{"id":13752,"date":"2009-09-09T21:29:13","date_gmt":"2009-09-10T02:29:13","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=13752"},"modified":"2009-09-09T21:29:23","modified_gmt":"2009-09-10T02:29:23","slug":"wywiad-z-prof-jackiem-bartyzelem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=13752","title":{"rendered":"Wywiad z prof. Jackiem Bartyzelem"},"content":{"rendered":"

Czy podj\u0105\u0142by si\u0119 Pan t\u0142umaczenia dzie\u0142 klasyk\u00f3w kontrrewolucji (de Maistre, de Bonald, Donoso Cort\u00c3\u00a9s)? Czy mo\u017cemy spodziewa\u0107 si\u0119 w najbli\u017cszym czasie wydania tego typu pozycji? <\/strong><\/em><\/p>\r\n\r\n

T\u0142umaczenie dzie\u0142 obszerniejszych przekracza moje kompetencje translatorskie; niemniej, mam w planach m.in. doko\u0144czenie rozpocz\u0119tego przek\u0142adu pracy Fredericka Wilhelmsena o filozofii i teologii politycznej oraz ostatniego dzie\u0142a Donoso Cort\u00c3\u00a9sa – List do kardyna\u0142a Fornari, stanowi\u0105cego zwie\u0144czenie jego my\u015bli politycznej.<\/p>\r\n\r\n

Jakie ma Pan zdanie na temat postaci L\u00c3\u00a9ona Degrelle’a oraz Ante Paveli\u0107a? Czy s\u0105 to osoby, kt\u00f3rych dzia\u0142ania mo\u017cna dzi\u015b w pewnym stopniu usprawiedliwia\u0107, oraz zaliczy\u0107 do dorobku Prawicy?<\/em><\/span><\/p>\r\n\r\n

Najkr\u00f3cej m\u00f3wi\u0105c – ambiwalentny. Zasadniczo nale\u017cy ich dzia\u0142alno\u015b\u0107 ocenia\u0107 w kontek\u015bcie i kategoriach dramatu ma\u0142ych narod\u00f3w (oraz ich przyw\u00f3dc\u00f3w) znajduj\u0105cych si\u0119 w sytuacjach bez dobrego wyj\u015bcia. Doceniaj\u0105c zw\u0142aszcza heroizm osobisty Degrelle\u2019a, trudno jednak akceptowa\u0107 i zrozumie\u0107 jego autentyczn\u0105 hitlerofili\u0119, w wypadku za\u015b Paveli\u0107a niew\u0105tpliwe okrucie\u0144stwo jego \u201eustasz\u00f3w\u201d, zw\u0142aszcza, \u017ce obaj byli katolikami. W jaki\u015b spos\u00f3b s\u0105 to oczywi\u015bcie postaci z historii prawicy, ale akurat nie te, kt\u00f3re winni\u015bmy czci\u0107.<\/p>\r\n\r\n

Jaki jest Pa\u0144ski stosunek do konserwatyzmu rewolucyjnego Ernsta J\u00fcngera?<\/em><\/span><\/p>\r\n\r\n

J\u00fcngera ceni\u0119 a nawet podziwiam przede wszystkim jako pisarza – moim zdaniem najwi\u0119kszego mistrza stylu w XX-wiecznej prozie niemieckiej. Co si\u0119 tyczy jego pogl\u0105d\u00f3w, to radykalizm jego wczesnej – a wi\u0119c w\u0142a\u015bnie \u201erewolucyjno-konserwatywnej\u201d – tw\u00f3rczo\u015bci jest mi (wyj\u0105wszy ocen\u0119 demokracji) raczej obcy; zdecydowanie bli\u017csze s\u0105 mi jego pogl\u0105dy z p\u00f3\u017aniejszej, a wi\u0119c bardziej konserwatywnej a mniej rewolucyjnej, fazy, kiedy \u201educh\u201d zapanowa\u0142 jednak nad \u201etechnik\u0105\u201d. Jaki powinien by\u0107 nasz stosunek do katastrofizmu Oswalda Spenglera? Czy – wed\u0142ug Pana – jego proroctwo si\u0119 sprawdzi\u0142o?<\/em><\/span><\/p>\r\n\r\n

Osobi\u015bcie bardzo nie lubi\u0119 wyznacza\u0107 komukolwiek \u201estosunku\u201d do czyjejkolwiek teorii. Mnie osobi\u015bcie (podobnie jak Konecznego) razi pewien aprioryzm oraz biologizm tej sk\u0105din\u0105d imponuj\u0105cej koncepcji historiozoficznej. Co si\u0119 za\u015b tyczy \u201eproroctw\u201d to \u015bci\u015ble rzecz bior\u0105c spe\u0142nia\u0107 si\u0119 mog\u0105 jedynie biblijne. \u201e\u015awieckie\u201d dzie\u0142a katastroficzne s\u0105 nie tyle proroctwami, co diagnozami, i w tej mierze Spenglerowska jest jedn\u0105 z bardziej trafnych.<\/p>\r\n\r\n

Jakie widzi Pan perspektywy dalszego trwania\/rozwoju ruchu tradycjonalistycznego w polskiej [meta]polityce? Czy w d\u0142u\u017cszym (lub kr\u00f3tszym) okresie czasu mamy (lub b\u0119dziemy mieli) mo\u017cliwo\u015b\u0107 wywarcia realnego wp\u0142ywu na sfery polityki, kultury, czy nauki?<\/em><\/span> <\/em><\/p>\r\n\r\n

W metapolityce \u201eczas\u201d z zasady nie istnieje; gdy idzie natomiast o polityk\u0119 czynn\u0105 to stanowczo odmawiam (vide: punkt powy\u017cszy) \u201eprorokowania\u201d.<\/p>\r\n\r\n

Jak w kontek\u015bcie ostatnich „prawicowych awantur” o racjonalizm i romantyzm widzi Pan przysz\u0142o\u015b\u0107 idei monarchistycznej w wydaniu (wroc\u0142awskiej) Organizacji Monarchist\u00f3w Polskich i Klubu Zachowawczo-Monarchistycznego?<\/em><\/span> <\/em><\/p>\r\n\r\n

Pytanie zdaje mi si\u0119 raczej retoryczne, albowiem OMP (prawowita) stoi niez\u0142omnie na gruncie idei monarchistycznej i nie widz\u0119 \u017cadnych przes\u0142anek, aby mia\u0142a si\u0119 kiedykolwiek zachwia\u0107 w tej postawie, natomiast KZM, jak oceniam, straci\u0142 do niej nie tylko \u201eserce\u201d, lecz i \u201eumys\u0142\u201d, uznaj\u0105c j\u0105 za balast niewart powa\u017cnej refleksji.<\/p>\r\n\r\n

Jak w Pana oczach prezentuje si\u0119 obecnie polski konserwatyzm?<\/em><\/span><\/p>\r\n\r\n

Mo\u017ce kogo\u015b zdziwi\u0107 m\u00f3j \u201eoptymizm\u201d, ale uwa\u017cam, \u017ce w sensie intelektualnym nigdy jeszcze nie sta\u0142 tak dobrze. Legutko, Szlachta, Lisicki, Milcarek, Gabi\u015b, Wielomski (jako historyk idei, nie komentator polityczny), plejada autor\u00f3w Arcan\u00f3w, Christianitas, Frondy, Teologii Politycznej, Reakcjonisty, Rojalisty etc. – pisz\u0105 ksi\u0105\u017cki i artyku\u0142y na \u015bwiatowym poziomie. Je\u015bli uwzgl\u0119dnimy jeszcze wszystkie \u201eoko\u0142okonserwatywne\u201d czy prawicowe \u015brodki przekazu w Internecie, \u017cywo\u015b\u0107 dyskusji w nich, to oka\u017ce si\u0119, \u017ce konserwatyzm jest prawdziw\u0105 pot\u0119g\u0105 po\u015br\u00f3d intelektualnie rozbudzonej m\u0142odzie\u017cy. Co jest zreszt\u0105 odwrotno\u015bci\u0105 kondycji politycznej i spo\u0142ecznej konserwatyzmu, lecz to – jak pokaza\u0142 Voegelin – jest w historii norm\u0105: Platon i Arystoteles pojawili si\u0119, gdy greckie poleis zmarnia\u0142y, \u015bw. Augustyn – gdy Wandalowie z\u0142upili Rzym, Dante – gdy rozwia\u0142o si\u0119 gibeli\u0144skie marzenie o Monarchia Universalis, Burke, de Maistre i Bonald – gdy sko\u0144czy\u0142 si\u0119 Ancien r\u00c3\u00a9gime. Nawet karlizm sta\u0142 si\u0119 filozofi\u0105 polityczn\u0105 (El\u00c3\u00adas de Tejada, Gambra, D\u2019Ors) dopiero wtedy, gdy (wch\u0142oni\u0119ty sprytnie przez frankizm) straci\u0142 oparcie w ludzie i przesta\u0142 by\u0107 si\u0142\u0105 polityczn\u0105.<\/p>\r\n\r\n

W Polsce od \u015bmierci Zygmunta Augusta i wyga\u015bni\u0119cia dynastii Jagiellon\u00f3w nie istnieje tradycja legitymistyczna. Gdyby w (niestety, zapewne bardzo dalekiej) przysz\u0142o\u015bci nasz kraj zn\u00f3w sta\u0142 si\u0119 Kr\u00f3lestwem, to komu nale\u017ca\u0142aby si\u0119 korona? Zak\u0142adam, \u017ce w tej chwili pomijamy przepisy Konstytucji 3 maja, gdy\u017c umar\u0142a ona wraz z I Rzeczpospolit\u0105.<\/em><\/span><\/p>\r\n\r\n

Po odpowied\u017a na to pytanie odsy\u0142am do rozdzia\u0142u Problem legitymizmu w Polsce w mojej broszurze Legitymizm. Historia i tera\u017aniejszo\u015b\u0107 (Biblioteka Rojalisty, Wroc\u0142aw 2009, ss. 50-61).<\/p>\r\n\r\n

Czy mo\u017cna stwierdzi\u0107, \u017ce w Polsce ostatnim legitymistycznym kr\u00f3lem by\u0142 Kazimierz Wielki, a po nim nast\u0105pili uzurpatorzy?<\/em><\/span><\/p>\r\n\r\n

To rozumowanie absurdalne: jak dowodz\u0105 wszyscy teoretycy legitymizmu (np. G. Saclier de la B\u00c3\u00a2tie) i jak pokazuje historia, regu\u0142y dziedziczenia tronu wykszta\u0142caj\u0105 si\u0119 jako prawo zwyczajowe stopniowo, a nie s\u0105 dane \u201ez Nieba\u201d i ad hoc. Polska jest krajem, kt\u00f3ry, jak wiadomo, do cywilizacji zachodnio-chrze\u015bcija\u0144skiej, gdzie te regu\u0142y si\u0119 wykszta\u0142ci\u0142y (tak\u017ce na pod\u0142o\u017cu tradycji germa\u0144skiej), przyst\u0105pi\u0142a stosunkowo p\u00f3\u017ano, nadto tradycja monarchiczna zosta\u0142a w niej wznowiona (po utracie korony wraz z Boles\u0142awem \u015amia\u0142ym) dopiero na prze\u0142omie XIII i XIV wieku; nieszcz\u0119\u015bliwie, nasza korona przesz\u0142a od naszej pierwszej dynastii w r\u0119ce Ludwika W\u0119gierskiego zanim te regu\u0142y zdo\u0142a\u0142y si\u0119 wykszta\u0142ci\u0107 nie tylko w takim stopniu precyzji jak (niedo\u015bcig\u0142y wz\u00f3r) w monarchii francuskiej, ale cho\u0107by w angielskiej czy kastylijskiej (gdzie, podobnie jak w Polsce) mog\u0142y dziedziczy\u0107 kobiety. Po prostu historia naszej monarchii potoczy\u0142a si\u0119 inaczej.<\/p>\r\n\r\n

Wok\u00f3\u0142 kogo (jakiej osoby lub organizacji) powinni si\u0119 skupi\u0107 polscy legitymi\u015bci?<\/em><\/span><\/p>\r\n\r\n

P\u00f3ki co, polscy legitymi\u015bci musz\u0105 skupia\u0107 si\u0119 sami w sobie.<\/p>\r\n\r\n

Prawica Rzeczypospolitej i UPR, jak pokaza\u0142y ostatnie wybory do PE, mog\u0105 liczy\u0107 na 1-2% poparcia i niewiele wskazuje na to, by polskie spo\u0142ecze\u0144stwo mia\u0142o przej\u015b\u0107 prawicow\u0105 rewolucj\u0119. Czy wed\u0142ug Pana w najbli\u017cszym czasie mo\u017cliwe jest pojawienie si\u0119 na polskiej scenie politycznej opcji „na prawo od PiS”?<\/em><\/span> <\/em><\/p>\r\n\r\n

Pr\u00f3cz tego, co jest (i co w pytaniu wymienione) – nie s\u0105dz\u0119. Rojenie o tym by\u0142oby w\u0142a\u015bnie \u201eromantyzmem politycznym\u201d w najgorszym wydaniu. Roztropniej zatem stara\u0107 si\u0119 wzmacnia\u0107 to, co istnieje.<\/p>\r\n\r\n

Czy s\u0142ysza\u0142 Pan o nowo powsta\u0142ej organizacji o – historycznej – nazwie „Falanga”? Jaki jest Pana stosunek do tej organizacji?<\/em><\/span><\/p>\r\n\r\n

S\u0142ysza\u0142em, ale pobie\u017cnie. Sama \u201ehistoryczna\u201d nazwa (ani polska, ani hiszpa\u0144ska) mojego entuzjazmu nie budzi. Lecz jest tam, jak mi si\u0119 zdaje, jedna z najbardziej obiecuj\u0105cych postaci m\u0142odej polskiej prawicy, p. Adam Danek, co nastawia mnie \u017cyczliwie.<\/p>\r\n\r\n

Jak ocenia Pan pontyfikat J. \u015aw. Benedykta XVI?<\/em><\/span><\/p>\r\n\r\n

Jako tradycyjny katolik nie przyznaj\u0119 sobie prawa do \u201eoceniania\u201d Wikariusza Chrystusa na ziemi: modl\u0119 si\u0119 za niego i dzi\u0119kuj\u0119 Bogu za to, co ju\u017c zrobi\u0142 dla przywr\u00f3cenia Tradycji miejsca w Ko\u015bciele. Jako historyk, ocen\u0119 rezultat\u00f3w pontyfikatu musz\u0119 (je\u015bli do\u017cyj\u0119) od\u0142o\u017cy\u0107 do jego zako\u0144czenia.<\/p>\r\n\r\n

Czy chodzi Pan na wybory? Czy legitymista powinien bra\u0107 udzia\u0142 w demokratycznych wyborach (jako wybierany lub wybieraj\u0105cy)?<\/em><\/span><\/p>\r\n\r\n

Je\u017celi ma ku temu s\u0142uszne (racjonalne) politycznie i godziwe moralnie powody – mo\u017ce (ale z nale\u017cytym obrzydzeniem); a priori – ani musi, ani nie musi. Osobi\u015bcie, korzysta\u0142em z tej wolno\u015bci wyboru, to znaczy czasami \u201echodzi\u0142em\u201d a czasami nie.<\/p>\r\n\r\n

Czy mo\u017cliwy jest Pa\u0144ski powr\u00f3t na \u0142amy „Pro Fide, Rege et Lege”?<\/em><\/span> Wy\u0142o\u017cy\u0142em to precyzyjnie w publikowanym tek\u015bcie pt. Dlaczego odszed\u0142em z \u201ePro Fide Rege et Lege\u201d, tote\u017c powtarzam dos\u0142ownie: \u00abJe\u017celi nawet w przysz\u0142o\u015bci mia\u0142bym cokolwiek opublikowa\u0107 w Pro Fide Rege et Lege, to ju\u017c wy\u0142\u0105cznie jako \u201ego\u015b\u0107\u201d z innego \u201earchipelagu\u201d, a nie jako \u201ewsp\u00f3\u0142gospodarz\u201d. Albowiem, z konserwatyzmem tak definiowanym i uprawianym, jak to jest w \u201eaktualnej linii\u201d Klubu Zachowawczo-Monarchistycznego, po prostu mi nie po drodze\u00bb.<\/p>\r\n\r\n

Wywiad z prof. Jackiem Bartyzelem przeprowadzi\u0142 portal Forum M\u0142odzie\u017cy Prawicowej <\/em><\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Czy podj\u0105\u0142by si\u0119 Pan t\u0142umaczenia dzie\u0142 klasyk\u00f3w kontrrewolucji (de Maistre, de Bonald, Donoso Cort\u00c3\u00a9s)? Czy mo\u017cemy spodziewa\u0107 si\u0119 w najbli\u017cszym czasie wydania tego typu pozycji? T\u0142umaczenie dzie\u0142 obszerniejszych przekracza moje kompetencje translatorskie; niemniej, mam w planach m.in. doko\u0144czenie rozpocz\u0119tego przek\u0142adu pracy Fredericka Wilhelmsena o filozofii i teologii politycznej oraz ostatniego dzie\u0142a Donoso Cort\u00c3\u00a9sa – List […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[35],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13752"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=13752"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13752\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=13752"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=13752"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=13752"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}