{"id":133617,"date":"2022-04-27T12:29:40","date_gmt":"2022-04-27T16:29:40","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=133617"},"modified":"2022-04-27T12:29:40","modified_gmt":"2022-04-27T16:29:40","slug":"odkleje-andrzej-marek-hendzel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=133617","title":{"rendered":"Odkleje – Andrzej Marek Hendzel<\/em>"},"content":{"rendered":"

Czym nas jeszcze Norwid zaskoczy? Niedawno odkryto orygina\u0142 jego aktu zgonu w archiwach Pary\u017ca. Komu\u015b dot\u0105d si\u0119 nie chcia\u0142o a komu\u015b innemu tak. I jest jak na d\u0142oni orygina\u0142 aktu zgonu poety. Jednak my porozmawiajmy o czym\u015b bardziej przyziemnym. Porozmawiajmy o mebelkach.<\/p>\r\n

Norwid ostatnie lata \u017cycia sp\u0119dzi\u0142 w przytu\u0142ku zwanym domem \u015bwi\u0119tego Kazimierza w Pary\u017cu. Ten dom istnieje do dzisiaj. Stworzony niegdy\u015b dla Polak\u00f3w w ci\u0119\u017ckiej sytuacji \u017cyciowej na obczy\u017anie. I w tym domu pozosta\u0142y po nim mebelki i jakie\u015b bibeloty. Przez lata ca\u0142e stanowi\u0142y one wyposa\u017cenie izby pami\u0119ci po autorze \u201ePier\u015bcienia wielkiej damy\u201d. Kto dzi\u015b to czyta? Chyba tylko jaki\u015b oderwany od \u017cycia, kt\u00f3ry nie umie nawet usma\u017cy\u0107 cebuli na ma\u015ble i nie wie, gdzie sam postawi\u0142 s\u0142oik z makaronem.<\/p>\r\n

Ale co my tu makaron na uszy nawijamy ludziom? Jak to dawniej mawia\u0142a polska m\u0142\u00f3d\u017a. Dzi\u015b g\u0142owy siwe a rozumki jakby nic dos\u0142ownie nie zmieni\u0142y zapatrywania na \u015awiat. Kogo obchodz\u0105 jakie\u015b stare graty po jakim\u015b Norwidzie i to gdzie\u015b tam w jakim\u015b Pary\u017cu? Tu trzeba kr\u0119ci\u0107 si\u0119 za swoim interesem a sprawy publiczne zostawi\u0107 komu innemu. Na przyk\u0142ad instytucjom.<\/p>\r\n

I okaza\u0142o si\u0119, \u017ce siostrunie zakonne, kt\u00f3re prowadz\u0105 ten prastary przybytek, zlikwidowa\u0142y izb\u0119 pami\u0119ci po Norwidzie a meble wynios\u0142y gdzie\u015b z zamiarem szybkiej utylizacji ich w piecu. C\u00f3\u017c za praktyczne siostrunie a jakie obrotne. Napal\u0105 meblami po Norwidzie, by wsp\u00f3\u0142czesnym pensjonariuszom by\u0142o ciep\u0142o i mi\u0142o. Nie czysty pragmatyzm?<\/p>\r\n

Dowiedzia\u0142em si\u0119 o tym od ludzi, kt\u00f3rzy tam byli i pr\u00f3bowali ratowa\u0107 te resztki po biedzie tego niezwyk\u0142ego pensjonariusza. Zadzwoni\u0142em zatem do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Przeczo\u0142gali mnie od Annasza do Kajfasza. A to jedna paniusia pu\u015bci\u0142a mnie do innej paniusi. A ta znowu do jeszcze innej. Potem znowu do jakiej\u015b, kt\u00f3ra \u0142askawie wys\u0142ucha\u0142a mojej relacji, co tam si\u0119 dzieje w tym domu z tymi leciwymi mebelkami. Za\u0142atwi\u0142a mi na cacy ca\u0142y dzie\u0144 traumy swym mi\u0142ym jak gilotyna zgrzytaniem, \u017ce przyj\u0119\u0142a do wiadomo\u015bci i do widzenia. Czego chcecie od urz\u0119dnika, nawet kompetentnego w sprawie, bo kto\u015b da\u0142 mu po co\u015b te kompetencje, by co\u015b robi\u0142, gdy minister tego biurokratycznego tworu nie ma nic wsp\u00f3lnego z kultur\u0105 a marzy mu si\u0119 chyba wy\u0142\u0105cznie dziedzictwo.<\/p>\r\n

Zadzwoni\u0142em do Muzeum Narodowego, gdzie potraktowano mnie w i\u015bcie kopistyczny spos\u00f3b, je\u015bli mog\u0119 sobie pozwoli\u0107 na neologizm, bo lud dzi\u015b czyta powoli i rzadko a chcia\u0142bym, by tekst by\u0142 zrozumia\u0142y. Kopij-wklej \u2013 jak w ministerialnych zakamarkach. Tu te\u017c po przerzuceniu mnie od jednej do drugiej, pojawi\u0142a si\u0119 jaka\u015b jejmo\u015b\u0107, kt\u00f3rej w identyczny spos\u00f3b wida\u0107 przeszkadza\u0142em w piciu kawy jak jej kole\u017caneczce ministerialnej. Odgoni\u0142a mnie s\u0142owami, \u017ce oni takich rzeczy samodzielnie nie pozyskuj\u0105, ona jest zaj\u0119ta i abym poszed\u0142 z tym do ministerstwa.<\/p>\r\n

A przecie\u017c w\u0142a\u015bnie wr\u00f3ci\u0142em z za\u015bwiat\u00f3w ministerialnych zakamark\u00f3w zalatuj\u0105cych cudnie st\u0119chlizn\u0105 my\u015blenia i jego szefa i jego podw\u0142adczy\u0144. I tu znowu wynalezisko s\u0142owne, adekwatne do roli, jak\u0105 pozyska\u0142o. Przylaz\u0142 tu taki, prosi o ratowanie jakich\u015b starych grat\u00f3w po jakim\u015b Norwidzie a one tu rz\u0105dz\u0105 spinaczami i segregatorami. A i, oczywi\u015bcie, ekranem telewizora, jak powie zagubiony w odm\u0119tach biur i biurek wstawiony tu z innej dekoracji ch\u0142op.<\/p>\r\n

Nie da\u0142em za wygran\u0105 \u2013 pokusi\u0142em si\u0119 o kontakt z ataszatem kulturalnym w Pary\u017cu, by chocia\u017c oni raczyli podjecha\u0107 i sprawdzi\u0107 na miejscu, co si\u0119 dzieje z mebelkami po Norwidzie. Obiecali, a jak\u017ce, a potem ani widu ani s\u0142ychu, ani poca\u0142uj mnie w odw\u0142ok s\u0142onia. I w sumie nie wiem, co si\u0119 dzieje z tymi gratami. Cho\u0107 wyprosi\u0142em \u017cyczliw\u0105 fundacj\u0119, \u017ce przetransportuje te resztki do Polski, skoro siostruniom tak zawadzaj\u0105 i zmagazynuje, aby to potem odda\u0107 do konserwacji i zastanowi\u0107 si\u0119, co z tym dalej zrobi\u0107.<\/p>\r\n

A potem wymy\u015blili pandemi\u0119 i skutecznie pozamykali wszelkie kana\u0142y. I dzi\u015b nie wiem, co si\u0119 tam dzieje z tymi drobiazgami. Jakim\u015b biureczkiem, krzese\u0142kami. Ostatnie lata poety, w ko\u0144cu niestarego up\u0142yn\u0119\u0142y przy tych sprz\u0119tach i nikogo tu w tych instytucjach to nie zainteresowa\u0142o. A przecie\u017c ten zagoniony, ten my\u015bl\u0105cy tylko o w\u0142asnym interesie Polak, zwala sprawy swego kraju, chyba ci\u0105gle Polski, na barki tych w\u0142a\u015bnie urz\u0119dnik\u00f3w, kt\u00f3rzy powinni interesowa\u0107 si\u0119 interesem publicznym.<\/p>\r\n

Ale kogo to obchodzi? Jaki interes publiczny? A to przynudzanie. M\u0142odzie\u017c dzi\u015b nie czyta. Jej rodzice nie czytaj\u0105. A dziadkowie to cz\u0119sto nawet czyta\u0107 nie umieli. Jakie tam \u0142amoty po jakim Norwidzie? To jego wypisywanie to dla nich dzisiaj odkleje. Dobrze widzisz, Czytelniku, odkleje. Jeden odklej, dwa odkleje. Odklej, odklejem, dla odkleja, o odkleju\u2026 A my\u015bla\u0142e\u015b, \u017ce co? \u017be babola waln\u0105\u0142em w tytule. Pos\u0142uchaj, jak m\u0142odzie\u017c gada znad kom\u00f3rki. Dobrze Ci to zrobi.<\/p>\r\n

I dziwisz si\u0119, \u017ce nikt nie przyk\u0142ada \u017cadnej wagi do jakich\u015b klamot\u00f3w po jakim\u015b poecie z XIX wieku?<\/p>\r\n

Po trzech latach zadzwoni\u0142em do gwiazdy Intranetu. Tu lokalnej, chyba polskiej. A kt\u00f3\u017c to wie. Zainteresowa\u0107 tematem. Tak i owszem i nawet zacytowa\u0142a gwiazda Kaczmarskiego. Nic to do rzeczy albowiem nie przyda, jak mawia\u0142 biskup warmi\u0144ski, ale zada\u0142em sobie pytanie: Co meble po autorze maj\u0105 za wp\u0142yw na jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107? Przecie\u017c mebli Homera, Archilocha, Horacego, Wergiliusza czy Symonidesa te\u017c nie ma. Gwiazda a w istocie gwiazdor podsun\u0119li mi, wybacz, Czytelniku, t\u0119 zdziwacza\u0142\u0105 form\u0119, \u017ce ludzie kupiliby to jako relikwie. Tu si\u0119 zgadzamy. I potem kto\u015b by to w m\u0142ynku zmieli\u0142 i sprzedawa\u0142 jako dopalacz do kawy dla urz\u0119dnik\u00f3w. Tak, skoro oni zatem siedz\u0105 tam na takich dopalaczach a w istocie dopaleni na maksa, to nie dziwota, \u017ce s\u0142onia w odw\u0142ok ca\u0142owa\u0107 ka\u017c\u0105.<\/p>\r\n

A przecie\u017c my Polacy nie mamy du\u017co tych resztek po naszych autorach, kt\u00f3rzy sp\u0119dzili swoje najlepsze lata na wyp\u0119dzeniu, gdzie ich tu\u0142aczka zasta\u0142a, tam i zastawa\u0142a ich \u015bmier\u0107. Le\u017c\u0105 teraz gdzie\u015b w zbiorowym grobie i licz\u0105 bodaj na to, \u017ceby Nar\u00f3d Polski si\u0119 upomnia\u0142 o pami\u0105tki po nich. Nie mamy du\u017co takich imponderabili\u00f3w. Co wi\u0119cej, dzisiaj naszymi jedynymi insygniami koronacyjnymi s\u0105 te resztki po wielkich Polakach, kt\u00f3rzy dla nas uratowali Ducha Polsko\u015bci. Prawdziwe insygnia ukradli Prusacy, w\u0142amuj\u0105c si\u0119 do wawelskiego skarbca przy pomocy zdrajczyk\u00f3w i stopili je potem pono\u0107 w tyglach po wyd\u0142ubaniu drogocennych kamieni. Jeste\u015bmy jedynym narodem historycznym w Europie w taki barbarzy\u0144ski spos\u00f3b pozbawionym insygni\u00f3w kr\u00f3lewskich.<\/p>\r\n

Dla nas te resztki po Norwidzie, S\u0142owackim, Mickiewiczu, Krasi\u0144skim to nasze insygnia w\u0142adzy. To nasze legendarne postaci historyczne, kt\u00f3re pozwoli\u0142y na to, by dzisiejsza m\u0142odzie\u017c by\u0142a tw\u00f3rcza j\u0119zykowo, by chocia\u017c potrafi\u0142a w ramach polszczyzny uklei\u0107 te odkleje.<\/p>\r\n

Bo je\u015bli nawet ich rodzice to najbardziej wulgarne filistry, prymitywni egoi\u015bci, kt\u00f3rzy wcale o interes Polski i Narodu nie dbaj\u0105, to chocia\u017c oni, tym swoim p\u00f3\u0142analfabetycznym bredzeniem s\u0105 dzi\u015b dziedzicami tych mebli. Co z tego, \u017ce urz\u0119das nie my\u015bli, a na pewno nie my\u015bli o dobru kultury polskiej? Co z tego, \u017ce muzealnik to tylko kolejny urz\u0119das nap\u0119dzany na szybkiego zaparzon\u0105 kaw\u0105 z ekspresu? Mamy ci\u0105gle te odkleje. Te oderwane od \u017cycia dziwad\u0142a, przy kt\u00f3rych najlepiej si\u0119 pierdzi. I czasem, gdy kto\u015b pomy\u015bli, \u017ce taki \u0142amor znajdzie si\u0119 na Wawelu w jakim\u015b specjalnie na ten cel utworzonym punkcie ekspozycyjnym a klikaj\u0105cy (czyli mlaskaj\u0105cy) w ekraniki zwiedzaj\u0105cy popatrz\u0105 na to, \u017ce to nie wpad\u0142o w \u0142apy ich pazernych tatusi\u00f3w i mamu\u015b, oraz nie wyl\u0105dowa\u0142o w m\u0142ynku do dopalaczy, to nauczy si\u0119 szacunku dla tego wielkiego tworu, kt\u00f3ry nazywa si\u0119 kultura narodowa.<\/p>\r\n

Do tego s\u0105 instytucje kultury i powo\u0142ani do nich urz\u0119dnicy, by traktowa\u0107 z pietyzmem i w\u0142a\u015bnie kultur\u0105 te resztki po naszych najwybitniejszych tw\u00f3rcach a nie po to, by ca\u0142e to legendarne dobro rozproszy\u0107 w brzuchach nowobogackiego pierdziela. I je\u015bli nawet kr\u0119cimy si\u0119 w k\u00f3\u0142ko w tym tek\u015bcie, to co jest z\u0142ego, \u017ce jego autor zata\u0144czy\u0142 z Tob\u0105, Czytelniku lub Czytelniczko, i zata\u0144czy\u0142 z ca\u0142ym Narodem Polskim? Dorwijcie si\u0119 do tych leni i im okopcie te s\u0142oniowe odw\u0142oki, by nauczyli si\u0119 szanowa\u0107 te namacalne resztki po Norwidzie z przytu\u0142ku, w kt\u00f3rym sko\u0144czy\u0142.<\/p>\r\n

Z Bogiem.<\/p>\r\n

Andrzej Marek Hendzel<\/i><\/strong><\/p>\r\n

Koszalin, 27 kwietnia Roku Pa\u0144skiego 2022<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Czym nas jeszcze Norwid zaskoczy? Niedawno odkryto orygina\u0142 jego aktu zgonu w archiwach Pary\u017ca. Komu\u015b dot\u0105d si\u0119 nie chcia\u0142o a komu\u015b innemu tak. I jest jak na d\u0142oni orygina\u0142 aktu zgonu poety. Jednak my porozmawiajmy o czym\u015b bardziej przyziemnym. Porozmawiajmy o mebelkach. Norwid ostatnie lata \u017cycia sp\u0119dzi\u0142 w przytu\u0142ku zwanym domem \u015bwi\u0119tego Kazimierza w Pary\u017cu. […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[13,9],"tags":[191,98],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/133617"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=133617"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/133617\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":133618,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/133617\/revisions\/133618"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=133617"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=133617"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=133617"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}