{"id":13756,"date":"2009-09-09T21:35:10","date_gmt":"2009-09-10T02:35:10","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=13756"},"modified":"2009-09-13T10:39:49","modified_gmt":"2009-09-13T15:39:49","slug":"poddani-bezwzglednej-germanizacji","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=13756","title":{"rendered":"Poddani bezwzgl\u0119dnej germanizacji"},"content":{"rendered":"

W wyniku dzia\u0142a\u0144 przegranej kampanii 1939 r. tereny Rzeczypospolitej Polskiej znalaz\u0142y si\u0119 pod okupacj\u0105 niemieck\u0105 i Zwi\u0105zku Sowieckiego. Oko\u0142o 24 proc. zachodniej cz\u0119\u015bci terytorium Polski zosta\u0142o wcielone do III Rzeszy. Z terytori\u00f3w tych utworzono dwa okr\u0119gi administracyjne: Okr\u0119g Gda\u0144sk – Prusy Zachodnie i Okr\u0119g Rzeszy Pozna\u0144. Ten ostatni, kt\u00f3ry w styczniu zmieni\u0142 nazw\u0119 na Okr\u0119g Rzeszy Kraj Warty, by\u0142 najwi\u0119kszym okr\u0119giem administracyjnym hitlerowskich Niemiec. <\/strong><\/p>\r\n\r\n

Obejmowa\u0142 swoim obszarem przedwojenne woj. pozna\u0144skie oraz cz\u0119\u015b\u0107 woj. bydgoskiego, \u0142\u00f3dzkiego, pomorskiego i warszawskiego o \u0142\u0105cznej powierzchni 44 942,49 km2; dzieli\u0142 si\u0119 na trzy rejencje: pozna\u0144sk\u0105, inowroc\u0142awsk\u0105, \u0142\u00f3dzk\u0105 (do 1 kwietnia 1940 r. – kalisk\u0105) oraz na 38 powiat\u00f3w wiejskich i 6 powiat\u00f3w miejskich: Pozna\u0144, \u0141\u00f3d\u017a, Inowroc\u0142aw, Gniezno, Kalisz i W\u0142oc\u0142awek.
\r\n Najwy\u017csze stanowisko we w\u0142adzach cywilnych Okr\u0119gu sprawowa\u0142 namiestnik Rzeszy, by\u0142y prezydent senatu gda\u0144skiego Arthur Greiser, kt\u00f3ry sprawowa\u0142 t\u0119 funkcj\u0119 do zako\u0144czenia wojny. Ponadto by\u0142 r\u00f3wnie\u017c przyw\u00f3dc\u0105 NSDAP w Kraju Warty.
\r\n Niemieckie plany wobec okupowanych ziem polskich r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 w spos\u00f3b zasadniczy od stosowanej w czasie zaboru pruskiego polityki kolonizacyjnej. Zak\u0142ada\u0142y bowiem zdobycie na wschodzie tzw. przestrzeni \u017cyciowej – ziemi wolnej od dotychczasowych jej mieszka\u0144c\u00f3w oraz jej zgermanizowanie metod\u0105 kolonizacji. Propagowane przez Greisera has\u0142o „germanizacji ziemi” zak\u0142ada\u0142o eliminacj\u0119 ludzi obcych etnicznie i rasowo i na ich miejsce stworzenie nowej germa\u0144skiej struktury. „… po 10 latach – m\u00f3wi\u0142 Greiser w 1939 r. – nie b\u0119dzie ju\u017c tu ani snopka zbo\u017ca, kt\u00f3ry by nie by\u0142 z ziemi niemieckiej, i nie b\u0119dzie tu zagrody ch\u0142opskiej, kt\u00f3ra by nie by\u0142a w r\u0119kach niemieckich”.<\/p>\r\n\r\n

Eksterminacja<\/strong>
\r\n Pierwszym z element\u00f3w realizacji polityki narodowo\u015bciowej by\u0142a eksterminacja fizyczna, przede wszystkim inteligencji polskiej. Od pierwszych dni okupacji w\u0142adze hitlerowskie przeprowadza\u0142y masowe aresztowania w\u015br\u00f3d ludno\u015bci polskiej. Do wi\u0119zie\u0144 trafiali dzia\u0142acze polityczni, cz\u0142onkowie organizacji spo\u0142ecznych uznanych za antyniemieckie (Polski Zwi\u0105zek Zachodni, Zwi\u0105zek Powsta\u0144c\u00f3w Wielkopolskich, Zwi\u0105zek Uczestnik\u00f3w Powsta\u0144 \u015al\u0105skich itp.), wybitnych dzia\u0142aczy spo\u0142eczno-kulturalnych, nauczycieli i duchownych oraz osoby oskar\u017cane o wyst\u0105pienia antyniemieckie, a tak\u017ce wielkich w\u0142a\u015bcicieli ziemskich, kupc\u00f3w i przemys\u0142owc\u00f3w. Aresztowa\u0144 dokonywano cz\u0119\u015bciowo na podstawie spis\u00f3w przygotowanych przed wojn\u0105 przez V kolumn\u0119 oraz na podstawie donos\u00f3w miejscowych folksdojcz\u00f3w.
\r\n Du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 zatrzymanych w\u00f3wczas Polak\u00f3w zosta\u0142a rozstrzelana w publicznych egzekucjach w pa\u017adzierniku 1939 r. m.in. w Ko\u015bcianie, Gostyniu, Krobi, Lesznie, \u015amiglu, K\u0142ecku, Kostrzyniu, K\u00f3rniku, Ksi\u0105\u017cu Wielkopolskim, Mosinie, \u015aremie i innych miejscowo\u015bciach. Podobnie by\u0142o w pocz\u0105tkach listopada i grudnia 1939 roku. Akcje te przy inspiracji niemieckich w\u0142adz cywilnych prowadzone by\u0142y przez jednostki Einsatzgruppen Sipo i SD, SS, policji porz\u0105dkowej, wojska oraz utworzonego z miejscowych Niemc\u00f3w Selbstschutzu.
\r\n Najwi\u0119ksza fala egzekucji publicznych mia\u0142a miejsce w pa\u017adzierniku 1940 roku. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 mord\u00f3w mia\u0142a charakter tajny – by\u0142y to m.in. egzekucje zwi\u0105zane z akcj\u0105 likwidacji umys\u0142owo chorych oraz z wykonywaniem wyrok\u00f3w policyjnych s\u0105d\u00f3w dora\u017anych.
\r\n Mieszka\u0144cy Poznania i Wielkopolski masowo gin\u0119li, poczynaj\u0105c od pa\u017adziernika 1939 r., w Forcie VII (maj\u0105cym pocz\u0105tkowo status obozu koncentracyjnego), b\u0119d\u0105cym \u015bledczym obozem wi\u0119ziennym pozna\u0144skiego gestapo. Kontynuacj\u0105 tego obozu by\u0142 za\u0142o\u017cony w 1943 r. ob\u00f3z w \u0179abikowie. Na terenie Kraju Warty znajdowa\u0142o si\u0119 11 zak\u0142ad\u00f3w karnych i 23 wi\u0119zienia s\u0105dowe. Przyjmuje si\u0119, \u017ce podczas okupacji przebywa\u0142o w obozach koncentracyjnych i w wi\u0119zieniach oko\u0142o p\u00f3\u0142 miliona obywateli polskich z Kraju Warty.<\/p>\r\n\r\n

Wysiedlenia<\/strong>
\r\n Chc\u0105c przyspieszy\u0107 germanizacj\u0119, w\u0142adze hitlerowskie rozpocz\u0119\u0142y wysiedlanie ludno\u015bci polskiej. Akcj\u0105 wysiedlania obj\u0119ta by\u0142a w zasadzie ca\u0142a ludno\u015b\u0107 tych ziem „nienadaj\u0105ca” si\u0119 do zniemczenia, a wi\u0119c zar\u00f3wno Polacy, jak i \u017bydzi. Wyj\u0105tek stanowili tylko Niemcy oraz osoby, kt\u00f3re po przeprowadzeniu specjalnych bada\u0144 „rasowych” uznane zosta\u0142y za „nadaj\u0105ce si\u0119” do zniemczenia.
\r\n Realizacj\u0119 wysiedle\u0144 Polak\u00f3w powierzono utworzonemu 11 pa\u017adziernika 1939 roku w Poznaniu Specjalnemu Sztabowi Przesiedlenia Polak\u00f3w i \u017byd\u00f3w, przekszta\u0142cono go wkr\u00f3tce w Urz\u0105d Przesiedlenia Polak\u00f3w i \u017byd\u00f3w, a wiosn\u0105 1940 r. na Urz\u0105d Przesiedle\u0144czy, a ten z kolei na Centralny Urz\u0105d Przesiedle\u0144czy z siedzib\u0105 w Poznaniu i ekspozytur\u0105 w \u0141odzi. Podlega\u0142 on wy\u017cszemu dow\u00f3dcy SS i policji w Kraju Warty oraz IV Departamentowi w G\u0142\u00f3wnym Urz\u0119dzie Bezpiecze\u0144stwa Rzeszy.
\r\n Pierwsze nakazy opuszczenia danej miejscowo\u015bci i powiatu otrzymali Polacy w pa\u017adzierniku i listopadzie 1939 r. w ramach tzw. dzikich wysiedle\u0144, dokonywanych z inicjatywy w\u0142adz lokalnych. Przebiega\u0142y one chaotycznie. Nakazy wr\u0119czane by\u0142y g\u0142\u00f3wnie w\u0142a\u015bcicielom ziemskim, przemys\u0142owcom, kupcom i rzemie\u015blnikom.
\r\n Kolejne zorganizowane akcje wysiedle\u0144cze oparte by\u0142y na zarz\u0105dzeniach Himmlera, w my\u015bl kt\u00f3rych wydalona mia\u0142a by\u0107 warstwa przewodz\u0105ca duchowo spo\u0142ecze\u0144stwu polskiemu. Kolejno\u015b\u0107 ewakuacji mia\u0142 – wed\u0142ug za\u0142o\u017ce\u0144 niemieckich – okre\u015bla\u0107 stopie\u0144 „niebezpiecze\u0144stwa” ze strony polskich element\u00f3w. Byli to m.in. cz\u0142onkowie partii i organizacji spo\u0142ecznych, nauczyciele, rzemie\u015blnicy i kupcy. Usuwa\u0142y ich formacje policyjne w drodze brutalnej przemocy wraz z rodzinami z ich mieszka\u0144 i transportowa\u0142y pod eskort\u0105 do nowych miejsc przeznaczenia. Wysiedlonych Polak\u00f3w umieszczano pocz\u0105tkowo w r\u00f3\u017cnych punktach zbornych – w Poznaniu wysiedleni przebywali w obozie przesiedle\u0144czym w dzielnicy G\u0142\u00f3wna.
\r\n Wskutek tych dzia\u0142a\u0144 w\u0142adze niemieckie wysiedli\u0142y ok. 140 tys. Polak\u00f3w do Generalnej Guberni, a ok. 400 tys. podda\u0142y tzw. wewn\u0119trznym przesiedleniom polegaj\u0105cym na zmuszaniu ich do pozostawienia ca\u0142ego mienia nieruchomego oraz cz\u0119\u015bci ruchomego i udania si\u0119 do innych, gorszych jako\u015bciowo miejsc (z jednej miejscowo\u015bci do drugiej, z centralnych dzielnic miast na peryferie, z lepszych mieszka\u0144 na gorsze, z wi\u0119kszych gospodarstw na mniejsze, biedniejsze). Dokumenty niemieckie wspominaj\u0105 wprost o tworzeniu rezerwat\u00f3w z polsk\u0105 si\u0142\u0105 robocz\u0105.
\r\n Na miejsce wysiedlonych Polak\u00f3w przesiedlano Niemc\u00f3w z kraj\u00f3w ba\u0142tyckich, Wo\u0142ynia, wschodniej Ma\u0142opolski, Besarabii, Lubelszczyzny, p\u00f3\u0142nocnej i po\u0142udniowej Bukowiny, Dobrud\u017cy, Bo\u015bni, Alzacji, z obszar\u00f3w po\u0142o\u017conych nad Morzem Czarnym oraz z teren\u00f3w III Rzeszy.<\/p>\r\n\r\n

\u0179ycie codzienne<\/strong>
\r\n W\u0142adze niemieckie traktuj\u0105c Polak\u00f3w jako „podludzi”, odmawia\u0142y im prawa do organizowania w\u0142asnego \u017cycia kulturalnego. Ju\u017c w pierwszych dniach okupacji likwidacji uleg\u0142y wszystkie polskie teatry, muzea, biblioteki, kina, wydawnictwa, ksi\u0119garnie, towarzystwa zajmuj\u0105ce si\u0119 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 kulturaln\u0105, kluby sportowe itp. Mienie ich przej\u0119te zosta\u0142o nieodp\u0142atnie przez III Rzesz\u0119. Zakazano r\u00f3wnie\u017c Polakom w Kraju Warty ucz\u0119szczania na wszelkiego typu imprezy kulturalne.
\r\n W ramach walki z kultur\u0105 polsk\u0105 niszczono polskie pomniki, ksi\u0119gozbiory (m.in. w Poznaniu, Mogilnie, Inowroc\u0142awiu), masowo wywo\u017cono bezcenne dzie\u0142a sztuki do Niemiec.
\r\n Kolejn\u0105 szykan\u0105 ze strony administracji niemieckiej w Kraju Warty by\u0142 bezwzgl\u0119dny zakaz pos\u0142ugiwania si\u0119 j\u0119zykiem polskim. Obowi\u0105zywa\u0142 on nie tylko w urz\u0119dach i instytucjach publicznych, ale r\u00f3wnie\u017c w przedsi\u0119biorstwach gospodarczych. J\u0119zykiem niemieckim musieli si\u0119 pos\u0142ugiwa\u0107 tak\u017ce polscy wi\u0119\u017aniowie w korespondencji z rodzin\u0105. Powszechne by\u0142o has\u0142o: „Tu m\u00f3wi si\u0119 tylko po niemiecku”.
\r\n Polacy w wi\u0119kszo\u015bci miejscowo\u015bci Kraju Warty zostali pozbawieni praw wst\u0119pu na niekt\u00f3re pla\u017ce, do prawie wszystkich park\u00f3w, a dzieci na lepsze place zabaw.
\r\n Dodatkow\u0105 form\u0105 biologicznego os\u0142abienia Narodu Polskiego by\u0142o obni\u017canie przyrostu naturalnego wskutek rozbijania ma\u0142\u017ce\u0144stw podczas wywo\u017cenia na roboty przymusowe do Rzeszy, a tak\u017ce podwy\u017cszenia granicy wieku dla os\u00f3b zawieraj\u0105cych zwi\u0105zek ma\u0142\u017ce\u0144ski (28 lat dla m\u0119\u017cczyzn i 25 dla kobiet). Polak\u00f3w dyskryminowano tak\u017ce w dziedzinie \u017cycia ekonomicznego, pozbawiaj\u0105c ich prawa posiadania gospodarstw rolnych, przedsi\u0119biorstw przemys\u0142owych, transportowych, warsztat\u00f3w rzemie\u015blniczych oraz innych plac\u00f3wek, w tym tak\u017ce kulturalnych. Konfiskacie na rzecz III Rzeszy ulega\u0142y te\u017c nale\u017c\u0105ce do nich budynki mieszkaniowe i dzie\u0142a sztuki. Ludno\u015bci polskiej zabierano przemoc\u0105 r\u00f3wnie\u017c meble, bi\u017cuteri\u0119, radia, aparaty fotograficzne, pieni\u0105dze, odzie\u017c i wiele innych przedmiot\u00f3w. Od Polak\u00f3w \u015bci\u0105gano wy\u017csze podatki i r\u00f3\u017cnorodne op\u0142aty, a ponadto wprowadzono dla nich nowe, osobne \u015bwiadczenia pieni\u0119\u017cne, jak „spo\u0142eczn\u0105 danin\u0119 wyr\u00f3wnawcz\u0105” i „danin\u0119 Polak\u00f3w”. Polacy zatrudnieni w Kraju Warty zaszeregowani byli do najni\u017cszej grupy uposa\u017cenia. Nie przys\u0142ugiwa\u0142y im \u017cadne dodatkowe wynagrodzenia w postaci trzynastej pensji, gratyfikacji, premii oraz dodatk\u00f3w rodzinnych. Zakazane by\u0142o r\u00f3wnie\u017c wyp\u0142acanie Polakom dodatk\u00f3w do wynagrodzenia za prac\u0119 \u015bwi\u0105teczn\u0105 oraz za przepracowanych pierwszych 12 nadgodzin. Dopiero od 61. godziny pracy w tygodniu Polak m\u00f3g\u0142 otrzyma\u0107 stawk\u0119 wynagrodzenia wy\u017csz\u0105 o 10 proc. (Niemcom p\u0142acono 50 proc. i 100 proc. wi\u0119cej). Polskim robotnikom przys\u0142ugiwa\u0142o w razie s\u0142u\u017cbowego wyjazdu 2\/3 wysoko\u015bci diet ustalonych dla Niemc\u00f3w. Pozbawiono Polak\u00f3w prawa do urlopu oraz niekt\u00f3rych \u015bwiadcze\u0144 spo\u0142ecznych. Ludno\u015b\u0107 polska nie mog\u0142a zmieni\u0107 bez zgody w\u0142adz miejsca zamieszkania ani te\u017c podr\u00f3\u017cowa\u0107.
\r\n Przekszta\u0142cenia \u017cywio\u0142u polskiego w grup\u0119 nowoczesnych niewolnik\u00f3w planowano dokona\u0107 poprzez utrzymywanie Polak\u00f3w na niskim poziomie umys\u0142owym. W tym celu zlikwidowano ca\u0142kowicie polskie szkolnictwo. Edukacja ludno\u015bci nieniemieckiej mia\u0142a koncentrowa\u0107 si\u0119 na nauce prostych dzia\u0142a\u0144 matematycznych do 500, umiej\u0119tno\u015bci podpisywania si\u0119 oraz na wpajaniu od najm\u0142odszych lat pos\u0142usze\u0144stwa, uczciwo\u015bci, pilno\u015bci wobec Niemc\u00f3w. Nauk\u0119 czytania uznano za niewskazan\u0105.
\r\n Powa\u017cny cios w\u0142adze okupacyjne zada\u0142y istniej\u0105cym przed wojn\u0105 zwi\u0105zkom wyznaniowym. Ju\u017c od wrze\u015bnia 1939 r. zezwolono na odprawianie nabo\u017ce\u0144stw w ko\u015bcio\u0142ach rzymskokatolickich tylko w niedziele i \u015bwi\u0119ta urz\u0119dowe w \u015bci\u015ble okre\u015blonych godzinach przedpo\u0142udniowych. Dla ka\u017cdej z obydwu narodowo\u015bci organizowano w Kraju Warty osobne nabo\u017ce\u0144stwa. Ko\u015bci\u00f3\u0142 rzymskokatolicki narodowo\u015bci polskiej – tak okre\u015blany w j\u0119zyku urz\u0119dowym – w okresie okupacji podlega\u0142 systematycznemu prze\u015bladowaniu. Ponad 90 proc. duchownych zosta\u0142o aresztowanych lub wysiedlonych, zamkni\u0119to oko\u0142o 1300 ko\u015bcio\u0142\u00f3w, kaplic i klasztor\u00f3w (co stanowi\u0142o 97 proc. og\u00f3\u0142u obiekt\u00f3w sakralnych), z czego ok. 500 przeznaczono na magazyny i inne potrzeby r\u00f3\u017cnych instytucji i organizacji hitlerowskich.
\r\n In\u017cynieria spo\u0142eczna wprz\u0119gni\u0119ta w zbrodnicze koncepcje nazistowskiego aparatu okupacyjnego na szcz\u0119\u015bcie nie zosta\u0142a zrealizowana. Przegrana III Rzeszy zapobieg\u0142a totalnej zag\u0142adzie ludno\u015bci Kraju Warty. Jej heroizm i m\u0119cze\u0144stwo wci\u0105\u017c jednak pozostaj\u0105 nieznane.<\/p>\r\n\r\n

Rafa\u0142 Sierchu\u0142a<\/em><\/strong>, IPN Pozna\u0144<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W wyniku dzia\u0142a\u0144 przegranej kampanii 1939 r. tereny Rzeczypospolitej Polskiej znalaz\u0142y si\u0119 pod okupacj\u0105 niemieck\u0105 i Zwi\u0105zku Sowieckiego. Oko\u0142o 24 proc. zachodniej cz\u0119\u015bci terytorium Polski zosta\u0142o wcielone do III Rzeszy. Z terytori\u00f3w tych utworzono dwa okr\u0119gi administracyjne: Okr\u0119g Gda\u0144sk – Prusy Zachodnie i Okr\u0119g Rzeszy Pozna\u0144. Ten ostatni, kt\u00f3ry w styczniu zmieni\u0142 nazw\u0119 na Okr\u0119g […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[124,102,50,59],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13756"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=13756"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13756\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=13756"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=13756"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=13756"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}