{"id":133918,"date":"2022-05-07T20:47:25","date_gmt":"2022-05-08T00:47:25","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=133918"},"modified":"2022-05-07T20:47:25","modified_gmt":"2022-05-08T00:47:25","slug":"nkwd-upa-i-wolyn","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=133918","title":{"rendered":"NKWD, UPA i Wo\u0142y\u0144"},"content":{"rendered":"
\r\n
\r\n

Polskie o\u015brodki ukrainofilskie staraj\u0105 si\u0119 co pewien czas podejmowa\u0107 pr\u00f3by \u201ezdj\u0119cia\u201d odpowiedzialno\u015bci z zag\u0142ad\u0119 ludno\u015bci polskiej na Wo\u0142yniu z UPA na NKWD. <\/strong><\/p>\r\n

I tym razem, w atmosferze wojny na Ukrainie i wzburzenia opinii publicznej \u2013 taki g\u0142os si\u0119 pojawia\u0142, i to ze strony nie byle kogo.  Jak informuje jedna ze stron internetowych: \u201eMaciej \u015awirski, prezes Reduty Dobrego Imienia i przewodnicz\u0105cy Rady Nadzorczej PAP twierdzi, \u017ce za ludob\u00f3jstwo Polak\u00f3w na Wo\u0142yniu i w Ma\u0142opolsce Wschodniej odpowiedzialni mog\u0105 by\u0107 sowieci. Naturaln\u0105 konsekwencj\u0105 takiej tezy by\u0142oby zniesienie albo przynajmniej umniejszenie odpowiedzialno\u015bci Ukrai\u0144c\u00f3w za wybitnie bestialskie zbrodnie nawet jak na warunki II wojny \u015bwiatowej\u201d.<\/p>\r\n

\u201eS\u0105 poszlaki o inspiracji NKWD. Jeste\u015bmy na tropie tego, ale za wcze\u015bnie m\u00f3wi\u0107 o szczeg\u00f3\u0142ach\u201d \u2013 napisa\u0142 Maciej \u015awirski na \u201eTwitterze\u201d.<\/strong> Wpis szybko znikn\u0105\u0142, ale nie uszed\u0142 uwadze internaut\u00f3w i nabra\u0142 rozg\u0142osu. Czym jest Reduta Dobrego Imienia? To organizacj\u0105 powo\u0142ana do \u201ewalki z k\u0142amstwami historycznymi nt. Polski\u201d. Znana jest g\u0142\u00f3wnie z podejmowania interwencji ws. nazywania niemieckich oboz\u00f3w koncentracyjnych na terenie okupowanej Polski \u201epolskimi\u201d. Cele zbo\u017cne, ale jak si\u0119 okaza\u0142o nie zawsze.<\/p>\r\n

Komorowski i Macierewicz<\/strong><\/p>\r\n

Jak ju\u017c wspomnia\u0142em, taka teza pojawia si\u0119 u nas dosy\u0107 regularnie co jaki\u015b czas. Po 1989 roku najg\u0142o\u015bniejsze by\u0142y trzy g\u0142osy w tej kwestii. W wywiadzie dla dziennika \u201eRzeczpospolita\u201d (24.07.2008), zatytu\u0142owanym \u201eZa Wo\u0142y\u0144 odpowiadaj\u0105 Sowieci\u201d, Bronis\u0142aw Komorowski<\/strong>, w\u00f3wczas marsza\u0142ek Sejmu RP, powiedzia\u0142: \u201ePr\u00f3ba przeniesienia odpowiedzialno\u015bci za nieszcz\u0119\u015bcia polskich Kres\u00f3w z Sowiet\u00f3w na Ukrai\u0144c\u00f3w sk\u0142ania mnie do zastanowienia, czy nie mamy do czynienia z d\u0142ugimi r\u0119koma Rosji\u201d.<\/p>\r\n

Z kolei w roku obchod\u00f3w 70. rocznicy ludob\u00f3jstwa na Wo\u0142yniu prominentny dzia\u0142acz Zwi\u0105zku Ukrai\u0144c\u00f3w w Polsce Miros\u0142aw Czech<\/strong> opublikowa\u0142 artyku\u0142 po wymownym tytu\u0142em \u201eJak Moskwa rozp\u0119ta\u0142a piek\u0142o na Wo\u0142yniu<\/strong>\u201d (\u201eGazeta \u015awi\u0105teczna\u201d, 9-10 marca 2013), twierdz\u0105c: \u201eSowieci poszczuli Niemc\u00f3w na ukrai\u0144skich policjant\u00f3w, w ich miejsce przyszli Polacy. Spirala mord\u00f3w si\u0119 nakr\u0119ci\u0142a. Rosyjscy agenci dzia\u0142ali wed\u0142ug precyzyjnie u\u0142o\u017conego planu\u201d. Wreszcie Antoni Macierewicz<\/strong>. W programie \u201eMin\u0119\u0142a dwudziesta\u201d w TVP Info (12.07.2016) powiedzia\u0142: \u201ePrawdziwym wrogiem, kt\u00f3ry rozpocz\u0105\u0142, i kt\u00f3ry u\u017cy\u0142 ukrai\u0144skich si\u0142 nacjonalistycznych do tej straszliwej zbrodni ludob\u00f3jstwa jest Rosja<\/strong>. To tam jest \u017ar\u00f3d\u0142o tego straszliwego nieszcz\u0119\u015bcia\u201d.<\/p>\r\n

Historycy sceptyczni<\/strong><\/p>\r\n

Czy teoria o \u201esowieckiej prowokacji\u201d znajduje jakiekolwiek potwierdzenie w dokumentach? Nie znajduje. W Polsce najbli\u017cszy akceptacji tej tezy wydaje si\u0119 by\u0107 wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie Grzegorz Mazur<\/strong>, kt\u00f3ry pisze: \u201eDog\u0142\u0119bnego wyja\u015bnienia wymaga sprawa inspirowania przez Sowiet\u00f3w oddzia\u0142\u00f3w UPA do wyst\u0105pie\u0144 przeciwko Polakom. Wed\u0142ug niekt\u00f3rych przekaz\u00f3w na czele tych oddzia\u0142\u00f3w stali oficerowie sowieccy. W jednym z pierwszych opracowa\u0144 dziej\u00f3w polskiego podziemia odnotowano, \u017ce \u00bbw rejonie Z\u0142oczowa i Stanis\u0142awowa zanotowano wypadki, \u017ce bandami ukrai\u0144skimi morduj\u0105cymi dowodzili oficerowie sowieccy\u00ab. O wsp\u00f3\u0142pracy OUN-B z NKWD jest te\u017c mowa w raporcie hitlerowskiej policji i S\u0142u\u017cby Bezpiecze\u0144stwa (SD) z 22 maja 1942 r., ale pami\u0119ta\u0107 trzeba, \u017ce raporty wszelkich s\u0142u\u017cb specjalnych, zar\u00f3wno niemieckich, jak i sowieckich, zawieraj\u0105 wiele nieprawdziwych i niesprawdzonych informacji\u201d.<\/p>\r\n

Bynajmniej nie wrogo nastawiony do tradycji upowskiej, historyk \u2013 Grzegorz Motyka<\/strong> \u2013 tez\u0119 t\u0119 zdecydowanie odrzuca. W jednym z wywiad\u00f3w, na pytanie \u201eCzy rze\u017a wo\u0142y\u0144ska mog\u0142a by\u0107 sprowokowana przez s\u0142u\u017cby sowieckie?\u201d, odpowiedzia\u0142: \u201eNic na to nie wskazuje. Oczywi\u015bcie bez Niemc\u00f3w i Sowiet\u00f3w do zbrodni by nie dosz\u0142o, bo oni stworzyli do niej warunki i dali przyk\u0142ad. Sowieci nie mieli jednak interesu w wywo\u0142aniu takiej rzezi.<\/strong> By\u0107 mo\u017ce sowiecka prowokacja przyczyni\u0142a si\u0119 do dezercji ukrai\u0144skiej policji, ale to co najwy\u017cej przyspieszy\u0142o dzia\u0142ania banderowc\u00f3w. Na III konferencji OUN-B (frakcja zwi\u0105zana ze Stepanem Bander\u0105)<\/strong> w lutym 1943 r. i tak zapad\u0142a decyzja o rozpocz\u0119ciu walki z Niemcami, a to oznacza\u0142o przyst\u0105pienie do antypolskich czystek, bo taki plan przyj\u0119to ju\u017c pod koniec 1942 r. Kiedy\u015b istnia\u0142a teoria, \u017ce masakry zapocz\u0105tkowali Sowieci, kt\u00f3rzy w przebraniu upowc\u00f3w wymordowali polsk\u0105 wiosk\u0119. Ale ju\u017c pierwsz\u0105 wiosk\u0119 Paro\u015bl\u0119 wymordowali banderowcy i wsz\u0119dzie, gdzie uda\u0142o si\u0119 zidentyfikowa\u0107 sprawc\u00f3w, nale\u017celi oni do OUN-B\u201d.<\/p>\r\n

Z czego wynika\u0142y kontakty strony sowieckiej z OUN? <\/strong><\/p>\r\n

W ko\u0144cu 1942 i na pocz\u0105tku 1943 roku Moskwa  nie wiedzia\u0142a jeszcze dok\u0142adnie w jakim kierunku p\u00f3jdzie OUN Bandery. Wiedziano, \u017ce organizacja ta, w przeciwie\u0144stwie do OUN Melnyka, nie traktuje Niemc\u00f3w jako sojusznik\u00f3w \u201epo wsze czasy\u201d. Podj\u0119cie kontakt\u00f3w ze strukturami OUN Bandery by\u0142o o tyle u\u0142atwione, \u017ce bardzo cz\u0119sto w roli emisariuszy po stronie sowieckiej wcielali si\u0119 Ukrai\u0144cy, nieraz znajomi tych, kt\u00f3rzy przeszli do UPA. W tym czasie dla strony sowieckiej nadal g\u0142\u00f3wnym celem by\u0142o sk\u0142onienie kogo si\u0119 da do wsp\u00f3\u0142pracy i walki z Niemcami<\/strong>. J\u00f3zef Sobiesiak \u201eMaks\u201d podaje, \u017ce do rozm\u00f3w na tematy polityczne dosz\u0142o na pocz\u0105tku marca 1943 roku w okolicach \u0141ucka. Oficjalnie delegacja ukrai\u0144ska reprezentowa\u0142a Ukrai\u0144sk\u0105 G\u0142\u00f3wn\u0105 Rad\u0119 Wyzwole\u0144cz\u0105. Podczas spotkania jej przedstawiciele stwierdzili, \u017ce ich g\u0142\u00f3wnym zadaniem jest budowa Samostijnej Ukrainy i likwidacja  Polak\u00f3w. Ostrzegli stron\u0119 sowieck\u0105, \u017ceby nie kierowa\u0142a swoich oddzia\u0142\u00f3w na tereny Ukrainy Zachodniej.  <\/strong><\/p>\r\n

Informacje Sobiesiaka s\u0105 wiarygodne i zosta\u0142y potwierdzone przez historyk\u00f3w i materia\u0142 archiwalny. Odni\u00f3s\u0142 si\u0119 do nich Miros\u0142aw Czech pisz\u0105c: \u201eKontakty z podziemiem ukrai\u0144skim zainicjowa\u0142 pp\u0142k. Anton Bri\u0144skij, \u201eDiadia Pietia\u2019\u201d, dow\u00f3dca jednego z oddzia\u0142\u00f3w dywersyjnych GRU \u2013 sowieckiego wywiadu wojskowego. Nie by\u0142 chyba jeden, lecz odtajniono jedynie jego relacj\u0119, w kt\u00f3rej opisywa\u0142, \u017ce OUN-B zorientowana jest na USA, bo w jej przekonaniu Niemcy wojn\u0119 przegraj\u0105, Sowieci zostan\u0105 rozbici, Anglia straci swoje znaczenie. Wobec wojny sowiecko-niemieckiej OUN-B zachowuje neutralno\u015b\u0107, bij\u0105c si\u0119 z Niemcami, ale nie podejmuj\u0105c \u201edzia\u0142a\u0144 aktywnych, nie zwa\u017caj\u0105c na to, \u017ce Niemcy ich prze\u015bladuj\u0105 i pal\u0105 ich wsie\u201d.<\/p>\r\n

Bri\u0144skij mia\u0142 zgod\u0119 Moskwy na kontakt z OUN Bandery. Jego sukcesem \u2013 jak twierdz\u0105 niekt\u00f3rzy historycy \u2013 by\u0142o zaprzestanie atak\u00f3w policji ukrai\u0144skiej na oddzia\u0142y partyzantki sowieckiej i jej ucieczka do lasu. Jednak ju\u017c w ko\u0144cu lutego Moskwa zakaza\u0142a kontakt\u00f3w z OUN Bandery. <\/strong>By\u0107 mo\u017ce wi\u0119c Sobiesiak poda\u0142 b\u0142\u0119dn\u0105 dat\u0119 spotkania pod \u0141uckiem. Mog\u0142o si\u0119 ono odby\u0107 w lutym a nie w marcu 1943 roku.<\/p>\r\n

Epizod ten sta\u0142 si\u0119 po latach przedmiotem spekulacji o\u015brodk\u00f3w staraj\u0105cych si\u0119 zdj\u0105\u0107 z OUN Bandery odpowiedzialno\u015b\u0107 za zbrodni\u0119 ludob\u00f3jstwa na Polakach. Nie znajduje to jednak potwierdzenia w materiale \u017ar\u00f3d\u0142owym. Co ciekawe, podczas spotkania delegacji polskiego i ukrai\u0144skiego podziemia w dniu 28 lutego 1944 roku, podj\u0119to temat ewentualnego udzia\u0142u strony sowieckiej w mordach na Polakach. Przedstawiciel strony polskiej powiedzia\u0142: \u201eNie wiemy, kto tym kieruje, wiemy jednak, kto mo\u017ce mie\u0107 interes w os\u0142abieniu polskiego elementu na tych ziemiach. Interes mog\u0105 mie\u0107 przede wszystkim bolszewicy, lecz dot\u0105d nie stwierdzono ich dzia\u0142a\u0144 w tym kierunku\u201d. Tak\u017ce przedstawiciel strony ukrai\u0144skiej z OUN powiedzia\u0142, \u017ce \u201ezgadza si\u0119 z pogl\u0105dem o interesie, jaki mog\u0105 mie\u0107 bolszewicy w mordowaniu Polak\u00f3w\u201d, jednak i oni \u201enie stwierdzili ich akcji w tym kierunku, poza sporadycznymi wypadkami dzia\u0142ania band sowieckich na Wo\u0142yniu pod przykrywk\u0105 UPA\u201d.<\/strong><\/p>\r\n

Sowieci i Polacy<\/strong><\/p>\r\n

Rozw\u00f3j sytuacji na Wo\u0142yniu wymusi\u0142 na stronie sowieckiej jeszcze bardziej przychylne stanowisko w stosunku do Polak\u00f3w tam zamieszkuj\u0105cych ni\u017c to wcze\u015bniej zak\u0142adano. Okaza\u0142o si\u0119 bowiem, \u017ce oparciem dla partyzantki jest tylko cz\u0119\u015b\u0107 ludno\u015bci ukrai\u0144skiej, reszta sprzyja\u0142a banderowcom i by\u0142a oparciem dla coraz liczniejszych formacji UPA. Jak pisze Oksana Petrusewicz<\/strong>: \u201eW kwietniu 1943 r. specjalna dyrektywa KC WKP(b) i CSRP nakaza\u0142a dow\u00f3dcom radzieckich zgrupowa\u0144 partyzanckich okazywanie Polakom wszelkiej pomocy przy organizacji oddzia\u0142\u00f3w i wyposa\u017caniu ich w bro\u0144 i amunicj\u0119. W ten spos\u00f3b rozpocz\u0119to formowanie proradzieckiego polskiego ruchu partyzanckiego oraz przekszta\u0142canie niewielkich oddzia\u0142\u00f3w, z\u0142o\u017conych z Polak\u00f3w, w samodzielne polskie zgrupowanie \u201eJeszcze Polska nie zgin\u0119\u0142a\u201d.<\/p>\r\n

Rozw\u00f3j sytuacji sprawi\u0142, \u017ce Polacy zamieszkuj\u0105cy Wo\u0142y\u0144 stali si\u0119 oparciem dla partyzantki sowieckiej, z drugiej za\u015b strony, partyzantka ta w wielu miejscach by\u0142a jedyn\u0105 si\u0142\u0105 broni\u0105ca polskich wsi przed zag\u0142ad\u0105 ze strony UPA. Co najmniej 7 polskich samoobron, w tym najwi\u0119ksza z nich w Przebra\u017cu zawdzi\u0119cza swoje przetrwanie partyzantom sowieckim (w tym oficerowi NKWD Iwanowi Prokopiukowi \u2013 Ukrai\u0144cowi z Odessy)<\/strong>. Ten fakt od wielu lat jest o\u015bci\u0105  gardle polskich antykomunist\u00f3w i wielbicieli sojuszu polsko-ukrai\u0144skiego. Jednak nawet historycy niech\u0119tni ZSRR przyznaj\u0105, \u017ce na Wo\u0142yniu partyzanci sowieccy stan\u0119li po polskiej stronie i ocalili wiele tysi\u0119cy Polak\u00f3w. Dodajmy, \u017ce ponad 60 proc. partyzant\u00f3w sowieckich to byli Ukrai\u0144cy ze wschodu. <\/strong><\/p>\r\n

\"\"<\/p>\r\n

Faktu tego nie chcia\u0142y jednak uzna\u0107 w\u0142adze Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego. Po prostu, nie mie\u015bci\u0142o si\u0119 im to w g\u0142owie.  I to w\u0142a\u015bnie z tych kr\u0119g\u00f3w pochodz\u0105 pierwsze spekulacje na temat udzia\u0142u strony sowieckiej w rozniecaniu polsko-ukrai\u0144skiego konfliktu na Kresach. Wsp\u00f3\u0142praca samoobron polskich z partyzantk\u0105 sowieck\u0105 odbywa\u0142a si\u0119 wbrew oficjalnym dyrektywom Delegatury Rz\u0105du RP i dow\u00f3dztwa Armii Krajowej<\/strong>. Od samego pocz\u0105tku s\u0142u\u017cby informacyjne Komendy G\u0142\u00f3wnej AK oskar\u017ca\u0142y partyzantk\u0119 sowieck\u0105 o inspirowanie i prowokowanie konfliktu polsko-ukrai\u0144skiego na Wo\u0142yniu.<\/p>\r\n

Fa\u0142szywa ocena Warszawy <\/strong><\/p>\r\n

W \u201eBiuletynie Informacyjnym\u201d (20 maja 1943, nr 20),<\/strong> pisano: \u201eRola banderowskiego od\u0142amu OUN w tych tragicznych zaj\u015bciach nie jest mocno udowodniona. Wiele fakt\u00f3w wskazuje natomiast na to, \u017ce w\u0142a\u015bciwymi inspiratorami haniebnego pogromu, w czasie kt\u00f3rego wymordowano setki rodzin polskich byli agenci sowieccy. <\/strong>W chwili sporu o Ziemie Wschodnie Moskwa za wszelk\u0105 cen\u0119 d\u0105\u017cy do wywo\u0142ania konfliktu ukrai\u0144skiego na tle zadra\u017cnie\u0144 narodowo\u015bciowych, aby mie\u0107 argument, \u017ce ukrai\u0144ska ludno\u015b\u0107 kresowa nie \u017cyczy sobie powrotu pa\u0144stwa polskiego na te ziemie. Ta sama Moskwa jednocze\u015bnie dla zatarcia \u015blad\u00f3w kaza\u0142a wyst\u0105pi\u0107 swym w\u0142asnym \u00bbdywersantom\u00ab przeciwko bandom ukrai\u0144skim spod znaku \u00bbTarasa Bulby\u00ab. Cele tej podw\u00f3jnej gry s\u0105 a\u017c nadto jasne. Oto za jednym zamachem wyniszcza si\u0119 \u017cywio\u0142 polski na kresach i kompromituje wobec \u015bwiata nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich\u201d.<\/p>\r\n

Podobne oceny by\u0142y zawarte w Sprawozdaniu Delegata Rz\u0105du na Wojew\u00f3dztwo Wo\u0142y\u0144skie Kazimierza Banacha,<\/strong> reprezentuj\u0105cego Stronnictwo Ludowe: \u201eBolszewicy maj\u0105 swoje jaczejki w\u015br\u00f3d spo\u0142ecze\u0144stwa ukrai\u0144skiego i w\u015br\u00f3d band. Usi\u0142uj\u0105 opanowa\u0107 kierownictwo bandami, a ju\u017c i obecnie wiele band jest pod ich komend\u0105. Stwarzaj\u0105 pozory, \u017ce ludno\u015b\u0107 polsk\u0105 chc\u0105 bra\u0107 w obron\u0119. Wsz\u0119dzie jednak tam, gdzie ludno\u015b\u0107 zmuszona by\u0142a z ich opieki korzysta\u0107, zmierzaj\u0105 tylko do tego, by z m\u0142odzie\u017cy polskiej stworzy\u0107 komunistyczne oddzia\u0142y partyzanckie. Jeden z takich oddzia\u0142\u00f3w jest ju\u017c zorganizowany i przybra\u0142 nazw\u0119 oddzia\u0142u im. Tadeusza Ko\u015bciuszki. W kilku wypadkach stwierdzono, \u017ce w\u015br\u00f3d atakuj\u0105cych ludno\u015b\u0107 polsk\u0105 byli i bolszewicy, kt\u00f3rzy przedtem ludno\u015bci polskiej proponowali pomoc. Wydaje si\u0119 by\u0107 prawie pewnym udzia\u0142 inspiracji sowieckiej w akcji mordowania ludno\u015bci polskiej. Pojawi\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c na Wo\u0142yniu liczne oddzia\u0142y partyzantki sowieckiej. Oddzia\u0142y te \u017cadnej akcji zaczepnej w stosunku do Niemc\u00f3w nie prowadz\u0105. Wygl\u0105da na to, \u017ce jest to gromadzenie si\u0142 dla akcji w przysz\u0142o\u015bci. Oddzia\u0142y te zaopatrywane s\u0105 z powietrza w bro\u0144, amunicj\u0119, ludzi, materia\u0142y instrukcyjne i propagandowe. Wo\u0142y\u0144 traktuj\u0105 jako ziemi\u0119 sowieck\u0105. W tej chwili stanowi\u0105 one ju\u017c powa\u017cn\u0105 si\u0142\u0119\u201d Cyt za: M. Siwicki, \u201eDzieje konflikt\u00f3w polsko-ukrai\u0144skich\u201d, t. II, Warszawa 1992, ss. 136-137).<\/p>\r\n

Ta ocena, odbiegaj\u0105ca od rzeczywistej sytuacji na Wo\u0142yniu, owocowa\u0142a pope\u0142nianiem dalszych b\u0142\u0119d\u00f3w i zaniecha\u0144. Komenda G\u0142\u00f3wna AK zlekcewa\u017cy\u0142a informacje o zagro\u017ceniu ludno\u015bci polskiej na Wo\u0142yniu przez nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich, kt\u00f3re nap\u0142ywa\u0142y do Warszawy jeszcze w 1942 roku. Pomimo stanowiska Delegata Rz\u0105du na Wo\u0142yniu Kazimierza Banacha, kt\u00f3ry domaga\u0142 si\u0119 uzbrojenia oddzia\u0142\u00f3w AK i skierowania ich do obrony ludno\u015bci polskiej na Wo\u0142yniu \u2013 dow\u00f3dztwo w Warszawie odm\u00f3wi\u0142o. P\u0142k Jan Rzepecki \u201ePrezes\u201d<\/strong> z KG AK argumentowa\u0142, \u017ce \u201eudost\u0119pnienie broni na Kresach roznieci\u0142oby ogie\u0144 walki do niewyobra\u017calnych rozmiar\u00f3w, a opinia \u015bwiatowa uzyska\u0142aby argument, \u017ce walka o wschodni\u0105 granic\u0119 by\u0142a b\u0142\u0119dem politycznym<\/strong>\u201d. St\u0105d, w decyduj\u0105cym momencie, na Wo\u0142yniu praktycznie nie by\u0142o wi\u0119kszych oddzia\u0142\u00f3w AK, wszystkie przygotowania koncentrowa\u0142y si\u0119 wok\u00f3\u0142 Akcji \u201eBurza\u201d, kt\u00f3ra mia\u0142a pokaza\u0107 nadchodz\u0105cej Armii Czerwonej i w\u0142adzom w Moskwie, \u017ce tereny wschodnie s\u0105 nadal polskie. Tragizm sytuacji polega\u0142 na tym, \u017ce w przypadku Wo\u0142ynia jedynym co mo\u017cna by\u0142o zrobi\u0107, to uratowa\u0107 \u017cycie dziesi\u0105tk\u00f3w tysi\u0119cy ludzi.<\/p>\r\n

Chocia\u017c stanowisko Kazimierza Banacha by\u0142o bardziej realistyczne, to w praktyce te\u017c nie by\u0142 on w stanie niczego zrobi\u0107. \u0141udzi\u0142 si\u0119, \u017ce nale\u017cy prowadzi\u0107 rozmowy z nacjonalistami ukrai\u0144skimi, apelowa\u0107 do nich, by w imi\u0119 jedno\u015bci pa\u0144stwa (polskie w\u0142adze podtrzymywa\u0142y iluzj\u0119 istnienia RP na tych terenach, traktuj\u0105c Ukrai\u0144c\u00f3w, tak\u017ce nacjonalist\u00f3w, jako obywateli tego pa\u0144stwa) zaprzestali rzezi. Jednocze\u015bnie wyda\u0142 on, w chwili najwi\u0119kszego nat\u0119\u017cenia terroru UPA, w dniu 28 lipca 1943 roku, odezw\u0119 do \u201eObywateli Rzeczypospolitej\u201d. Apelowa\u0142 o przeciwstawienie si\u0119 rzezi i wzywa\u0142 do tworzenia samoobrony. Jednocze\u015bnie zakazywa\u0142 wst\u0119powania do policji w s\u0142u\u017cbie niemieckiej oraz dodawa\u0142: \u201eWsp\u00f3\u0142dzia\u0142anie z bolszewikami jest takim samym przest\u0119pstwem, jak wsp\u00f3\u0142dzia\u0142anie z Niemcami\u201d.<\/strong><\/p>\r\n

\"\"<\/p>\r\n

Ta gro\u017aba odnosi\u0142a si\u0119 do w du\u017cej mierze do tych Polak\u00f3w, kt\u00f3rzy wst\u0119powali w szeregi partyzantki sowieckiej, ale og\u00f3lny wyd\u017awi\u0119k tego dokumentu jest przygn\u0119biaj\u0105cy. W czasie, kiedy dziesi\u0105tki tysi\u0119cy Polak\u00f3w, pozbawianych oparcia struktur podziemnych Pa\u0144stwa Polskiego, walczy\u0142o o \u017cycie, Delegat Okr\u0119gowy Rz\u0105du zakazuje wsp\u00f3\u0142pracy z si\u0142\u0105, kt\u00f3ra jest dla wielu polskich wsi jedynym sojusznikiem.<\/p>\r\n

Wracaj\u0105c jeszcze do kwestii b\u0142\u0119dnej oceny dokonanej przez w\u0142adze cywilne wojskowe Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego, nale\u017cy doda\u0107, \u017ce mia\u0142y one jedynie mgliste wyobra\u017cenie o tym, co si\u0119 dzieje. Jak pisze W\u0142adys\u0142aw Filar<\/strong>: \u201eUwa\u017cano, \u017ce nap\u0142ywaj\u0105ce informacje o rzeziach s\u0105 przesadzone, nie wierzono, \u017ce w XX wieku mo\u017ce powt\u00f3rzy\u0107 si\u0119 scenariusz z okresu bunt\u00f3w i powsta\u0144 kozackich ch\u0142opskich\u201d. Powag\u0119 sytuacji dostrzega\u0142y tylko struktury podziemne dzia\u0142aj\u0105ce na Kresach, cho\u0107 tak\u017ce z pewnym op\u00f3\u017anieniem<\/strong>. Raport Obszaru Lwowskiego AK w sprawie mord\u00f3w wo\u0142y\u0144skich zawiera smutny wniosek, \u017ce \u201eludno\u015b\u0107 polska czuje si\u0119 opuszczona przez czynniki rz\u0105dowe\u201d. Stwierdzano te\u017c, \u017ce polskie czynniki rz\u0105dowe zrzucaj\u0105 win\u0119 za to, co si\u0119 sta\u0142o na Wo\u0142yniu \u201ena wszystkich, z wyj\u0105tkiem oczywistych g\u0142\u00f3wnych  sprawc\u00f3w: nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich z OUN na czele\u201d<\/strong> (W. Filar, \u201eWydarzenia wo\u0142y\u0144skie 1943-1944\u2026\u201d, s. 253).<\/p>\r\n

Pr\u00f3ba przerzucenia odpowiedzialno\u015bci za Wo\u0142y\u0144 na Rosj\u0119 (ZSRR) mia\u0142a i ma wymiar czysto polityczny, celem kt\u00f3rego jest \u201ezdj\u0119cie\u201d odium z naszego \u201estrategicznego sojusznika\u201d. Mamy wi\u0119c do czynienia z  pr\u00f3b\u0105 zastosowania tzw. polityki historycznej do manipulowania prawd\u0105, nie pierwszy raz zreszt\u0105. Na razie z marnym rezultatem, cho\u0107 nale\u017cy si\u0119 liczy\u0107 z kolejnymi pr\u00f3bami. Co w tej sprawie jest najbardziej tragiczne? To, \u017ce taki proceder uprawia z regu\u0142y strona polska, a nie ukrai\u0144ska. Poza g\u0142osem Miros\u0142awa Czecha, nikt inny z Ukrai\u0144c\u00f3w tego nie podnosi. Dlaczego? Z prostego powodu \u2013 gdyby to przyj\u0105\u0107, w\u00f3wczas UPA na Wo\u0142yniu nale\u017ca\u0142oby uzna\u0107 za \u201esowieck\u0105 agentur\u0119\u201d, pionka na stalinowskiej szachownicy. A to uderzy\u0142oby w mit UPA jako ca\u0142kowicie niezale\u017cnej ukrai\u0144skiej organizacji walcz\u0105cej o \u201esamostijn\u0105\u201d Ukrain\u0119. <\/strong><\/p>\r\n

Tego, jak si\u0119 zdaje, \u201eprzyjaciele\u201d Ukrainy nie  bior\u0105 pod uwag\u0119. Strona ukrai\u0144ska ma zupe\u0142nie inn\u0105 \u201elini\u0119 obrony\u201d. Na Wo\u0142yniu mia\u0142a miejsca wojna polsko-ukrai\u0144ska sprowokowana przez Polak\u00f3w. Ukrai\u0144cy tylko si\u0119 bronili, a poza tym Polacy wsp\u00f3\u0142pracowali z Sowietami i Niemcami. W wersji bardziej light m\u00f3wi si\u0119, \u017ce po prostu \u201esytuacja wymkn\u0119\u0142a si\u0119 spod kontroli\u201d i ukrai\u0144skie ch\u0142opstwo dokona\u0142o zemsty na Polakach, UPA nie mia\u0142a  z tym nic wsp\u00f3lnego.<\/p>\r\n

Bior\u0105c to pod uwag\u0119, wysi\u0142ki naszych \u201eprzyjaci\u00f3\u0142 Ukrainy\u201d w rodzaju pana \u015awirskiego i innych s\u0105 przez Ukrai\u0144c\u00f3w \u017ale widziane. \u015awiadczy to tylko o g\u0142upocie autor\u00f3w tego typu przedsi\u0119wzi\u0119\u0107  maj\u0105cych obiektywnie rzecz bior\u0105c antypolski charakter.<\/p>\r\n

Jan Engelgard<\/strong><\/em><\/p>\r\n

My\u015bl Polska, nr 19-20 (8-15.05.2022)<\/p>\r\n<\/div>\r\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Polskie o\u015brodki ukrainofilskie staraj\u0105 si\u0119 co pewien czas podejmowa\u0107 pr\u00f3by \u201ezdj\u0119cia\u201d odpowiedzialno\u015bci z zag\u0142ad\u0119 ludno\u015bci polskiej na Wo\u0142yniu z UPA na NKWD. I tym razem, w atmosferze wojny na Ukrainie i wzburzenia opinii publicznej \u2013 taki g\u0142os si\u0119 pojawia\u0142, i to ze strony nie byle kogo.  Jak informuje jedna ze stron internetowych: \u201eMaciej \u015awirski, prezes […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[13],"tags":[65,98,167,17],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/133918"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=133918"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/133918\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":133919,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/133918\/revisions\/133919"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=133918"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=133918"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=133918"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}