{"id":135553,"date":"2022-07-31T20:33:49","date_gmt":"2022-08-01T00:33:49","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=135553"},"modified":"2022-07-31T20:33:49","modified_gmt":"2022-08-01T00:33:49","slug":"heroiczny-zryw-czy-zbiorowe-samobojstwo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=135553","title":{"rendered":"Heroiczny zryw czy zbiorowe samob\u00f3jstwo?"},"content":{"rendered":"

\u201e\u015awi\u0119ty kucharz od Hipciego<\/em>
\r\nWszyscy \u015bwi\u0119ci, hej, do sto\u0142u!<\/em>
\r\nW niebie uczta: polskie flaczki<\/em>
\r\nwprost z rynsztok\u00f3w<\/em>
\r\nKili\u0144skiego!<\/em>
\r\nSalceson\u00f3w misa pe\u0142na,<\/em>
\r\n\u015awie\u017ce, chrupkie<\/em>
\r\nPachn\u0105 trupkiem:<\/em>
\r\nTo z Przedmurza!<\/em>
\r\nDo god\u00f3w, \u015bwi\u0119ci, do god\u00f3w,<\/em>
\r\nPrzegry\u017acie Chrystusem<\/em>
\r\nNarod\u00f3w!\u201d<\/em><\/p>\r\n

Tadeusz Gajcy<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

\r\n

1 sierpnia mija kolejna rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego. W bezpo\u015brednim nast\u0119pstwie tego tragicznego wydarzenia zgin\u0119\u0142o oko\u0142o 10 000 Powsta\u0144c\u00f3w i blisko 200 000 cywilnych mieszka\u0144c\u00f3w Warszawy. Ci, kt\u00f3rym uda\u0142o si\u0119 prze\u017cy\u0107 zostali wyp\u0119dzeni z miasta, osadzeni w obozach koncentracyjnych, b\u0105d\u017a wywiezieni na roboty przymusowe. Opr\u00f3cz strat ludzkich by\u0142y r\u00f3wnie\u017c straty materialne w postaci zrabowania d\u00f3br kultury i totalnego zniszczenia stolicy przez okupant\u00f3w. To jednak nie wszystko \u2013 uwzgl\u0119dni\u0107 nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c traum\u0119 psychiczn\u0105, kt\u00f3ra pozosta\u0142a w ocala\u0142ych mieszka\u0144cach Warszawy do ko\u0144ca ich dni. A wszystko przez jedn\u0105 nierozwa\u017cn\u0105 decyzj\u0119 polityczn\u0105\u2026<\/p>\r\n

Decyzja o wybuchu powstania zosta\u0142a ostatecznie podj\u0119ta w dniu 31 lipca 1944 r. przez gen. Tadeusza Bora-Komorowskiego po konsultacjach z gen. Tadeuszem Pe\u0142czy\u0144skim, gen. Leopoldem Okulickim, p\u0142k. Antonim Chru\u015bcielem i delegatem rz\u0105du na kraj Janem Jankowskim. Przeciwnikiem dzia\u0142a\u0144 zbrojnych by\u0142 m.in. Naczelny W\u00f3dz gen. Kazimierz Sosnkowski, kt\u00f3ry stwierdzi\u0142: \u201ew obecnych warunkach jestem bezwzgl\u0119dnie przeciwny powstaniu powszechnemu, kt\u00f3rego sens historyczny musia\u0142by z konieczno\u015bci wyrazi\u0107 si\u0119 w zamianie jednej okupacji na drug\u0105\u201d.<\/p>\r\n

Przeciwnikami powstania byli r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142acze Stronnictwa Narodowego. Mi\u0119dzy innymi Adam Doboszy\u0144ski pisa\u0142: \u201eZ powstaniem czy bez powstania, ca\u0142o\u015b\u0107 naszych ziem odzyskamy dopiero w razie wielkiego os\u0142abienia Rosji w zapasach z Niemcami, wzgl\u0119dnie po pobiciu Rosji przez \u015bwiat zachodni; \u017cadne krwawe gesty przedsi\u0119brane przedwcze\u015bnie nic nam tu nie pomog\u0105. Wr\u0119cz przeciwnie powstanie, likwiduj\u0105ce ostatecznie element przyw\u00f3dczy Narodu, mo\u017ce uniemo\u017cliwi\u0107 p\u00f3\u017aniejsze wykorzystanie pomy\u015blnego dla nas obrotu wypadk\u00f3w\u201d. S\u0142owa rozwagi i rozs\u0105dku nie zosta\u0142y jednak wzi\u0119te pod uwag\u0119\u2026<\/p>\r\n

Decyzja o rozpocz\u0119ciu powstania by\u0142a decyzj\u0105 nie uwzgl\u0119dniaj\u0105c\u0105 \u017cadnych racjonalnych argument\u00f3w i przecz\u0105c\u0105 zdrowemu rozs\u0105dkowi. Przeciwko regularnej armii niemieckiej skierowano s\u0142abo uzbrojone si\u0142y polskie z\u0142o\u017cone g\u0142\u00f3wnie z m\u0142odzie\u017cy. R\u00f3\u017cnica w uzbrojeniu by\u0142a pora\u017caj\u0105ca \u2013 powsta\u0144cy dysponowali niemal wy\u0142\u0105cznie broni\u0105 r\u0119czn\u0105, a amunicji starczy\u0142o zaledwie na kilka dni walki. W konsekwencji powsta\u0144cy musieli u\u017cywa\u0107 butelek z benzyn\u0105, kilof\u00f3w, czy siekier. Inicjatorzy powstania byli tego w pe\u0142ni \u015bwiadomi \u2013 m.in. p\u0142k Antoni Chru\u015bciel poleci\u0142 podw\u0142adnym: \u201emusicie sobie zdoby\u0107 bro\u0144, id\u0105c nawet z kijami i pa\u0142kami, a ci kt\u00f3rzy s\u0105 niezdolni do tego, p\u00f3jd\u0105 pod s\u0105d\u201d. Oczywistym by\u0142o zatem jak ta nier\u00f3wna walka musi si\u0119 sko\u0144czy\u0107. Niezrozumia\u0142y jest przy tym argument o liczeniu na pomoc ze strony Armii Czerwonej, skoro jednym z g\u0142\u00f3wnym motyw\u00f3w powstania by\u0142o niedopuszczenie do zaj\u0119cia Warszawy przez Rosjan. Jeszcze w lipcu 1944 r. gen. B\u00f3r-Komorowski pisa\u0142 do gen. Sosnkowskiego, \u017ce \u201ewobec rysuj\u0105cej si\u0119 kl\u0119ski Niemiec i zagro\u017cenia okupacj\u0105 sowieck\u0105 AK nie mo\u017ce pozosta\u0107 bezczynna\u201d. Skoro zatem \u201esowieci\u201d traktowani byli jako potencjalni okupanci, to jakiej pomocy mo\u017cna by\u0142o od nich oczekiwa\u0107? Oczywi\u015bcie prawdziwy jest argument, \u017ce \u201eWarszawa chcia\u0142a walczy\u0107\u201d. Czy jednak powsta\u0144cy w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych dominowa\u0142a m\u0142odzie\u017c mieli \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce ich walka od pocz\u0105tku skazana jest na kl\u0119sk\u0119, a oni sami w znacznej liczbie ponios\u0105 bezsensown\u0105 \u015bmier\u0107?<\/p>\r\n

O ile w czasach PRL-u kwestia Powstania Warszawskiego by\u0142a tematem niewygodnym, to obecnie jest jednym z g\u0142\u00f3wnych filar\u00f3w obowi\u0105zuj\u0105cej polityki historycznej. Kilka lat temu podczas uroczysto\u015bci upami\u0119tniaj\u0105cych rocznic\u0119 powstania premier Mateusz Morawiecki stwierdzi\u0142, \u017ce \u201ew obliczu sytuacji geopolitycznej i sytuacji na froncie trudno by\u0142o sobie wyobrazi\u0107 inn\u0105 decyzj\u0119, ta decyzja nie tylko by\u0142a najbardziej logiczna, ale te\u017c wynika\u0142a z nastroj\u00f3w w \u00f3wczesnej Warszawie, nastroj\u00f3w w\u015br\u00f3d ludno\u015bci cywilnej, w\u015br\u00f3d m\u0142odzie\u017cy\u201d. Taka interpretacja powstania w spos\u00f3b jaskrawy zderza si\u0119 z faktami, kt\u00f3re dowodz\u0105, \u017ce nie by\u0142o \u017cadnych racjonalnych przes\u0142anek do wybuchu powstania. Czemu s\u0142u\u017cy\u0107 ma powy\u017csza narracja? Utrwalaniu fa\u0142szywego mitu, czy te\u017c promowaniu tandetnego, odpustowego patriotyzmu, a w\u0142a\u015bciwie pseudopatriotyzmu? Warto w tym miejscu przytoczy\u0107 s\u0142owa prof. Jana Ciechanowicza \u201ePowstanie zako\u0144czy\u0142o si\u0119 straszliw\u0105 kl\u0119sk\u0105, katastrof\u0105 i ruin\u0105, kt\u00f3ra nie dotkn\u0119\u0142a \u017cadnej innej stolicy w Europie od czasu najazdu Hun\u00f3w na Rzym. 200 tysi\u0119cy ludzi zgin\u0119\u0142o, 500 tys. wygnano i skazano na poniewierk\u0119. Miasto zr\u00f3wnano z ziemi\u0105. To najwi\u0119kszy b\u0142\u0105d pope\u0142niony przez dow\u00f3dztwo AK\u201d. Mo\u017ce zatem lepiej by\u0142oby aby na temat Powstania Warszawskiego wypowiadali si\u0119 historycy, a nie politycy?<\/p>\r\n

O ile obecna PiS-owska w\u0142adza, pos\u0142uguj\u0105ca si\u0119 neosanacyjn\u0105 ideologi\u0105 i promuj\u0105ca tradycje insurekcyjno-powsta\u0144cze ma sw\u00f3j cel w afirmacji Powstania Warszawskiego, to trudno zrozumie\u0107 dlaczego narracj\u0119 t\u0119 podejmuj\u0105 \u015brodowiska narodowe. Wielu z moich znajomych podkre\u015bla, \u017ce cho\u0107 Powstanie by\u0142o politycznym b\u0142\u0119dem, to jego upami\u0119tnienie ma wymiar patriotyczny, a Powsta\u0144com nale\u017cy si\u0119 ho\u0142d i szacunek. W tym miejscu podkre\u015bli\u0107 nale\u017cy, \u017ce czym innym jest upami\u0119tnienie uczestnik\u00f3w Powstania, poprzez z\u0142o\u017cenie kwiat\u00f3w, czy zapalenie zniczy na ich grobach, a czym innym udzia\u0142 w instytucjonalnych uroczysto\u015bciach organizowanych przez w\u0142adze, kt\u00f3re utrwalaj\u0105 fa\u0142szywe mity i promuj\u0105 pseudopatriotyczne postawy. Afirmacja Powstania Warszawskiego nie s\u0142u\u017cy bowiem promowaniu realizmu politycznego oraz odpowiedzialno\u015bci za losy narodu i pa\u0144stwa. Wszystko to mo\u017ce sprawi\u0107, \u017ce w sytuacji faktycznego zagro\u017cenia strategiczne decyzje oparte b\u0119d\u0105 na emocjach i resentymentach, jak r\u00f3wnie\u017c nie b\u0119d\u0105 uwzgl\u0119dnia\u0107 bilansu zysk\u00f3w i strat. Czy w takim duchu mamy wychowywa\u0107 nast\u0119pne pokolenia? Czy na nic si\u0119 zda\u0142a szko\u0142a Dmowskiego, krytykuj\u0105ca romantyczne zrywy i postuluj\u0105ca rozs\u0105dne gospodarowanie polsk\u0105 krwi\u0105?<\/p>\r\n

Niekt\u00f3rzy por\u00f3wnuj\u0105 \u201ekult\u201d Powstania Warszawskiego do gloryfikowania \u201e\u017co\u0142nierzy wykl\u0119tych\u201d. Wszak jedni i drudzy gin\u0119li w imi\u0119 przegranej sprawy. Por\u00f3wnanie to jest moim zdaniem nietrafne. W przypadku \u201ewykl\u0119tych\u201d \u2013 ich walka by\u0142a poniek\u0105d indywidualnym wyborem, cz\u0119sto uzasadnionym brakiem mo\u017cliwo\u015bci odnalezienia si\u0119 w powojennej rzeczywisto\u015bci. Nie wszystkim by\u0142 w stanie pom\u00f3c Boles\u0142aw Piasecki. \u201e\u017bo\u0142nierze wykl\u0119ci\u201d, cho\u0107 ich dzia\u0142ania by\u0142y ewidentnie destruktywne, nikogo nie zmuszali do walki z powojennym ustrojem, a konsekwencje podj\u0119tych dzia\u0142a\u0144 dotyczy\u0142y w zasadzie ich samych. W przypadku Powstania Warszawskiego, skutki dotyczy\u0142y setek tysi\u0119cy ludzi, kt\u00f3rzy ponie\u015bli \u015bmier\u0107, utracili zdrowie, b\u0105d\u017a nara\u017ceni byli na niewyobra\u017calne cierpienia. Ponadto, straty poniesione w wyniku Powstania Warszawskiego mia\u0142y dalekosi\u0119\u017cne konsekwencje polityczne \u2013 wykrwawiona Polska pozbawiona by\u0142a elit jak\u017ce potrzebnych w trudnej powojennej rzeczywisto\u015bci, a bezprecedensowa danina krwi tylko u\u0142atwi\u0142a Stalinowi zadanie. Dowodz\u0105 tego chocia\u017cby s\u0142owa W\u0142adys\u0142awa Andersa, kt\u00f3ry stwierdzi\u0142: \u201eStalin zaciera\u0142 r\u0119ce, bo Niemcy wykonali za niego brudn\u0105 robot\u0119, zamordowali najlepszych m\u0142odych ludzi, kt\u00f3rzy byli przeciwko niemu, miasto zosta\u0142o zr\u00f3wnane z ziemi\u0105\u201d.<\/p>\r\n

Micha\u0142 Radzikowski<\/strong><\/em><\/p>\r\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"\u201e\u015awi\u0119ty kucharz od Hipciego Wszyscy \u015bwi\u0119ci, hej, do sto\u0142u! W niebie uczta: polskie flaczki wprost z rynsztok\u00f3w Kili\u0144skiego! Salceson\u00f3w misa pe\u0142na, \u015awie\u017ce, chrupkie Pachn\u0105 trupkiem: To z Przedmurza! Do god\u00f3w, \u015bwi\u0119ci, do god\u00f3w, Przegry\u017acie Chrystusem Narod\u00f3w!\u201d Tadeusz Gajcy   1 sierpnia mija kolejna rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego. W bezpo\u015brednim nast\u0119pstwie tego tragicznego wydarzenia zgin\u0119\u0142o oko\u0142o […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[13],"tags":[59],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/135553"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=135553"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/135553\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":135554,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/135553\/revisions\/135554"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=135553"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=135553"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=135553"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}