{"id":135958,"date":"2022-09-03T08:35:59","date_gmt":"2022-09-03T12:35:59","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=135958"},"modified":"2022-09-03T08:35:59","modified_gmt":"2022-09-03T12:35:59","slug":"katolik-nie-troszczy-sie-o-demokracje-ryszard-mozgol","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=135958","title":{"rendered":"Katolik nie troszczy si\u0119 o demokracj\u0119! – Ryszard Mozgol<\/em>"},"content":{"rendered":"

Przeciwko chadekom<\/strong><\/p>\r\n

Drogi wszystkim chrze\u015bcija\u0144skim demokratom my\u015bliciel Jacques Maritain w swoim szkicu pt. \u201eL\u2019id\u00e9al historique d\u2019une nouvelle chr\u00e9tient\u00e9\u201d przestrzega\u0142 katolik\u00f3w przed dwojakim rodzajem b\u0142\u0119du \u2013 przed filozofi\u0105 jednoznaczno\u015bci i filozofi\u0105 wieloznaczno\u015bci. Pierwsza opiera si\u0119 na przekonaniu o niezmienno\u015bci i ponadczasowo\u015bci zasad katolicyzmu, z kt\u00f3rych wynika prze\u015bwiadczenie o istnieniu jednej prawdy absolutnej i kt\u00f3ra prowadzi do przyj\u0119cia jednego wzorca realizacyjnego w kszta\u0142towaniu form organizacji spo\u0142ecze\u0144stwa. Drugi b\u0142\u0105d polega na dogmatycznej wierze w ewolucyjnie nast\u0119puj\u0105ce zmiany w obr\u0119bie \u017cycia spo\u0142ecznego, kt\u00f3re wraz z kolejnymi formami przej\u015bciowymi zmieniaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c warto\u015bci i prawdy, niszcz\u0105c tym samym fundament i niezmienno\u015b\u0107 ponadczasowych zasad.<\/p>\r\n

Z pierwszego b\u0142\u0119du \u2013 zdaniem Maritaina \u2013 wyrasta\u0142 integryzm, z drugiego modernizm. Ten kuriozalny pogl\u0105d, kt\u00f3ry w istocie separuje porz\u0105dek przyrodzony od porz\u0105dku nadprzyrodzonego, posiada niestety spore grono zwolennik\u00f3w w szeregach zaanga\u017cowanej w bie\u017c\u0105c\u0105 polityk\u0119 \u201ekonserwatywnej\u201d prawicy w Polsce. Zak\u0142ada on z jednej strony wiar\u0119 w istnienie niezmiennych, trwa\u0142ych zasad, z drugiej strony opiera si\u0119 na akceptacji cz\u0119sto daleko id\u0105cych zmian w obr\u0119bie praktyki politycznej i \u017cycia spo\u0142ecznego, pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 fa\u0142szywie rozumianym poj\u0119ciem realizmu politycznego lub dobra spo\u0142ecznego. Jest to pogl\u0105d, kt\u00f3ry mogliby\u015bmy sprowadzi\u0107 do jednej my\u015bli: zwi\u0105zek pomi\u0119dzy porz\u0105dkiem nadprzyrodzonym, dotycz\u0105cym spraw ponadczasowych i fundamentalnych a porz\u0105dkiem przyrodzonym, kt\u00f3ry posiada charakter zmienny i czasowy jest nik\u0142y, a katolik mo\u017ce zaakceptowa\u0107 istniej\u0105c\u0105 w \u015bwiecie zmienno\u015b\u0107 bez strachu o swoje zbawienie. Jest to fundament mentalno\u015bci chrze\u015bcija\u0144sko-demokratycznej.<\/p>\r\n

Ruch chrze\u015bcija\u0144sko-demokratyczny by\u0142 u swego zarania tworem niezamierzonym. Papiestwo staj\u0105ce w XIX i XX wieku naprzeciw silnego obozu rewolucji, dysponowa\u0142o du\u017cymi wp\u0142ywami politycznymi, reprezentowanymi przez kr\u0119gi zachowawcze, a demokratyczno-parlamentarne procedury spotyka\u0142y si\u0119 z nieufno\u015bci\u0105 nie tylko katolickiej hierarchii, ale i prostego ludu. Katolickie pryncypia i zdrowy rozs\u0105dek nakazywa\u0142y daleko posuni\u0119t\u0105 rezerw\u0119 wobec demokratycznej gry, w kt\u00f3rej \u201epotomkowie lisa i kuny\u201d stanowili niebezpiecznego, nieprzewidywalnego i amoralnego przeciwnika. Pod koniec XIX wieku wszyscy mieli w pami\u0119ci monarchistyczny parlament nad Sekwan\u0105, piecz\u0119tuj\u0105cy ha\u0144bi\u0105c\u0105 kl\u0119sk\u0119 z 1870 roku i szale\u0144stwo czerwonego roku 1871, wydaniem na \u015bwiat b\u0119karta III Republiki. Rozs\u0105dek nakazywa\u0142 zamkni\u0119cie demokrat\u00f3w w politycznym getcie, co jasno wyrazi\u0142 papie\u017c Pius IX. Plan ten zapewne powi\u00f3d\u0142by si\u0119, wbrew dzisiejszym liberalnym piewcom nieuchronno\u015bci przemian, gdyby nie wybuch\u0142a w 1914 roku \u015bwiatowa wojna, zako\u0144czona zwyci\u0119stwem antykatolickich parlamentarnych demokracji.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

<\/p>\r\n

Papie\u017c Leon XIII<\/em><\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Opublikowana w 1891 roku encyklika Leona XIII \u201eO rzeczach nowych\u201d, nie mia\u0142a absolutnie na celu tworzenia nowego ruchu politycznego, ani katolickiej partii politycznej, jak odczytywali to liberalni i socjalistyczni wrogowie katolicyzmu. Papie\u017c na kartach kolejnych swoich encyklik jasno wy\u0142uszczy\u0142 przyczyny, zmuszaj\u0105ce Namiestnika Chrystusowego do zabrania g\u0142osu w kwestiach ekonomiczno-spo\u0142eczno-politycznych. Przyczyny by\u0142y nast\u0119puj\u0105ce: 1. bieda w\u015br\u00f3d najni\u017cszych warstw spo\u0142ecznych wynikaj\u0105ca ze zniszczenia starych struktur feudalnych i powstanie nowej warstwy spo\u0142ecznej w obr\u0119bie systemu kapitalistycznego \u2013 proletariatu miejskiego, a tak\u017ce nast\u0119puj\u0105ce regularnie od po\u0142owy XIX wieku kl\u0119ski nieurodzaju; 2. chaos spo\u0142eczny wynikaj\u0105cy z pojawienia si\u0119 ruchu socjalistycznego, d\u0105\u017c\u0105cego przy pomocy si\u0142y do zdobycia w\u0142adzy i zniszczenia porz\u0105dku spo\u0142ecznego. Leon XIII w \u201eRerum Novarum\u201d pisa\u0142: \u201eB\u0105d\u017a co b\u0105d\u017a uznajemy dobrze i na to godz\u0105 si\u0119 wszyscy, i\u017c warstwom najni\u017cszym trzeba poda\u0107 pomoc rych\u0142\u0105 a skuteczn\u0105, gdy\u017c wskutek nieszcz\u0119\u015bliwych stosunk\u00f3w bardzo wielka cz\u0119\u015b\u0107 ludzi wiedzie \u017cywot istotnie n\u0119dzny i nieszcz\u0119\u015bliwy, niegodny cz\u0142owieka\u201d. (Leon XIII, Rerum Novarum 15 V 1891). Kilkana\u015bcie lat wcze\u015bniej podkre\u015bla\u0142: \u201ePoniewa\u017c g\u0142osiciele socjalizmu staraj\u0105 si\u0119 najbardziej dotrze\u0107 do ludzi trudni\u0105cych si\u0119 rzemios\u0142em lub pracuj\u0105cych w przemy\u015ble, kt\u00f3rzy znudzeni prac\u0105 \u0142atwo daj\u0105 si\u0119 poci\u0105gn\u0105\u0107 nadziej\u0105 bogactw i obietnic\u0105 d\u00f3br, wskazana jest opieka nad towarzystwami rzemie\u015blnik\u00f3w i robotnik\u00f3w utworzonymi pod piecz\u0105 religii, by wszyscy cz\u0142onkowie byli zadowoleni ze swego losu i cierpliwie wykonywali prac\u0119, i by doceniali spokojny tryb \u017cycia\u201d. (Leon XIII, Quod Apostolici Muneris 28 XII 1878).<\/p>\r\n

W papieskich zamys\u0142ach nowy ruch spo\u0142eczny nie mia\u0142 anga\u017cowa\u0107 si\u0119 w bie\u017c\u0105ce dzia\u0142ania spo\u0142eczne, by\u0142 pomy\u015blany jako prowadz\u0105cy charytatywn\u0105, formacyjn\u0105, pozapolityczn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 w\u015br\u00f3d najni\u017cszych warstw spo\u0142ecznych nara\u017conych na oddzia\u0142ywanie rewolucyjnej propagandy socjalistycznej. Nowy ruch \u201czmierza ku temu jedynie celowi, a\u017ceby ci, kt\u00f3rzy \u017cyj\u0105 z pracy r\u0105k i ze swego zawodu, znale\u017ali si\u0119 w zno\u015bniejszym po\u0142o\u017ceniu i stopniowo tyle zarabiali, by sami o siebie troszczy\u0107 si\u0119 mogli w domu i w \u017cyciu publicznym swobodnie pe\u0142ni\u0107 mogli obowi\u0105zki cnoty i religii, by si\u0119 czuli nie zwierz\u0119tami, lecz lud\u017ami, nie poganami, lecz chrze\u015bcijanami, by w ten spos\u00f3b \u0142atwiej i usilniej zmierzali do \u201ejedynie potrzebnego\u201d, do ostatecznego celu, dla kt\u00f3rego\u015bmy przyszli na \u015bwiat. Do tego celu zmierza\u0107 powinna dzia\u0142alno\u015b\u0107 ludzi, przychylnie usposobionych dla ludu chrze\u015bcija\u0144skiego, kt\u00f3remu w tym kierunku nie\u015b\u0107 nale\u017cy pomoc, by go ustrzec od zarazy socjalizmu\u201d. (Leon XIII, Grave de Communi 18 I 1901). Cele prze\u017cartych ambicjami polityk\u00f3w, kt\u00f3rzy widzieli siebie jako lider\u00f3w wp\u0142ywowego i licznego katolickiego stronnictwa, bior\u0105cego aktywny udzia\u0142 w parlamentarnej grze politycznej, obsadzaj\u0105cych swoimi lud\u017ami najwy\u017csze stanowiska republiki i przyjmowanych czo\u0142obitnie przez papie\u017ca niczym Aecjusz przez cesarza po powstrzymaniu marszu barbarzy\u0144skich Hun\u00f3w, stara\u0142y si\u0119 od samego pocz\u0105tku wykorzysta\u0107 plany papieskie do swoich cel\u00f3w. Wprost wyrazi\u0142 to Georges Goyau w 1891 roku: \u201ePrzez d\u0142ugi czas katolicy mieli tylko jedn\u0105 kart\u0119: \u201eSyllabus\u201d \u2013 kart\u0119 negatywn\u0105, dzie\u0142o destrukcji; dzi\u015b maj\u0105 inn\u0105: \u201eRerum Novarum\u201d \u2013 kart\u0119 pozytywn\u0105, program budowy\u201d, staraj\u0105c si\u0119 przeciwstawi\u0107 plany Leona XIII wcze\u015bniejszemu \u2013 \u201ereakcyjnemu\u201d nauczaniu Piusa IX. W takich okoliczno\u015bciach pojawi\u0142a si\u0119 po raz pierwszy nazwa \u201echrze\u015bcija\u0144skich demokrat\u00f3w\u201d, maj\u0105ca na celu nie tyle polepszenie niedoli najni\u017cszych warstw spo\u0142ecznych, co zgromadzenie pod religijnymi sztandarami karnego elektoratu wyborczego. Tak pozosta\u0142o do dzi\u015b.<\/p>\r\n

Tw\u00f3rc\u0105 nazwy \u201echrze\u015bcija\u0144ska demokracja\u201d by\u0142 demokratycznie nastawiony belgijski ksi\u0105dz A. Pottier. Od samego pocz\u0105tku zawiera\u0142a ona w sobie zatrute ideowe ziarna w postaci ponadkonfesyjno\u015bci (st\u0105d chrze\u015bcija\u0144ska, a nie katolicka!) oraz literalnie, politycznie rozumiana demokracja, jako mniej lub bardziej egalitarne ludow\u0142adztwo parlamentarne. Marzenia chadek\u00f3w o glorii i chwale, noszeniu na r\u0119kach przez wierny lud i g\u0142\u0119bokiej wdzi\u0119czno\u015bci papie\u017ca szybko zosta\u0142y skorygowane przez Namiestnika Chrystusowego. W encyklice \u201eGrave de Communi\u201d z 1901 roku papie\u017c sprowadzi\u0142 ich na ziemi\u0119: \u201eNies\u0142usznym by\u0142oby rozszerza\u0107 poj\u0119cia \u201edemokracji socjalnej\u201d na stosunki polityczne. Jakkolwiek bowiem \u201edemokracja\u201d, wed\u0142ug znaczenia wyrazu i sposobu u\u017cywania przez filozof\u00f3w, oznacza zwierzchnictwo ludu, to jednak\u017ce wyraz ten w danym wypadku powinien oznacza\u0107, nie nasuwaj\u0105c \u017cadnego innego poj\u0119cia politycznego, jedynie dobroczynn\u0105 akcj\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 dla ludu\u201d. Jednocze\u015bnie w tej samej encyklice papie\u017c odni\u00f3s\u0142 si\u0119 do licznych nazw, jakimi w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach Europy przybra\u0142y r\u00f3\u017cne organizacje odwo\u0142uj\u0105ce si\u0119 do encykliki \u201eRerum Novarum\u201d. \u201eUsi\u0142owania katolik\u00f3w ku wspieraniu i podnoszeniu ludno\u015bci klas najni\u017cszych zgadzaj\u0105 si\u0119 niew\u0105tpliwie najzupe\u0142niej z duchem Ko\u015bcio\u0142a i odpowiadaj\u0105 jak najlepiej jego nieustannym przyk\u0142adom. Czy jednak odno\u015bne \u015brodki i przedsi\u0119wzi\u0119cia nosz\u0105 nazw\u0119 \u201eludowej akcji chrze\u015bcija\u0144skiej\u201d, czy \u201echrze\u015bcija\u0144skiej demokracji\u201d, na tym zale\u017cy bardzo ma\u0142o, byleby tylko nauki, przez Nas udzielane, by\u0142y z nale\u017cytym pos\u0142usze\u0144stwem i dok\u0142adnie wykonywane\u201d. (Leon XIII, Grave de Communi 18 I 1901). Nie bawi\u0105c si\u0119 w ma\u0142ostkowe potyczki s\u0142owne papie\u017c przypomnia\u0142, co z katolickiego punktu widzenia nale\u017cy rozumie\u0107 pod poj\u0119ciem demokracji: \u201eS\u0142usznie zarzucon\u0105 zosta\u0142a nazwa, wprowadzona przez niekt\u00f3rych, \u201cchrze\u015bcija\u0144skiego socjalizmu\u201d, zar\u00f3wno, jak i wyrazy pochodne tej nazwy. Daleko ju\u017c s\u0142uszniej podoba si\u0119 innym okre\u015blenie \u201echrze\u015bcija\u0144skiej akcji ludowej\u201d. Znowu gdzie indziej zw\u0105 si\u0119 pracuj\u0105cymi na tym polu \u201echrze\u015bcija\u0144sko-socjalnymi\u201d, gdzie indziej zn\u00f3w m\u00f3wi si\u0119 o \u201echrze\u015bcija\u0144skich demokratach\u201d, jako zwolennikach tej\u017ce w przeciwie\u0144stwie do socjalnej demokracji\u201d. (Leon XIII, Grave de Communi 18 I 1901). Demokracja w rozumieniu Leona XIII nie oznacza\u0142a formy ustrojowej opieraj\u0105cej si\u0119 na rz\u0105dach wi\u0119kszo\u015bci, a wyra\u017ca\u0142a trosk\u0119 Ko\u015bcio\u0142a o najni\u017csze warstwy spo\u0142eczne. W ten prosty spos\u00f3b papie\u017c ko\u0144czy\u0142 wszelkie dysputy dotycz\u0105ce chrze\u015bcija\u0144skiego rozumienia demokracji. Nie wszyscy pogodzili si\u0119 z tym punktem widzenia. Co pod poj\u0119ciem demokracji rozumieli chadecy pi\u0119\u0107 lat po encyklice Leona XIII wy\u0142uszczy\u0142 w li\u015bcie do redakcji \u201cLa Croix\u201d przyw\u00f3dca Sillonu Marc Sangnier (1906): \u201eSillon\u201c ma na celu realizacj\u0119 we Francji republiki demokratycznej. Nie jest to, w\u0142a\u015bciwie m\u00f3wi\u0105c, ruch bezpo\u015brednio katolicki w tym znaczeniu, \u017ce nie jest on tworem, kt\u00f3rego celem szczeg\u00f3lnym jest oddanie si\u0119 do dyspozycji biskup\u00f3w i proboszczy celem pomagania im w ich w\u0142asnych zadaniach. \u201eSillon\u201d jest wi\u0119c ruchem \u015bwieckim, co nie przeszkadza, by by\u0142 on zarazem ruchem g\u0142\u0119boko religijnym. Silloni\u015bci bowiem oznajmiaj\u0105 g\u0142o\u015bno, \u017ce potrzebuj\u0105 katolicyzmu nie po to, by osi\u0105gn\u0105\u0107 indywidualne zbawienie, ale r\u00f3wnie\u017c po to, by mie\u0107 si\u0142y moralne i cnoty, niezb\u0119dne dla g\u0142oszonego przez siebie dzie\u0142a doczesnego\u201d. G\u0142\u0119boka religijno\u015b\u0107 sillonist\u00f3w polega\u0142a na silnej wierze w zbawcz\u0105 moc demokracji.<\/p>\r\n

Podstawowym b\u0142\u0119dem \u00f3wczesnych \u201echrze\u015bcija\u0144skich demokrat\u00f3w\u201d jak i wsp\u00f3\u0142czesnych chadek\u00f3w jest odrzucenie klasycznych podstaw budowy spo\u0142ecze\u0144stwa, kt\u00f3re wyrastaj\u0105 z g\u0142\u0119bokiego rozpoznania natury ludzkiej przez chrze\u015bcija\u0144stwo. Licznych argument\u00f3w dostarcza analiza francuskiego ruchu chrze\u015bcija\u0144sko-spo\u0142ecznego \u201eSillon\u201d (Bruzda).<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Historiozofia<\/h4>\r\n

W przesz\u0142o\u015bci tkwi\u0105 klucze do drzwi przysz\u0142o\u015bci. Wrogowie Ko\u015bcio\u0142a i cywilizacji zdawali sobie z tego doskonale spraw\u0119. Najwi\u0119ksz\u0105 mistyfikacj\u0105 w historii \u015bwiata by\u0142o przekonanie ludzi, \u017ce historia jest \u2013 nie jak twierdzili poga\u0144scy filozofowie antyku i Ojcowie Ko\u015bcio\u0142a \u2013 wielk\u0105 tragedi\u0105 pogr\u0105\u017conej w grzechu ludzko\u015bci, \u017cebrz\u0105cej mi\u0142osierdzia, a pe\u0142nym nadziei pochodem dumnej ludzko\u015bci w stron\u0119 \u015bwietlanej przysz\u0142o\u015bci. Chrze\u015bcija\u0144scy demokraci zaakceptowali ten punkt widzenia. By\u0142 to konieczny krok w sytuacji przyj\u0119cia demokratycznych pryncypi\u00f3w politycznych i akceptacji demokratycznej procedury wyborczej. W programie konfederacji w\u0142oskich organizacji chadeckich z 1902 roku mo\u017cemy przeczyta\u0107: \u201eTylko akcja szczerze demokratyczna i na wskro\u015b katolicka zdo\u0142a zorganizowa\u0107 ruch ludowy na zasadach spo\u0142eczno-chrze\u015bcija\u0144skich. Idea\u0142 ten jest celem aspiracji i ofiar i nadziei serc wielkich a w szczeg\u00f3lno\u015bci m\u0142odzie\u017cy, kt\u00f3ra piel\u0119gnuje idea\u0142y przysz\u0142o\u015bci\u201d. Jezuita ks. Leonard Lipke S.J. omawiaj\u0105c dzia\u0142alno\u015b\u0107 w\u0142oskich chadek\u00f3w skupionych wok\u00f3\u0142 profesora Toniolo pisa\u0142: \u201eZwolennicy tego kierunku, wychowani w szkole wieku, znaj\u0105c jego potrzeby i niedomagania, \u015bmia\u0142o id\u0105 naprz\u00f3d z post\u0119powym pr\u0105dem naszej cywilizacji, zmierzaj\u0105cej do wprowadzenia w \u017cycie spo\u0142eczne wielkich idea\u0142\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skiego humanizmu (\u2026)\u201d. Przyw\u00f3dca \u201eSillonu\u201d Marc Sangnier wyrazi\u0142 to jeszcze pro\u015bciej w swoim przem\u00f3wieniu: \u201e(\u2026) skoro sumienie nasze g\u0142o\u015bno wo\u0142a, aby\u015bmy szli naprz\u00f3d ku przysz\u0142o\u015bci, skoro tkwi i \u017cyje w nas pot\u0119ga \u2013 tak nam si\u0119 zdaje \u2013 silniejsza i pot\u0119\u017cniejsza od nas samych, kt\u00f3ra nasz\u0105 niemoc prowadzi do zwyci\u0119stwa \u2013 skoro takie pot\u0119gi po naszej stronie, dlaczego niepokoj\u0105 nas jeszcze l\u0119ki i krzyki tych, kt\u00f3rzy nas oskar\u017caj\u0105, \u017ce\u015bmy nowatorami\u201d. Chrze\u015bcija\u0144sko-demokratyczni ideolodzy stanowili pasy transmisyjne modernizmu w sferze spo\u0142eczno-politycznej. Idea post\u0119pu w my\u015bli chadeckiej zbie\u017cna jest z modernistyczn\u0105 koncepcj\u0105 rozwoju form Ko\u015bcio\u0142a, ewolucji dogmat\u00f3w, czy tworzenia si\u0119 prawdy, zastosowan\u0105 \u2013 przyk\u0142adowo przez Sillonist\u00f3w \u2013 w sferze nauki (pogl\u0105d o rozwoju wiedzy ludzkiej), sferze politycznej (pogl\u0105d o ewolucji ustrojowej pa\u0144stwa ku demokracji), czy w sferze spo\u0142ecznej (pogl\u0105d o post\u0119pie spo\u0142ecznym, objawiaj\u0105cym si\u0119 wzrostem \u015bwiadomo\u015bci przys\u0142uguj\u0105cych praw cz\u0142owieka). Na gruncie historiozofii i poj\u0119cia Prawdy pogl\u0105dy chadeckie ju\u017c u swojego zarania zbie\u017cne by\u0142y z koncepcjami modernistycznymi.<\/p>\r\n

Leon XIII w biblii chrze\u015bcija\u0144skiej demokracji \u2013 encyklice \u201eRerum Novarum\u201d \u2013 daje recept\u0119 uzdrowienia, diametralnie r\u00f3\u017cn\u0105 od post\u0119powych majak\u00f3w chadeckich przyw\u00f3dc\u00f3w, poszukuj\u0105c nadziei uzdrowienia nie w post\u0119pie i przysz\u0142o\u015bci, ale w powrocie do tradycji i podstawowych warto\u015bci. Jest to pogl\u0105d wyrastaj\u0105cy wprost z nauczania Ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych \u015bw. Wincenty z Lerynu zaleca\u0142 w sytuacjach zam\u0119tu, niepewno\u015bci i b\u0142\u0119d\u00f3w \u201eprzylgni\u0119cie do staro\u017cytno\u015bci\u201d, czyli \u015bwiadomy powr\u00f3t do sprawdzonych i przyj\u0119tych norm religijnych i spo\u0142ecznych. \u201eJe\u017celi przeto w og\u00f3le spo\u0142ecze\u0144stwo ludzkie b\u0119dzie uzdrowione, to jedynie uzdrowi je powr\u00f3t do \u017cycia i zasad chrze\u015bcija\u0144skich! Spo\u0142ecze\u0144stwom bowiem rozk\u0142adaj\u0105cym si\u0119 s\u0142usznie to si\u0119 poleca, aby wr\u00f3ci\u0142y do swego pocz\u0105tku, je\u015bli chc\u0105 by\u0107 naprawione, gdy\u017c doskona\u0142o\u015b\u0107 wszelkiego stworzenia polega na d\u0105\u017ceniu i osi\u0105gni\u0119ciu celu, dla jakiego zosta\u0142o ustanowione, tak i\u017cby pr\u0105dy i dzie\u0142a \u017cycia spo\u0142ecznego ta sama wywo\u0142ywa\u0142a przyczyna, kt\u00f3ra da\u0142a pocz\u0105tek stowarzyszeniu [ludzi \u2013 przyp. R.M.]\u201d. (Leon XIII, Rerum Novarum 15 V 1891). Poszukujmy kluczy do drzwi przysz\u0142o\u015bci w szlachetnej przesz\u0142o\u015bci.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Natura cz\u0142owieka<\/h4>\r\n

Z ca\u0142ej gamy pogl\u0105d\u00f3w charakterystycznych dla chrze\u015bcija\u0144skiej demokracji mo\u017cna wyci\u0105gn\u0105\u0107 po\u015brednie wnioski dotycz\u0105ce pojmowania natury ludzkiej przez jej teoretyk\u00f3w. G\u0142\u0119boko ewolucjonistyczna koncepcja chrze\u015bcija\u0144skich demokrat\u00f3w, pojmuj\u0105cych ca\u0142o\u015b\u0107 proces\u00f3w (historycznych, politycznych, religijnych) w kategoriach post\u0119pu, nie mog\u0142a w pe\u0142ni zaakceptowa\u0107 katolickiego pogl\u0105du o zranionej przez grzech naturze ludzkiej. Od samego pocz\u0105tku humanistyczny \u015bwiatopogl\u0105d g\u0142oszony przez Sillonist\u00f3w czy chadek\u00f3w w\u0142oskich musia\u0142 szuka\u0107 drogi, przy pomocy kt\u00f3rej mo\u017cna obej\u015b\u0107 jednoznaczne nauczanie Ko\u015bcio\u0142a. Wed\u0142ug nauczania Ko\u015bcio\u0142a ska\u017cona z\u0142em natura ludzka nie jest w stanie osi\u0105gn\u0105\u0107 zbawienia wiecznego samodzielnie. Ludzko\u015b\u0107 tkwi w grzechach i b\u0119dzie w nich tkwi\u0142a a\u017c do ko\u0144ca czas\u00f3w, po kt\u00f3rym nast\u0105pi oddzielenie sprawiedliwych od pot\u0119pionych na wieki. W koncepcji tej stan ludzkiej natury jest niezmienny, a zbawienia mo\u017cna dost\u0105pi\u0107 dzi\u0119ki odkupiaj\u0105cej \u0141asce Boga i w\u0142asnej postawie w \u017cyciu ziemskim. Prawda wiary \u2013 \u201e\u0141aska Bo\u017ca jest do zbawienia koniecznie potrzebna\u201d. Pocz\u0105tkowo chadecy unikali rozwa\u017ca\u0144 na ten temat, poniewa\u017c ich humanistyczna ideologia stoi w jaskrawej sprzeczno\u015bci z pogl\u0105dem papie\u017cy, przyjmuj\u0105c za filozofami o\u015bwiecenia istnienie dobrej natury ludzkiej. Wiara w post\u0119p spo\u0142eczny, charakterystyczna dla chrze\u015bcija\u0144skich demokrat\u00f3w, zak\u0142ada sta\u0142y post\u0119p nie tylko w obr\u0119bie grupy, ale r\u00f3wnie\u017c w\u015br\u00f3d poszczeg\u00f3lnych jednostek. Zdaniem chadek\u00f3w, je\u015bli usunie si\u0119 negatywne zjawiska z \u017cycia spo\u0142ecznego (bied\u0119, g\u0142\u00f3d, patologie spo\u0142eczne), ka\u017cda jednostka uruchomi swoje niewyczerpane pok\u0142ady zdolno\u015bci i dobra. Narz\u0119dziem tego jednostkowego post\u0119pu jest wychowanie i edukacja. Marc Sangnier w podobny spos\u00f3b do Jana Jakuba Rousseau wyznacza\u0142 edukacji wa\u017cne zadania w dziele budowania sprawiedliwego spo\u0142ecze\u0144stwa przysz\u0142o\u015bci, wierz\u0105c, \u017ce dzi\u0119ki niej mo\u017cna pokona\u0107 z\u0142o. Zasadnicza r\u00f3\u017cnica pomi\u0119dzy tradycyjnie my\u015bl\u0105cym katolikiem a chadekiem polega na tym, \u017ce o ile dla pierwszego dzia\u0142alno\u015b\u0107 charytatywna i spo\u0142eczna jest rozumiana jako mi\u0142osierdzie w duchu przynoszenia ulgi cierpi\u0105cym i potrzebuj\u0105cym, dla drugiego b\u0119dzie ona \u201enaprawianiem \u015bwiata\u201d, walk\u0105 o trwa\u0142\u0105 zmian\u0119 rzeczywisto\u015bci. Jest to oczywiste ignorowanie faktu, \u017ce bieda i g\u0142\u00f3d jest kar\u0105 za grzechy a nie czysto racjonalnym zjawiskiem spo\u0142eczno-ekonomicznym. Mo\u017cna je z\u0142agodzi\u0107 lub ograniczy\u0107, ale nie spos\u00f3b ich zlikwidowa\u0107 ca\u0142kowicie, jak chcieliby r\u00f3\u017cnego rodzaju demokraci. System etyczny w tym wypaczonym rozumowaniu musi zosta\u0107 \u2013 by zachowa\u0107 konsekwencj\u0119 \u2013 sprowadzony mniej lub bardziej do roli utylitarnych norm reguluj\u0105cych \u017cycie jednostek. Cz\u0119sto by\u0142y to normy niezwykle surowe (Silloni\u015bci ho\u0142ubi\u0105cy Pascala byli rygorystami moralnymi), a sympatycy ideologii chrze\u015bcija\u0144sko-demokratycznej prezentowali wysoki poziom etyczny. Jednak w\u015br\u00f3d post\u0119powej retoryki spo\u0142ecznej, gdzie\u015b na plan dalszy umyka\u0142 znacznie istotniejszy fakt \u2013 zbawienie dusz. Jak twierdzili ska\u017ceni modernizmem Silloni\u015bci, wystarczy poszukiwa\u0107 w\u015br\u00f3d ludzi tego co \u0142\u0105czy \u2013 dzi\u0119ki temu nast\u0105pi post\u0119p i zbawienie. Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki to jednak o wiele wi\u0119cej ni\u017c tylko sprawny system etyczny.<\/p>\r\n

Papiestwo musia\u0142o pot\u0119pi\u0107 Sillon nie z powod\u00f3w zachowania dyscypliny ko\u015bcielnej \u2013 jak pisa\u0142 w 1956 roku na \u0142amach Tygodnika Powszechnego ks. Piwowarczyk. Sillon pot\u0119piono ze wzgl\u0119du na niebezpieczne herezje g\u0142oszone otwarcie i \u015bwiadomie przez \u201erycerzy chrze\u015bcija\u0144skiej demokracji\u201d.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Pa\u0144stwo ludu<\/h4>\r\n

Akceptuj\u0105c wsp\u00f3\u0142czesne poj\u0119cie demokracji jako egalitarnego systemu politycznego opartego na zasadzie: ka\u017cdy jest obywatelem, ka\u017cdy obywatel posiada r\u00f3wny g\u0142os wyborczy, organizacje chadeckie musia\u0142y wcze\u015bniej czy p\u00f3\u017aniej wyst\u0105pi\u0107 przeciwko tradycyjnym formom ustrojowym: monarchii i republice arystokratycznej. Pogl\u0105dy polityczne chadek\u00f3w stanowi\u0105 przed\u0142u\u017cenie ich podstaw filozoficznych dotycz\u0105cych rozwoju i tworzenia si\u0119 Prawdy, dotycz\u0105cych natury ludzkiej i stosunku do hierarchii. Zanim jednak organizacje chrze\u015bcija\u0144sko-demokratyczne wyst\u0105pi\u0142y przeciwko monarchistycznej formie rz\u0105d\u00f3w i posz\u0142y na pe\u0142na wsp\u00f3\u0142prac\u0119 w ramach system\u00f3w parlamentarnych z partiami liberalnej i radykalnej lewicy, ulubion\u0105 my\u015bl\u0105 zaczerpni\u0119t\u0105 przez nich z nauczania papieskiego, by\u0142o stwierdzenie Leona XIII, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki nie popiera jednej jedynie s\u0142usznej formy ustrojowej. Dla chadek\u00f3w wypowied\u017a papie\u017ca stanowi\u0142a furtk\u0119 do odrzucenia monarchii, tak jak uczyni\u0142 to Marc Sangnier w cz\u0119sto przytaczanej wypowiedzi, w kt\u00f3rej nazwa\u0142 Sillon \u201edziedzicem wielkich republikan\u00f3w \u2013 rewolucjonist\u00f3w\u201d, czy m\u00f3wi\u0105c o \u201erewolucjonistach z Sillon \u2013 odwa\u017cnych kontynuatorach roku 1792\u201d. Radykalizm republika\u0144ski wypowiedzi Sillonist\u00f3w wzbudza\u0142 konsternacj\u0119 nie tylko w\u015br\u00f3d katolik\u00f3w, a wolnomy\u015bliciel Ferdynand Brisson z szokiem odkry\u0142, \u017ce \u201eSillon\u201d cho\u0107 chrze\u015bcija\u0144ski, jest przesi\u0105kni\u0119ty \u201eautentycznym duchem republika\u0144skim\u201d.<\/p>\r\n

Dla Sillonist\u00f3w akceptacja republiki i odrzucenie monarchii by\u0142o naturalnym krokiem na drodze rozwoju spo\u0142ecznego. Skoro prawda tworzy si\u0119 ewolucyjnie\/post\u0119powo jako suma prawd jednostkowych i historycznych, to suwerenna w\u0142adza polityczna powstaje poprzez sum\u0119 dzia\u0142a\u0144 politycznych r\u00f3wnych sobie jednostek, przekazuj\u0105cych cz\u0119\u015b\u0107 swoich wolno\u015bci i praw wybranym przez siebie przedstawicielom. Akceptuj\u0105c w ten spos\u00f3b zasad\u0119 suwerenno\u015bci ludu, kt\u00f3ra jest podwalin\u0105 wsp\u00f3\u0142czesnego systemu parlamentarnego, chadecy jeszcze w XIX wieku stan\u0119li rami\u0119 w rami\u0119 z partiami socjalistycznymi i liberalnymi, niejednokrotnie z tymi pierwszymi ju\u017c wtedy wchodz\u0105c w egzotyczne sojusze. Francuski ksi\u0105dz demokrata Lemire zosta\u0142 wybrany g\u0142osami lewicy na wiceprzewodnicz\u0105cego Izby Deputowanych. Za t\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 do m\u00f3wnicy wi\u0119ksz\u0105 od mi\u0142o\u015bci do O\u0142tarza zosta\u0142 suspendowany. Papie\u017c Leon XIII, uwa\u017cany powszechnie za ojca ruchu chrze\u015bcija\u0144sko-demokratycznego do\u015b\u0107 jednoznacznie ocenia\u0142 zasad\u0119 suwerenno\u015bci narodu, jako sprzeczn\u0105 z zdrowym rozs\u0105dkiem i zasadami religii katolickiej. \u201cOd tego czasu [XVI w. \u2013 przyp. R.M.] ludy nie tylko usi\u0142owa\u0142y zdoby\u0107 sobie wi\u0119cej wolno\u015bci, ni\u017c by\u0142oby to godziwe, lecz pr\u00f3bowa\u0142y stworzy\u0107 fikcyjn\u0105 teori\u0119 powstania i zorganizowania si\u0119 ludzkiego spo\u0142ecze\u0144stwa. Nie do\u015b\u0107 na tym, wielu wsp\u00f3\u0142czesnych, id\u0105c \u015bladem tych, kt\u00f3rzy w wieku zesz\u0142ym przybrali miano filozof\u00f3w, twierdzi, i\u017c wszelka w\u0142adza pochodzi od ludu, \u017ce przeto ci, kt\u00f3rzy rz\u0105dz\u0105, nie posiadaj\u0105 jej sami z siebie, lecz jako powierzon\u0105 im przez lud i to z tym zastrze\u017ceniem, \u017ce wola ludu, nadawszy im w\u0142adz\u0119, ma zawsze prawo im ja odebra\u0107\u201d. (Leon XIII, Diuturnum Illud 29 VI 1881). \u201eCi, kt\u00f3rzy twierdz\u0105, i\u017c spo\u0142ecze\u0144stwa ludzkie powsta\u0142y z wolnej umowy, zawartej pomi\u0119dzy obywatelami, z tego \u017ar\u00f3d\u0142a wyprowadzaj\u0105 prawo panowania. M\u00f3wi\u0105, \u017ce ka\u017cda jednostka wyrzek\u0142a si\u0119 cz\u0119\u015bci swoich praw i \u017ce wszyscy poddali si\u0119 dobrowolnie w\u0142adzy tego, w kt\u00f3rym ze\u015brodkowa\u0142y si\u0119 prawa wszystkich. Wielkim atoli b\u0142\u0119dem jest ich nie widzie\u0107, co jest przecie jasne, \u017ce ludzie, nie b\u0119d\u0105c samopas b\u0142\u0105kaj\u0105cym si\u0119 plemieniem, przyszli na \u015bwiat z przyrodzonym pop\u0119dem do \u017cycia w gromadzie, niezale\u017cnie od swej wolnej woli. Zreszt\u0105 owa umowa, o kt\u00f3rej szeroko m\u00f3wi\u0105, jest oczywi\u015bcie zmy\u015blona i fikcyjna, a gdyby nawet by\u0142a rzeczywista, nie wystarczy\u0142aby do nadania w\u0142adzy politycznej tej si\u0142y, godno\u015bci, sta\u0142o\u015bci, kt\u00f3rej wymaga bezpiecze\u0144stwo pa\u0144stwa i interes og\u00f3\u0142u obywateli\u201d. (Leon XIII, Diuturnum Illud 29 VI 1881).<\/p>\r\n

Konsekwentny katolik dla Sangniera musia\u0142 by\u0107 republikaninem. Pisa\u0142 \u201e(\u2026) nie nale\u017cy niewolniczo wznawia\u0107 dawnych instytucji, kt\u00f3re ju\u017c \u017cadn\u0105 miar\u0105 nie przypadaj\u0105 do naszych czas\u00f3w. I przodkowie nasi, kt\u00f3rzy budowali wielk\u0105 Francj\u0119 monarchiczn\u0105, nie na\u015bladowali niewolniczo tych, kt\u00f3rzy dokonali budowy pa\u0144stwa feudalnego. Co si\u0119 prze\u017cy\u0142o i przetrawi\u0142o, co w\u0142asn\u0105 dobija si\u0119 r\u0119k\u0105, niech przepadnie niepowrotnie \u2013 tylko dalej, tylko wci\u0105\u017c naprz\u00f3d i zgodnie z post\u0119pem i wymaganiami wieku prowadzi\u0107 nale\u017cy wielkie dzie\u0142o ewolucji i odrodzenia narodowego\u201d. (Marc Sangnier, La vie democrtique). Pogl\u0105dy Sangniera sta\u0142y w jaskrawej sprzeczno\u015bci z nauczaniem Leona XIII: \u201cPrzeciwne nowe teorie o w\u0142adzy politycznej przynios\u0142y ju\u017c ludziom wiele nieszcz\u0119\u015b\u0107 i obawia\u0107 si\u0119 mo\u017cna, aby w przysz\u0142o\u015bci nie sprowadzi\u0142y jeszcze okropniejszych. Rzeczywi\u015bcie, nie chcie\u0107 widzie\u0107 w Bogu \u017ar\u00f3d\u0142a w\u0142adzy, jest to chcie\u0107 j\u0105 pozbawi\u0107 wszelkiego uroku i si\u0142y. Ci, kt\u00f3rzy twierdz\u0105, i\u017c wyp\u0142ywa ona z woli ludu, przede wszystkim pope\u0142niaj\u0105 b\u0142\u0105d zasadniczy, nast\u0119pnie daj\u0105 w\u0142adzy zwierzchniej podstaw\u0119 zbyt kruch\u0105 i znikom\u0105. Podobne mrzonki podniecaj\u0105 nami\u0119tno\u015bci lud\u00f3w, prowadz\u0105 do spisk\u00f3w i otwartych bunt\u00f3w, nara\u017caj\u0105 pa\u0144stwo na gro\u017ab\u0119 rozstroju i upadku\u201d.(Leon XIII, Diuturnum Illud 29 VI 1881).<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Demokracja<\/h4>\r\n

Chrze\u015bcija\u0144ska demokracja zbudowa\u0142a ju\u017c na prze\u0142omie XIX i XX wieku swoist\u0105 teologi\u0119 polityczn\u0105. Najdalej w tej materii poszed\u0142 \u201eSillon\u201d w swoim demokratycznym zapale, wywodz\u0105c teologiczn\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 demokracji z tajemnicy Tr\u00f3jcy \u015aw., kt\u00f3ra zdaniem lidera \u201eSillonu\u201d sk\u0142adaj\u0105c si\u0119 z trzech r\u00f3wnych Os\u00f3b Boskich, podejmuje decyzje kolektywnie. W ten spos\u00f3b demokracj\u0119 uto\u017csamiono z egalitaryzmem. Na \u0142amach pism wydawanych przez francuskich chadek\u00f3w: \u201eEveil democratique\u201d, czy \u201eLa Democratie\u201d go\u015bci\u0142y cz\u0119sto kuriozalne pogl\u0105dy \u0142\u0105cz\u0105ce i pl\u0105cz\u0105ce sprawy teologiczne i religijne z politycznymi. \u201eKto zechce dobrze zbada\u0107 aspiracje najwi\u0119cej w oczy bij\u0105ce demokracji, jej idee sprawiedliwo\u015bci i solidarno\u015bci, ten przekona si\u0119, \u017ce to s\u0105 aspiracje religijne\u201d. \u201cMy chcemy szerzy\u0107 to, co dobre, i popiera\u0107 z ca\u0142ej si\u0142y rozw\u00f3j demokracji, demokracji poj\u0119tej w ten spos\u00f3b, jak Chrystus j\u0105 mie\u0107 chcia\u0142, bez kt\u00f3rego nie by\u0142aby znan\u0105 na \u015bwiecie demokracja\u201d. \u2013 pisa\u0142 Marc Sangnier. Wed\u0142ug Sillonist\u00f3w Ewangelia stanowi no\u015bnik czystych idei demokratycznych. Takie postawienie sprawy musia\u0142o w konsekwencji doprowadzi\u0107 do ca\u0142kowitego wyprania ideologii chrze\u015bcija\u0144sko \u2013 demokratycznej z w\u0105tk\u00f3w transcedentalnych, kieruj\u0105c wszelkie rozwa\u017cania w stron\u0119 utylitarnej doczesno\u015bci. Trzeba przyzna\u0107, \u017ce du\u017ca cze\u015b\u0107 organizacji chadeckich d\u0142ugo broni\u0142a si\u0119 przed takim zubo\u017ceniem swojej ideologii, nie zawsze akceptuj\u0105c religijny wymiar demokracji, czy nie przyjmuj\u0105c za pewnik egalitarnej wizji spo\u0142ecze\u0144stwa. Jeszcze w\u0142oski chadek Toniolo przyjmowa\u0142 bez zastrze\u017ce\u0144 hierarchiczn\u0105 budow\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa, jako podstaw\u0119 budowy chrze\u015bcija\u0144skiej demokracji, rozumiej\u0105c j\u0105 w katolicki spos\u00f3b jako harmonijn\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107.<\/p>\r\n

Dzi\u015b dominuje bliski \u201eSillonowi\u201d spos\u00f3b rozumienia: \u201eSillon\u201d pragnie \u201ew s\u0142u\u017cb\u0119 francuskiej demokracji wprz\u0105c si\u0142y socjalne, kt\u00f3re znajdujemy w katolicyzmie\u201d. Najwi\u0119ksze wra\u017cenie ta deklaracja szefa francuskich chadek\u00f3w zrobi\u0142a na jednym z lider\u00f3w francuskich socjalist\u00f3w \u2013 towarzyszu Gastellier, kt\u00f3ry po raz kolejny ze zdziwieniem odkrywa\u0142, \u017ce jego lewicowe pogl\u0105dy pokrywaj\u0105 si\u0119 z pogl\u0105dami lidera partii religijnej.<\/p>\r\n

Papie\u017c uci\u0105\u0142 wszelkie dywagacje na temat demokracji jednym zdaniem: \u201eKo\u015bci\u00f3\u0142 katolicki nie troszczy si\u0119 o demokracj\u0119!\u201d I nie warto tej przej\u015bciowej, cho\u0107 aktualnie dominuj\u0105cej formie rz\u0105d\u00f3w po\u015bwi\u0119ca\u0107 wi\u0119cej miejsca.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Wolno\u015b\u0107, R\u00f3wno\u015b\u0107, Braterstwo?<\/h4>\r\n

Ks. Muri, jeden z sympatyk\u00f3w w\u0142oskiej chadecji, charakteryzowa\u0142 w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b ten ruch polityczny: \u201eKierunek ruchu nowego stronnictwa nie ogranicza si\u0119 tylko do \u017cycia publicznego i spo\u0142ecznego: na ka\u017cdym polu dzia\u0142alno\u015bci ludzkiej przeciwko temu, co nie post\u0119puje naprz\u00f3d, co jest przestarza\u0142e w ca\u0142ej generacji di arrivati, m\u0142odzi stanowi\u0105 czynnik o niezmiernej sile kolektywnej w kierunku nowego spo\u0142ecze\u0144stwa: a cecha charakterystyczna ich programu jest: wi\u0119cej pozytywizmu w nauce, wi\u0119cej wolno\u015bci w dzia\u0142aniu, wi\u0119cej idealizmu w \u017cyciu i braterstwa w po\u017cyciu, wi\u0119cej kolektywizmu w \u017cyciu spo\u0142ecznym\u201d. Papiestwo d\u0142ugo przygl\u0105da\u0142o si\u0119 w spokoju dzia\u0142aniom podejmowanym przez francuskich chrze\u015bcija\u0144skich demokrat\u00f3w. W 1910 roku papie\u017c \u015bw. Pius X rozprawi\u0142 si\u0119 z b\u0142\u0119dami sillonizmu w li\u015bcie apostolskim \u201eNotre Charge Apostolique\u201d, zarzucaj\u0105c chadekom Sangniera szerzenie wulgarnej ideologii rewolucji francuskiej pod pozorem nauki Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\r\n

Papie\u017c przestrzega\u0142 katolik\u00f3w przed przyj\u0119ciem fa\u0142szywej idei post\u0119pu, g\u0142oszonej na \u0142amach dwutygodnika \u201eSillon\u201d, zwracaj\u0105c uwag\u0119, \u017ce prawdziwy post\u0119p\/rozw\u00f3j mo\u017ce odbywa\u0107 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie za spraw\u0105 nowych si\u0142 w obr\u0119bie naturalnych predyspozycji spo\u0142ecze\u0144stwa, podczas gdy silloni\u015bci g\u0142osz\u0105 budow\u0119 nowego \u201espo\u0142ecze\u0144stwa przysz\u0142o\u015bci\u201d wyst\u0119puj\u0105c przeciwko jego \u201enaturalnym i tradycyjnym podstawom\u201d. W polityce \u201eSillon\u201d werbalnie uznawa\u0142 Boskie pochodzenie w\u0142adzy, ale zaznacza\u0142 przy tym, \u017ce pierwotnie w\u0142adza tkwi w ludzie, kt\u00f3ry dokonuje wyboru, wy\u0142aniaj\u0105c reprezentacj\u0119 demokratyczn\u0105. Jest to karko\u0142omna pr\u00f3ba \u201eochrzczenia\u201d roussea\u0144skiej zasady suwerenno\u015bci ludu. Aby osi\u0105gn\u0105\u0107 po\u017c\u0105dany stan polityczny silloni\u015bci postulowali pojmowan\u0105 liberalnie emancypacj\u0119 ludu, opart\u0105 na zasadzie indywidualistycznej \u2013 ka\u017cda jednostka autonomiczna i suwerenna, posiadaj\u0105ca r\u00f3wne prawa obywatelskie.<\/p>\r\n

Podobny punkt widzenia \u201eSillon\u201d prezentowa\u0142 w sferze ekonomicznej, stawiaj\u0105c mi\u0142o brzmi\u0105cy postulat \u201eupowszechnienia w\u0142asno\u015bci\u201d. Jednak, tak jak w polityce suwerenno\u015b\u0107 mia\u0142a zosta\u0107 upowszechniona poprzez rozszerzenie demokracji kosztem tradycyjnych instytucji pa\u0144stwowych, tak upowszechnienie w\u0142asno\u015bci mia\u0142o odby\u0107 si\u0119 kosztem posiadaj\u0105cych. W przem\u00f3wieniach Sangniera sprawiedliwo\u015b\u0107 by\u0142a najcz\u0119\u015bciej przywo\u0142ywanym poj\u0119ciem. Jednak z kontekstu wypowiedzi lidera \u201eSillonu\u201d jasno wynika, \u017ce pod tym poj\u0119ciem rozumia\u0142 to samo co socjali\u015bci \u2013 r\u00f3wno\u015b\u0107. Nie ulegaj\u0105c iluzji demokratycznej papie\u017c \u015bw. Pius X zarzuca\u0142 francuskim chrze\u015bcija\u0144skim-demokratom zast\u0119powanie zasady sprawiedliwo\u015bci, kt\u00f3ra stoi na stra\u017cy \u0142adu spo\u0142ecznego w ka\u017cdym systemie politycznym, kt\u00f3remu b\u0142ogos\u0142awi Ko\u015bci\u00f3\u0142, propagand\u0105 wulgarnego egalitaryzmu. Tak jak w kwestii autorytetu silloni\u015bci wyst\u0119powali przeciwko cnocie pos\u0142usze\u0144stwa i s\u0142u\u017cby opartej na pokorze pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 buntem, tak w rozprawie z nier\u00f3wno\u015bci\u0105 spo\u0142eczn\u0105, rodz\u0105c\u0105 zdaniem sillonist\u00f3w, wy\u0142\u0105cznie \u201epozorn\u0105 sprawiedliwo\u015b\u0107\u201d lub \u201esprawiedliwo\u015b\u0107 niepe\u0142n\u0105\u201d, pos\u0142ugiwali si\u0119 postulatem r\u00f3wno\u015bci spo\u0142ecznej podszytej zawi\u015bci\u0105. Egalitaryzm demokratyczny mia\u0142 by\u0107 remedium na wszelkie bol\u0105czki wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci, cho\u0107 okaza\u0142 si\u0119 ostatecznie placebo niezdolnym nie tylko do uwolnienia ludzko\u015bci od wszelkich plag wynikaj\u0105cych z upadku pierwszych rodzic\u00f3w, ale pot\u0119guj\u0105cym niesprawiedliwo\u015b\u0107 i konflikty. \u201e\u2026demokracja nie posiada \u017cadnego szczeg\u00f3lnego przywileju\u201d \u2013 konkludowa\u0142 papie\u017c, dodaj\u0105c, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki nie troszczy si\u0119 o demokracj\u0119. W swoim umi\u0142owaniu r\u00f3wno\u015bci, silloni\u015bci okazali si\u0119 z wierzchu ochrzczonymi socjalistami.<\/p>\r\n

Rozwa\u017caj\u0105c kolejno aspekty doktryny chrze\u015bcija\u0144sko-demokratycznej, \u015bw. Pius X zarzuci\u0142 sillonistom amoralno\u015b\u0107 pogl\u0105d\u00f3w i utopijno\u015b\u0107 sprzeczn\u0105 ze stanem natury ludzkiej. Ostatecznym celem sillonist\u00f3w, zdaniem papie\u017ca, by\u0142a budowa spo\u0142ecze\u0144stwa bez w\u0142adzy (ka\u017cda jednostka jak monarcha) i bez w\u0142asno\u015bci prywatnej (ka\u017cda jednostka jak pracodawca), kt\u00f3re przecie\u017c prze\u015bwieca\u0142y wcze\u015bniej liderom francuskiej rewolucji. Konsekwencje takiego wyst\u0105pienia przeciwko hierarchicznemu \u0142adowi spo\u0142ecznemu, musia\u0142y zako\u0144czy\u0107 si\u0119 nie tyle tryumfem wolno\u015bci, porz\u0105dkiem opartym na r\u00f3wno\u015bci, czy panowaniem braterstwa ale powstaniem tyranii, ukrywaj\u0105cej swoje prawdziwe cele za fasad\u0105 g\u00f3rnolotnych hase\u0142. Szeroko komentuj\u0105c nauczanie swojego poprzednika, \u015bw. Pius X zwraca\u0142 uwag\u0119: \u201eSkoro bowiem w praktyce [Sillon \u2013 przyp. R.M.] \u017c\u0105da, w imi\u0119 ludzkiej godno\u015bci, potr\u00f3jnej emancypacji: politycznej, ekonomicznej i intelektualnej, to przysz\u0142e spo\u0142ecze\u0144stwo, kt\u00f3re zamierza zbudowa\u0107, nie b\u0119dzie ju\u017c mia\u0142o ani zwierzchnik\u00f3w, ani podw\u0142adnych. Wszyscy obywatele b\u0119d\u0105 w nim wolni, wszyscy b\u0119d\u0105 towarzyszami, wszyscy b\u0119d\u0105 monarchami. A w\u00f3wczas porz\u0105dek i regu\u0142a stan\u0105 si\u0119 zamachem na wolno\u015b\u0107, podporz\u0105dkowanie jakiejkolwiek zwierzchno\u015bci znaczy\u0107 b\u0119dzie dla cz\u0142owieka poni\u017cenie, pos\u0142usze\u0144stwo za\u015b b\u0119dzie r\u00f3wnoznaczne z jego degradacj\u0105\u201d (\u015bw. Pius X, Notre Charge Apostolique 25 VIII 1910).<\/p>\r\n

Zdaniem \u015bw. Piusa X najgro\u017aniejsze b\u0142\u0119dy wyrasta\u0142y z idei sillonistycznego braterstwa. Idea ta uzurpowa\u0142a sobie prawo do zast\u0105pienia chrystusowej zasady mi\u0142o\u015bci bli\u017aniego. Mia\u0142a by\u0107 wed\u0142ug sillonist\u00f3w wy\u017csz\u0105 form\u0105 mi\u0142o\u015bci i doskonalsz\u0105 form\u0105 wi\u0119z\u00f3w spo\u0142ecznych, pozbawion\u0105 sekciarskich podzia\u0142\u00f3w. Osi\u0105 tej idei by\u0142o przekonanie o ziarnach prawdy tkwi\u0105cych w ka\u017cdym ludzkim dzia\u0142aniu i ka\u017cdym ludzkim pogl\u0105dzie, co da\u0142o pocz\u0105tek min. ekumenicznym deklaracjom i eksperymentom sillonist\u00f3w. Papie\u017c pisa\u0142: \u201eSilloni\u015bci obejmuj\u0105 (\u2026) jednakow\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105 i tak\u0105 sama tolerancj\u0105 wszystkich ludzi wraz ze wszystkimi ich utrapieniami, zar\u00f3wno duchowymi i moralnymi, jak materialnymi i doczesnymi. Tymczasem katolicka doktryna uczy nas, \u017ce podstawowy obowi\u0105zek mi\u0142o\u015bci bli\u017aniego nie polega na tolerancji mylnych (pomimo swojej szczero\u015bci) przekona\u0144, ani te\u017c na teoretycznym czy praktycznym braku reakcji na b\u0142\u0119dy b\u0105d\u017a wady, w kt\u00f3rych widzimy pogr\u0105\u017conych naszych braci\u201d. (\u015bw. Pius X, Notre Charge Apostolique 25 VIII 1910). Sillonistyczny pogl\u0105d by\u0142 sprzeczny z zasadami chrze\u015bcija\u0144stwa ju\u017c u swojego zarania, poniewa\u017c wynika\u0142 z przekonania o nadzwyczajnej godno\u015bci osoby ludzkiej, a nie mi\u0142o\u015bci do Boga, kt\u00f3ry jest celem wszelkiego stworzenia. \u015aw. Pius X przestrzega\u0142, \u017ce demokracja ufundowana na takim fundamencie braterstwa nie otworzy nowej epoki szcz\u0119\u015bcia, pokoju i dostatku, a stanie si\u0119 \u201esmutnym regresem cywilizacji\u201d.<\/p>\r\n

Niejednokrotnie modernistyczni poprawiacze historii staraj\u0105 si\u0119 przeciwstawi\u0107 post\u0119powego Leona XIII wstecznemu i niesprawiedliwemu \u015bw. Piusowi X. Pierwszy by\u0142 tw\u00f3rc\u0105 post\u0119powego ruchu chrze\u015bcija\u0144sko-demokratycznego i wyrozumia\u0142ym patronem tej formacji, podczas gdy drugi niszczycielem szlachetnego francuskiego \u201eSillonu\u201d i podejrzliwym cenzorem. Nic bardziej b\u0142\u0119dnego. Ju\u017c Leon XIII niejednokrotnie podkre\u015bla\u0142 swoje obawy dotycz\u0105ce nowych ruch\u00f3w politycznych, czerpi\u0105cych inspiracj\u0119 z nauczania Ko\u015bcio\u0142a, wskazuj\u0105c na liczne b\u0142\u0119dy i fa\u0142szywe pojmowanie przez ich podstawowych poj\u0119\u0107 spo\u0142ecznych i politycznych. Papie\u017c pisa\u0142 w encyklice z 1901 roku: \u201e(\u2026) \u201cchrze\u015bcija\u0144ska demokracja\u201d, w\u0142a\u015bnie dlatego, i\u017c si\u0119 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 zowie, musi spoczywa\u0107 na podstawach przez Bosk\u0105 wiar\u0119 ustanowionych, jako na jej fundamencie, a warstwom najni\u017cszym w ten spos\u00f3b s\u0142u\u017cy\u0107, by one udoskonala\u0142y dusze stworzone dla wieczno\u015bci. Przeto nic \u015bwi\u0119tszego by\u0107 nie mo\u017ce nad sprawiedliwo\u015b\u0107: winna ona prawo nabywania i posiadania zostawi\u0107 nienaruszonym, broni\u0107 ma ona nier\u00f3wno\u015bci stan\u00f3w, co zreszt\u0105 w\u0142a\u015bciwym jest dobrze zorganizowanemu pa\u0144stwu; (\u2026)\u201d. (Leon XIII, Grave de Communi 18 I 1901). S\u0142owa te z kolei wyrastaj\u0105 wprost z my\u015bli zawartej na kartach encykliki, kt\u00f3ra \u2013 jak powszechnie si\u0119 przyjmuje \u2013 da\u0142a pocz\u0105tek chadecji: \u201eTo przede wszystkim za pierwsz\u0105 zasad\u0119 powinno by\u0107 postawione: \u017ce trzeba w cierpliwo\u015bci znosi\u0107 los sw\u00f3j i dol\u0119 ludzk\u0105; nie podobna, aby w spo\u0142ecze\u0144stwie ludzkim wszyscy byli r\u00f3wni, aby najni\u017csi zr\u00f3wnali si\u0119 we wszystkim z najwy\u017cszymi\u201d. (Leon XIII, Rerum Novarum 15 V 1891).<\/p>\r\n

Papiestwo zdaj\u0105c sobie spraw\u0119 z niebezpiecze\u0144stwa czyhaj\u0105cego na tych, kt\u00f3rzy gotowi \u2013 nawet z najlepszymi intencjami \u2013 zaakceptowa\u0107 niekt\u00f3re pryncypia ideologicznego systemu o\u015bwiecenia, przestrzega\u0142o przed fatalnymi nast\u0119pstwami tego kroku. \u201ePrzede wszystkim (\u2026) na to zwr\u00f3\u0107cie Wasz\u0105 uwag\u0119 i u\u017cyjcie Waszego wp\u0142ywu i ju\u017c to miarkujcie, ju\u017c te\u017c bro\u0144cie, ju\u017c te\u017c si\u0119 sprzeciwiajcie, by snad\u017a pod pozorem szerzenia dobra nie s\u0142ab\u0142a karno\u015b\u0107 ko\u015bcielna katolik\u00f3w i nie psu\u0142 si\u0119 porz\u0105dek, kt\u00f3ry Chrystus w Ko\u015bciele swoim ustanowi\u0142\u201d. (Leon XIII, Grave de Communi 18 I 1901). Ruch stworzony do skutecznej akcji charytatywnej i przeciwdzia\u0142ania wp\u0142ywom socjalistycznym w\u015br\u00f3d najni\u017cszych warstw, niestety pod\u0105\u017cy\u0142 w\u0142asnymi drogami. \u201eSillon\u201d pot\u0119piony przez \u015bw. Piusa X swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 teoretycznie zako\u0144czy\u0142, znalaz\u0142 jednak swoje przed\u0142u\u017cenie w kolejnych organizacjach: Akcji Katolickiej i chadeckiej partii Sangniera \u201eLa jeune republique\u201d. Organizacje te niejednokrotnie ostrzej atakowa\u0142y obro\u0144c\u00f3w porz\u0105dku chrze\u015bcija\u0144skiego, ni\u017c lewicowi adwersarze. Po II wojnie \u015bwiatowej organizacje chadeckie stan\u0119\u0142y co prawda zdecydowanie przeciwko komunizmowi, wspieraj\u0105c jednak zdecydowanie liberalny porz\u0105dek demokratyczny. Sob\u00f3r Watyka\u0144ski II by\u0142 ziszczeniem marze\u0144 ideolog\u00f3w chadecji. By\u0142 to tryumf Sangniera zza grobu.<\/p>\r\n

Przywo\u0142ywany ju\u017c apologeta chadecji ks. Lipke S.J. pisa\u0142: \u201cTradycja niezmienna, nieruchoma, skostnia\u0142a, niezgodna z post\u0119pem, tradycja, polegaj\u0105ca wy\u0142\u0105cznie tylko na konserwowaniu dawnej wielko\u015bci i dawnego blasku i pot\u0119gi prowadzi si\u0142\u0105 rzeczy powoli ale nieuchronnie do marazmu starczego. Bez \u017cywotnego zwi\u0105zku z tera\u017aniejszo\u015bci\u0105 i potrzebami wieku ona ga\u015bnie powoli i zamiera razem z jej nierozumnymi piastunami. Nasze credo polityczne jest: tradycja \u017cyj\u0105ca i w rozwoju swoim stosuj\u0105ca si\u0119 do potrzeb czasu, tradycja id\u0105ca r\u0119ka w r\u0119k\u0119 z post\u0119pem tj. zmian\u0105 na lepsze we wszystkich dziedzinach pracy i \u017cycia spo\u0142ecznego, zgodnie z potrzebami naszego wieku i idea\u0142ami kulturalnymi chrze\u015bcija\u0144stwa\u201d. Powy\u017csze zdania dobrze oddaj\u0105 podstawow\u0105 my\u015bl chadeckiej mentalno\u015bci, rozpowszechnionej r\u00f3wnie\u017c w\u015br\u00f3d przedstawicieli konserwatywnej prawicy \u2013 obro\u0144c\u00f3w \u0142adu i porz\u0105dku. Jest to jednak pogl\u0105d b\u0142\u0119dny i szkodliwy. Nie tylko czyni wy\u0142omy w naszych szeregach, ale usypia czujno\u015b\u0107, rozk\u0142ada gotowo\u015b\u0107 do ofiar i uczy demokratycznego wyrachowania. Jest to wysoka cena za kilka przymilnych u\u015bmiech\u00f3w s\u0142ug suwerennego ludu wyborc\u00f3w. Powinni\u015bmy pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 parlamentarnym i demokratycznym narz\u0119dziem z w\u0142a\u015bciwym obrzydzeniem. Dop\u00f3ki n\u0119ci\u0107 nas b\u0119d\u0105 marmurowe schody parlament\u00f3w, zawsze nara\u017ceni b\u0119dziemy na niebezpieczn\u0105 pokus\u0119 \u201esillonizmu\u201d. Niebezpieczniejsz\u0105 wszak\u017ce, bo skrywaj\u0105c\u0105 swoje prawdziwe demokratyczne oblicze pod mi\u0142o brzmi\u0105c\u0105 konserwatywn\u0105 retoryk\u0105.<\/p>\r\n

Ryszard Mozgol<\/em><\/strong><\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: My\u015bl konserwatywaa (31 sierpnia 2022<\/span>)<\/a><\/p>\r\n

Za: Dziennik gajowego Maruchy (2022-08-31)<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Przeciwko chadekom Drogi wszystkim chrze\u015bcija\u0144skim demokratom my\u015bliciel Jacques Maritain w swoim szkicu pt. \u201eL\u2019id\u00e9al historique d\u2019une nouvelle chr\u00e9tient\u00e9\u201d przestrzega\u0142 katolik\u00f3w przed dwojakim rodzajem b\u0142\u0119du \u2013 przed filozofi\u0105 jednoznaczno\u015bci i filozofi\u0105 wieloznaczno\u015bci. Pierwsza opiera si\u0119 na przekonaniu o niezmienno\u015bci i ponadczasowo\u015bci zasad katolicyzmu, z kt\u00f3rych wynika prze\u015bwiadczenie o istnieniu jednej prawdy absolutnej i kt\u00f3ra prowadzi do […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[13,135],"tags":[119,147],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/135958"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=135958"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/135958\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":135963,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/135958\/revisions\/135963"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=135958"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=135958"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=135958"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}