{"id":137552,"date":"2022-12-17T08:11:00","date_gmt":"2022-12-17T13:11:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=137552"},"modified":"2022-12-17T11:06:57","modified_gmt":"2022-12-17T16:06:57","slug":"o-wielkiej-polsce-rafala-ziemkiewicza-tomasz-gabis","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=137552","title":{"rendered":"O Wielkiej Polsce Rafa\u0142a Ziemkiewicza – Tomasz Gabi\u015b<\/em>"},"content":{"rendered":"
\r\n

Zach\u0119cony rozg\u0142osem, z jakim spotka\u0142a si\u0119 ksi\u0105\u017cka Rafa\u0142a Ziemkiewicza Wielka Polska<\/em>, postanowi\u0142em j\u0105 zakupi\u0107, ale z wrodzonej ostro\u017cno\u015bci, gdy chodzi o wydatkowanie \u015brodk\u00f3w finansowych na rzeczy luksusowe, najpierw przeczyta\u0142em opublikowany na portalu \u201eDo Rzeczy\u201d pocz\u0105tkowy jej fragment, b\u0119d\u0105cy wprowadzeniem w temat. Autor poprzedzi\u0142 go dwoma mottami, kt\u00f3re, jak wolno mniema\u0107, maj\u0105 czytelnikowi \u2013 w najwi\u0119kszym skr\u00f3cie \u2013 przedstawi\u0107 g\u0142\u00f3wn\u0105 ide\u0119 ksi\u0105\u017cki. W cytacie pochodz\u0105cym z ksi\u0105\u017cki George`a Friedmana Nast\u0119pne 100 lat. Prognoza na XXI wiek<\/em>, czytamy: \u201eWojny \u2013 je\u015bli nie powoduj\u0105 wyniszczenia kraju \u2013 stymuluj\u0105 wzrost gospodarczy\u201d. Kpi czy o drog\u0119 pyta? Wszak wojny, o czym wie ka\u017cde dziecko, stymuluj\u0105 nie wzrost gospodarczy, ale wzrost wydatk\u00f3w rz\u0105d\u00f3w na zbrojenia i prowadzenie wojny a zatem wzrost zysk\u00f3w w\u0142a\u015bcicieli i akcjonariuszy fabryk produkuj\u0105cych bro\u0144 i inne wyroby potrzebne na wojnie oraz wzrost zysk\u00f3w bankier\u00f3w udzielaj\u0105cych rz\u0105dom kredyt\u00f3w wojennych. Jeszcze nie zacz\u0119li\u015bmy czyta\u0107 tekstu g\u0142\u00f3wnego a ju\u017c na samym wst\u0119pie natykamy si\u0119 na niedorzeczno\u015b\u0107. \u0141adny pocz\u0105tek!<\/p>\r\n

I dalej autorytet Ziemkiewicza, Friedman wywodzi: \u201ePolska nie by\u0142a wielk\u0105 pot\u0119g\u0105 od XVI wieku. Ale kiedy\u015b ni\u0105 by\u0142a \u2013 i, jak s\u0105dz\u0119, b\u0119dzie znowu. Umo\u017cliwi\u0105 to dwa czynniki. Po pierwsze, upadek Niemiec. Ich gospodarka jest silna i wci\u0105\u017c si\u0119 rozwija, ale straci\u0142a dynamik\u0119, kt\u00f3r\u0105 si\u0119 odznacza\u0142a przez dwa stulecia. Ponadto w ci\u0105gu nast\u0119pnych pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu lat gwa\u0142townie spadnie liczba ludno\u015bci, jeszcze bardziej podkopuj\u0105c ich potencja\u0142 gospodarczy. Z czasem blok polski przewy\u017cszy pot\u0119g\u0105 Europ\u0119 \u015arodkow\u0105 i Zachodni\u0105 i osi\u0105gnie dok\u0142adnie to, o czym niegdy\u015b marzy\u0142y Niemcy. Wch\u0142onie i rozwinie zachodni\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 dawnego imperium rosyjskiego, tworz\u0105c znacznych rozmiar\u00f3w system gospodarczy\u201d.<\/p>\r\n

A zatem, wed\u0142ug Friedmana, i cytuj\u0105cego go aprobatywnie Ziemkiewicza, spadek liczby ludno\u015bci Niemiec podkopie ich potencja\u0142 gospodarczy, co spowoduje ich upadek, co z kolei otworzy Polsce drog\u0119 do osi\u0105gni\u0119cia mocarstwowej pozycji. Jednak\u017ce w Polsce, wska\u017anik dzietno\u015bci wynosi 1,44 co daje nam 19 miejsce w Europie, a stopa urodzin 9,4, co daje nam 163 miejsce na \u015bwiecie (na 192 pa\u0144stw). (zob. https:\/\/www.theglobaleconomy.com\/rankings\/birth_rate\/<\/a><\/span>)  Wed\u0142ug prognoz Eurostatu w ci\u0105gu nast\u0119pnych 50 lat liczba ludno\u015bci w Polsce mo\u017ce spa\u015b\u0107 z obecnych 38 milion\u00f3w do 31 milion\u00f3w, nast\u0105pi spadek liczby ludno\u015bci w wieku produkcyjnym i wzrost liczby ludno\u015bci w wieku poprodukcyjnym, powstanie coraz wi\u0119ksze obci\u0105\u017cenie dla sytemu emerytalno-rentowego, nast\u0105pi zmniejszenie PKB per capita, zmniejszenie oszcz\u0119dno\u015bci, obni\u017cenie produktywno\u015bci i innowacyjno\u015bci (zob. Kamil Goral, Perspektywy demograficzne<\/em>, \u201eForum Polskiej Gospodarki\u201d 2021 nr 7). Gdyby bra\u0107 s\u0142owa Friedmana powa\u017cnie, to mo\u017cna by doj\u015b\u0107 do wniosku, \u017ce to, co dla Niemiec i ich gospodarki b\u0119dzie katastrof\u0105, Polsce jakim\u015b cudem pozwoli \u201ewch\u0142on\u0105\u0107 i rozwin\u0105\u0107 zachodni\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 dawnego imperium rosyjskiego, tworz\u0105c znacznych rozmiar\u00f3w system gospodarczy\u201d. Ten sam trend demograficzny w obu krajach, a skutki dok\u0142adnie przeciwne! Oczywisty absurd!<\/p>\r\n

Zdaniem Ziemkiewicza, Niemcy kupowali tanio surowce energetyczne od Rosji, dzi\u0119ki czemu mogli tanio produkowa\u0107 i tanio sprzedawa\u0107 swoje produkty na \u015bwiecie. Zbyt tanie by\u0107 jednak nie mog\u0142y, bowiem od zysk\u00f3w z ich sprzeda\u017cy zale\u017ca\u0142a du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 wp\u0142yw\u00f3w do bud\u017cetu Rosji a zatem tak\u017ce \u015brodki na armi\u0119. Wymiana musia\u0142a si\u0119 op\u0142aca\u0107 obu stronom \u2013 dlatego np. budowa Nord Streamu by\u0142a zar\u00f3wno projektem geopolitycznym, jak i biznesowym. Niemcy kupowali gaz od Rosji po prostu po korzystnych cenach. Ale Ziemkiewiczowi to nie wystarcza, on twierdzi, \u017ce Rosjanie byli gotowi do \u201eudzielania [Niemcom] swych surowc\u00f3w za bezcen\u201d (!) Jeszcze troch\u0119, a oka\u017ce si\u0119, \u017ce dobrzy wujkowie z Moskwy dawali Niemcom surowce nie za psi grosz nawet, ale \u201eza darmo\u201d!<\/p>\r\n

Na swoim wideoblogu, w odcinku \u201e\u0141ysy jedzie do Moskwy\u201d \u2013 Ziemkiewicz odkry\u0142 tajemnic\u0119 \u201etanio\u015bci\u201d rosyjskich surowc\u00f3w. Ot\u00f3\u017c Rosjanie mogli tanio sprzedawa\u0107 gaz i rop\u0119 Niemcom, poniewa\u017c ukradli te surowce ludom podbitym \u2013 Ewenkom, Czukczom, Jakutom, Buriatom! C\u00f3\u017c za zr\u0119czne, jak\u017ce pomys\u0142owe u\u017cycie przeciwko Rosjanom dyskursu \u201epostkolonialnego\u201d: rola z\u0142odziei i rabusi\u00f3w wyznaczona w nim Brytyjczykom, Francuzom, Hiszpanom, Holendrom czy Belgom tutaj przypada Rosjanom. W ten spos\u00f3b Ziemkiewicz dla potrzeby bie\u017c\u0105cej propagandy, wzmacnia de facto schematy antyeuropejskiego dyskursu. Nie ma widocznie bzdury, kt\u00f3rej by nie wyci\u0105gni\u0119to z magazynu post\u0119powych bzdur, byleby tylko dokopa\u0107 \u201ekacapom\u201d. To, \u017ce w ten spos\u00f3b utrwala si\u0119 panowanie bzdury, to ju\u017c Ziemkiewicza nie obchodzi.<\/p>\r\n

W opublikowanym na \u0142amach \u201eDo Rzeczy\u201d wprowadzeniu do swojej ksi\u0105\u017cki Rafa\u0142 Ziemkiewicz zaj\u0105\u0142 si\u0119 tak\u017ce stosunkami gospodarczymi Niemiec i Chin. Jego zdaniem drugim obok \u201etanich\u201d (otrzymywanych \u201eza bezcen\u201d) rosyjskich surowc\u00f3w energetycznych filarem konkurencyjno\u015bci niemieckich przedsi\u0119biorstw na rynkach \u015bwiatowych by\u0142y chi\u0144skie tanie \u201epodzespo\u0142y\u201d, \u201emateria\u0142y\u201d, \u201ep\u00f3\u0142produkty\u201d \u2013 tanie musia\u0142y by\u0107 na pewno, wszak gdyby nie by\u0142y (tak jak rosyjskie surowce), to by przecie\u017c niemieckim przedsi\u0119biorstwom konkurencyjno\u015bci na rynkach \u015bwiatowych nie zapewni\u0142y. A mo\u017ce Chi\u0144czycy \u201eudzielali\u201d je Niemcom \u201eza bezcen\u201d?<\/p>\r\n

Ziemkiewicz pisze:<\/p>\r\n

\u201ePodstaw\u0105 niemieckiej konkurencyjno\u015bci by\u0142o zapewnienie sobie tanich surowc\u00f3w. W pogoni za nimi najwa\u017cniejsze w polityce Niemiec sta\u0142y si\u0119 dwa pa\u0144stwa: Chiny i Rosja. Z Chin wed\u0142ug danych z roku 2021 (tak zwane badanie IFO przeprowadzone przez naukowc\u00f3w z Uniwersytetu Monachijskiego) pochodzi a\u017c po\u0142owa podzespo\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w zu\u017cywanych przez niemiecki przemys\u0142\u201d. Sformu\u0142owanie u\u017cyte przez Ziemkiewicza \u201etak zwane badanie IFO\u201d oznacza, \u017ce ma on na my\u015bli badania o nazwie \u201eIFO\u201d; wida\u0107 tu brak orientacji w temacie. Nie chodzi bowiem o \u201ebadania IFO\u201d przeprowadzone przez niemieckich naukowc\u00f3w, ale badania przeprowadzone przez znany powszechnie Instytut Bada\u0144 nad Gospodark\u0105 (Institut f\u00fcr Wirtschaftsforschung \u2013 w Niemczech skr\u00f3towo okre\u015blany jako ifo ) \u2013 dodajmy, \u017ce instytut dzia\u0142a \u201eprzy uniwersytecie\u201d w Monachium, poniewa\u017c jest odr\u0119bn\u0105 plac\u00f3wk\u0105 badawcz\u0105. Najnowsza publikacja instytutu na temat znaczenia Chin dla niemieckiej gospodarki, jak\u0105 znalaz\u0142em na jego stronie internetowej, to tekst Andreasa Baura i Lisandry Flach Deutsch-chinesische Handelsbeziehungen: Wie abh\u00e4ngig ist Deutschland vom Reich der Mitte<\/em>? (Niemiecko-chi\u0144skie stosunki handlowe: jak zale\u017cne s\u0105 Niemcy od Pa\u0144stwa \u015arodka?<\/em>) opublikowany w \u201eifo Schnelldienst\u201d 2022 nr 4. Autorzy przedstawiaj\u0105 te stosunki aspekcie czasowym, w zale\u017cno\u015bci od ga\u0142\u0119zi gospodarki a tak\u017ce umieszczaj\u0105 je w mi\u0119dzynarodowym kontek\u015bcie por\u00f3wnawczym \u2013 czyli suche fakty, dane, liczby, tabele, wykresy [https:\/\/www.ifo.de\/publikationen\/2022\/aufsatz-zeitschrift\/deutsch-chinesische-handelsbeziehungen-wie-abhaengig-ist<\/span><\/a>]<\/p>\r\n

Po\u015bwi\u0119caj\u0105 oczywi\u015bcie fragment swojego tekstu \u2013 wspomnianym przez Ziemkiewicza \u2013 importowanym przez niemieckie przedsi\u0119biorstwa p\u00f3\u0142produktom, produktom po\u015brednim, us\u0142ugom, substancjom i materia\u0142om pomocniczym, towarom, p\u00f3\u0142fabrykatom, prefabrykatom (niem. Vorleistungen<\/em>) u\u017cywanym do wytworzenia produktu finalnego. <\/em>Na str. 58 autorzy zamieszczaj\u0105 diagram pokazuj\u0105cy przejrzy\u015bcie, jaki jest prawdziwy stan rzeczy: najwa\u017cniejsz\u0105, dominuj\u0105c\u0105 rol\u0119 w\u015br\u00f3d kraj\u00f3w dostarczaj\u0105cych \u201ep\u00f3\u0142produkty\u201d przemys\u0142owi niemieckiemu odgrywaj\u0105 kraje Unii Europejskiej \u2013 przypada na nie 44% wszystkich zagranicznych \u201ep\u00f3\u0142produkt\u00f3w\u201d u\u017cytych w niemieckiej produkcji finalnej. Udzia\u0142 pozosta\u0142ych kraj\u00f3w Europy (Wlk. Brytania, Szwajcaria, Norwegia, Turcja, Islandia) to 13%, USA \u2013 10%, Azji Po\u0142udniowo-Wschodniej (Japonia, Korea P\u0142d., Tajwan, pa\u0144stwa ASEAN) \u2013 9%, pozosta\u0142ych kraj\u00f3w \u015bwiata \u2013 18%. Udzia\u0142 Chin wynosi 7% (Ziemkiewicz z 7% zrobi\u0142 50%, ale po co si\u0119 ogranicza\u0107 \u2013 wszak r\u00f3wnie dobrze mo\u017cna z 7% zrobi\u0107 99%).<\/p>\r\n

W \u015bwietle tego rzeczowego artyku\u0142u, zawartych w nim danych statystycznych i analiz wywody Ziemkiewicza na temat chi\u0144skiego filaru gospodarki niemieckiej w postaci \u201ep\u00f3\u0142produkt\u00f3w\u201d, na kt\u00f3re \u201eprzestawi\u0142a gospodark\u0119 swojego kraju\u201d Angela Merkel, to zwyczajne kosza\u0142ki-opa\u0142ki, a na tym \u017cadnej wielko\u015bci \u2013 najpierw w sferze wiedzy, poznania, rozumienia \u015bwiata i rz\u0105dz\u0105cych nim mechanizm\u00f3w \u2013 si\u0119 nie zbuduje. Wra\u017cenie, jakie odnie\u015b\u0107 mo\u017cna zar\u00f3wno po lekturze jednego rozdzia\u0142u Wielkiej Polski<\/em> , jak i po wys\u0142uchaniu jutubowych wyst\u0105pie\u0144 Ziemkiewicza reklamuj\u0105cych ksi\u0105\u017ck\u0119, to wra\u017cenie my\u015blowej powierzchowno\u015bci, p\u0142ytkiej wiedzy, niedbale skleconej argumentacji, braku dok\u0142adno\u015bci, pochopnych, wyra\u017canych z ogromn\u0105 pewno\u015bci\u0105 siebie s\u0105d\u00f3w, konstruowania maksymalnie prostych zale\u017cno\u015bci i zwi\u0105zk\u00f3w przyczynowo-skutkowych. Na przyk\u0142ad wypowiadaj\u0105c zdecydowane opinie o gospodarce niemieckiej Ziemkiewicz s\u0142owem nie wspomina o niezwykle istotnej \u2013 wielokrotnie opisywanej w opracowaniach naukowych i w publicystyce ekonomicznej \u2013 roli tzw. Mittelstandu<\/em>. To troch\u0119 tak, jakby kto\u015b wypowiadaj\u0105c si\u0119 na temat polskiej muzyki powa\u017cnej drugiej po\u0142owy XX wieku, ani s\u0142owem nie wspomnia\u0142 o Lutos\u0142awskim czy G\u00f3reckim. W og\u00f3le to, co Ziemkiewicz pisze i m\u00f3wi na ten temat Niemiec i Niemc\u00f3w w wi\u0119kszo\u015bci nale\u017cy do popularnego w Polsce gatunku dziennikarsko-politycznego \u201eujadania na Szwaba\u201d. Nie jest to rzecz jasna gatunek nowy i popularny tylko w Polsce. Nasz najwybitniejszy filolog klasyczny Tadeusz Zieli\u0144ski, kt\u00f3ry przebywa\u0142 w Petersburgu, kiedy wybuch\u0142a I wojna \u015bwiatowa, po latach wspomnia\u0142 \u201enastr\u00f3j by\u0142 zdecydowanie antyniemiecki a co bardziej krewcy wszystko wrzucali do jednego worka; dosta\u0142em pewnego razu do przeczytania artyku\u0142 pod zwariowanym tytu\u0142em Od Kanta do Kruppa<\/em>, a nie nale\u017ca\u0142 jeszcze do najgorszych\u201d (zob. Zieli\u0144ski, Autobiografia. Dziennik 1939-1944<\/em>, podali do druku Hanna Geremek i Piotr Mitzner, Warszawa 2005, s.179). Wiele z tego, co si\u0119 pisze o Niemczech, Niemcach, ich historii i kulturze, jest na poziomie tych, publikowanych sto lat temu w Petersburgu, artyku\u0142\u00f3w. Szkoda, \u017ce Ziemkiewicz, kt\u00f3ry jako drugie motto do swojej ksi\u0105\u017cki umie\u015bci\u0142 cytat z Romana Dmowskiego, i samookre\u015bla si\u0119 jako kontynuator my\u015bli politycznej Narodowej Demokracji, czerpie natchnienie nie tyle z zasadniczych prac Dmowskiego, co raczej z po\u017c\u00f3\u0142k\u0142ych  endeckich broszurek propagandowych z pierwszych dekad XX wieku.<\/p>\r\n

Po przes\u0142uchaniu kilku odcink\u00f3w wideoblogu Ziemkiewicza doszed\u0142em do wniosku, \u017ce autor Wielkiej Polski<\/em> nawi\u0105zuje \u2013 raczej nie\u015bwiadomie \u2013 do szacownej polskiej tradycji gaw\u0119dy. Jak podaje S\u0142ownik termin\u00f3w literackich<\/em> Micha\u0142a G\u0142owi\u0144skiego, Teresy Kostkiewiczowej, Aleksandry Okopie\u0144-S\u0142awi\u0144skiej, Janusza S\u0142awi\u0144skiego (pod. redakcj\u0105 J. S\u0142awi\u0144skiego Wroc\u0142aw-Warszawa 1988, s.163) gaw\u0119da zwi\u0105zana by\u0142a z tradycyjn\u0105 kultur\u0105 szlacheck\u0105, pierwotnie by\u0142a to opowie\u015b\u0107 ustna, wyg\u0142aszana w towarzyskich okoliczno\u015bciach w trakcie biesiady, po polowaniu itp.; mia\u0142a wiele wsp\u00f3lnego z rosyjskim skazem<\/em>. Cechy gaw\u0119dy to: \u201ebrak kontur\u00f3w kompozycyjnych, aintelektualny charakter, swoboda w prowadzeniu w\u0105tk\u00f3w, powt\u00f3rzenia, liczne zwroty do s\u0142uchaczy, wyst\u0119powanie gest\u00f3w fonicznych\u201d. Je\u015bli pos\u0142ucha\u0107 trwaj\u0105cego p\u00f3\u0142torej godziny wyst\u0105pienia Rafa\u0142a Ziemkiewicza na temat wizji wielkiej Polski, kt\u00f3re wyg\u0142osi\u0142 on w Klubie Jagiello\u0144skim, \u0142atwo dostrzec w nim obecno\u015b\u0107 wszystkich cech gaw\u0119dy wymienionych w STL \u2013 kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c: jeden wielki groch z kapust\u0105.<\/p>\r\n

*****<\/p>\r\n

W polemice z \u0141ukaszem Warzech\u0105 Rafa\u0142 Ziemkiewicz dowodzi, \u017ce przeprowadzanie analogii mi\u0119dzy sytuacj\u0105 Polski w 1939 roku a jej sytuacj\u0105 obecn\u0105 jest z wielu powod\u00f3w b\u0142\u0119dne. Dowodzi zupe\u0142nie niepotrzebnie, poniewa\u017c gdyby ju\u017c szuka\u0107 analogii historycznych, to mi\u0119dzy Polsk\u0105 1938-1939 a Ukrain\u0105 2021-2022. Niezale\u017cnie bowiem od tego, jak ostatecznie zako\u0144czy si\u0119 wojna rosyjsko-ukrai\u0144ska \u2013 miejmy nadziej\u0119, \u017ce zwyci\u0119stwem Ukrainy \u2013 ju\u017c dzisiaj wida\u0107 jasno, \u017ce jej skutki b\u0119d\u0105 dla niej katastrofalne. Ukraina toczy wojn\u0119 na w\u0142asnym terytorium wykrwawiaj\u0105c si\u0119 i ponosz\u0105c wielkie straty materialne. Nale\u017cy przy tym pami\u0119ta\u0107, \u017ce w 2021 r. Ukraina by\u0142a klasyfikowana jako najbiedniejszy (lub drugi od ko\u0144ca) kraj europejski: PKB Ukrainy na g\u0142ow\u0119 mieszka\u0144ca by\u0142 ni\u017cszy ni\u017c  Mo\u0142dawii. Co oczywiste, wyniszczaj\u0105ca kraj wojna ten stan jedynie pogorszy. W artykule Goliat i Dawid jednor\u0119ki <\/em>(\u201ePolityka\u201d, 2022 nr 44) Piotr \u0141ukasiewicz pisze, \u017ce w obecnej fazie wojny Rosjanie systematycznie i bezkarnie dewastuj\u0105 rakietami i dronami Ukrain\u0119. Jeszcze kilka miesi\u0119cy takiej ukrai\u0144skiej \u201ewojny obronnej\u201d a \u201eUkraina stanie si\u0119 krajem nienadaj\u0105cym si\u0119 do \u017cycia\u201d. Na \u0142amach \u201eArcan\u00f3w\u201d (2022 nr 5) ekonomista Kazimierz Dadak tak podsumowa\u0142 po\u0142o\u017cenie Ukrainy: \u201edzia\u0142ania wojenne spowodowa\u0142y ogromne zniszczenia. Zatem trudno okre\u015bli\u0107 sytuacj\u0119 w tym kraju inaczej jak ruina\u201d (zob. Dadak, Wobec wojny rosyjsko-ukrai\u0144skiej \u2013 czy Polska jest tylko \u201edysponentem strategicznego obszaru\u201d?<\/em>).<\/p>\r\n

Jerzy Duszy\u0144ski i Adam Daniel Rotfeld ostrzegaj\u0105, \u017ce \u201ed\u0142ugotrwa\u0142a wojna mo\u017ce doprowadzi\u0107 do trudnej do odwr\u00f3cenia degradacji nauki i szkolnictwa wy\u017cszego w Ukrainie\u201d, w\u015br\u00f3d pracownik\u00f3w tamtejszych instytucji badawczych \u201epowstanie istotna przepa\u015b\u0107 pokoleniowa\u201d; wielu naukowc\u00f3w skazanych jest na wegetacj\u0119, wiele utalentowanych os\u00f3b odchodzi od nauki lub szuka miejsca w plac\u00f3wkach zagranicznych , w zwi\u0105zku z czym Ukrainie grozi drena\u017c m\u00f3zg\u00f3w (zob. Jerzy Duszy\u0144ski , Adam Daniel Rotfeld, Sie\u0107 wsparcia<\/em>, \u201ePolityka\u201d , 2022 nr 49).<\/p>\r\n

Od wielu lat systematycznie pogarsza si\u0119 sytuacja demograficzna Ukrainy, od 1990 roku, kiedy kraj zamieszkiwa\u0142o 51 mln ludzi, liczba mieszka\u0144c\u00f3w spad\u0142a o ponad 10 mln, a wed\u0142ug niekt\u00f3rych szacunk\u00f3w jeszcze bardziej. Do wcze\u015bniejszej kilkumilionowej emigracji zarobkowej doszed\u0142 exodus uchod\u017aczy spowodowany przez wojn\u0119. Wed\u0142ug oficjalnych danych na skutek wojny ponad 12 mln ludzi musia\u0142o opu\u015bci\u0107 swoje domy, z czego ponad 5 mln wyjecha\u0142o za granic\u0119. Cz\u0119\u015b\u0107 obserwator\u00f3w uwa\u017ca, \u017ce niekt\u00f3rym rejonom Ukrainy grozi wyludnienie. Poniewa\u017c od momentu rosyjskiej inwazji kraj opu\u015bci\u0142o wiele m\u0142odych kobiet, spad\u0142a liczba kobiet w wieku rozrodczym, co mo\u017ce doprowadzi\u0107 do spadku stopy urodzin i w rezultacie do \u201ewiod\u0105cej w d\u00f3\u0142 spirali demograficznego upadku\u201d. Przed wojn\u0105 Ukraina pod wzgl\u0119dem stopy urodzin (7,8) zajmowa\u0142a 184 miejsce na 192 pa\u0144stw (zob. https:\/\/www.theglobaleconomy.com\/rankings\/birth_rate\/<\/a>). Je\u015bli chodzi o dzietno\u015b\u0107 plasowa\u0142a si\u0119 w ostatniej dziesi\u0105tce pa\u0144stw \u015bwiata.<\/p>\r\n

E\u0142\u0142a Libanowa, dyrektor Instytutu Demografii i Studi\u00f3w Spo\u0142ecznych Narodowej Akademii Nauk Ukrainy o\u015bwiadczy\u0142a, \u017ce je\u017celi wojna b\u0119dzie si\u0119 przed\u0142u\u017ca\u0107, a jej aktywna faza potrwa na przyk\u0142ad dwa lata, to ubytek populacji mo\u017ce wynie\u015b\u0107 nawet 5 mln. Nale\u017cy bra\u0107 pod uwag\u0119, \u017ce \u201ekiedy wcze\u015bniej czy p\u00f3\u017aniej uchylony zostanie zakaz wyjazdu (z kraju) m\u0119\u017cczyzn w wieku 18-60 lat, to \u0142\u0105czenie rodzin nast\u0105pi nie na Ukrainie, a zagranic\u0105\u201d. Istotnym czynnikiem demograficznego, spo\u0142ecznego i gospodarczego os\u0142abienia Ukrainy b\u0119d\u0105 \u2013 przypuszczalnie wysokie \u2013 straty (zabici, ranni, okaleczeni) poniesione na froncie. Wszak polegli \u017co\u0142nierze to m\u0142odzi i w sile wieku m\u0119\u017cczy\u017ani, kt\u00f3rych bardzo brakowa\u0107 b\u0119dzie po wojnie.<\/p>\r\n

[zob. (https:\/\/www.obserwatorfinansowy.pl\/bez-kategorii\/rotator\/ukraincow-znacznie-mniej-czy-ukrainska-gospodarka-to-wytrzyma\/<\/span><\/a>; https:\/\/www.intellinews.com\/un-projects-ukraine-s-population-will-never-recover-from-war-254300\/<\/a><\/span>; https:\/\/forsal.pl\/gospodarka\/demografia\/artykuly\/8480873,2-lata-wojny-w-ukrainie-ubedzie-5-mln-ludzi.html<\/span><\/a>; https:\/\/www.osw.waw.pl\/pl\/publikacje\/analizy\/2020-01-27\/o-najnowszych-szacunkach-liczby-ludnosci-ukrainy<\/a><\/span>; https:\/\/worldpopulationreview.com\/countries\/ukraine-population<\/a><\/span>]<\/p>\r\n

\u017bycz\u0105c Ukrainie z ca\u0142ego serca, aby pozosta\u0142a niepodleg\u0142ym pa\u0144stwem z perspektywami na rozw\u00f3j gospodarczy, kulturalny, naukowy itd., co le\u017cy w oczywistym interesie Polski \u2013 jej s\u0105siada i sprzymierze\u0144ca, nie mo\u017cna nie dostrzega\u0107 faktu, \u017ce wojna, jak\u0105 toczy, jest dla niej katastrof\u0105, zagra\u017caj\u0105c\u0105 nie tylko gospodarczej i spo\u0142ecznej, ale wr\u0119cz \u201ebiologicznej\u201d substancji narodu. Ukrai\u0144cy \u201enie maj\u0105 w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce w ko\u0144cu t\u0119 wojn\u0119 wygraj\u0105: bez odpowiedzi pozostaje tylko pytanie, jaka b\u0119dzie cena zwyci\u0119stwa\u201d (Wojciech Kono\u0144czuk, Ukraina: op\u00f3r mimo<\/em> wszystko<\/em>, \u201eTygodnik Powszechny\u201d, 2022 nr 49). Pytanie zatem, czy nie b\u0119dzie to, niestety, zwyci\u0119stwo pyrrusowe.<\/p>\r\n

Kto wie, by\u0107 mo\u017ce za lat kilkadziesi\u0105t, kiedy o tej wojnie wielu ludzi ju\u017c zapomni, jaki\u015b ukrai\u0144ski publicysta historyczny nazwiskiem, powiedzmy, Petro Zychowiczenko opublikuje, nale\u017c\u0105c\u0105 do gatunku historii alternatywnej, ksi\u0105\u017ck\u0119 Pakt \u0141awrow-Ku\u0142eba<\/em>, przedstawiaj\u0105c argumenty za \u2013 przyznajemy, \u017ce karko\u0142omn\u0105 \u2013 hipotez\u0105 zak\u0142adaj\u0105c\u0105, \u017ce gdyby kierownictwo pa\u0144stwowe w Kijowie przyj\u0119\u0142o inn\u0105 koncepcj\u0119 polityki zagranicznej, pos\u0142ucha\u0142o tego, co radzi\u0142 \u201eW\u0142adis\u0142aw Studnickij\u201d, posz\u0142o na pewne polityczne ust\u0119pstwa wobec mocarstwa za miedz\u0105, z ci\u0119\u017ckim sercem pogodzi\u0142o si\u0119 nawet z jakimi\u015b ubytkami terytorialnymi i og\u0142osi\u0142o \u201ezbrojn\u0105 neutralno\u015b\u0107\u201d, to by\u0107 mo\u017ce dla Ukrainy pojawi\u0142aby si\u0119 w\u00f3wczas \u2013 zapewne niewielka \u2013 szansa unikni\u0119cia katastrofy.<\/p>\r\n

Tomasz Gabi\u015b<\/em><\/strong><\/p>\r\n

PS<\/p>\r\n

Rafa\u0142owi Ziemkiewiczowi dedykuj\u0119 ust\u0119p z broszury Ludwika Straszewicza (1857-1913); pochodzi ona wprawdzie z 1907 roku i napisana zosta\u0142a w zupe\u0142nie odmiennych warunkach historycznych i politycznych, jednak zachowuje ponadczasowe znaczenie, wskazuj\u0105c na jedyn\u0105 mo\u017cliw\u0105 drog\u0119 do \u201ewielko\u015bci\u201d:<\/p>\r\n

\u201e\u017beby m\u00f3c cokolwiek uczyni\u0107 dla narodu, dla jego przysz\u0142o\u015bci, trzeba zna\u0107 si\u0142y swoje, trzeba widzie\u0107 dok\u0142adnie, do czego w danym momencie jeste\u015bmy zdolni. Za przecenianiem swojej mo\u017cno\u015bci przyj\u015b\u0107 musz\u0105 b\u0142\u0119dy i kl\u0119ski. [\u2026] A tymczasem na wiecach jakakolwiek partia je urz\u0105dza\u0142a, rozlega\u0142y si\u0119 nabrzmia\u0142e fa\u0142szem okrzyki o naszej obecnej wielko\u015bci i pot\u0119dze, o cnotach naszych i o sile. T\u0142umy s\u0142uchacz\u00f3w klaska\u0142y w zapale, bo puste k\u0142amliwe frazesy bra\u0142y za objaw gor\u0105cego patriotyzmu. A to by\u0142 w\u0142a\u015bnie smutny objaw zaniku mi\u0142o\u015bci ojczyzny, bo interesy jej po\u015bwi\u0119cono dla mia\u0142kich wzgl\u0119d\u00f3w osobistego lub partyjnego triumfu. [\u2026] Obowi\u0105zek Realist\u00f3w wzi\u0105\u0107 na siebie niewdzi\u0119czne zadanie powtarzania pal\u0105cej prawdy: wprz\u00f3d odkupienie za grzechy, wprz\u00f3d odrodzenie wewn\u0119trzne, wprz\u00f3d zdobycie mocy istotnej, a potem dopiero powodzenie polityczne; dopiero wtedy stanie si\u0119 ono konieczno\u015bci\u0105, kt\u00f3rej nie zdo\u0142aj\u0105 z\u0142ama\u0107 \u017cadne niepomy\u015blne przypadki. Naprz\u00f3d mamy dba\u0107 o cnoty, o wiedz\u0119, o dobytek, o \u0142ad, o prac\u0119, a potem, i wskutek tego dopiero, przyjdzie \u2013 przyj\u015b\u0107 musi jak skutek za przyczyn\u0105 \u2013 si\u0142a i triumfy\u201d.<\/p>\r\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Zach\u0119cony rozg\u0142osem, z jakim spotka\u0142a si\u0119 ksi\u0105\u017cka Rafa\u0142a Ziemkiewicza Wielka Polska, postanowi\u0142em j\u0105 zakupi\u0107, ale z wrodzonej ostro\u017cno\u015bci, gdy chodzi o wydatkowanie \u015brodk\u00f3w finansowych na rzeczy luksusowe, najpierw przeczyta\u0142em opublikowany na portalu \u201eDo Rzeczy\u201d pocz\u0105tkowy jej fragment, b\u0119d\u0105cy wprowadzeniem w temat. Autor poprzedzi\u0142 go dwoma mottami, kt\u00f3re, jak wolno mniema\u0107, maj\u0105 czytelnikowi \u2013 w najwi\u0119kszym […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[13],"tags":[92,84,412,167],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/137552"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=137552"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/137552\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":137561,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/137552\/revisions\/137561"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=137552"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=137552"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=137552"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}