{"id":132553,"date":"2022-03-27T11:55:02","date_gmt":"2022-03-27T15:55:02","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=132553"},"modified":"2022-03-27T11:55:02","modified_gmt":"2022-03-27T15:55:02","slug":"nowelizacja-konstytucji-republiki-bialorus","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=132553","title":{"rendered":"Nowelizacja Konstytucji Republiki Bia\u0142oru\u015b"},"content":{"rendered":"
\r\n
\r\n

27 lutego 2022 roku obywatele Bia\u0142orusi w specjalnym referendum zdecydowali o zmianach w Konstytucji swojego pa\u0144stwa. Projekt poprawek i uzupe\u0142nie\u0144 by\u0142 wcze\u015bniej konsultowany ze spo\u0142ecze\u0144stwem. Ka\u017cdy m\u00f3g\u0142 si\u0119 wypowiedzie\u0107, przes\u0142a\u0107 uwagi i zaproponowa\u0107 zmiany. W czasie referendum obywatele odpowiadali \u00abtak\u00bb lub \u00abnie\u00bb na pytanie: \u00abCzy zgadza si\u0119 pan\/pani na zmiany i uzupe\u0142nienia Konstytucji Republiki Bia\u0142oru\u015b?\u00bb.<\/strong><\/p>\r\n

Pod g\u0142osowanie w referendum poddawane zosta\u0142y poprawki do ponad po\u0142owy artyku\u0142\u00f3w dotychczas obowi\u0105zuj\u0105cej Konstytucji. Za zmianami w referendum konstytucyjnym g\u0142osowa\u0142o blisko 66 proc. obywateli, a frekwencja wynios\u0142a prawie 79 proc. Zaktualizowany tekst Konstytucji zosta\u0142 uzupe\u0142niony o jedena\u015bcie nowych artyku\u0142\u00f3w i jeden rozdzia\u0142, kt\u00f3re przewiduj\u0105 zasadniczo nowe podej\u015bcie do rz\u0105dzenia krajem, systemu kontroli i r\u00f3wnowagi, rozwoju kluczowych ideologicznych punkt\u00f3w odniesienia w oparciu o pami\u0119\u0107 historyczn\u0105 narodu bia\u0142oruskiego, wzmocnienia gwarancji socjalnych, zwi\u0119kszenia roli partii, ruch\u00f3w i spo\u0142ecze\u0144stwa obywatelskiego w \u017cyciu politycznym pa\u0144stwa.<\/p>\r\n

Pierwsze szczeg\u00f3\u0142y dotycz\u0105ce prac nad zmianami w Konstytucji pozna\u0142am jeszcze w ubieg\u0142ym roku, podczas sierpniowej wizyty redakcji \u201eMy\u015bli Polskiej\u201d na Bia\u0142orusi. W Mi\u0144sku nadarzy\u0142a si\u0119 okazja porozmawia\u0107 o tym w Instytucie Bada\u0144 Strategicznych. Dowiedzia\u0142am si\u0119 wtedy o stworzeniu specjalnej konstytucyjnej komisji.<\/strong> Jak znaczono, \u017ce nie jest to agencja rz\u0105dowa, lecz ekspercka rada publiczna. Komisj\u0119 powo\u0142ano 15 marca 2021 roku. W jej sk\u0142adzie znalaz\u0142o si\u0119 36 os\u00f3b, a w\u015br\u00f3d nich: s\u0119dziowie konstytucyjni Republiki Bia\u0142oruskiej, cz\u0142onkowie Wy\u017cszej i Ni\u017cszej Rady Parlamentu, przedstawiciele sektora realnego systemu finansowego, w tym bank\u00f3w, a tak\u017ce przedstawiciele Ministerstwa Kultury i Edukacji, wspomnianego Instytutu oraz \u015bwiata sportu.<\/p>\r\n

Spotkania komisji odbywa\u0142y si\u0119 przez wiele miesi\u0119cy. W ich trakcie omawiano i rozpatrywano wszystkie propozycje i sugestie nades\u0142ane przez obywateli Bia\u0142orusi. Swoje propozycje przedstawiali tak\u017ce eksperci. Komisj\u0119 podzielono na 3-4 osobowe grupy robocze, kt\u00f3re zajmowa\u0142y si\u0119 konkretnymi rozdzia\u0142ami obowi\u0105zuj\u0105cej od 1994 roku Konstytucji (zaktualizowanej w latach 1996 i 2004). Taki podzia\u0142 stworzono ju\u017c na pocz\u0105tku prac, gdy\u017c cz\u0142onkowie komisji wiedzieli, \u017ce nie b\u0119d\u0105 rozmawia\u0107 o nowej, lecz o odnowionej Konstytucji. Ponadto wyznaczono redakcyjn\u0105 grup\u0119, sk\u0142adaj\u0105c\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie z doktor\u00f3w nauk prawnych, kt\u00f3rzy nadawali form\u0119 prawn\u0105 przyj\u0119tym propozycjom.<\/p>\r\n

Wed\u0142ug oficjalnych informacji w ramach og\u00f3lnokrajowej dyskusji nad zaktualizowanym tekstem Konstytucji, przez w\u0142adze lokalne z udzia\u0142em bia\u0142oruskich parlamentarzyst\u00f3w i organ\u00f3w w\u0142adzy pa\u0144stwowej przeprowadzono ponad 17 tys. spotka\u0144 w kolektywach pracowniczych i z obywatelami w miejscach zamieszkania, w kt\u00f3rych uczestniczy\u0142o 700 tys. os\u00f3b. Odby\u0142o si\u0119 ponad 3 tys. posiedze\u0144 w ramach platform dialogowych, w kt\u00f3rych uczestniczy\u0142o ponad 140 tys. os\u00f3b.<\/p>\r\n

Na kilka dni przed referendum pozna\u0142am kolejne kulisy, tym razem zwi\u0105zane z pewnymi ciekawostkami jakie wy\u0142oni\u0142y si\u0119 w trakcie prac nad zaktualizowaniem Konstytucji. Reakcje na propozycje pewnych zmian wskazuj\u0105 na swoist\u0105 czujno\u015b\u0107 bia\u0142oruskiego spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\r\n

Dla przyk\u0142adu. W propozycji odnowionej wersji Konstytucji mia\u0142 si\u0119 pojawi\u0107 artyku\u0142 m\u00f3wi\u0105cy o tym, \u017ce ka\u017cdy obywatel Bia\u0142orusi ma obowi\u0105zek dba\u0107 o swoje zdrowie. Ten pomys\u0142 wzbudzi\u0142 pewne poruszenie w\u015br\u00f3d Bia\u0142orusin\u00f3w, kt\u00f3rzy w listach do komisji wykazali, \u017ce stanowi to sprzeczno\u015b\u0107 z artyku\u0142em Konstytucji m\u00f3wi\u0105cym o tym, \u017ce ka\u017cdy obywatel ma zapewniony bezp\u0142atny dost\u0119p do s\u0142u\u017cby zdrowia.<\/strong> Owa sprzeczno\u015b\u0107 polega na tym, \u017ce przypadku je\u015bli kto\u015b nie b\u0119dzie dba\u0142 o swoje zdrowie \u2013 np. ob\u017ceraj\u0105c si\u0119 s\u0142odyczami powoduj\u0105cymi oty\u0142o\u015b\u0107 czy na\u0142ogowo pal\u0105c papierosy \u2013 to takich os\u00f3b nie mo\u017cna kara\u0107 \u017c\u0105daj\u0105c od nich op\u0142aty za leczenie. Skoro konstytucyjnie wszyscy maj\u0105 zagwarantowan\u0105 opiek\u0119 zdrowotn\u0105, to dotyczy to tak\u017ce tych, kt\u00f3rzy zlekcewa\u017cyli sobie zdrowy tryb \u017cycia.<\/p>\r\n

Kolejny przyk\u0142ad mo\u017ce nasun\u0105\u0107 skojarzenia z pewnym uk\u0142onem w stron\u0119 liberalizmu, cho\u0107 moim zdaniem tylko pozornie. Ot\u00f3\u017c odrzucono propozycj\u0119 aktualizacji definicji dotycz\u0105cej ma\u0142\u017ce\u0144stw. A mianowicie, do dotychczas obowi\u0105zuj\u0105cego: \u00abma\u0142\u017ce\u0144stwo to zwi\u0105zek kobiety i m\u0119\u017cczyzny\u00bb zaproponowano doda\u0107 \u00abz urodzenia\u00bb (chodzi o p\u0142e\u0107).<\/strong> Cz\u0119\u015b\u0107 obywateli Bia\u0142orusi zwr\u00f3ci\u0142a uwag\u0119, \u017ce taki dopisek blokuje mo\u017cliwo\u015b\u0107 zawarcia ma\u0142\u017ce\u0144stwa osobom, kt\u00f3re w jakich\u015b powod\u00f3w zdecydowa\u0142y si\u0119 na zmian\u0119 p\u0142ci. Te sugestie zosta\u0142y wzi\u0119te pod uwag\u0119 i ostatecznie odrzucono propozycj\u0119 dodania \u00abz urodzenia\u00bb.<\/p>\r\n

U polskiego czytelnika mo\u017ce to wzbudzi\u0107 pewne zdziwienie, wszak wiadomym jest, \u017ce spo\u0142ecze\u0144stwu bia\u0142oruskiemu bli\u017cej jest do tradycyjnych warto\u015bci. My\u015bl\u0119 jednak, \u017ce nie chodzi tutaj o otwieranie furtki dla ideologii gender, co raczej respektowanie praw os\u00f3b, kt\u00f3re na przyk\u0142ad urodzi\u0142y si\u0119 obojnakami.<\/strong> O takich (nielicznych) medycznych przypadkach mo\u017cna by\u0142o us\u0142ysze\u0107 tak\u017ce w Polsce na wiele lat przed pojawieniem si\u0119 szale\u0144stwa z promowaniem LGBT. Pami\u0119tam jeszcze z lat 90., \u017ce takie przypadki gdzieniegdzie si\u0119 u nas zdarza\u0142y i nikt nie robi\u0142 z tego powodu afery, bo nie mia\u0142o to pod\u0142o\u017ca ideologicznego.<\/p>\r\n

Jak si\u0119 dowiedzia\u0142am, by\u0142a r\u00f3wnie\u017c propozycja, by znie\u015b\u0107 kar\u0119 \u015bmierci.<\/strong> Okaza\u0142o si\u0119 jednak, \u017ce spo\u0142ecze\u0144stwo bia\u0142oruskie nie jest gotowe na tak\u0105 zmian\u0119. Temat kary \u015bmierci budzi szczeg\u00f3lne kontrowersje na Zachodzie, wszak Bia\u0142oru\u015b jest jedynym pa\u0144stwem w Europie, gdzie wykonuje si\u0119 takie wyroki. O ka\u017cdym z nich \u2013 czyli statystycznie jeden wyrok \u015bmierci na kilka lat \u2013 szeroko informuj\u0105 media, tak\u017ce w Polsce.<\/p>\r\n

Ostatni g\u0142o\u015bny medialny przypadek, to kara \u015bmierci dla dw\u00f3ch braci, kt\u00f3rzy z premedytacj\u0105 i w niezwykle brutalny spos\u00f3b zamordowali nauczycielk\u0119, a nast\u0119pnie podpalili jej dom. M\u0119\u017cczy\u017ani us\u0142yszeli wyrok \u015bmierci w 2020 roku, jednak w 2021 roku zostali u\u0142askawieni przez prezydenta Aleksandra \u0141ukaszenk\u0119 \u2013<\/strong> co jest drugim takim przypadkiem w historii niepodleg\u0142ej Bia\u0142orusi. Pro\u015bb\u0119 o u\u0142askawienie napisa\u0142a siostra skazanych. Kar\u0119 \u015bmierci zast\u0105piono do\u017cywotnim wi\u0119zieniem.<\/strong><\/p>\r\n

Inny g\u0142o\u015bny przypadek kary \u015bmierci dotyczy skazanego w sprawie gangu \u201eczarnych po\u015brednik\u00f3w w handlu nieruchomo\u015bciami\u201d. Wyrok wykonano w 2018 roku. Grupa przest\u0119pcza by\u0142a zamieszana w sze\u015b\u0107 zab\u00f3jstw w Mohylewie. Bandyci mordowali ludzi \u2013 g\u0142\u00f3wnie osoby starsze \u2013 aby przej\u0105\u0107 od nich nieruchomo\u015bci.<\/p>\r\n

Artyku\u0142 24. Konstytucji Bia\u0142orusi m\u00f3wi: \u00abKa\u017cdy ma prawo do \u017cycia. Pa\u0144stwo chroni ludzkie \u017cycie przed wszelkimi nielegalnymi ingerencjami. Kara \u015bmierci, dop\u00f3ki nie zostanie zniesiona, mo\u017ce by\u0107 stosowana zgodnie z prawem jako wyj\u0105tkowy \u015brodek karny za szczeg\u00f3lnie ci\u0119\u017ckie przest\u0119pstwa i tylko na podstawie wyroku s\u0105du.\u00bb<\/p>\r\n

W 1996 roku na Bia\u0142orusi odby\u0142o si\u0119 drugie referendum, w kt\u00f3rym wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 84,14 proc. obywateli uprawnionych do g\u0142osowania. Za przyj\u0119ciem nowej wersji konstytucji zaproponowanej przez prezydenta Aleksandra \u0141ukaszenk\u0119 \u2013 70,45 proc., przeciwko zniesieniu kary \u015bmierci \u2013 80,44 proc.<\/p>\r\n

Podczas ostatniej og\u00f3lnobia\u0142oruskiej dyskusji nad tekstem projektu Konstytucji (od 27 grudnia 2021 r. do 20 stycznia 2022 r.) wysuni\u0119to propozycj\u0119 art. 24, kt\u00f3ry gwarantuje prawo do \u017cycia, aby sformu\u0142owa\u0107 go w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b: \u00abZnie\u015b\u0107 kar\u0119 \u015bmierci albo wprowadzi\u0107 moratorium i zast\u0105pi\u0107 j\u0105 do\u017cywotnim wi\u0119zieniem\u00bb.<\/strong> Jednak wi\u0119kszo\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa tego nie podziela: wed\u0142ug zakrojonego na szerok\u0105 skal\u0119 sonda\u017cu przeprowadzonego pod koniec 2021 r. w\u015br\u00f3d kilkunastu tysi\u0119cy pracownik\u00f3w przedsi\u0119biorstw, instytucji i organizacji tylko ok. 7 proc. popiera zniesienie kary \u015bmierci<\/strong>.<\/p>\r\n

Zaciekawiona tematem kary \u015bmierci dopyta\u0142am o wi\u0119cej szczeg\u00f3\u0142\u00f3w. Najbardziej zaskoczy\u0142o mnie to, \u017ce taka kara nie obejmuje kobiet. Wygl\u0105da to nast\u0119puj\u0105co: Kodeks Karny Republiki Bia\u0142oru\u015b, Artyku\u0142 59. Kara \u015bmierci \u00ab1. Jako wyj\u0105tkowy \u015brodek kary dopuszcza si\u0119 kar\u0119 \u015bmierci \u2013 rozstrzelanie za niekt\u00f3re szczeg\u00f3lnie ci\u0119\u017ckie przest\u0119pstwa polegaj\u0105ce na umy\u015blnym pozbawieniu \u017cycia w okoliczno\u015bciach obci\u0105\u017caj\u0105cych (do czasu zniesienia kary \u015bmierci). 2. Kara \u015bmierci nie mo\u017ce by\u0107 orzeczona w przypadku: 1) osoby, kt\u00f3ra pope\u0142ni\u0142a przest\u0119pstwo poni\u017cej osiemnastego roku \u017cycia; 2) kobiety; 3) m\u0119\u017cczyzny, kt\u00f3ry do dnia og\u0142oszenia wyroku uko\u0144czy\u0142 65 lat<\/strong>. 3. Kara \u015bmierci w drodze u\u0142askawienia mo\u017ce by\u0107 zast\u0105piona do\u017cywotnim pozbawieniem wolno\u015bci.\u00bb<\/p>\r\n

Zdaje si\u0119 jednak, \u017ce najwi\u0119cej emocji na Zachodzie wzbudzi\u0142o co\u015b innego. A konkretniej, przyj\u0119te referendum konstytucyjne zak\u0142ada m.in. ograniczenie liczby kadencji prezydenckich do dw\u00f3ch. Ot\u00f3\u017c okaza\u0142o si\u0119, \u017ce problemem dla niekt\u00f3rych komentator\u00f3w jest fakt, i\u017c wraz z przyj\u0119ciem znowelizowanej Konstytucji dotychczasowe kadencje prezydenta Aleksandra \u0141ukaszenki zosta\u0142y wyzerowane.<\/strong><\/p>\r\n

1 marca 2022 roku polskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych o\u015bwiadczy\u0142o, \u017ce Polska nie uznaje wynik\u00f3w referendum konstytucyjnego w Bia\u0142orusi. Zdaniem resortu \u00abprojekt nowej konstytucji zosta\u0142 Bia\u0142orusinom narzucony przez zdyskredytowan\u0105 w\u0142adz\u0119\u00bb.<\/strong> To pokazuje, \u017ce po stronie polskiej nadal brakuje woli do wsp\u00f3\u0142pracy i uk\u0142adania dobrych relacji z s\u0105siadami. I wreszcie, wci\u0105\u017c nie odrobiono u nas lekcji z podstaw dyplomacji.<\/p>\r\n

Agnieszka Piwar<\/strong><\/em><\/p>\r\n

My\u015bl Polska, nr 11-12 (13-20.03.2022)<\/p>\r\n<\/div>\r\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"27 lutego 2022 roku obywatele Bia\u0142orusi w specjalnym referendum zdecydowali o zmianach w Konstytucji swojego pa\u0144stwa. Projekt poprawek i uzupe\u0142nie\u0144 by\u0142 wcze\u015bniej konsultowany ze spo\u0142ecze\u0144stwem. Ka\u017cdy m\u00f3g\u0142 si\u0119 wypowiedzie\u0107, przes\u0142a\u0107 uwagi i zaproponowa\u0107 zmiany. W czasie referendum obywatele odpowiadali \u00abtak\u00bb lub \u00abnie\u00bb na pytanie: \u00abCzy zgadza si\u0119 pan\/pani na zmiany i uzupe\u0142nienia Konstytucji Republiki Bia\u0142oru\u015b?\u00bb. […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[13,6],"tags":[168],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/132553"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=132553"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/132553\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":132618,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/132553\/revisions\/132618"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=132553"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=132553"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=132553"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}