swojej dynamiki i skuteczno\u015bci. O\u017cywienie organizacji by\u0142oby mo\u017cliwe, gdyby od najbardziej j\u0105trz\u0105cych kwestii odsun\u0119\u0142y si\u0119 mocarstwa zachodnie, a szczeg\u00f3lnie Stany Zjednoczone. Ich \u201emisyjny internacjonalizm\u201d wymaga \u2013 jak radz\u0105 ameryka\u0144scy reali\u015bci polityczni \u2013 pow\u015bci\u0105gliwo\u015bci i roztropno\u015bci.<\/p>\r\n

Ust\u0105pienie miejsca pa\u0144stwom zdystansowanym i niezaanga\u017cowanym w konflikt z Rosj\u0105 da\u0142oby szans\u0119 powo\u0142aniu grupy ad hoc, z\u0142o\u017conej z pa\u0144stw wspomagaj\u0105cych Macedoni\u0119 P\u00f3\u0142nocn\u0105, jako pa\u0144stwo sprawuj\u0105ce przewodnictwo w roku 2023. Macedonia jest pa\u0144stwem peryferyjnym w systemie bezpiecze\u0144stwa paneuropejskiego, ale mog\u0142aby zosta\u0107 wsparta przez do\u015bwiadczone pa\u0144stwa w r\u00f3wnowa\u017ceniu relacji mi\u0119dzy Zachodem a Rosj\u0105 \u2013 Austri\u0119, Szwajcari\u0119, Finlandi\u0119, Turcj\u0119, Kazachstan i Uzbekistan. Inicjatywno\u015b\u0107 na rzecz zako\u0144czenia wojny na Ukrainie musi obejmowa\u0107 przekonanie Rosji, \u017ce chodzi o odbudow\u0119 kompleksowego systemu zabezpiecze\u0144  w stosunkach Wsch\u00f3d-Zach\u00f3d, a nie jedynie odbudow\u0119 nowej wersji \u201eantyrosyjskiego frontu\u201d. Zach\u00f3d musi wzi\u0105\u0107 na siebie wsp\u00f3\u0142odpowiedzialno\u015b\u0107 za now\u0105 wersj\u0119 \u0142adu mi\u0119dzynarodowego,  nieskupiaj\u0105cego si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na bezpiecze\u0144stwie pa\u0144stw poradzieckich i jako\u015bciowo odmiennych od liberalnej demokracji re\u017cimach politycznych.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Co si\u0119 da uratowa\u0107?<\/h4>\r\n

Trzeba niew\u0105tpliwie zaprzesta\u0107 ideologizacji wojny na Ukrainie. Nie jest to wojna w obronie ca\u0142ej Europy, a tym bardziej ca\u0142ej cywilizacji zachodniej. Takie pragmatyczne stanowisko pozwoli by\u0107 mo\u017ce uratowa\u0107 OBWE  poprzez wys\u0142anie sygna\u0142\u00f3w, \u017ce pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie nie chc\u0105, aby skutki wojny na Ukrainie zagrozi\u0142y dzia\u0142aniom organizacji w innych miejscach.<\/p>\r\n

Poniewa\u017c spornym pozostaje obj\u0119cie przewodnictwa organizacji w 2024 r. przez Estoni\u0119, wobec kt\u00f3rej Rosja jeszcze w grudniu 2021 r. zg\u0142osi\u0142a sprzeciw, niekt\u00f3rzy obserwatorzy dostrzegaj\u0105 wyj\u015bcie z impasu w posadzeniu Turcji na czele OBWE po Macedonii. Bior\u0105c pod uwag\u0119 dotychczasowy potencja\u0142 mediacyjny Ankary w rozmowach mi\u0119dzy Kijowem a Moskw\u0105, OBWE pod jej kierownictwem mog\u0142aby odegra\u0107 kreatywn\u0105 rol\u0119 w przywr\u00f3ceniu pokoju na wschodzie Europy. Jest jednak bardziej prawdopodobne, \u017ce Turcja rozegra swoj\u0105 pozycj\u0119 na w\u0142asne konto, dlatego rozwa\u017cania  o roli OBWE w konflikcie rosyjsko-ukrai\u0144skim maj\u0105 w du\u017cej mierze charakter spekulatywny. <\/strong><\/p>\r\n

Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce inercja decyzyjna i brak bezstronno\u015bci wy\u0142\u0105czy\u0142y OBWE z procesu pokojowego. Jego g\u0142\u00f3wnymi aktorami b\u0119d\u0105 mocarstwa zachodnie i Rosja. OBWE mo\u017ce co najwy\u017cej uczestniczy\u0107 w kontroli procesu wdro\u017ceniowego porozumie\u0144, u\u015bmierzaniu napi\u0119\u0107 pokonfliktowych i przywracaniu normalnych warunk\u00f3w \u017cycia ludno\u015bci cywilnej. Niezale\u017cnie od tego, jak sko\u0144czy si\u0119 wojna, Ukraina b\u0119dzie przechodzi\u0107 d\u0142ugi proces rekonwalescencji, w kt\u00f3rym przydatne b\u0119d\u0105 \u015brodki sprawdzone przez OBWE na wielu obszarach. By\u0107 mo\u017ce ONZ powo\u0142a operacje pokojowe dla rozdzielenia skonfliktowanych stron. W\u00f3wczas ich wsparcie ze strony OBWE powinno by\u0107 rzecz\u0105 oczywist\u0105.<\/p>\r\n

W 2025 r. up\u0142ynie 50. rocznica porozumie\u0144 helsi\u0144skich, kt\u00f3re stworzy\u0142y moralno-polityczne i wzmocni\u0142y normatywne podstawy \u0142adu w stosunkach Wsch\u00f3d-Zach\u00f3d. Z tej okazji prezydent Finlandii Sauli Niniist\u00f6<\/strong>, pa\u0144stwa, kt\u00f3re wtedy b\u0119dzie przewodniczy\u0107 OBWE, zaproponowa\u0142 spotkanie na wysokim szczeblu w Helsinkach, na kt\u00f3rym mocarstwa odpowiedzialne za pok\u00f3j i bezpiecze\u0144stwo mi\u0119dzynarodowe zobowi\u0105za\u0142yby si\u0119 do przestrzegania wsp\u00f3lnych zasad gwarantuj\u0105cych te warto\u015bci w nowej epoce. Obecnie ze wzgl\u0119du na trwaj\u0105c\u0105 wojn\u0119 takie pomys\u0142y wydaj\u0105 si\u0119 do\u015b\u0107 abstrakcyjne. Polityka mi\u0119dzynarodowa jest jednak dynamiczna i zmienna. Zawsze mo\u017cna wi\u0119c mie\u0107 nadziej\u0119, \u017ce rozum polityczny w kt\u00f3rym\u015b momencie we\u017amie g\u00f3r\u0119 nad pod\u0142ymi instynktami irracjonalnej wojny.<\/p>\r\n

Prof. Stanis\u0142aw Biele\u0144<\/em> <\/strong><\/p>\r\n

My\u015bl Polska, nr 51-52 (18-25.12.2022)<\/p>\r\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Przez kilka dziesi\u0119cioleci po II wojnie \u015bwiatowej, znaczonych konfrontacj\u0105 ideologiczn\u0105 mi\u0119dzy blokami pa\u0144stw Wschodu i Zachodu, w dyskusjach o stosunkach mi\u0119dzynarodowych przewija\u0142y si\u0119 terminy zwi\u0105zane z bezpiecze\u0144stwem zbiorowym i kooperacyjnym, pokojowym wsp\u00f3\u0142istnieniem i odpr\u0119\u017ceniem. Turbulencje czasu pozimnowojennego doprowadzi\u0142y nie tylko do wymazania z retoryki politycznej tych poj\u0119\u0107, ale przede wszystkim do zwi\u0119kszenia ryzyka wybuchu konfliktu […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[13],"tags":[92,84,141,20,167,221],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/137735"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=137735"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/137735\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":137736,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/137735\/revisions\/137736"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=137735"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=137735"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=137735"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}