Szanowny Panie,<\/p>\r\n
Dzi\u0119kuj\u0119 za przes\u0142anie do mnie pytania ksi\u0119dza (…) dotycz\u0105cego reformy liturgii Wielkiego Tygodnia.<\/p>\r\n
<\/p>\r\n
Zgadzam si\u0119 z Nim, \u017ce reform\u0119 t\u0119 mo\u017cna uzna\u0107 za rodzaj balonu pr\u00f3bnego, za pomoc\u0105 kt\u00f3rego architekci p\u00f3\u017aniejszej reformy soborowej wprowadzili ca\u0142\u0105 seri\u0119 zmian – moim zdaniem ca\u0142kowicie w\u0105tpliwych i arbitralnych – do Ordo Majoris Hebdomad\u00e6<\/em>, jakie istnia\u0142o do tego czasu.<\/p>\r\n Powiedzia\u0142bym wr\u0119cz, \u017ce te modyfikacje mog\u0142y wydawa\u0107 si\u0119 prawie nieszkodliwe, cho\u0107 dziwaczne, poniewa\u017c zamys\u0142, kt\u00f3ry je zrodzi\u0142, nie by\u0142 jeszcze widoczny ani w reformie Jana XXIII, ani w reformie o wiele bardziej niszczycielskiej, zapocz\u0105tkowanej przez Konstytucj\u0119 Sacrosanctum Concilium<\/em>, a nast\u0119pnie jeszcze bardziej zaostrzonej przez Consilium ad exsequendam<\/em>.<\/p>\r\n Niemniej jednak, to co dla zwyk\u0142ego proboszcza w 1956 r. mog\u0142o wydawa\u0107 si\u0119 uproszczeniem podyktowanym konieczno\u015bci\u0105 dostosowania z\u0142o\u017cono\u015bci obrz\u0119d\u00f3w Wielkiego Tygodnia do rytm\u00f3w nowoczesno\u015bci – i co prawdopodobnie przedstawiano w ten spos\u00f3b samemu Piusowi XII, ukrywaj\u0105c wywrotowe znaczenie tej reformy – z naszej perspektywy nabiera zupe\u0142nie innego sensu, poniewa\u017c dostrzegamy w tym przede wszystkim mentalno\u015b\u0107 modernist\u00f3w i uczni\u00f3w nigdy nie zdeprecjonowanego ruchu odnowy liturgicznej; a po drugie, w decyzjach, kt\u00f3re rzekomo podj\u0119to w celu uproszczenia obrz\u0119d\u00f3w, dostrzegamy to samo ideologiczne narzucenie najbardziej \u015bmia\u0142ych innowacji Novus Ordo.<\/p>\r\n Wreszcie, do ludzi wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cych si\u0119 w tej reformie, nale\u017c\u0105 zwolennicy reformy soborowej, awansowani na wy\u017csze stanowiska w\u0142a\u015bnie ze wzgl\u0119du na ich notoryczn\u0105 niech\u0119\u0107 do powagi kultu. Trudno nie doj\u015b\u0107 do przekonania, \u017ce to, co rozpocz\u0119li w latach 1951-1955, nie by\u0142o pomy\u015blane jako pierwszy krok w kierunku przewrot\u00f3w, kt\u00f3re doprowadzono do ko\u0144ca nieca\u0142e dwadzie\u015bcia lat p\u00f3\u017aniej.<\/p>\r\n Oczywi\u015bcie, powietrze, kt\u00f3rym oddycha si\u0119 w niekt\u00f3rych cz\u0119\u015bciach rytu Piusa XII – my\u015bl\u0119 tu na przyk\u0142ad o Pater Noster odmawianym przez celebransa wraz z wiernymi – jest tym samym powietrzem, kt\u00f3re znajdujemy w Novus Ordo. Wyczuwa si\u0119 „co\u015b” obcego i nienaturalnego, co jest typowe dla dzie\u0142, kt\u00f3re nie s\u0105 natchnione przez Pana i kt\u00f3re s\u0105 w oczywisty spos\u00f3b ludzkie, przepojone racjonalizmem, kt\u00f3ry nie ma w sobie nic prawdziwie liturgicznego, ale cuchnie gnostyckim domniemaniem, kt\u00f3re s\u0142usznie pot\u0119pi\u0142 Pius XII w nie\u015bmiertelnej encyklice Mediator Dei<\/em>.<\/p>\r\n Zadziwiaj\u0105ce jest, \u017ce te same b\u0142\u0119dy, kt\u00f3re zosta\u0142y opatrzno\u015bciowo pot\u0119pione w 1947 r., zdo\u0142a\u0142y si\u0119 ponownie ujawni\u0107 w reformie, kt\u00f3r\u0105 og\u0142osi\u0142 sam Pius XII. Nie zapominajmy jednak, \u017ce papie\u017c by\u0142 w zaawansowanym wieku i by\u0142 bardzo wyczerpany fizycznie i duchowo niedawnym \u015bwiatowym konfliktem. Umieszczenie Piusa XII na li\u015bcie burzycieli Tradycji by\u0142oby tyle\u017c niesprawiedliwe, co nieuprzejme.<\/p>\r\n W zwi\u0105zku z tym nale\u017cy oceni\u0107, czy te same zarzuty, kt\u00f3re dotycz\u0105 Novus Ordo Missae<\/em> promulgowanego przez Paw\u0142a VI w Konstytucji apostolskiej Missale Romanum<\/em> z 3 kwietnia 1969 r., maj\u0105 zastosowanie do obrz\u0105dku promulgowanego przez Piusa XII w Decreee Maxima Redemptionis Nostr\u00e6 Mysteria<\/em> z 16 listopada 1955 r.<\/p>\r\n Albo ujmuj\u0105c to jeszcze inaczej. Czy bior\u0105c pod uwag\u0119, \u017ce Motu Proprio Summorum Pontificum<\/em> uznaje prawo katolik\u00f3w do korzystania z obrz\u0105dku poprzedzaj\u0105cego ze wzgl\u0119du na jego specyfik\u0119 rytualn\u0105, doktrynaln\u0105 i duchow\u0105, oraz bior\u0105c pod uwag\u0119, \u017ce Motu Proprio nie wchodzi w meritum oceny ortodoksyjno\u015bci Novus Ordo, lecz ogranicza si\u0119 do kwestii smaku liturgicznego, czy mo\u017cna, \u017ce tak powiem, rozszerzy\u0107 t\u0119 zasad\u0119 na obrz\u0119dy poprzedzaj\u0105ce Motu Proprio Rubricarum Instructum<\/em> Jana XXIII i Dekret Piusa XII Maxima Redemptionis Nostr\u00e6 Mysteria<\/em>, wyra\u017caj\u0105ce nasz\u0105 „preferencj\u0119” dla tzw. obrz\u0105dku \u015aw. Piusa X?<\/p>\r\n Jest to w\u0142a\u015bciwie prowokacja. Po pierwsze dlatego, \u017ce nie zgadzam si\u0119 na wsp\u00f3\u0142istnienie dw\u00f3ch form tego samego obrz\u0105dku w Ko\u015bciele Rytu Rzymskiego. Po drugie, poniewa\u017c uwa\u017cam obrz\u0105dek zreformowany za bardzo wybrakowany i z pewno\u015bci\u0105 favens haeresim<\/em> (zgoda na herezj\u0119), przy\u0142\u0105czaj\u0105c si\u0119 do pot\u0119pienia kardyna\u0142\u00f3w Ottavianiego i Bacciego, jak r\u00f3wnie\u017c arcybiskupa Marcela Lefebvre’a, i jestem przekonany, \u017ce Novus Ordo powinno by\u0107 po prostu zniesione i zakazane, a obrz\u0105dek tradycyjny powinien zosta\u0107 og\u0142oszony jedynym obowi\u0105zuj\u0105cym Obrz\u0105dkiem Rzymskim. Tylko z tego punktu widzenia uwa\u017cam, \u017ce mo\u017cliwe jest kanoniczne „zakwestionowanie” Ordo Hebdomad\u00e6 Sanct\u00e6 Instauratus<\/em> i, je\u015bli chcemy by\u0107 drobiazgowi, tak\u017ce Motu Proprio Rubricarum Instructum<\/em>, przede wszystkim z powodu sp\u00f3jno\u015bci ich tonu z Novus Ordo i ich oczywistego zerwania z tonem poprzedniego Missale Romanum<\/em>.<\/p>\r\n Teraz, bior\u0105c pod uwag\u0119 vacatio legis<\/em>, w kt\u00f3rym si\u0119 obecnie znajdujemy, uwa\u017cam, \u017ce je\u015bli Bractwo \u015awi\u0119tego Piusa X uwa\u017ca za uprawnione odwo\u0142ywanie si\u0119 do Msza\u0142u Jana XXIII, poniewa\u017c dostrzega t\u0119 sam\u0105 pod\u0142\u0105 my\u015bl we wszystkich p\u00f3\u017aniejszych reformach, kt\u00f3re doprowadzi\u0142y do powstania Msza\u0142u Paw\u0142a VI, to z tego samego powodu – g\u0142\u00f3wnie z ostro\u017cno\u015bci – mo\u017ce zastosowa\u0107 t\u0119 sam\u0105 zasad\u0119 do reformy Wielkiego Tygodnia, nawet je\u015bli sama w sobie – podobnie jak Msza\u0142 Jana XXIII, nie ma nic heterodoksyjnego ani nawet w najmniejszym stopniu sk\u0142aniaj\u0105cego si\u0119 ku herezji.<\/p>\r\n To, jak s\u0105dz\u0119, by\u0142o powodem, dla kt\u00f3rego Abp. Lefebvre wybra\u0142 w\u0142a\u015bnie obrz\u0105dek z 1962 roku. Z drugiej strony, poniewa\u017c dzi\u0119ki solidnej formacji mia\u0142 umys\u0142 prawniczy, dobrze rozumia\u0142, \u017ce nie mo\u017cna zastosowa\u0107 w odniesieniu do liturgii swego rodzaju „swobodnych bada\u0144”, poniewa\u017c upowa\u017cnia\u0142oby to ka\u017cdego do przyj\u0119cia dowolnego obrz\u0105dku. Jednocze\u015bnie jednak nie umkn\u0119\u0142a mu (tak jak nie umkn\u0119\u0142a nam dzisiaj) wywrotowa natura reformy soborowej: celowo otwarta na execeptions ad experimentum<\/em> (wyj\u0105tki celem eksperymentowania), na niesko\u0144czon\u0105 ilo\u015b\u0107 ad libitum<\/em> (opcjonalno\u015bci), pod pretekstem odzyskania rzekomej pierwotnej czysto\u015bci po wiekach zastoju liturgicznego.<\/p>\r\n W\u0142a\u015bnie z tego powodu Abp. Lefebvre zdecydowa\u0142 si\u0119 powr\u00f3ci\u0107 do bardziej kompromisowego rytu z 1962 r., by\u0107 mo\u017ce nie dostrzegaj\u0105c niekt\u00f3rych kontrowersyjnych aspekt\u00f3w reform Pacellego i Roncallego, kt\u00f3re uchwyci\u0142by tylko wytrawny liturgista, zw\u0142aszcza w niespokojnych latach siedemdziesi\u0105tych.<\/p>\r\n Nie zapominajmy ponadto, \u017ce „nowy ruch liturgiczny” rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 we Francji na d\u0142ugo przed tym, jak rozwin\u0105\u0142 si\u0119 we W\u0142oszech, i \u017ce wiele innowacji, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej sta\u0142y si\u0119 norm\u0105 Ko\u015bcio\u0142a powszechnego, eksperymentowano w diecezjach francuskich ju\u017c w latach dwudziestych XX wieku, poczynaj\u0105c od stosowania szat gotyckich i o\u0142tarza versus populum<\/em>, zawsze w imi\u0119 archeologizmu, kt\u00f3ry pr\u00f3bowa\u0142 jednym poci\u0105gni\u0119ciem pi\u00f3ra przekre\u015bli\u0107 ca\u0142e tysi\u0105clecie \u017cycia Ko\u015bcio\u0142a. Wyobra\u017cam sobie, \u017ce w oczach w\u0142oskiego hierarchy odprawianie coram populo<\/em> w \u015bredniowiecznym ornacie wydawa\u0142o si\u0119 ekstrawagancj\u0105, podczas gdy dla francuskiego arcybiskupa by\u0142a to ju\u017c wtedy praktyka utrwalona, a pod pewnymi wzgl\u0119dami nawet zalecana.<\/p>\r\n Musimy r\u00f3wnie\u017c zrozumie\u0107 – i w tym wzgl\u0119dzie, jak s\u0105dz\u0119, wyrazi\u0142em si\u0119 ju\u017c obszernie – \u017ce sens reformy, kt\u00f3ra rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 na poziomie lokalnym na d\u0142ugo przed Piusem XII, a nast\u0119pnie stopniowo rozprzestrzenia\u0142a si\u0119 na ca\u0142y \u015bwiat katolicki, by\u0142 ca\u0142kowicie anty-jurydyczny: Jej architekci korzystali z autorytetu Prawodawcy, aby narzuci\u0107 z moc\u0105 prawa obrz\u0119d, kt\u00f3ry mia\u0142 by\u0107 czym\u015b innym ni\u017c tylko niewolniczym stosowaniem tekstu liturgicznego; Msza\u0142 nie mia\u0142 ju\u017c zawiera\u0107 tekst\u00f3w, kt\u00f3re celebrans mia\u0142 wiernie odmawia\u0107, ale by\u0142 raczej postrzegany jako rodzaj p\u0142\u00f3tna, kt\u00f3re zezwala\u0142o na malowanie najgorszych dziwactw i wpaja\u0142o w cia\u0142o ko\u015bcielne nieuchronn\u0105 utrat\u0119 poczucia sacrum.<\/p>\r\n Nie by\u0142o to jeszcze widoczne ani w Ordo Hebdomad\u00e6 Sanct\u00e6 Instauratus<\/em>, ani w Mszale Jana XIII, ale zasada ci\u0105g\u0142ej zmienno\u015bci obrz\u0119du i jego swobodnej aktualizacji (wraz z b\u0142\u0119dnym przekonaniem, \u017ce uleg\u0142 on zepsuciu z biegiem wiek\u00f3w i dlatego nale\u017cy go „dostosowywa\u0107” przez r\u00f3\u017cne dodatki, podczas gdy w rzeczywisto\u015bci jest on owocem harmonijnego rozwoju, nadanego przez okoliczno\u015bci, czas i miejsce) ju\u017c obowi\u0105zywa\u0142a. Z pewno\u015bci\u0105 modyfikacja Kanonu Rzymskiego dokonana przez Roncallego, polegaj\u0105ca na dodaniu imienia \u015bw. J\u00f3zefa, posz\u0142a w tym samym kierunku, dotykaj\u0105c nawet najbardziej staro\u017cytnej i \u015bwi\u0119tej modlitwy Naj\u015bwi\u0119tszej Ofiary.<\/p>\r\n Na zako\u0144czenie pragn\u0119 podzieli\u0107 si\u0119 pewnym spostrze\u017ceniem. Wiele wsp\u00f3lnot, kt\u00f3re korzystaj\u0105 z Motu Proprio Summorum Pontificum<\/em>, celebruje obrz\u0119dy Wielkiego Tygodnia wed\u0142ug Msza\u0142u sprzed reformy Piusa XII. Sama Komisja Ecclesia Dei<\/em> zatwierdzi\u0142a t\u0119 dyspens\u0119, bior\u0105c pod uwag\u0119 racje podane przez tych, kt\u00f3rzy prosili o jej uprawomocnienie. Dlatego nie widz\u0119 powodu, dla kt\u00f3rego Bractwo, kt\u00f3re sta\u0142o na czele obrony Mszy tradycyjnej w znacznie trudniejszych czasach, nie mo\u017ce zrobi\u0107 tego samego. Z pewno\u015bci\u0105, kiedy Ko\u015bci\u00f3\u0142 odnajdzie si\u0119 na nowo, wszystko to b\u0119dzie musia\u0142o zosta\u0107 ponownie wci\u0105gni\u0119te w ramy prawa; prawa, kt\u00f3re – miejmy nadziej\u0119 – m\u0105drze we\u017amie pod uwag\u0119 krytyk\u0119, jaka zosta\u0142a podniesiona.<\/p>\r\n Mam nadziej\u0119, \u017ce te rozwa\u017cania, kt\u00f3re przedstawi\u0142em, mog\u0105 by\u0107 w jakim\u015b stopniu pomocne ksi\u0119dzu (…).<\/p>\r\n Jestem wdzi\u0119czny, \u017ce mog\u0119 udzieli\u0107 wam wszystkim, drodzy przyjaciele, mojego ojcowskiego b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa.<\/p>\r\n