{"id":1311,"date":"2007-10-31T00:00:00","date_gmt":"2007-10-31T00:00:00","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-30T04:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=1311","title":{"rendered":"„Kaczy\u0144ski potrzebowa\u0142 prania m\u00f3zgu” – wywiad z prof. Zybertowiczem"},"content":{"rendered":"

W PO s\u0105 uczciwi ludzie o solidarno\u015bciowych korzeniach, ale uczestniczyli oni w grze, kt\u00f3r\u0105 prowadzi\u0142y \u015brodowiska maj\u0105ce interesy paso\u017cytnicze – m\u00f3wi Andrzej Zybertowicz, socjolog i doradca premiera Kaczy\u0144skiego<\/em><\/p>\r\n

  <\/p>\r\n\r\n\r\n

Rz: I co pan powie, panie profesorze? PiS przegra\u0142o z uk\u0142adem?<\/strong> <\/p>\r\n

Nie wszyscy g\u0142osuj\u0105cy przeciw PiS to ludzie tzw. uk\u0142adu, kt\u00f3rzy mieli materialny interes w zatrzymaniu projektu IV RP. W\u015br\u00f3d tych, kt\u00f3rzy pracowali na przegran\u0105 PiS, s\u0105 z\u0142o\u017cone sieci interes\u00f3w, kt\u00f3rym rz\u0105dy PiS zagra\u017ca\u0142y, ale to nie tylko \u015brodowiska, kt\u00f3rzy maj\u0105 powi\u0105zania agenturalne lub nielegalne zwi\u0105zki biznesowe. Nigdy chyba w III RP opozycja nie mia\u0142a tylu „bezinteresownych” sojusznik\u00f3w co PO w ostatnim okresie. Uk\u0142ad ma te\u017c swoj\u0105 sk\u0142adow\u0105 kulturow\u0105 ogniskuj\u0105c\u0105 si\u0119 wok\u00f3\u0142 „Gazety Wyborczej” i \u015brodowisk zaprzyja\u017anionych – formacj\u0119 kosmopolityczn\u0105, kt\u00f3rej zale\u017ca\u0142o, by PiS nie nadawa\u0142o tonu polskiemu \u017cyciu publicznemu. <\/p>\r\n

PiS przegra\u0142o g\u0142osami m\u0142odych wyborc\u00f3w, a nie „\u015brodowiska uk\u0142adu”. <\/strong><\/p>\r\n

A sk\u0105d ci m\u0142odzi czerpali wiedz\u0119 o PiS i projekcie IV RP? Cz\u0119\u015b\u0107 inteligencji i m\u0142odzie\u017cy, do kt\u00f3rej pewne motywy projektu IV RP trafia\u0142y, nie akceptowa\u0142a obrazu dzia\u0142a\u0144 PiS, jaki wy\u0142ania\u0142 si\u0119 z medi\u00f3w. Ten obraz by\u0142 celowo zmanipulowany. PiS ponios\u0142o pora\u017ck\u0119 w zarz\u0105dzaniu przestrzeni\u0105 masowej wyobra\u017ani. Nie wypracowa\u0142o kana\u0142\u00f3w komunikacji z inteligencj\u0105, kt\u00f3re sprawi\u0142yby, \u017ce propaganda antypisowska nie wchodzi\u0142aby w to \u015brodowisko jak w mas\u0142o.<\/p>\r\n

Wr\u0119cz przeciwnie, PiS chyba zrobi\u0142o wszystko, \u017ceby wchodzi\u0142a. <\/strong><\/p>\r\n

Sporo. A sygna\u0142em ostrzegawczym powinno by\u0107 dostrze\u017cenie, czym ludzie obsy\u0142aj\u0105 si\u0119 w Internecie. Przeciwnikom PiS uda\u0142o si\u0119 wytworzy\u0107 tkank\u0119 quasi-kulturow\u0105, w kt\u00f3rej tandetne kpiny z PiS by\u0142y dopuszczalne. A gdy premier nieprzygotowany usiad\u0142 do debaty z Donaldem Tuskiem, kampania PO nabra\u0142a dynamiki dobrego surfera, kt\u00f3ry potrafi wskoczy\u0107 na nadchodz\u0105c\u0105 fal\u0119.<\/p>\r\n

PiS nic nie mog\u0142o ju\u017c zrobi\u0107?<\/strong> <\/p>\r\n

W ostatnich dniach kampanii w PiS wyst\u0105pi\u0142 syndrom my\u015blenia zbiorowego. Nie wiem, czy gdyby potrafiono podsun\u0105\u0107 premierowi \u015bwie\u017ce metafory, to dynamika fali przechwyconej po debacie z Tuskiem da\u0142aby si\u0119 wyhamowa\u0107. Mo\u017ce nie, gdy\u017c dynamiczne zachowanie Tuska podczas debaty dobrze wpasowa\u0142o si\u0119 w ow\u0105 tkank\u0119 quasi-kulturow\u0105, tworz\u0105c\u0105 obraz „obciachowego” PiS – niezale\u017cnie od argument\u00f3w. <\/p>\r\n

Co to znaczy, \u017ce wok\u00f3\u0142 Jaros\u0142awa Kaczy\u0144skiego wytworzy\u0142 si\u0119 syndrom zbiorowego my\u015blenia? <\/strong><\/p>\r\n

Wyst\u0105pi\u0142o stereotypowe postrzeganie przeciwnik\u00f3w, autocenzura, z\u0142udzenie odporno\u015bci na ataki. To sytuacja, w kt\u00f3rej nie dzia\u0142a mechanizm burzy m\u00f3zg\u00f3w, powstaje co\u015b w rodzaju dworu wok\u00f3\u0142 lidera, gdzie pozycje s\u0105 rozpisane. Nie zajmowa\u0142em si\u0119 kampani\u0105 wyborcz\u0105, ale chcia\u0142em podsun\u0105\u0107 pewien pomys\u0142. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce nie by\u0142o jasne, z kim si\u0119 komunikowa\u0107. <\/p>\r\n

Premier nie rozumia\u0142 sytuacji? <\/strong><\/p>\r\n

Nie mo\u017cna tego wykluczy\u0107. Je\u015bli wyst\u0105pi\u0142o zjawisko my\u015blenia zbiorowego, to ono si\u0119 cechuje tym, \u017ce osoby w strefie takiego my\u015blenia pewnych zdarze\u0144 nie dostrzegaj\u0105.<\/p>\r\n

To by oznacza\u0142o, \u017ce Jaros\u0142aw Kaczy\u0144ski, jak chyba ka\u017cdy dotychczasowy premier, traci\u0142 wyczucie tego, co si\u0119 faktycznie dzieje, bo by\u0142 otoczony dworem? <\/strong><\/p>\r\n

Wok\u00f3\u0142 ka\u017cdej w\u0142adzy, zw\u0142aszcza zogniskowanej wok\u00f3\u0142 postaci o silnym autorytecie, wytwarzaj\u0105 si\u0119 zjawiska paradoksalne. Poniewa\u017c premier intelektualnie wyrasta ponad otoczenie, jest zapewne tak, \u017ce brakuje os\u00f3b, kt\u00f3re kontestuj\u0105 jego my\u015blenie. Inaczej m\u00f3wi\u0105c, im bardziej sprawny umys\u0142 ma przyw\u00f3dca, tym wi\u0119ksze ryzyko, \u017ce nast\u0105pi sytuacja dworsko\u015bci, w kt\u00f3rej osoby z bardziej odleg\u0142ych szczebli funkcjonowania pa\u0144stwa czy partii nie maj\u0105 kana\u0142\u00f3w dotarcia do przyw\u00f3dcy. Na d\u0142u\u017csz\u0105 met\u0119 lider mo\u017ce si\u0119 sta\u0107 ofiar\u0105 swojej przewagi intelektualnej nad otoczeniem. By\u0107 mo\u017ce Donalda Tuska \u0142atwiej by\u0142o podda\u0107 praniu m\u00f3zgu i treningowi przed debat\u0105. <\/p>\r\n

Zmiana w sposobie bycia Tuska by\u0142a efektem prania m\u00f3zgu? <\/strong><\/p>\r\n

Najwyra\u017aniej podda\u0142 si\u0119 profesjonalnemu treningowi. Zapewne relacje mi\u0119dzy nim a cz\u0119\u015bci\u0105 jego otoczenia s\u0105 kole\u017ce\u0144skie i mo\u017cna by\u0142o go do tego sk\u0142oni\u0107. By\u0107 mo\u017ce zabrak\u0142o kogo\u015b, kto sk\u0142oni\u0142by premiera do poddania si\u0119 bezlitosnemu treningowi przed debat\u0105.To bezpo\u015brednie przyczyny tego, \u017ce PiS nie zauwa\u017cy\u0142o na kilka dni przed wyborami, \u017ce przegra\u0142o kampani\u0119. A bardziej generalnie?<\/p>\r\n

Projekt IV RP nigdy nie zosta\u0142 usystematyzowany i pog\u0142\u0119biony przez \u017cadnego analityka ani ideologa, mo\u017ce z wyj\u0105tkiem prof. Zdzis\u0142awa Krasnod\u0119bskiego. Nikt nie rozpisa\u0142 tego na modu\u0142y: co projekt znaczy np. w polityce zagranicznej, historycznej, migracyjnej, wreszcie – w odniesieniu do idei obywatelsko\u015bci. PiS nie zrobi\u0142o nigdy \u017cadnej konferencji, w kt\u00f3rej sk\u0142oni\u0142oby \u015brodowisko intelektualne do analizy, krytyki i rozwoju tego projektu. <\/p>\r\n

Czemu tego nie zrobiono? <\/strong><\/p>\r\n

Te dwa lata rz\u0105d\u00f3w to by\u0142o ci\u0105gle zarz\u0105dzanie kryzysowe, cz\u0119\u015bciowo z powodu w\u0142asnych b\u0142\u0119d\u00f3w, cz\u0119\u015bciowo z powodu mobilizacji opozycji wszelakiej: politycznej, biznesowej, kulturowej. Jednym z powod\u00f3w zatrudnienia mnie jako doradcy premiera by\u0142a \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce nawet ci decydenci, kt\u00f3rzy potrafi\u0105 my\u015ble\u0107 strategicznie o pa\u0144stwie, nie maj\u0105 w tak konwulsyjnej atmosferze przestrzeni na my\u015blenie wielowymiarowe. A nie czuje si\u0119 pan bankrutem?<\/strong> <\/p>\r\n

Z jakiego powodu? A z takiego, \u017ce jako naukowiec zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 tak czynnie w polityk\u0119 i popieranie opcji, kt\u00f3ra przegra\u0142a. <\/strong><\/p>\r\n

Nawet wzi\u0105\u0142em na uczelni bezp\u0142atny urlop naukowy do ko\u0144ca bie\u017c\u0105cego roku akademickiego. Jako badacz jestem wygrany. Od czasu stanu wojennego zajmuj\u0119 si\u0119 tajnymi s\u0142u\u017cbami. Do momentu, gdy zosta\u0142em doradc\u0105 komisji weryfikacyjnej WSI w zesz\u0142ym roku, tajnymi s\u0142u\u017cbami w istocie zajmowa\u0142em si\u0119 jako teoretyk i przez szyb\u0119. Czyta\u0142em opracowania naukowe, historyczne, rozmawia\u0142em z by\u0142ymi funkcjonariuszami. Zostawszy doradc\u0105 Komisji Weryfikacyjnej WSI, mog\u0142em czyta\u0107 akta tak\u017ce spraw niemal bie\u017c\u0105cych. Kiedy zosta\u0142em doradc\u0105 premiera, uzyska\u0142em mo\u017cliwo\u015b\u0107 rozmawiania z lud\u017ami, kt\u00f3rzy s\u0105 usytuowani na wszystkich szczeblach maszynerii pa\u0144stwowej. Rol\u0119 doradcy polecam ka\u017cdemu badaczowi mechanizm\u00f3w w\u0142adzy. Zg\u0142aszaj\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017cni ludzie, od oszo\u0142om\u00f3w do os\u00f3b powa\u017cnych, i przekazuj\u0105 wa\u017cne informacje, koncepcje, pomys\u0142y. Wida\u0107, jak wielu Polak\u00f3w my\u015bli patriotycznie, nowocze\u015bnie i ma wizje przemian instytucjonalnych. Jest pan pe\u0142en optymizmu. Tak wspania\u0142\u0105 mamy klas\u0119 polityczn\u0105? <\/strong><\/p>\r\n

Jestem. Ale najcz\u0119\u015bciej to nie s\u0105 ludzie z klasy politycznej. Uwa\u017cam, \u017ce w\u015br\u00f3d Polak\u00f3w pracuj\u0105cych w administracji jest sporo os\u00f3b na niez\u0142ym poziomie. Ostatnio pozna\u0142em co najmniej kilkana\u015bcie os\u00f3b, kt\u00f3re przesz\u0142y niez\u0142\u0105 szko\u0142\u0119 w r\u00f3\u017cnych instytucjach publicznych. Problem polega na tym, \u017ce gdy przychodzi do obsadzenia wysokich stanowisk – a dotyczy to wszystkich ekip – to rozdawane s\u0105 one z puli politycznej, cz\u0119sto amatorom albo karierowiczom. A osoby, kt\u00f3re okre\u015blam jako pozytywnych technokrat\u00f3w, cz\u0119sto nie s\u0105 w stanie wej\u015b\u0107 na pozycje strategiczne. I w\u0142a\u015bnie one szuka\u0142y kontaktu z doradc\u0105, by przekaza\u0107 pomys\u0142y, koncepcje, informacje. Tych kilka miesi\u0119cy da\u0142o jeszcze jedno: wgl\u0105d w stan pa\u0144stwa pozwalaj\u0105cy zdefiniowa\u0107 luki w systemie szeroko rozumianego bezpiecze\u0144stwa. Warto patrze\u0107 na Platform\u0119, czy b\u0119dzie podejmowa\u0142a dzia\u0142ania, by te luki domyka\u0107. Jakie to luki? <\/strong><\/p>\r\n

Pierwsza, nazwijmy j\u0105 operacyjn\u0105, zosta\u0142a w sporej mierze usuni\u0119ta poprzez likwidacj\u0119 WSI. Wiele wskazuje na to, \u017ce by\u0142y to s\u0142u\u017cby przejrzyste dla Rosjan a nawet stanowi\u0105ce \u015bluz\u0119, przez kt\u00f3r\u0105 wp\u0142ywy rosyjskie wchodzi\u0142y do Polski. Druga luka jest kontrwywiadowcza. Do czasu rz\u0105d\u00f3w PiS pewnych typ\u00f3w zagro\u017ce\u0144 niemal zupe\u0142nie nie monitorowano. Pewne niespecjalnie trudne operacje by\u0142y wstrzymywane. I dotyczy\u0142o to zagro\u017ce\u0144 zar\u00f3wno ze strony kraj\u00f3w nieprzyjaznych, jak i tych, kt\u00f3re s\u0105 przyjazne, ale powinny by\u0107 monitorowane. O co chodzi? <\/strong><\/p>\r\n

Na razie na tym poprzesta\u0144my i przejd\u017amy do luki kolejnej – korupcyjnej. Przez lata nie podejmowano ofensywnych dzia\u0142a\u0144 antykorupcyjnych. To powodowa\u0142o, \u017ce kana\u0142ami korupcyjnymi obni\u017cano efektywno\u015b\u0107 funkcjonowania wielu organ\u00f3w pa\u0144stwa. I tu wa\u017ckie pytanie: czy wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 korupcj\u0119 mo\u017cna skutecznie zwalcza\u0107 bez prowokacji tego typu, jak te podj\u0119te przez Centralne Biuro Antykorupcyjne?<\/p>\r\n

Politycy PO chc\u0105 odwo\u0142a\u0107 szefa CBA, a sam\u0105 instytucj\u0119 wtopi\u0107 w inne. <\/strong><\/p>\r\n

Na tym polega wdzi\u0119k reorganizacji, \u017ce mo\u017cna dzi\u0119ki niej zar\u00f3wno naprawia\u0107, jak i psu\u0107. Zachowanie PO w tej sprawie b\u0119dzie wa\u017cnym testem stopnia jej intencji. A pozosta\u0142e luki w systemie bezpiecze\u0144stwa? <\/strong><\/p>\r\n

Brak wiary w to, \u017ce o polskie interesy mo\u017cna aktywnie zabiega\u0107, nazywam luk\u0105 motywacyjn\u0105 w polityce zagranicznej. Dalej luka dywersyfikacyjna w energetyce. Warto, by ekipa PO spokojnie pochyli\u0142a si\u0119 nad tym, co zrobiono na rzecz dywersyfikacji dostaw energii, i doko\u0144czy\u0142a niekt\u00f3re projekty. Wreszcie istnieje luka jeszcze jedna – tej, niestety, nawet w drobnym stopniu nie zmniejszono – luka intelektualna. Pa\u0144stwo musi mie\u0107 rozbudowane zaplecze analityczne, cz\u0119\u015bciowo niezale\u017cne od zawirowa\u0144 wyborczych. Premier by\u0142 tego \u015bwiadomy, skierowa\u0142 mnie nawet do pewnego pos\u0142a Platformy z nieformaln\u0105 misj\u0105 przekazania Donaldowi Tuskowi, \u017ce PiS chcia\u0142oby w porozumieniu z opozycj\u0105 budowa\u0107 zaplecze intelektualno-analityczne dla pa\u0144stwa. Stworzy\u0107 warunki, w kt\u00f3rych d\u0142ugofalowe projekty analityczne mia\u0142aby nie tylko ekipa rz\u0105dz\u0105ca, ale i opozycja. My\u015blano m.in. o rozwi\u0105zaniach niemieckich. Je\u015bli dobrze zrozumia\u0142em, to kierownictwo Platformy nie wyrazi\u0142o zainteresowania takim dzia\u0142aniem.Warto si\u0119 przygl\u0105da\u0107, jak z tymi sze\u015bcioma lukami nowa w\u0142adza b\u0119dzie sobie radzi\u0142a. I jak pan s\u0105dzi, co zrobi?<\/strong> <\/p>\r\n

Staram si\u0119 my\u015ble\u0107 optymistycznie. Ale boj\u0119 si\u0119, \u017ce niekt\u00f3re z luk b\u0119d\u0105 si\u0119 mia\u0142y dobrze. Zastanawia, czemu w innych krajach tak si\u0119 ciesz\u0105 ze zwyci\u0119stwa Platformy? Mo\u017ce uwa\u017caj\u0105, \u017ce to b\u0119d\u0105 s\u0142abi partnerzy? Dlaczego klimat antypisowski umia\u0142a wykorzysta\u0107 Platforma, a LiD zupe\u0142nie nie? <\/strong><\/p>\r\n

Powod\u00f3w jest kilka. Środowiska biznesowe, polityczne i aferowe, kt\u00f3re by\u0142y zagro\u017cone przez PiS, postawi\u0142y na Platform\u0119. Znamienne by\u0142y s\u0142owa Aleksandra Kwa\u015bniewskiego, gdy po zwyci\u0119stwie PO powiedzia\u0142: sko\u0144czy\u0142a si\u0119 IV RP. Jakby z ulg\u0105 odetchn\u0105\u0142 – teraz prokuratorzy ju\u017c nie b\u0119d\u0105 mi dokuczali. Platforma nie gra\u0142a sama przeciw PiS. Nawet je\u015bli uzna\u0107, \u017ce w PO jest sporo uczciwych ludzi o solidarno\u015bciowych korzeniach, to uczestniczyli oni w grze, kt\u00f3r\u0105 prowadzi\u0142y \u015brodowiska maj\u0105ce interesy paso\u017cytnicze. <\/p>\r\n

Ale czemu PO, a nie LiD? <\/strong><\/p>\r\n

W kt\u00f3rym\u015b momencie uznano, \u017ce na LiD nie op\u0142aca si\u0119 stawia\u0107. My\u015bl\u0119, \u017ce komunikat Tuska na zako\u0144czenie debaty z Kwa\u015bniewskim: g\u0142osujcie na mnie, bo tylko my mo\u017cemy zatrzyma\u0107 PiS, by\u0142 przypiecz\u0119towaniem tego my\u015blenia i da\u0142 kilka procent. S\u0105 \u015brodowiska my\u015bl\u0105ce tak: nie mogli\u015bmy robi\u0107 interes\u00f3w za PiS, bo PiS nie prywatyzowa\u0142o, trudniej by\u0142o korumpowa\u0107 urz\u0119dnik\u00f3w. Nie g\u0142osujmy na naszych towarzyszy partyjnych zwi\u0105zanych ze \u015brodowiskami PZPR, SB, LWP, tylko na tego, kto odsunie PiS od w\u0142adzy. Taki mechanizm dzia\u0142a\u0142 na poziomie decyzji \u015brodowisk maj\u0105cych wp\u0142yw na strumienie finansowe, na tworzenie aury \u017cycia zbiorowego. <\/p>\r\n

Co dalej? <\/strong><\/p>\r\n

Docieraj\u0105 do mnie g\u0142osy, \u017ce ju\u017c w PO jest pop\u0142och, bo czuj\u0105 si\u0119 nieprzygotowani do obj\u0119cia steru pa\u0144stwa. Tak naprawd\u0119 na tyle s\u0142abo wierzyli w sukces, \u017ce nie przygotowali strategii przej\u0119cia wa\u017cnych instytucji. Presja inflacyjna ze strony \u015brodowisk pracowniczych narasta. Je\u015bliby si\u0119 sko\u0144czy\u0142a koniunktura na rynkach mi\u0119dzynarodowych, to nasili si\u0119 presja na igrzyska. I to, czego si\u0119 nie uda\u0142o zrobi\u0107 PiS – rozliczania postkomunist\u00f3w – PO spr\u00f3buje w stosunku do PiS. \u017be kto\u015b co\u015b zrobi\u0142 na skr\u00f3ty, niezgodnie z procedur\u0105, \u017ce jaki\u015b dokument nie by\u0142 na czas wys\u0142any. <\/p>\r\n

Czy to pocz\u0105tek ko\u0144ca PiS? <\/strong><\/p>\r\n

Trudno uzna\u0107 za pocz\u0105tek ko\u0144ca partii, kt\u00f3ra ma 166 pos\u0142\u00f3w. Poza elektoratem negatywnym PiS ma projekt przebudowy kraju, kt\u00f3ry akceptuje kilka milion\u00f3w wyborc\u00f3w. Czy PO dysponuje czym\u015b podobnym? Jakie\u015b 2 – 4 proc. g\u0142os\u00f3w PO pochodzi od fan\u00f3w LiD, kt\u00f3rzy zacisn\u0119li z\u0119by i zag\u0142osowali na zno\u015bnych „postsolidaruch\u00f3w”, by odsun\u0105\u0107 PiS. Ale spora grupa wyborc\u00f3w PO odda\u0142a na ni\u0105 g\u0142os, bo Platforma zacz\u0119\u0142a m\u00f3wi\u0107 j\u0119zykiem PiS: dumy narodowej, troski o rodzin\u0119. PO wygra\u0142a tak\u017ce dzi\u0119ki temu, \u017ce przechwyci\u0142a pewne elementy projektu IV RP.<\/p>\r\n

Jednym z element\u00f3w sukcesu Tuska, poza tym, \u017ce pozwoli\u0142 si\u0119 wytrenowa\u0107 do debaty, by\u0142o przej\u0119cie element\u00f3w patriotycznego i populistycznego przekazu PiS. Ale grupy interesu dostarczaj\u0105ce wiatru w \u017cagle PO, gdy mia\u0142a kurs przeciw projektowi IV RP, odm\u00f3wi\u0105 poparcia, gdyby PO pr\u00f3bowa\u0142a oraz potrafi\u0142a wa\u017cne elementy projektu IV RP realizowa\u0107. <\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Andrzej Zybertowicz jest socjologiem z Uniwersytetu Miko\u0142aja Kopernika w Toruniu oraz g\u0142\u00f3wnym doradc\u0105 premiera do spraw bezpiecze\u0144stwa pa\u0144stwa<\/em><\/p>\r\n

Za: Rzeczpospolita<\/a><\/p>\r\n

  <\/p>\r\n\r\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W PO s\u0105 uczciwi ludzie o solidarno\u015bciowych korzeniach, ale uczestniczyli oni w grze, kt\u00f3r\u0105 prowadzi\u0142y \u015brodowiska maj\u0105ce interesy paso\u017cytnicze – m\u00f3wi Andrzej Zybertowicz, socjolog i doradca premiera Kaczy\u0144skiego   Rz: I co pan powie, panie profesorze? PiS przegra\u0142o z uk\u0142adem? Nie wszyscy g\u0142osuj\u0105cy przeciw PiS to ludzie tzw. uk\u0142adu, kt\u00f3rzy mieli materialny interes w zatrzymaniu […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[9],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1311"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1311"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1311\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1311"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1311"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1311"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}