{"id":136244,"date":"2022-09-17T12:01:33","date_gmt":"2022-09-17T16:01:33","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=136244"},"modified":"2022-09-17T12:01:33","modified_gmt":"2022-09-17T16:01:33","slug":"rzeczywistosc-akwinaty-biskup-ryszard-williamson","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=136244","title":{"rendered":"Rzeczywisto\u015b\u0107 Akwinaty – Biskup Ryszard Williamson<\/em>"},"content":{"rendered":"
\r\n

\u015aw. Tomasz z Akwinu w jednym z artyku\u0142\u00f3w swojej zdroworozs\u0105dkowej Summy Teologicznej (I, 85, 2) obali\u0142, z oko\u0142o 400-letnim wyprzedzeniem, nonsens Kanta i jego licznych na\u015bladowc\u00f3w w czasach nowo\u017cytnych, zgodnie z kt\u00f3rym nasze ludzkie umys\u0142y mog\u0105 pozna\u0107 jedynie pozory otaczaj\u0105cych nas rzeczy.<\/p>\r\n

Wed\u0142ug Kanta my, istoty ludzkie, nie mo\u017cemy pozna\u0107 rzeczywisto\u015bci rzeczy, tego czym s\u0105 one naprawd\u0119 za swoimi przypad\u0142o\u015bciami. Rzecz taka, jaka jest sama w sobie, po niemiecku \u201edas Ding an sich\u201d, jest dla nas absolutnie niepoznawalna. W takim razie mo\u017cna zapyta\u0107, sk\u0105d w og\u00f3le wiemy, \u017ce za pozorami rzeczy istnieje jakie\u015b \u201eDing an sich\u201d?  Z pewno\u015bci\u0105 zwolennicy Kanta nie zwracali ju\u017c w og\u00f3le uwagi na \u017cadn\u0105 domnieman\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 sam\u0105 w sobie, czy te\u017c rzeczywisto\u015b\u0107 pozamaterialn\u0105, a nowoczesna \u201efilozofia\u201d odesz\u0142a w stron\u0119 Alicji w Krainie Czar\u00f3w z u\u015bmiechem Kota z Cheshire, kt\u00f3ry pozosta\u0142 na drzewie po tym, jak kot znikn\u0105\u0142. \u017begnaj, rzeczywisto\u015bci. Witamy, i to dos\u0142ownie, ka\u017cd\u0105 dowoln\u0105 fantazj\u0119!<\/p>\r\n

Akwinata ma dwa zdroworozs\u0105dkowe argumenty, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 znokautowa\u0107 biednego Kanta. Na przyk\u0142ad, widz\u0119 konia na \u0142\u0105ce. Teraz ko\u0144 oczywi\u015bcie nie jest w mojej g\u0142owie, ale tylko jakie\u015b jego wyobra\u017cenie. Czy to wyobra\u017cenie konia, dzi\u0119ki kt\u00f3remu go poznaj\u0119, jest niczym okno na samego konia, tak \u017ce sam ko\u0144 jest tym, co poznaj\u0119; czy te\u017c to wyobra\u017cenie jest tym, co poznaj\u0119 jak obraz konia, kt\u00f3ry przedstawia konia, ale nie daje mi dost\u0119pu do samego konia?  Dla Akwinaty przedstawienia w naszym umy\u015ble s\u0105 jak okna na rzeczywisto\u015b\u0107 poza naszym umys\u0142em. Dla Kanta s\u0105 one jak obrazy, za kt\u00f3rymi lub poza kt\u00f3rymi nie mo\u017cemy nic zobaczy\u0107. Dla Akwinaty poprzez nie poznajemy, dla Kanta s\u0105 tym, co znamy.<\/p>\r\n

Pierwszy argument Akwinaty: je\u015bli poznajemy tylko u\u015bmiech kota, a nie samego kota, to jak mo\u017cemy mie\u0107 jak\u0105kolwiek wiedz\u0119 o kotach lub o jakiejkolwiek rzeczywisto\u015bci pozamaterialnej?  Nie ma ju\u017c nauki ani wiedzy o rzeczywisto\u015bci poza naszym umys\u0142em. Ale je\u015bli nie poznajemy niczego poza naszymi umys\u0142ami, a jedynie nasze w\u0142asne wyobra\u017cenia wewn\u0105trz nich, to jest to koniec jakiejkolwiek wiedzy o rzeczywisto\u015bci i koniec nauki. To oczywiste. Niejeden wsp\u00f3\u0142czesny \u201enaukowiec\u201d ko\u0144czy, trac\u0105c zdolno\u015b\u0107 do uchwycenia rzeczywisto\u015bci swojej w\u0142asnej \u201enauki\u201d, poniewa\u017c, jak prawie ca\u0142y dzisiejszy \u015bwiat, pozwoli\u0142, by kantyzm zaw\u0142adn\u0105\u0142 jego rozumem.<\/p>\r\n

Drugi argument: gdyby\u015bmy znali tylko przedstawienia w naszych umys\u0142ach, wtedy ka\u017cde przedstawienie by\u0142oby prawdziwe, poniewa\u017c prawda polega na zgodno\u015bci mi\u0119dzy naszymi umys\u0142ami a rzeczywisto\u015bci\u0105 poza nimi.  Gdyby\u015bmy jednak nie mogli pozna\u0107 niczego poza naszymi w\u0142asnymi wyobra\u017ceniami, nie mieliby\u015bmy dost\u0119pu do \u017cadnej zewn\u0119trznej rzeczywisto\u015bci, aby m\u00f3c stwierdzi\u0107, czy nasze wyobra\u017cenia s\u0105 z ni\u0105 zgodne, czy te\u017c nie. Zatem wszystkie s\u0105dy naszych umys\u0142\u00f3w oparte na naszych w\u0142asnych wyobra\u017ceniach sta\u0142yby si\u0119 prawdziwe, poniewa\u017c by\u0142yby zgodne z nimi samymi. Tak wi\u0119c Pawe\u0142 m\u00f3g\u0142by os\u0105dzi\u0107, \u017ce mi\u00f3d jest gorzki, podczas gdy Piotr m\u00f3g\u0142by os\u0105dzi\u0107, \u017ce jest s\u0142odki, i obaj mieliby racj\u0119!  \u017baden z nich nie mia\u0142by bowiem dost\u0119pu do \u017cadnej obiektywnej rzeczywisto\u015bci poza w\u0142asnymi wyobra\u017ceniami ka\u017cdego z nich, przez kt\u00f3re mogliby rozstrzygn\u0105\u0107 sprzeczno\u015b\u0107 pomi\u0119dzy swoimi sprzecznymi opiniami. W tym miejscu umiera zasada niesprzeczno\u015bci, umiera mo\u017cliwo\u015b\u0107 dyskusji, umiera wszelka obiektywna my\u015bl, rodzi si\u0119 nowoczesna \u201efilozofia\u201d.<\/p>\r\n

W tym samym artykule Akwinata wyja\u015bnia, \u017ce w realnym \u017cyciu sama forma przedmiotu znajduj\u0105cego si\u0119 poza naszym umys\u0142em, kt\u00f3ra nadaje temu przedmiotowi jego istnienie, jest tym, co kszta\u0142tuje r\u00f3wnie\u017c nasz umys\u0142, daj\u0105c mu istnienie jego my\u015bli. Innymi s\u0142owy, nasze umys\u0142y nie tylko s\u0105 zdolne do uchwycenia rzeczywisto\u015bci pozamaterialnej, ale tak\u017ce nie s\u0105 w stanie w og\u00f3le funkcjonowa\u0107 bez niej (przynajmniej u \u017ar\u00f3de\u0142 swojego my\u015blenia).  Dlatego te\u017c sama podstawa ludzkiego my\u015blenia musi by\u0107 obiektywna, do tej podstawy (na ile jest ona poznana) mo\u017cna si\u0119 odwo\u0142a\u0107, by rozstrzygn\u0105\u0107 wszelkie sprzeczno\u015bci pomi\u0119dzy subiektywnymi opiniami, a obowi\u0105zuj\u0105ca w obiektywnej rzeczywisto\u015bci zasada niesprzeczno\u015bci \u2013 nic nie mo\u017ce by\u0107 i nie by\u0107 jednocze\u015bnie pod tym samym wzgl\u0119dem \u2013 jest r\u00f3wnie\u017c podstaw\u0105 naszego my\u015blenia. Tak wi\u0119c nasze przedstawienia rzeczywisto\u015bci s\u0105 zdecydowanie oknami, kt\u00f3re wiernie przedstawiaj\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 poza naszym umys\u0142em, a nie obrazami, kt\u00f3re blokuj\u0105 nasz widok na jak\u0105kolwiek rzeczywisto\u015b\u0107 poza lub za nimi, jak twierdzi ohydny Kant, aby zrujnowa\u0107 wszelkie pojmowanie rzeczywisto\u015bci i wszelkie obiektywne my\u015blenie.<\/p>\r\n

Kyrie eleison<\/p>\r\n

Biskup Ryszard Williamson<\/em><\/strong><\/p>\r\n

Komentarz Eleison nr DCCXCI (791)<\/p>\r\n

10 wrze\u015bnia 2022<\/p>\r\n

 <\/h4>\r\n
\r\n

 <\/h4>\r\n

Czym jest „rzeczywisto\u015b\u0107” – cz. I
\r\n
\r\n<\/strong><\/h2>\r\n
\r\n

Pytanie nie mog\u0142oby by\u0107 wprawdzie bardziej fundamentalne, a jednak w dzisiejszym celowo wywo\u0142anym zamieszaniu odpowied\u017a na nie staje si\u0119 coraz bardziej i bardziej niepewna. I to sami \u201enaukowcy\u201d s\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142em zam\u0119tu, co potwierdza artyku\u0142, kt\u00f3ry pojawi\u0142 si\u0119 w dziale \u201epozytywnych wiadomo\u015bci\u201d w internetowym wydaniu \u201eEpoch Times\u201d z 21 sierpnia. Artyku\u0142 ten zatytu\u0142owany zosta\u0142: \u201eCzy rzeczywisto\u015b\u0107 jest hologramem? Umow\u0105 spo\u0142eczn\u0105? A mo\u017ce istnieje tylko w twoim umy\u015ble? Naukowcy wyja\u015bniaj\u0105, czym naprawd\u0119 jest rzeczywisto\u015b\u0107\u201d. Nie mo\u017cemy si\u0119 wr\u0119cz doczeka\u0107, aby wreszcie dowiedzie\u0107 si\u0119, czym naprawd\u0119 jest rzeczywisto\u015b\u0107!  Przyjrzyjmy si\u0119 wi\u0119c kilku cytatom z artyku\u0142u pochodz\u0105cym od \u201enaukowc\u00f3w\u201d i do ka\u017cdego z nich dodajmy katolicki komentarz.<\/p>\r\n

    \r\n\t
  1. Albert Einstein (1879-1955). Na kr\u00f3tko przed \u015bmierci\u0105 mia\u0142 on wypowiedzie\u0107 nast\u0119puj\u0105ce s\u0142owa: \u201eRzeczywisto\u015b\u0107 jest jedynie z\u0142udzeniem, cho\u0107 bardzo trwa\u0142ym.\u201d Rzeczywisto\u015b\u0107, do kt\u00f3rej odnosi si\u0119 Einstein, to bez w\u0105tpienia rzeczywisto\u015b\u0107 istniej\u0105ca poza umys\u0142em i oczywi\u015bcie masa ludzi jest przekonana, \u017ce \u015bwiat wok\u00f3\u0142 nich znajduje si\u0119 poza, a nie jedynie wewn\u0105trz, ich w\u0142asnych umys\u0142\u00f3w. To m\u00f3wi nam zdrowy rozs\u0105dek, ale oczywi\u015bcie wsp\u00f3\u0142czesny \u201enaukowiec\u201d uwa\u017ca, \u017ce stoi ponad zdrowym rozs\u0105dkiem i jest przekonany, \u017ce jego \u201enauka\u201d wie wszystko dok\u0142adniej i lepiej. Jednak, jak zdaje si\u0119 uznawa\u0107 Einstein, zdrowy rozs\u0105dek jest \u201ebardzo uporczywy\u201d. Bowiem ka\u017cdy zwyk\u0142y cz\u0142owiek wie, \u017ce jego pies nie jest tylko wymys\u0142em jego w\u0142asnej wyobra\u017ani czy umys\u0142u.<\/li>\r\n<\/ol>\r\n

     <\/p>\r\n

      \r\n\t
    1. Werner Heisenberg (1901-1976). Pionier fizyki kwantowej, kt\u00f3ry mia\u0142 mawia\u0107: \u201eTe same si\u0142y organizuj\u0105ce, kt\u00f3re ukszta\u0142towa\u0142y natur\u0119 we wszystkich jej formach, s\u0105 r\u00f3wnie\u017c odpowiedzialne za struktur\u0119 naszych umys\u0142\u00f3w.\u201d O ile stwierdzenie to ma prawdziwy sens (Pan B\u00f3g stworzy\u0142 zar\u00f3wno istniej\u0105c\u0105 obiektywnie rzeczywisto\u015b\u0107, jak i ludzkie umys\u0142y, kt\u00f3re s\u0105 zdolne j\u0105 pozna\u0107), to jednak sugeruje, \u017ce nasze umys\u0142y ze swej natury nie mog\u0105 pom\u00f3c w poj\u0119ciu obiektywnej rzeczywisto\u015bci, innymi s\u0142owy nasze umys\u0142y nie mog\u0105 pozna\u0107 zewn\u0119trznej rzeczywisto\u015bci takiej, jaka ona jest sama w sobie, niezale\u017cnie od naszych umys\u0142\u00f3w. Ta sugestia jest ca\u0142kowicie fa\u0142szywa, poniewa\u017c to, co nazywa on \u201esi\u0142ami organizuj\u0105cymi\u201d, a co katolicy nazywaj\u0105 \u201eBogiem\u201d, ukszta\u0142towa\u0142o nasze umys\u0142y w\u0142a\u015bnie po to, by\u015bmy poznali otaczaj\u0105c\u0105 nas rzeczywisto\u015b\u0107 tak\u0105, jaka jest ona sama w sobie, a nie tak\u0105, jak\u0105 ukszta\u0142towa\u0142y j\u0105 nasze umys\u0142y w procesie jej poznawania. Bowiem same w sobie nasze umys\u0142y s\u0105 puste.<\/li>\r\n<\/ol>\r\n

       <\/p>\r\n

        \r\n\t
      1. Peter Russell (ur. 1946). Fizyk i autor religijny d\u0105\u017c\u0105cy do po\u0142\u0105czenia nauki z duchowo\u015bci\u0105, mia\u0142 powiedzie\u0107, i\u017c\u201d \u201eIluzja pojawia si\u0119, gdy mylimy rzeczywisto\u015b\u0107, kt\u00f3rej do\u015bwiadczamy, z rzeczywisto\u015bci\u0105 fizyczn\u0105, rzecz\u0105 w sobie.\u201d Autor ten jest wprawdzie otwarty na \u201educhowo\u015b\u0107\u201d, a wi\u0119c nie jest szeregowym materialist\u0105, jednak nadal jest on kantyst\u0105, odci\u0119tym od rzeczywisto\u015bci poza umys\u0142owej, poniewa\u017c m\u00f3wi on tutaj, \u017ce to, co my, istoty ludzkie, \u201edo\u015bwiadczamy w rzeczywisto\u015bci\u201d, nie jest tym samym, co rzeczywisto\u015b\u0107 pozazmys\u0142owa, kt\u00f3r\u0105 nazywa tutaj \u201erzeczywisto\u015bci\u0105 fizyczn\u0105\u201d lub \u201erzecz\u0105 w sobie\u201d, w j\u0119zyku Kanta \u201edas Ding an sich\u201d.<\/li>\r\n<\/ol>\r\n

         <\/p>\r\n

        Innymi s\u0142owy, podobnie jak Einstein, zgodnie z sugestiami Heisenberga i podobnie jak masa dzisiejszych \u201eintelektualist\u00f3w\u201d i \u201enaukowc\u00f3w\u201d, ale w przeciwie\u0144stwie do zwyk\u0142ych ludzi, kt\u00f3rzy wci\u0105\u017c maj\u0105 troch\u0119 zdrowego rozs\u0105dku, Russell akceptuje szalon\u0105 tez\u0119 niemieckiego \u201efilozofa\u201d Immanuela Kanta (1724-1804), \u017ce umys\u0142 ludzki jest ze swej istoty absolutnie niezdolny do poznania, czym jest jakakolwiek rzecz. Mo\u017cemy jedynie pozna\u0107 jej pozory, podczas gdy to nasze w\u0142asne umys\u0142y fabrykuj\u0105 w sobie to, czym jest rzecz-w-sobie, za lub poza tymi pozorami, czyli zjawiskami. St\u0105d tak wielu wsp\u00f3\u0142czesnych \u201efilozof\u00f3w\u201d poch\u0142oni\u0119tych zosta\u0142o przez fenomenologi\u0119. Ilu z tych fenomenolog\u00f3w mia\u0142o w\u0142asnego psa, w kt\u00f3rego obiektywne istnienie nigdy nie w\u0105tpili? Pies musia\u0142 by\u0107 codziennie karmiony, trzeba by\u0142o mu codziennie bezwzgl\u0119dnie uniemo\u017cliwi\u0107 wykonywanie pewnych naturalnych funkcji w domu itd.<\/p>\r\n

        To okaleczenie ludzkiego umys\u0142u przez Kanta \u2013 a on przecie\u017c jedynie usystematyzowa\u0142 apostazj\u0119 Europy wok\u00f3\u0142 siebie \u2013 jest kluczowe dla katolik\u00f3w i dla ka\u017cdego, kto chce uratowa\u0107 swoj\u0105 dusz\u0119. Jak mog\u0119 powa\u017cnie traktowa\u0107 jakiegokolwiek Boga istniej\u0105cego obiektywnie poza moim umys\u0142em, je\u015bli nie istnieje \u017cadna rzeczywisto\u015b\u0107 poza moim umys\u0142em, kt\u00f3r\u0105 mog\u0119 pozna\u0107?  Kiedy Armia Czerwona w 1945 roku zaj\u0119\u0142a miasto Kanta, tj. Kr\u00f3lewiec, zdemolowa\u0142a wszystko co si\u0119 da\u0142o, ale skrz\u0119tnie uszanowa\u0142a ka\u017cdy pomnik Kanta, co wida\u0107 do dzi\u015b\u2026 ci\u0105g dalszy za tydzie\u0144.<\/p>\r\n

        Kyrie eleison.<\/p>\r\n

        Biskup Ryszard Williamson<\/em><\/strong><\/p>\r\n

        Komentarz Eleison nr DCCLXXIX (789)<\/p>\r\n

        27 sierpnia 2022<\/p>\r\n

         <\/h4>\r\n
        \r\n

         <\/h4>\r\n

        Czym jest „rzeczywisto\u015b\u0107” – cz. II<\/strong><\/h2>\r\n
        \r\n

        Niniejsze \u201eKomentarze\u201d mocno sygnalizowa\u0142y w ubieg\u0142ym tygodniu to, \u017ce w ocenie tego czym jest rzeczywisto\u015b\u0107 zdrowy rozs\u0105dek jest znacznie lepszy od tzw. naukowc\u00f3w i intelektualist\u00f3w. Je\u015bli chodzi o \u201enaukowc\u00f3w\u201d wynika to z tego, \u017ce ich umys\u0142y s\u0105 zwykle ograniczone do materii, czyli rzeczy materialnych. O rzeczach duchowych lub \u201eniewidzialnych\u201d, jak m\u00f3wi Credo Nicejsko -Konstantynopolita\u0144skie, nie maj\u0105 oni w znacznej cz\u0119\u015bci \u017cadnego poj\u0119cia. Czyni to z nich kiepskich s\u0119dzi\u00f3w rzeczywisto\u015bci w jej najszerszym wymiarze.  Je\u015bli chodzi o \u201eintelektualist\u00f3w\u201d, to wi\u0119kszo\u015b\u0107 ich umys\u0142\u00f3w zosta\u0142a zamkni\u0119ta w pude\u0142ku przez Kanta (1724-1804), faktycznego kr\u00f3la wydzia\u0142\u00f3w filozoficznych wsp\u00f3\u0142czesnych \u201euniwersytet\u00f3w\u201d, kt\u00f3re gardz\u0105 zdrowym rozs\u0105dkiem. Dzieje si\u0119 tak dlatego, \u017ce nasz zdrowy rozs\u0105dek mo\u017cna zdefiniowa\u0107 jako nasze naturalne i dane nam przez Boga pojmowanie rzeczywisto\u015bci otaczaj\u0105cej nas mi\u0119dzy chwil\u0105 narodzin a chwil\u0105 \u015bmierci. Jednak w szczeg\u00f3lno\u015bci od ko\u0144ca XVIII wieku cz\u0142owiek prowadzi wojn\u0119 z Bogiem i natur\u0105. Oto dlaczego dzisiaj zdrowy rozs\u0105dek jest stale wyp\u0142ukiwany z ludzkich umys\u0142\u00f3w przez ich fa\u0142szywych przyw\u00f3dc\u00f3w, tak \u017ce na przyk\u0142ad m\u0119\u017cczy\u017ani musz\u0105 by\u0107 zniewie\u015bciali, kobiety m\u0119skie, a dzieci musz\u0105 zmienia\u0107 p\u0142e\u0107.<\/p>\r\n

        Jak jednak to, co zwyk\u0142y cz\u0142owiek ma jeszcze w sobie ze zdrowego rozs\u0105dku, mo\u017ce wytrzyma\u0107 studia i nauk\u0119 \u201efilozof\u00f3w\u201d?  Czy nie przypomina to sytuacji, w kt\u00f3rej dru\u017cyna pi\u0142karzy amator\u00f3w mia\u0142aby pokona\u0107 dru\u017cyn\u0119 zawodowc\u00f3w? Tak jak profesjonali\u015bci w ka\u017cdym sporcie \u0142atwo pokonaj\u0105 amator\u00f3w, tak zwykli ludzie p\u00f3jd\u0105 za swoimi przyw\u00f3dcami, a cz\u0142owiek kieruj\u0105cy si\u0119 zdrowym rozs\u0105dkiem w dzisiejszym spo\u0142ecze\u0144stwie \u0142atwo zostanie przekonany, \u017ce to on si\u0119 myli. Jednak Arystoteles (384-322 p.n.e.), prawdziwie wielki filozof ze wzgl\u0119du na swoj\u0105 analiz\u0119 rzeczywisto\u015bci w du\u017cej mierze obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 do dzi\u015b, powiedzia\u0142 kiedy\u015b o swoich kolegach: \u201eNie ma g\u0142upoty, kt\u00f3rej nie potrafi\u0142by przedstawi\u0107 jaki\u015b filozof.\u201d Tak wi\u0119c je\u015bli chodzi o filozoficzne zasady dotycz\u0105ce \u017cycia, specjali\u015bci nie zawsze maj\u0105 racj\u0119.<\/p>\r\n

        Rozr\u00f3\u017cnijmy dwa znaczenia s\u0142owa \u201efilozofia\u201d. Mo\u017ce ono oznacza\u0107 intelektualn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 ludzi, kt\u00f3rzy my\u015bl\u0105, studiuj\u0105, czytaj\u0105 i pisz\u0105 ksi\u0105\u017cki cz\u0119sto na uniwersytetach, czyli zawodowych filozof\u00f3w. Ale filozofia cz\u0142owieka mo\u017ce oznacza\u0107 tak\u017ce zasady, wed\u0142ug kt\u00f3rych, \u015bwiadomie lub nie\u015bwiadomie, on \u017cyje, a poniewa\u017c \u017caden cz\u0142owiek nie mo\u017ce \u017cy\u0107 bez posiadania jakich\u015b \u017cyciowych zasad, to w tym drugim znaczeniu filozofia nale\u017cy do ka\u017cdego \u017cyj\u0105cego cz\u0142owieka, czy to amatora, czy profesjonalisty.<\/p>\r\n

        Te dwa rodzaje filozofii nie s\u0105 to\u017csame. W pierwszym znaczeniu, je\u015bli filozof pisze ksi\u0105\u017ck\u0119, mo\u017ce to robi\u0107 z wielu innych motyw\u00f3w ni\u017c ch\u0119\u0107 analizowania rzeczywisto\u015bci. Mo\u017ce on tworzy\u0107 filozofi\u0119, aby zarobi\u0107 na \u017cycie, lub zgromadzi\u0107 pieni\u0105dze, lub zdoby\u0107 s\u0142aw\u0119 itd. I w tym przypadku mo\u017ce, ale nie musi, wierzy\u0107 w to, co pisze, mo\u017ce pisa\u0107 to, o czym wie, \u017ce jest nonsensem, dalekim od tego, o czym wie, \u017ce jest prawdziwe. W ka\u017cdym razie chcia\u0142by on, \u017ceby ludzie traktowali go powa\u017cnie, wi\u0119c musi przynajmniej wywo\u0142a\u0107 u nich przekonanie, \u017ce pisze to co uwa\u017ca za prawdziwe. Dlatego mog\u0119 si\u0119 nie zorientowa\u0107, czy jest on prawdziwy, czy nie.<\/p>\r\n

        Je\u015bli wi\u0119c chc\u0119 wiedzie\u0107, co naprawd\u0119 my\u015bli zawodowy filozof, odwo\u0142am si\u0119 do drugiego znaczenia s\u0142owa filozofia i zamiast s\u0142ucha\u0107 tego, co m\u00f3wi, lub tylko czyta\u0107 to, co pisze, b\u0119d\u0119 obserwowa\u0142, jak \u017cyje, poniewa\u017c to z pewno\u015bci\u0105 powie mi, co on tak naprawd\u0119 my\u015bli. To oczywi\u015bcie dlatego osobisty przyk\u0142ad jest o wiele bardziej wymowny i przekonuj\u0105cy ni\u017c zwyk\u0142e s\u0142owa. Je\u015bli arcybiskup Lefebvre wychowa\u0142 tak wielu dobrych ksi\u0119\u017cy, to przede wszystkim przez sw\u00f3j w\u0142asny przyk\u0142ad. Je\u015bli wi\u0119c chc\u0119 si\u0119 dowiedzie\u0107, co dany filozof naprawd\u0119 uwa\u017ca za rzeczywisto\u015b\u0107, b\u0119d\u0119 raczej obserwowa\u0142 jego dzia\u0142ania ni\u017c s\u0142ucha\u0142 jego s\u0142\u00f3w.<\/p>\r\n

        W ko\u0144cu dochodzimy do tych \u201efilozof\u00f3w\u201d, kt\u00f3rzy za Kantem ucz\u0105, \u017ce umys\u0142 ludzki nie jest w stanie pozna\u0107, co kryje si\u0119 za przypad\u0142o\u015bciami rzeczy. Jak jednak oni post\u0119puj\u0105? Czy \u017cyj\u0105 tak, jakby nie wiedzieli, co to jest woda do mycia czy kawa do picia?  Oczywi\u015bcie, \u017ce nie. Jak Kant m\u00f3g\u0142by chodzi\u0107 codziennie rano na Uniwersytet w Kr\u00f3lewcu, gdyby nie wiedzia\u0142, jaka jest r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy drzwiami a \u015bcian\u0105, mi\u0119dzy schodami a krzes\u0142em?  Nie m\u00f3g\u0142by \u017cy\u0107, gdyby traktowa\u0142 powa\u017cnie g\u0142oszone przez siebie g\u0142upoty. Ogromn\u0105 przewag\u0105 \u015bw. Tomasza z Akwinu jest to, \u017ce jego system filozoficzny jest zgodny ze zdrowym rozs\u0105dkiem. Nauka Bo\u017cego Doktora Ko\u015bcio\u0142a odpowiada stworzonemu przez Boga zdrowemu rozs\u0105dkowi.<\/p>\r\n

        Kyrie eleison.<\/p>\r\n

        Biskup Ryszard Williamson<\/em><\/strong><\/p>\r\n

        Komentarz Eleison nr DCCXC (790)<\/p>\r\n

        3 wrze\u015bnia 2022<\/p>\r\n<\/div>\r\n<\/div>\r\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"\u015aw. Tomasz z Akwinu w jednym z artyku\u0142\u00f3w swojej zdroworozs\u0105dkowej Summy Teologicznej (I, 85, 2) obali\u0142, z oko\u0142o 400-letnim wyprzedzeniem, nonsens Kanta i jego licznych na\u015bladowc\u00f3w w czasach nowo\u017cytnych, zgodnie z kt\u00f3rym nasze ludzkie umys\u0142y mog\u0105 pozna\u0107 jedynie pozory otaczaj\u0105cych nas rzeczy. Wed\u0142ug Kanta my, istoty ludzkie, nie mo\u017cemy pozna\u0107 rzeczywisto\u015bci rzeczy, tego czym s\u0105 […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[13],"tags":[293,119],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/136244"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=136244"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/136244\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":136250,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/136244\/revisions\/136250"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=136244"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=136244"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=136244"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}