{"id":135558,"date":"2022-08-01T12:50:57","date_gmt":"2022-08-01T16:50:57","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=135558"},"modified":"2022-08-01T12:50:57","modified_gmt":"2022-08-01T16:50:57","slug":"nowa-ekonomiczna-mapa-swiata-swiat-bezbiegunowy-co-to-oznacza-dla-mniejszych-i-slabszych-panstw-marwan-salamah","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=135558","title":{"rendered":"Nowa Ekonomiczna Mapa \u015awiata – \u015awiat bezbiegunowy. Co to oznacza dla mniejszych i s\u0142abszych pa\u0144stw? – Marwan Salamah<\/em>"},"content":{"rendered":"
\r\n

W ca\u0142ej historii, wszystkie imperia i pa\u0144stwa wojownicze dokonywa\u0142y ekspansji dla zysku ekonomicznego. Wi\u0119cej ziemi do uprawy i eksploatacji, wi\u0119cej bogactw i zasob\u00f3w naturalnych do grabie\u017cy oraz wi\u0119cej ludzi do podporz\u0105dkowania, opodatkowania lub zniewolenia. To si\u0119ga staro\u017cytnej Mezopotamii, trwa przez imperia perskie, greckie, rzymskie i a\u017c do europejskiego kolonializmu w ci\u0105gu ostatnich 500 lat. Dzi\u015b jest tak samo, cho\u0107 w przebraniu, sprawiaj\u0105c wra\u017cenie potulnego i przyjaznego, ale niech was to nie zwiedzie, to kolonializm – neokolonializm gospodarczy! Kr\u0119tacze b\u0119d\u0105 jednak przedstawia\u0107 go jako pomoc w rozwoju, pomoc gospodarcz\u0105, modernizacj\u0119, demokracj\u0119, prawa cz\u0142owieka, nowoczesne warto\u015bci, a nawet mog\u0105 maskowa\u0107 go jako popraw\u0119 „wska\u017anika szcz\u0119\u015bcia” skolonizowanych narod\u00f3w.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Bogaci i biedni w kontek\u015bcie sprawowania w\u0142adzy<\/h4>\r\n

W zwi\u0105zku z tym, wi\u0119kszo\u015b\u0107 „nadaj\u0105cego si\u0119 do wykorzystania” \u015bwiata zosta\u0142a ju\u017c zdominowana i osta\u0142y si\u0119 tylko Rosja i Chiny, plus kilka upartych lub biednych narod\u00f3w tu i \u00f3wdzie. Rosja jest po prostu zbyt rozleg\u0142a i bogata, by nie by\u0107 przedmiotem po\u017c\u0105dania. Od  wiek\u00f3w by\u0142a celem bezpo\u015brednich dzia\u0142a\u0144 wojennych lub, bardziej mi\u0119kko, geopolitycznych sztuczek. Aby publicznie z\u0142agodzi\u0107 to po\u017c\u0105danie, dla uzasadnienia wykorzystywano pseudointelektualne doktryny; w\u015br\u00f3d nich jest stuletnia teoria Mackindera „zwornika \u015bwiata”, kt\u00f3ra m\u00f3wi, \u017ce kto kontroluje Rosj\u0119 i jej okolice, kontroluje \u015bwiat. Je\u015bli chodzi o Chiny, to ich niespodziewany spektakularny szybki skok na szczyt sukcesu gospodarczego wymaga teraz podci\u0119cia skrzyde\u0142, aby przywr\u00f3ci\u0107 je do pos\u0142usznej owczarni.<\/p>\r\n

\u017baden ze zdominowanych narod\u00f3w nie by\u0142 i nie jest zadowolony ze swojej sytuacji. Mimo to nie s\u0105 one w stanie zrzuci\u0107 jarzma neokolonializmu. S\u0105 zbyt s\u0142abe, pogr\u0105\u017cone w niemo\u017cliwym do sp\u0142acenia d\u0142ugu pa\u0144stwowym i niepa\u0144stwowym, zagro\u017cone sankcjami, kt\u00f3re odcinaj\u0105 im \u015brodki do \u017cycia, a je\u015bli wszystko zawiedzie, istniej\u0105 ci\u0119\u017ckie narz\u0119dzia zmiany re\u017cimu z towarzysz\u0105cymi im krwawymi wojnami domowymi i\/lub bezpo\u015bredni\u0105 inwazj\u0105 i bombardowaniem przez ich pan\u00f3w.<\/p>\r\n

Podczas poprzedniej zimnej wojny, kiedy istnia\u0142y tylko dwa supermocarstwa, przys\u0142owiowo skacz\u0105ce sobie do garde\u0142, wi\u0119kszo\u015b\u0107 mniejszych i s\u0142abszych kraj\u00f3w stara\u0142a si\u0119 chodzi\u0107 po bardzo niebezpiecznej linie. Stara\u0142y si\u0119 zachowa\u0107 p\u00f3\u0142-neutralno\u015b\u0107 i r\u00f3wny dystans od obu supermocarstw. By\u0142o to jednak niezwykle trudne, taktyka „kija i marchewki” hegemon\u00f3w by\u0142a zbyt trudna do odparcia, gdy wisia\u0142a na w\u0142osku, lub bardzo bolesna, gdy wyci\u0105gano bat. Niekt\u00f3rzy odkryli, \u017ce mog\u0105 po\u0142\u0105czy\u0107 si\u0142y, nie po to, by walczy\u0107 ze swoimi ciemi\u0119\u017ccami, ale po to, by nie da\u0107 si\u0119 wci\u0105gn\u0105\u0107 w ich machinacje. W zwi\u0105zku z tym w 1961 roku stworzyli „Ruch Pa\u0144stw Niezaanga\u017cowanych”, aby przeciwdzia\u0142a\u0107 dwubiegunowo\u015bci \u015bwiatowej struktury w\u0142adzy. W pewnym momencie liczy\u0142 on 120 pa\u0144stw cz\u0142onkowskich oraz 20 obserwator\u00f3w. Oznacza\u0142o to, \u017ce tylko kilka pa\u0144stw zdecydowa\u0142o si\u0119, dobrowolnie lub nie, na przy\u0142\u0105czenie si\u0119 do jednego z supermocarstw.<\/p>\r\n

Jednak\u017ce ruchowi pa\u0144stw niezaanga\u017cowanych nigdy nie dano szansy na sukces, a raczej stale podstawiano mu nog\u0119. Dzi\u015b jest on cieniem tego, czym by\u0142, a jego obecne dzia\u0142ania czy osi\u0105gni\u0119cia rzadko kwalifikuj\u0105 si\u0119 do relacji w wiadomo\u015bciach. Nawet miejsce jego narodzin, Jugos\u0142awia, uleg\u0142o roz\u0142amowi i znikn\u0119\u0142o.<\/p>\r\n

Potem jedno z dw\u00f3ch mocarstw znikn\u0119\u0142o i zosta\u0142o tylko jedno, ale problem nie znikn\u0105\u0142. Zamiast tego sprawy posz\u0142y jeszcze w gorszym kierunku dla mniejszych pa\u0144stw i to znacznie bardziej arbitralne. Og\u0142oszono otwarcie sezonu  polowania na gospodarki i zasoby reszty \u015bwiata – to d\u0142uga, ale dobrze udokumentowana historia.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Powr\u00f3t do ruchu pa\u0144stw niezaanga\u017cowanych – by\u0107 albo nie by\u0107?<\/h4>\r\n

Sk\u0142ania\u0142em si\u0119 ku pogl\u0105dowi, \u017ce jedynym ratunkiem dla „reszty \u015bwiata” jest powr\u00f3t do ruchu pa\u0144stw niezaanga\u017cowanych i wyrazi\u0142em t\u0119 opini\u0119 sze\u015b\u0107 lat temu. Teraz jednak zdaj\u0119 sobie spraw\u0119, \u017ce sprawy szybko ulegaj\u0105 zmianie, cho\u0107 podstawowe zasady dynamiki w\u0142adzy pozostaj\u0105 takie same.<\/p>\r\n

Zmieni\u0142o si\u0119 to, \u017ce pomimo swoich niedoskona\u0142o\u015bci, sporo s\u0142abych i biednych pa\u0144stw zdo\u0142a\u0142o w ci\u0105gu ostatnich dziesi\u0119cioleci unowocze\u015bni\u0107 swoje gospodarki i spo\u0142ecze\u0144stwa, pocz\u0105wszy od azjatyckich tygrys\u00f3w. Nast\u0119pnie, wraz z pocz\u0105tkiem nowego tysi\u0105clecia, nast\u0105pi\u0142 rozkwit Rosji i Chin. Rosja zdo\u0142a\u0142a z powodzeniem przezwyci\u0119\u017cy\u0107 sw\u00f3j postkomunistyczny eksperyment liberalno-gospodarczy i wynikaj\u0105cy z niego ba\u0142agan, natomiast Chiny zdo\u0142a\u0142y z powodzeniem sta\u0107 si\u0119 pot\u0119g\u0105 gospodarcz\u0105.<\/p>\r\n

Poza tym, o\u017cywienie ruchu pa\u0144stw niezaanga\u017cowanych mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 d\u0142ug\u0105 i \u017cmudn\u0105 w\u0119dr\u00f3wk\u0105, zw\u0142aszcza \u017ce wielu jego cz\u0142onk\u00f3w nawet wtedy niech\u0119tnie anga\u017cowa\u0142o si\u0119 ca\u0142kowicie w jego strategie i polityk\u0119. Wielu z nich by\u0142o zbyt s\u0142abych, dotkni\u0119tych bied\u0105 lub brakowa\u0142o im wizjonerskiego i zdecydowanego przyw\u00f3dztwa, aby stan\u0105\u0107 i stawi\u0107 czo\u0142a huraganom wiej\u0105cym z obu stron. Teraz sta\u0142o si\u0119 to jednym wielkim tornadem.<\/p>\r\n

Jeszcze sze\u015b\u0107 lat temu my\u015bla\u0142em, \u017ce ruch pa\u0144stw niezaanga\u017cowanych mo\u017ce by\u0107 w\u0142a\u015bciw\u0105 drog\u0105, kt\u00f3r\u0105 nale\u017cy pod\u0105\u017ca\u0107 i stwierdzi\u0142em:<\/p>\r\n

„Teraz mo\u017ce nadszed\u0142 czas, aby 'm\u0105drzy’ s\u0142abi ponownie rozwa\u017cyli Ruch Pa\u0144stw Niezaanga\u017cowanych, kt\u00f3ry udziela\u0142 im schronienia przez p\u00f3\u0142 wieku – lub stworzyli zupe\u0142nie now\u0105 alternatyw\u0119”.<\/p>\r\n

 Mo\u017ce jednak istnie\u0107 lepsza alternatywa, kt\u00f3ra przewy\u017csza uk\u0142ady jednobiegunowe, dwubiegunowe i wielobiegunowe. Jest ni\u0105 \u015bwiat bez-biegunowy.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Lepsze rozwi\u0105zanie<\/h4>\r\n

Historia ludzko\u015bci mo\u017ce by\u0107 postrzegana jako seria tragicznych wydarze\u0144, w kt\u00f3rych ka\u017cde silne pa\u0144stwo decydowa\u0142o jednostronnie o ustaleniu wygodnych dla siebie zasad, a nast\u0119pnie zmusza\u0142o swoich s\u0142abszych s\u0105siad\u00f3w do ich przestrzegania. W miar\u0119 rozwoju technologii i komunikacji, te silne pa\u0144stwa by\u0142y w stanie wyj\u015b\u0107 poza swoich s\u0105siad\u00f3w i w ko\u0144cu obj\u0105\u0107 ca\u0142y \u015bwiat. Nie ma lepszego przepisu na wojn\u0119 ni\u017c ten.<\/p>\r\n

Teoretycznie, Organizacja Narod\u00f3w Zjednoczonych zosta\u0142a powo\u0142ana jako arbiter uniwersalnych zasad, kt\u00f3re zosta\u0142y og\u0142oszone jako prawa mi\u0119dzynarodowe. Jednak nadgorliwo\u015b\u0107 lub ciemne motywy rozszerzy\u0142y te prawa i zasady na skrajne szczeg\u00f3\u0142y ludzkiego \u017cycia do tego stopnia, \u017ce naruszy\u0142y one kulturow\u0105 prywatno\u015b\u0107 i r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 wielu narod\u00f3w. Wdro\u017cenie tych praw by\u0142o znacznie szybsze ni\u017c zdolno\u015b\u0107 wielu narod\u00f3w do ich kulturowego przetrawienia, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o zrozumieniu ich implikacji. Dlatego wi\u0119kszo\u015b\u0107 kraj\u00f3w nie mia\u0142a innego wyboru, jak tylko sk\u0142ada\u0107 go\u0142os\u0142owne deklaracje, jednocze\u015bnie wdra\u017caj\u0105c swoje tradycyjne praktyki. Problem w tym, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 z tych kraj\u00f3w automatycznie narusza\u0142a prawa mi\u0119dzynarodowe i by\u0142a zagro\u017cona jak\u0105\u015b kar\u0105. Da\u0142o to r\u00f3wnie\u017c mocniejszym krajom mo\u017cliwo\u015b\u0107 wkraczania w wewn\u0119trzne sprawy niezale\u017cnych, suwerennych pa\u0144stw.<\/p>\r\n

Oczywi\u015bcie, pewne prawa s\u0105 uniwersalne i niezb\u0119dne do pokojowego wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania narod\u00f3w. Ale nie dotyczy to typu dopuszczalnych system\u00f3w gospodarczych czy politycznych, identycznych wsp\u00f3lnych warto\u015bci, zgodnych z Zachodem, wewn\u0119trznie stosowanych praw i praktyk kulturowych, podatk\u00f3w, ce\u0142 itp. Kraje s\u0105 r\u00f3\u017cne; dlatego odwiedza si\u0119 je jako turysta, aby cieszy\u0107 si\u0119 smakiem innej kultury. Dlaczego chcieliby\u015bmy zamieni\u0107 smak ca\u0142ego \u015bwiata w smak na przyk\u0142ad; waniliowy?<\/p>\r\n

Jak stwierdzi\u0142em na pocz\u0105tku tego artyku\u0142u, gra toczy si\u0119 o pieni\u0105dze i korzy\u015bci ekonomiczne. Dlatego istniej\u0105ca struktura jest zaprojektowana tak, aby s\u0142u\u017cy\u0107 kilku stronom kosztem wielu. Kraje rozwini\u0119te potrafi\u0105 za grosze uszczkn\u0105\u0107 u\u017cyteczne zasoby mniejszych i s\u0142abszych kraj\u00f3w i zwr\u00f3ci\u0107 im napompowane produkty i drobiazgi. Nic dziwnego, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 tych kraj\u00f3w pozostaje w gospodarczym do\u0142ku od dziesi\u0119cioleci, a w przypadku niekt\u00f3rych nawet od stuleci, i cierpi na chroniczne deficyty bilansu p\u0142atniczego i handlowego ze wszystkimi towarzysz\u0105cymi temu dolegliwo\u015bciami.<\/p>\r\n

Jako przyk\u0142ad mo\u017cna poda\u0107 Mi\u0119dzynarodowy Fundusz Walutowy (MFW), Bank \u015awiatowy, \u015awiatow\u0105 Organizacj\u0119 Handlu i wiele innych organizacji mi\u0119dzynarodowych oraz um\u00f3w handlowych, kt\u00f3re teoretycznie zosta\u0142y powo\u0142ane do \u017cycia, aby pom\u00f3c krajom znajduj\u0105cym si\u0119 w gorszej sytuacji w znalezieniu r\u00f3wnowagi dla ich gospodarek, a nast\u0119pnie w ich wzro\u015bcie i rozwoju. W rzeczywisto\u015bci jednak wi\u0119kszo\u015b\u0107 z tych gospodarek pogr\u0105\u017ca si\u0119 w coraz wi\u0119kszym zad\u0142u\u017ceniu. W praktyce zawi\u00f3d\u0142 nawet wys\u0142awiany „konsensus waszyngto\u0144ski”. <\/p>\r\n

Oczywi\u015bcie \u0142atwo jest zrzuci\u0107 win\u0119 na poszczeg\u00f3lne kraje i z\u0142e zarz\u0105dzanie przez ich rz\u0105dy, ca\u0142kowicie uniewinniaj\u0105c stron\u0119, kt\u00f3ra rzuca w nie pieni\u0119dzmi bez nale\u017cytego namys\u0142u czy nadzoru i wp\u0119dza je w coraz wi\u0119ksze zad\u0142u\u017cenie. Faktem jest jednak, \u017ce im g\u0142\u0119biej s\u0105 zad\u0142u\u017cone, tym ta\u0144sze s\u0105 ich zasoby, kt\u00f3re mo\u017cna kupi\u0107 lub naby\u0107 jako sta\u0142e \u017ar\u00f3d\u0142o zaopatrzenia. Wiele kraj\u00f3w afryka\u0144skich, latynoameryka\u0144skich i azjatyckich pad\u0142o ofiar\u0105 takich ekonomicznych nieszcz\u0119\u015b\u0107, celowo lub nie.<\/p>\r\n

Niemniej jednak, na horyzoncie pojawi\u0142a si\u0119 nowa koncepcja, kt\u00f3ra jest na dobrej drodze do realizacji. Nie jest to koncepcja jednobiegunowa, dwubiegunowa czy wielobiegunowa, lecz wydaje si\u0119 by\u0107 „nie-biegunow\u0105” wsp\u00f3lnot\u0105 niekoniecznie podobnie my\u015bl\u0105cych pa\u0144stw, kt\u00f3re staraj\u0105 si\u0119 osi\u0105gn\u0105\u0107 korzystny dla siebie wynik ekonomiczny, nie wtr\u0105caj\u0105c przy tym nosa w wewn\u0119trzne sprawy innych. Nie stosuje si\u0119 przymusu, gr\u00f3\u017ab ani dzia\u0142a\u0144 polegaj\u0105cych na wymachiwaniu r\u0119kami, a sprawy rozstrzygane s\u0105 w drodze konsensusu, wszyscy cz\u0142onkowie uwa\u017cani s\u0105 za r\u00f3wnych, a nikt nie jest r\u00f3wniejszy.<\/p>\r\n

Stworzy\u0142y one takie organizacje wielostronne jak BRICS, ASEAN, Nowy Bank Rozwoju, Inicjatywa Pasa Szlaku, Szanghajska Organizacja Wsp\u00f3\u0142pracy (SCO) itp. Wszystkie one s\u0105, w mniejszym lub wi\u0119kszym stopniu, praktycznymi zamiennikami MFW, Banku \u015awiatowego, WTO, itp. i wydaj\u0105 si\u0119 by\u0107 bardziej sprawiedliwe i bardziej zwracaj\u0105ce uwag\u0119 na prawdziwe potrzeby gospodarcze kraj\u00f3w Azji i Globalnego Po\u0142udnia.<\/p>\r\n

Dla os\u0142ody, ruch „bez-biegunowy” zawiera r\u00f3wnie\u017c smakowity lukier. Obiecuje on, \u017ce ka\u017cde  pa\u0144stwo, bez wzgl\u0119du na to, jak ma\u0142a i trywialna jest jego gospodarka, b\u0119dzie mog\u0142o u\u017cywa\u0107 w\u0142asnej waluty w handlu z innymi, uwalniaj\u0105c si\u0119 w ten spos\u00f3b od kaprys\u00f3w waha\u0144 kursu dolara i wymuszanych przez Fed st\u00f3p procentowych, kt\u00f3re nie uwzgl\u0119dniaj\u0105 statusu i potrzeb jego gospodarki.<\/p>\r\n

Og\u00f3lnie rzecz bior\u0105c, wydaje si\u0119 to by\u0107 lepszym rozwi\u0105zaniem ni\u017c powr\u00f3t do niedomagaj\u0105cego Ruchu Pa\u0144stw Niezaanga\u017cowanych, kt\u00f3ry ma g\u0142\u00f3wnie charakter polityczny. Ta nowa koncepcja bez-biegunowo\u015bci dotyczy raczej gospodarek jej cz\u0142onk\u00f3w, a polityka znajduje si\u0119 na najni\u017cszych szczeblach priorytetu, tak d\u0142ugo jak nie b\u0119dziesz, \u017ce tak powiem, k\u0105sa\u0142 wyci\u0105gni\u0119tych do ciebie r\u0105k.<\/p>\r\n

Koncepcja bez-biegunowo\u015bci jest wci\u0105\u017c w powijakach, ale szybko si\u0119 rozwija. Bez w\u0105tpienia b\u0119dzie wymaga\u0142a dalszego dopracowania, ale wydaje si\u0119, \u017ce rozpocz\u0119to j\u0105 z w\u0142a\u015bciw\u0105 wizj\u0105. Kto szybciej wejdzie na ten pok\u0142ad, tym szybciej zacznie czerpa\u0107 korzy\u015bci.<\/p>\r\n

Marwan Salamah<\/em><\/strong><\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

T\u0142um. S\u0142awomir Soja<\/em><\/p>\r\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: TheSaker (July 31, 2022) – „The New Economic World Map \u2013 No Polarity: What it Means for Smaller and Weaker Countries”<\/a><\/p>\r\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W ca\u0142ej historii, wszystkie imperia i pa\u0144stwa wojownicze dokonywa\u0142y ekspansji dla zysku ekonomicznego. Wi\u0119cej ziemi do uprawy i eksploatacji, wi\u0119cej bogactw i zasob\u00f3w naturalnych do grabie\u017cy oraz wi\u0119cej ludzi do podporz\u0105dkowania, opodatkowania lub zniewolenia. To si\u0119ga staro\u017cytnej Mezopotamii, trwa przez imperia perskie, greckie, rzymskie i a\u017c do europejskiego kolonializmu w ci\u0105gu ostatnich 500 lat. Dzi\u015b […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[13,9],"tags":[62,52,351,141,20,221],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/135558"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=135558"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/135558\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":135560,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/135558\/revisions\/135560"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=135558"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=135558"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=135558"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}