{"id":130727,"date":"2022-01-14T14:09:13","date_gmt":"2022-01-14T19:09:13","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=130727"},"modified":"2022-01-14T14:09:13","modified_gmt":"2022-01-14T19:09:13","slug":"balkany-na-beczce-prochu-agnieszka-piwar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=130727","title":{"rendered":"Ba\u0142kany na beczce prochu – Agnieszka Piwar<\/em>"},"content":{"rendered":"

W grudniu A.D. 2021 odwiedzi\u0142am Kosowo, Bo\u015bni\u0119 i Hercegowin\u0119 oraz Serbi\u0119. Jako niezale\u017cna dziennikarka pojecha\u0142am wys\u0142ucha\u0107 Serb\u00f3w. To wyj\u0105tkowe wyr\u00f3\u017cnienie dla Polki, wszak w pami\u0119ci mam bezwzgl\u0119dn\u0105 propagand\u0119 powielan\u0105 w polskich mediach, jednoznacznie ukazuj\u0105c\u0105 stron\u0119 serbsk\u0105 w z\u0142ym \u015bwietle.<\/p>\r\n

Kiedy wybuch\u0142a wojna w Jugos\u0142awii by\u0142am jeszcze dzieckiem. Kiedy NATO zrzuca\u0142o bomby na serbskie miasta by\u0142am nastolatk\u0105. Niewiele wtedy rozumia\u0142am z geopolitycznych intryg, jednak instynktownie czu\u0142am jedno: to w\u0142a\u015bnie \u201eniesienie demokracji\u201d za pomoc\u0105 natowskich bomb jest tu najwi\u0119ksz\u0105 zbrodni\u0105 i nic tego okrucie\u0144stwa nie usprawiedliwia.<\/p>\r\n

Min\u0119\u0142y przesz\u0142o dwie dekady od tamtej interwencji zbrojnej. Zdania nie zmieni\u0142am w ocenie pod\u0142o\u015bci naszego, o zgrozo, sojusznika. Podczas rozm\u00f3w z Serbami w najmniejszym stopniu nie dali mi oni odczu\u0107 (nawet po upojeniu rakij\u0105), \u017ce maj\u0105 jaki\u015b \u017cal do Polak\u00f3w. Ale ja podsk\u00f3rnie czu\u0142am wstyd, wszak nie przypominam sobie, aby w Polsce by\u0142y jakie\u015b stanowcze protesty w zwi\u0105zku z bombardowaniem [mordowaniem!] naszych po\u0142udniowych braci S\u0142owian. Dlatego mo\u017cliwo\u015b\u0107 wys\u0142uchania ich wersji \u2013 i przekazania tego dalej \u2013 potraktowa\u0142am jako okazj\u0119 do zmycia pewnej ha\u0144by.<\/p>\r\n

Serbowie nie pr\u00f3bowali si\u0119 przede mn\u0105 wybiela\u0107, nie opowiadali o sobie, \u017ce s\u0105 krystaliczni i niewinni. Przez Jugos\u0142awi\u0119 przetoczy\u0142a si\u0119 straszna wojna, kt\u00f3ra nios\u0142a za sob\u0105 niewyobra\u017calne okrucie\u0144stwa. Z\u0142ych czyn\u00f3w dopu\u015bcili si\u0119 tam przedstawiciele wszystkich ba\u0142ka\u0144skich narod\u00f3w i grup etnicznych.<\/p>\r\n

Jednak najwi\u0119kszymi barbarzy\u0144cami okazali si\u0119 by\u0107 \u201enosiciele demokracji\u201d i \u201epiewcy wolno\u015bci\u201d z Zachodu. Uknuli oni pod\u0142\u0105 intryg\u0119, aby usprawiedliwi\u0107 swoj\u0105 zbrodni\u0119 przeciwko ludzko\u015bci. Z pomoc\u0105 propagandowych \u015brodk\u00f3w masowego przekazu zrobili z Serb\u00f3w bezwzgl\u0119dnych \u2013 i jedynych \u2013 zbrodniarzy. W ten spos\u00f3b stworzyli sobie pretekst, by \u201euratowa\u0107\u201d przed nimi pozosta\u0142ych mieszka\u0144c\u00f3w Ba\u0142kan\u00f3w. To pod\u0142e k\u0142amstwo, kt\u00f3re trwa do dzi\u015b, pos\u0142u\u017cy\u0142o do utorowania drogi, by bezczelnie wtargn\u0105\u0107 tam ze swoimi wp\u0142ywami i interesami. W 1999 roku z inicjatywy Stan\u00f3w Zjednoczonych Sojusz P\u00f3\u0142nocnoatlantycki odpali\u0142 operacj\u0119 Allied Force. Oficjalny cel militarnej interwencji wymierzonej przeciwko Serbom? Wymuszenie procesu demokratyzacji w Jugos\u0142awii. <\/span><\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Zamkni\u0119ci w gettach<\/h4>\r\n

Pierwszym punktem wyprawy by\u0142o Kosowo. Jest to terytorium sporne ze stolic\u0105 w Prisztinie i pa\u0144stwo cz\u0119\u015bciowo uznawane na arenie mi\u0119dzynarodowej, kt\u00f3re og\u0142osi\u0142o swoj\u0105 niepodleg\u0142o\u015b\u0107 17 lutego 2008 roku. W\u0142adze w Belgradzie uwa\u017caj\u0105 Kosowo za prawn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 terytorium Serbii, w czym maj\u0105 poparcie niekt\u00f3rych pa\u0144stw, m.in. Rosji i Chin. De facto jest to teren okupowany przez Amerykan\u00f3w, co potwierdzaj\u0105 liczne flagi Stan\u00f3w Zjednoczonych, kt\u00f3rych widok przyprawia\u0142 mnie o md\u0142o\u015bci.<\/p>\r\n

Amerykanie dogadali si\u0119 z Alba\u0144czykami, \u017ce ci drudzy b\u0119d\u0105 tam teraz oficjalnie panami i w\u0142adcami. Akcja oderwania Kosowa od Serbii by\u0142a poprzedzona propagand\u0105 w sprawdzonym stylu: \u201e\u017ali Serbowie\u201d gn\u0119bi\u0105 \u201edobrych Alba\u0144czyk\u00f3w\u201d, wi\u0119c trzeba pom\u00f3c prze\u015bladowanym i da\u0107 im demokracj\u0119.<\/p>\r\n

W rzeczywisto\u015bci wygl\u0105da to teraz tak, \u017ce Serbowie z Kosowa mieszkaj\u0105 w ubogich enklawach i odebrano im wiele praw, za\u015b Alba\u0144czycy ciesz\u0105 si\u0119 wszelkimi przywilejami i bogactwem. To bezprawie wobec Serb\u00f3w niesie za sob\u0105 tragiczne konsekwencje. Ot\u00f3\u017c, jak mi powiedziano \u2013 w Kosowie panosz\u0105 si\u0119 alba\u0144skie mafie. Wi\u0105\u017ce si\u0119 to z tym, \u017ce jest tam teraz ogromna przest\u0119pczo\u015b\u0107: kwitnie nielegalny handel broni\u0105, narkotykami i lud\u017ami. Ot, takie sobie eldorado dla wszelkiej ma\u015bci bandyt\u00f3w, kt\u00f3rych celem jest nachapa\u0107 si\u0119 pot\u0119\u017cnych pieni\u0119dzy, kosztem cierpienia innych. I cho\u0107 nie by\u0142o mnie przy tych \u201etransakcjach\u201d, to wnioski o mafijnym charakterze Kosowa mo\u017cna wyci\u0105gn\u0105\u0107 za pomocn\u0105 dedukcji.<\/p>\r\n

Jako naoczny \u015bwiadek mog\u0119 natomiast potwierdzi\u0107, \u017ce na pewno jest tam ogromna dysproporcja. By\u0142am zar\u00f3wno w serbskich enklawach jak i alba\u0144skich miastach. Najbardziej zszokowa\u0142o mnie to, \u017ce na tym samym terytorium sklepy jednego narodu s\u0105 biedne i skromnie wyposa\u017cone, podczas gdy sklepy drugiego narodu op\u0142ywaj\u0105 w dostatku i luksusach. Podobnie prezentuj\u0105 si\u0119 domy. Oczywi\u015bcie poszkodowani s\u0105 tutaj Serbowie.<\/p>\r\n

Symbolicznym dla mnie przyk\u0142adem tej wstrz\u0105saj\u0105cej dysproporcji jest g\u00f3rska miejscowo\u015b\u0107 Brezovica. Niegdy\u015b znajdowa\u0142 si\u0119 tam t\u0119tni\u0105cy \u017cyciem kurort narciarski. W czasach \u015bwietno\u015bci menad\u017cerem jednego z hoteli by\u0142 Zoran<\/b> Bosko\u010devi\u0107<\/b>. Naszej grupie dziennikarzy pokaza\u0142 on najpierw reporta\u017c telewizyjny z 1995 roku. Film dost\u0119pny na YouTube pod tytu\u0142em: \u201eBele Staze 09 \u2013 Brezovica 95\u201d przypomina jak fantastyczne by\u0142o to miejsce, do kt\u00f3rego t\u0142umnie przybywali tury\u015bci spragnieni zimowych sport\u00f3w i dobrej zabawy. Nast\u0119pnie Zoran nas tam zaprowadzi\u0142, aby pokaza\u0107 obecny stan obiekt\u00f3w. Naszym oczom ukaza\u0142 si\u0119 obraz n\u0119dzy i rozpaczy. Zdewastowane hotele, niegdy\u015b wype\u0142nione radosnymi lud\u017ami, dzi\u015b strasz\u0105 przera\u017caj\u0105c\u0105 pustk\u0105 i przeszywaj\u0105cym smutkiem. Ten op\u0142akany stan niesie za sob\u0105 kolejne dramaty \u2013 okoliczni mieszka\u0144cy zatrudnieni niegdy\u015b w bran\u017cy turystycznej stracili \u017ar\u00f3d\u0142o utrzymania swoich rodzin. <\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\r\n

Widz\u0105c t\u0119 niesprawiedliwo\u015b\u0107 w spontanicznym odruchu zapytali\u015bmy Zorana czy zna jakich\u015b dobrych Alba\u0144czyk\u00f3w. W tym momencie chyba chcia\u0142am us\u0142ysze\u0107 co\u015b pocieszaj\u0105cego. Zoran potwierdzi\u0142, \u017ce oczywi\u015bcie zna przyzwoitych Alba\u0144czyk\u00f3w, ale tylko takich, kt\u00f3rzy nie maj\u0105 pieni\u0119dzy. W rozmowach z Serbami z Kosowa pyta\u0144 mieli\u015bmy wi\u0119cej. Jedno z nich by\u0142o ca\u0142kiem zwyczajne lecz odpowied\u017a przyprawi\u0142a mnie o dreszcze. Zapytali\u015bmy czy miejscowi Serbowie maj\u0105 szans\u0119 si\u0119 wybi\u0107, to znaczy zrobi\u0107 jak\u0105\u015b karier\u0119, np. w kosowskiej administracji. Us\u0142yszeli\u015bmy, \u017ce tak, ale tacy co poszli pracowa\u0107 do Alba\u0144czyk\u00f3w s\u0105 uwa\u017cani za zdrajc\u00f3w. W takich momentach nie spos\u00f3b unikn\u0105\u0107 skojarze\u0144. Czy\u017c nie przypomina to s\u0142ynnego powiedzenia z czas\u00f3w niemieckiej okupacji Polski: \u00abtylko \u015bwinie siedz\u0105 w kinie\u00bb?<\/span><\/p>\r\n

O sytuacji kosowskich Serb\u00f3w zgodzi\u0142 si\u0119 nam opowiedzie\u0107 Zvonko Mihajlovi\u0107<\/b>, dawny deputowany dw\u00f3ch kadencji do serbskiego parlamentu w Belgradzie oraz by\u0142y burmistrz miejscowo\u015bci \u0160trpce, serbskiej enklawy w Kosowie. Obecnie Mihajlovi\u0107 trzyma si\u0119 z dala od polityki i rozmawia\u0142 z nami jako osoba prywatna. Jednym z g\u0142\u00f3wnych problem\u00f3w na jaki wskaza\u0142 jest brak pracy. Niegdy\u015b miejscowi Serbowie byli zatrudnieni w okolicznych fabrykach lecz obecnie nie mog\u0105 ju\u017c tam pracowa\u0107. Na pytanie dlaczego, Mihajlovi\u0107 wyja\u015bni\u0142 dobitnie: \u00abPoniewa\u017c odebrano nam wolno\u015b\u0107 i jeste\u015bmy pod okupacj\u0105. W fabrykach nie ma ju\u017c miejsca dla Serb\u00f3w, wszystko przej\u0119li Alba\u0144czycy.\u00bb Doda\u0142, \u017ce tylko nieliczni maj\u0105 zatrudnienie w urz\u0119dach serbskich enklaw czy w serbskich szko\u0142ach, ale wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi jest pozbawionych mo\u017cliwo\u015bci pracy. Od innych Serb\u00f3w us\u0142ysza\u0142am, \u017ce niekt\u00f3rzy trudni\u0105 si\u0119 tam jeszcze drobnym rolnictwem. <\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\r\n

Z r\u00f3\u017cnych wypowiedzi Serb\u00f3w z Kosowa wy\u0142oni\u0142 si\u0119 jednoznaczny przekaz \u2013 maj\u0105 oni \u017cal do obecnych w\u0142adz w Belgradzie. Niekt\u00f3rzy powiedzieli wprost, \u017ce serbski rz\u0105d dogada\u0142 si\u0119 z w\u0142adzami w Prisztinie, przez co czuj\u0105 si\u0119 oni zdradzeni, opuszczeni i osamotnieni. Kilka dni p\u00f3\u017aniej w stolicy Serbii przekona\u0142am si\u0119 na w\u0142asne oczy, \u017ce s\u0142owa o zdradzie nie by\u0142y rzucone na wiatr.<\/span><\/p>\r\n

Obok problem\u00f3w ekonomicznych wynikaj\u0105cych z bezrobocia dochodzi problem bezpiecze\u0144stwa. Niepewna sytuacja i brak perspektyw zmusza miejscowych do opuszczenia swojej ziemi. Mihajlovi\u0107 przekaza\u0142 nam najnowsze dane sonda\u017cowe \u2013 86 procent m\u0142odych Serb\u00f3w chce wyjecha\u0107 z Kosowa. Lepszego \u017cycia szukaj\u0105 g\u0142\u00f3wnie w Belgradzie, ale te\u017c na Zachodzie. Ta sytuacja powoduje, \u017ce Kosowo wyludnia si\u0119 z Serb\u00f3w. To z kolei przyczynia si\u0119 do kolejnego dramatu \u2013 w miejsce chrze\u015bcija\u0144stwa wschodzi tam islam. <\/span><\/p>\r\n

Nie mo\u017cna przy tym pomin\u0105\u0107 faktu, \u017ce to terytorium by\u0142o \u201eczyszczone\u201d z Serb\u00f3w ju\u017c wcze\u015bniej. By zobrazowa\u0107 to zjawisko przedstawi\u0119 dane liczbowe przed i po wojnie, dotycz\u0105ce niekt\u00f3rych kosowskich miejscowo\u015bci przez nas odwiedzonych. W mie\u015bcie Prizren przed wojn\u0105 mieszka\u0142o 10 tysi\u0119cy Serb\u00f3w, a obecnie ju\u017c tylko 23 osoby serbskiej narodowo\u015bci. Velika Ho\u010da przed wojn\u0105 zamieszkiwa\u0142o 1,5 tysi\u0105ca Serb\u00f3w, obecnie zosta\u0142o ich tam p\u00f3\u0142 tysi\u0105ca. W miejscowo\u015bci Orahova\u0107 kiedy\u015b \u017cy\u0142o 4 tysi\u0105ce Serb\u00f3w, dzisiaj zalewie trzystu. Te liczby m\u00f3wi\u0105 nie tylko o tym, \u017ce bardzo du\u017co Serb\u00f3w musia\u0142o opu\u015bci\u0107 swoje domy i zosta\u0142o uchod\u017acami, ale \u2013 jak nam powiedziano \u2013 wielu z nich zosta\u0142o zabitych przez Alba\u0144czyk\u00f3w, kt\u00f3rzy szczeg\u00f3lnie rozpanoszyli si\u0119 ze swoj\u0105 agresj\u0105 po rozpocz\u0119ciu bombardowania przez NATO.
\r\n
\r\nPrzyk\u0142adowym miejscem upami\u0119tniaj\u0105cym ofiary jest pomnik Velika Ho\u010da, na kt\u00f3rym \u2013 obok Krzy\u017ca, wizerunku Jezusa i obci\u0119tej g\u0142owy Jana Chrzciciela \u2013 wyryto 83 nazwiska pomordowanych miejscowych chrze\u015bcijan, kt\u00f3rych dopadli alba\u0144scy muzu\u0142manie. Takich pomnik\u00f3w pami\u0119ci ofiar jest w Kosowie znacznie wi\u0119cej. Kolejny zobaczy\u0142am m.in. w Gracanicy, gdzie przed miejscowym Domem Kultury umieszczono wystaw\u0119 z fotografiami setek pomordowanych Serb\u00f3w. <\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\r\n

Jednak jestem daleka od wyci\u0105gania wniosku, \u017ce mamy tam do czynienia z konfliktem stricte religijnym. Jak si\u0119 p\u00f3\u017aniej dowiedzia\u0142am, problemem nie s\u0105 zwykli muzu\u0142manie, lecz radyka\u0142owie interpretuj\u0105cy islam po swojemu, kt\u00f3rzy najcz\u0119\u015bciej s\u0142u\u017c\u0105 jako najemnicy.<\/span><\/p>\r\n

Tymczasem niezwykle buduj\u0105c\u0105 histori\u0119 poznali\u015bmy przeje\u017cd\u017caj\u0105c przez kosowsk\u0105 miejscowo\u015b\u0107 Re\u010dane, kt\u00f3r\u0105 zamieszkuj\u0105 bo\u015bniaccy muzu\u0142manie. Zoran opowiedzia\u0142 nam wtedy o ich szlachetnej postawie. Gdy rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 bombardowania NATO Alba\u0144czycy nabrali pewno\u015bci siebie i rozkr\u0119cili agresj\u0119 wzgl\u0119dem Serb\u00f3w, dpouszczaj\u0105c si\u0119 niebywa\u0142ych okrucie\u0144stw. Wtedy Bo\u015bniacy z Re\u010dane murem stan\u0119li w obronie serbskich chrze\u015bcijan i bardzo im pomagali. O serdeczno\u015bci miejscowych Bo\u015bniak\u00f3w mogli\u015bmy przekona\u0107 si\u0119 osobi\u015bcie \u2013 ugo\u015bcili nasz\u0105 grup\u0119 fanstastycznym deserem i pyszn\u0105 kaw\u0105.<\/span><\/span><\/span><\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Gorycz i niezabli\u017anione rany<\/span><\/h4>\r\n

Kolejnym punktem wyprawy by\u0142a Bo\u015bnia i Hercegowina, a konkretniej jedna z dw\u00f3ch cz\u0119\u015bci sk\u0142adowych tego pa\u0144stwa \u2013 Republika Serbska ze stolic\u0105 w Banja Luce. Mieli\u015bmy tam spotkania z wysokiej rangi urz\u0119dnikami reprezentuj\u0105cymi Serb\u00f3w. Jako pierwszy zgodzi\u0142 si\u0119 z nami porozmawia\u0107 Milorad Koji\u0107<\/b>, szef Centrum Bada\u0144 Wojennych, Zbrodni Wojennych i Poszukiwa\u0144 Os\u00f3b Zaginionych. Instytucja powo\u0142ana przez stron\u0119 serbsk\u0105 zajmuje si\u0119 badaniem i gromadzeniem dokumentacji zbrodni wojennych z czasu wojny domowej w Bo\u015bni i Hercegowinie z lat 1992-1995. <\/span><\/p>\r\n

Milorad Koji\u0107 uzasadniaj\u0105c potrzeb\u0119 powo\u0142ania Centrum, wyja\u015bni\u0142, \u017ce strona bo\u015bniacka pr\u00f3bowa\u0142a pokaza\u0107, \u017ce strona serbska jest odpowiedzialna za zbrodnie wojenne podczas wojny. Aby reprezentowa\u0107 spraw\u0119 bardziej jasno i obiektywnie, szczeg\u00f3lnie w regionie Srebrenicy, rz\u0105d serbski stworzy\u0142 mi\u0119dzynarodow\u0105 niezale\u017cn\u0105 komisj\u0119, kt\u00f3ra pyta o cierpienie wszystkich ludzi w regionie Srebrenicy. Komisja rozpocz\u0119\u0142a dzia\u0142ania w 2019 roku. Ca\u0142y raport zosta\u0142 opublikowany na stronie internetowej i jest powszechnie dost\u0119pny. Jedn\u0105 z g\u0142\u00f3wnych konkluzji raportu jest to, \u017ce wszystkie strony uczestniczy\u0142y w pope\u0142nianiu zbrodni wojennych w latach 1992-1995. Koji\u0107 powiedzia\u0142, \u017ce ofiarami konfliktu zosta\u0142o ponad 2600 Serb\u00f3w z Srebrenicy \u2013 z czego wielu zosta\u0142o zamordowanych lub ucierpia\u0142o w inny spos\u00f3b. Inn\u0105 konkluzj\u0105 jest to, \u017ce r\u00f3wnie\u017c Bo\u015bniacy mocno ucierpieli w regionie, ale cierpienie nie jest zakwalifikowane jako ludob\u00f3jstwo.<\/p>\r\n

W nawi\u0105zaniu do zbrodni przeciwko Serbom, Koji\u0107 powiedzia\u0142, \u017ce tylko jeden przypadek by\u0142 \u015bcigany i zaskar\u017cony do s\u0105du. Ta jedna sprawa dotyczy\u0142a ch\u0142opca z serbskiej wioski. Kiedy wioska zosta\u0142a zaatakowana przez bo\u015bniack\u0105 armi\u0119, Serbowie opu\u015bcili miejscowo\u015b\u0107, ale ch\u0142opiec powr\u00f3ci\u0142, by zabra\u0107 swojego psa. Wtedy zosta\u0142 schwytany przez bo\u015bniack\u0105 armi\u0119 i zamordowany. To by\u0142 jedyny werdykt za pope\u0142nienie zbrodni w Srebrenicy przeciwko Serbom i tym samym sprawa zosta\u0142a zamkni\u0119ta \u2013 wyja\u015bni\u0142 serbski urz\u0119dnik.<\/p>\r\n

Tymczasem \u2013 jak powiedzia\u0142 Milorad Koji\u0107 \u2013 s\u0105 liczne dowody na pope\u0142nienie zbrodni, kt\u00f3rych osobi\u015bcie dokona\u0142 bo\u015bniacki komendant Naser Ori\u0107 i jego oddzia\u0142. Nasz rozm\u00f3wca wymieni\u0142 m.in. spraw\u0119 Branika Wuczeticza \u2013 wszyscy cz\u0142onkowie jego rodziny zostali zabici, a jego samego wzi\u0119to do niewoli, kiedy by\u0142 jeszcze dzieckiem. Kolejny przyk\u0142ad dotyczy dzieci z rodziny Dimitriewicz, kt\u00f3re podczas ucieczki z wioski zaatakowanej przez bo\u015bniack\u0105 armi\u0105 zosta\u0142y zastrzelone przez snajpera.<\/p>\r\n

Koji\u0107 zaznaczy\u0142, \u017ce to tylko niekt\u00f3re przypadki spraw kryminalnych, kt\u00f3re nie s\u0105 \u015bcigane. Wyja\u015bni\u0142, \u017ce sprawy przeciwko Serbom nie s\u0105 powa\u017cnie brane przez s\u0105dy Bo\u015bni i Hercegowiny. Jednocze\u015bnie zapewni\u0142, \u017ce wszystkie publikacje Centrum Bada\u0144 Wojennych, Zbrodni Wojennych i Poszukiwa\u0144 Os\u00f3b Zaginionych s\u0105 oparte o dowody i dokumenty. Zauwa\u017cy\u0142 przy tym, \u017ce historycy maj\u0105 utrudnion\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 prowadzenia bada\u0144, bo wyniki ich \u015bledztwa mog\u0105 by\u0107 inne od tego, co zosta\u0142o napisane w werdykcie. Koji\u0107 uwa\u017ca, \u017ce ci\u0119\u017cko jest dzi\u015b os\u0105dzi\u0107 spraw\u0119 z przesz\u0142o\u015bci, tj. podda\u0107 pod s\u0105d, gdy\u017c w ci\u0105gu 50 lat historia by\u0142a tworzona przez prawnik\u00f3w, s\u0119dzi\u00f3w, a nie przez historyk\u00f3w. Nasz rozm\u00f3wca zapewni\u0142, \u017ce wszyscy Serbowie, w tym politycy z r\u00f3\u017cnych opcji, maj\u0105 ten sam pogl\u0105d na kwesti\u0119 takiego prawa. Ich zdaniem to nie akceptowalne.<\/p>\r\n

A jak wygl\u0105daj\u0105 obecnie relacje mi\u0119dzy Serbami chrze\u015bcijanami a Bo\u015bniakami muzu\u0142manami? Milorad Koji\u0107 powiedzia\u0142: \u00abZawsze jest co\u015b, z czym si\u0119 nie zgadzamy, ale nie nazwa\u0142bym tego konfliktem. Handel, ekonomia \u2013 to dzia\u0142a. Mam wielu przyjaci\u00f3\u0142 Bo\u015bniak\u00f3w. Nie mamy z tym problemu.\u00bb Zwr\u00f3ci\u0142 przy tym uwag\u0119, \u017ce powa\u017cnym problemem jest radykalny islam, kt\u00f3ry zacz\u0105\u0142 dominowa\u0107 w Federacji. Zdaniem Kojicia Bo\u015bniacy maj\u0105 problem z radyka\u0142ami nawet wi\u0119kszy ni\u017c Serbowie, bo tu chodzi o interpretacj\u0119 islamu. To znaczy, radyka\u0142owie rozumiej\u0105 islam inaczej.<\/p>\r\n

Naszego rozm\u00f3wc\u0119 szczeg\u00f3lnie martwi fakt, \u017ce radykalizuje si\u0119 du\u017co m\u0142odych ludzi. Wi\u0105\u017ce si\u0119 to z tym, \u017ce my\u015bl\u0105 oni, i\u017c wszyscy inni s\u0105 \u201eniewierni\u201d \u2013 czyli nie s\u0105 muzu\u0142manami (takimi jak oni, wed\u0142ug ich interpretacji islamu). To z kolei oznacza, \u017ce zdaniem tych radyka\u0142\u00f3w \u201eniewierni\u201d nie mog\u0105 by\u0107 cz\u0119\u015bci\u0105 ich pa\u0144stwa. Koji\u0107 uwa\u017ca, \u017ce w\u0142a\u015bnie z tego powodu mog\u0105 by\u0107 du\u017ce problemy w przysz\u0142o\u015bci. Po czym doda\u0142, \u017ce to nie tylko problem w Bo\u015bni i Hercegowinie ale te\u017c na \u015bwiecie.<\/p>\r\n

Milorad Koji\u0107 powiedzia\u0142 wreszcie: \u00abPodczas wojny mogli\u015bmy by\u0107 \u015bwiadkami tego, czym ten radykalny islam jest. Wiecie kim s\u0105 mud\u017cahedini? Wi\u0119c to, czego zachodnie kraje do\u015bwiadczaj\u0105, jest tym, co my widzieli\u015bmy podczas wojny. Mia\u0142em zdj\u0119cia g\u0142\u00f3w \u015bci\u0119tych przez mud\u017cahedin\u00f3w. Niekt\u00f3rzy z nich przybyli do Bo\u015bni podczas wojny, a po wojnie pojechali do innych kraj\u00f3w walczy\u0107 jako tzw. najemnicy. Wi\u0119c je\u015bli te zbrodnie nie zostaj\u0105 os\u0105dzone, to ta grupa ludzi [kt\u00f3ra je pope\u0142nia] my\u015bli, \u017ce tego typu zachowanie jest dozwolone. Czyli, \u017ce jest dozwolone zabija\u0107 Serb\u00f3w, poniewa\u017c ludzie, kt\u00f3rzy to zrobili nie s\u0105 os\u0105dzani za swoje zbrodnie.\u00bb<\/p>\r\n

Czy przyja\u017a\u0144 Serba z Bo\u015bniakiem nieb\u0119d\u0105cym radykalnym muzu\u0142maninem jest mo\u017cliwa? Milorad Koji\u0107 potwierdzi\u0142, \u017ce przyja\u017ani si\u0119 z takim Bo\u015bniakiem. Jednak dopytywany o to, czy mog\u0105 dzi\u015b swobodnie rozmawia\u0107 o trudnej historii, odrzek\u0142: \u00abNie rozmawiamy o wojnie. Ten temat w og\u00f3le nie pojawia podczas spotka\u0144. My wszyscy mamy sw\u00f3j w\u0142asny pogl\u0105d na tamt\u0105 wojn\u0119, wszyscy cierpieli\u015bmy w inny spos\u00f3b. Ale oboje szanujemy nawzajem swoje w\u0142asne potrzeby, wymagania. I to jest normalna relacja mi\u0119dzyludzka.\u00bb<\/p>\r\n

Skoro dw\u00f3ch przyjaci\u00f3\u0142 nie potrafi rozmawia\u0107 o wsp\u00f3lnej historii dotycz\u0105cej wojny, to mo\u017cna wyci\u0105gn\u0105\u0107 pewien wniosek. Czy\u017c nie oznacza to, \u017ce ta wojna jeszcze si\u0119 nie sko\u0144czy\u0142a?<\/p>\r\n

Tymczasem Koji\u0107 powiedzia\u0142, \u017ce jedyn\u0105 szans\u0105 na przysz\u0142o\u015b\u0107 jest wzajemny szacunek do ofiar; u\u015bwiadomienie sobie, \u017ce wskutek wojny wszystkie narody cierpi\u0105 po r\u00f3wno. Po czym doda\u0142: \u00abAle je\u015bli kwestionujesz lub zaprzeczasz ofiarom po stronie 55 tysi\u0119cy Serb\u00f3w, kt\u00f3rzy ucierpieli podczas wojny, a prosisz mnie, abym szanowa\u0142 twoje ofiary, to tak nie mo\u017cemy rozmawia\u0107 o przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\r\n

To co musimy zrobi\u0107, to szanowa\u0107 si\u0119 nawzajem i przyzna\u0107, \u017ce to co si\u0119 wydarzy\u0142o by\u0142o wojn\u0105 domow\u0105. I \u017ce wszyscy ludzie s\u0105 ofiarami i ucierpieli. I to jest kluczowe, aby p\u00f3j\u015b\u0107 naprz\u00f3d.\u00bb<\/span><\/p>\r\n

Kolejnym naszym rozm\u00f3wc\u0105 w Banja Luce by\u0142 \u017deljko Budimir<\/b>, doradca Prezydenta Republiki Serbskiej do spraw mi\u0119dzynarodowych oraz profesor na miejscowym uniwersytecie. Budimir podkre\u015bli\u0142, \u017ce podczas wojny w Bo\u015bni i Hercegowinie w ka\u017cdej rodzinie by\u0142y ofiary \u015bmiertelne, wszyscy cierpieli, tak\u017ce jego rodzina, kt\u00f3ra straci\u0142a m.in. dom.<\/p>\r\n

Prezydencki doradca uwa\u017ca, \u017ce w obecnej sytuacji klasyczne dzia\u0142ania wojenne odchodz\u0105 do przesz\u0142o\u015bci. Obecny konflikt w Bo\u015bni i Hercegowinie przekszta\u0142ci\u0142 si\u0119 w wojn\u0119 hybrydow\u0105, co oznacza, \u017ce walka odbywa si\u0119 na poziomie politycznym, z wykorzystaniem wojny medialnej i dyplomatycznej, przy u\u017cyciu s\u0142u\u017cb specjalnych stosuj\u0105cych rozmaite taktyki i strategie.<\/p>\r\n

\u017deljko Budimir powiedzia\u0142, \u017ce mieszka\u0144cy Bo\u015bni i Hercegowiny \u017cyj\u0105 w sta\u0142ym kryzysie politycznym, kt\u00f3ry niesie za sob\u0105 kryzys ekonomiczny maj\u0105cy bezpo\u015brednie prze\u0142o\u017cenie na poziom \u017cycia spo\u0142ecznego we wszystkich jego aspektach. Przede wszystkim jednak odczuwalne jest ci\u0105g\u0142e napi\u0119cie mi\u0119dzy grupami etnicznymi. Budimir podkre\u015bli\u0142, \u017ce mo\u017cna wr\u0119cz zobaczy\u0107 u wszystkich pewien rodzaj mobilizacji.<\/p>\r\n

Zdaniem profesora zwykli ludzie \u2013 m\u00f3wi\u0142 o Serbach \u2013 niejako instynktownie czuj\u0105, \u017ce strona bo\u015bniacka d\u0105\u017cy do dominacji w Bo\u015bni i Hercegowinie. Bo\u015bniacy u\u017cywaj\u0105 w tym celu neoliberalizmu, z jego spo\u0142ecze\u0144stwem obywatelskim i multikulturalizmem w\u0142\u0105cznie, ale w rzeczywisto\u015bci przekszta\u0142caj\u0105 pa\u0144stwo w islamski kraj. Budimir zauwa\u017cy\u0142, \u017ce strona bo\u015bniacka d\u0105\u017c\u0105c do realizacji swoich cel\u00f3w m\u00f3wi o agresji Serb\u00f3w i jej odpieraniu, cho\u0107 de facto mamy tu do czynienia z klasyczn\u0105 wojn\u0105 domow\u0105.<\/p>\r\n

Doradca Prezydenta Republiki Serbskiej powiedzia\u0142 ponadto, \u017ce na poziomie dyplomatycznym Serbowie mog\u0105 obecnie liczy\u0107 na pomoc takich mocarstw jak Rosja i Chiny, za\u015b w Unii Europejskiej lepsze zrozumienie spotyka ich ze strony Czech, S\u0142owacji i W\u0119gier. Doda\u0142, \u017ce na ten moment W\u0119grzy i Polacy lepiej rozumiej\u0105 pozycj\u0119 Serb\u00f3w od innych pa\u0144stw Europy Zachodniej, gdy\u017c mamy podobne problemy co Serbowie w Bo\u015bni i Hercegowinie.<\/p>\r\n

Podkre\u015blaj\u0105c najwi\u0119ksze wsparcie ze strony Federacji Rosyjskiej, \u017deljko Budimir wyja\u015bni\u0142, \u017ce Rosja jako cz\u0142onek Rady Bezpiecze\u0144stwa ONZ mo\u017ce zastopowa\u0107 rezolucje. Jako przyk\u0142ad poda\u0142 sytuacj\u0119 z 2015 roku, kiedy to Wielka Brytania zg\u0142osi\u0142a projekt rezolucji w sprawie Srebrenicy. Rosja zawetowa\u0142a w\u00f3wczas ten projekt, gdy\u017c jej sprzeciw wywo\u0142a\u0142o okre\u015blenie \u00abludob\u00f3jstwo\u00bb.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Walka o warto\u015bci<\/h4>\r\n

\u017deljko Budimir odni\u00f3s\u0142 si\u0119 tak\u017ce do propagandy ukazuj\u0105cej Serb\u00f3w na Ba\u0142kanach jako niebezpiecznych. Jak przyzna\u0142, zach\u0119ca swoich student\u00f3w pochodz\u0105cych z zachodnich pa\u0144stw, by czytali ksi\u0105\u017cki opisuj\u0105ce Serb\u00f3w i dawn\u0105 Jugos\u0142awi\u0119, szczeg\u00f3lnie z czasu pomi\u0119dzy dwiema wojnami \u015bwiatowymi. W tym kontek\u015bcie profesor z Banja Luki poleca m.in. ksi\u0105\u017ck\u0119 \u201eBlack Lamb and Grey Falcon\u201d (Czarna owca i szary sok\u00f3\u0142), kt\u00f3r\u0105 napisa\u0142a brytyjska pisarka Rebecca West. Wed\u0142ug Budimira jest to bardzo dobra i obiektywna publikacja.<\/p>\r\n

Nasz rozm\u00f3wca wyja\u015bni\u0142 te\u017c, dlaczego jego zdaniem Zach\u00f3d ukazuje teraz Serb\u00f3w jako winnych. Budimir powiedzia\u0142: \u00abW XX wieku byli\u015bmy narodem, kt\u00f3ry walczy\u0142 o nasz\u0105 narodowo\u015b\u0107, nasze wierzenia i nasz\u0105 religi\u0119. To by\u0142 problem dla Waszyngtonu i Wielkiej Brytanii. St\u0105d dzisiejszy problem z Serbami dla tej ich ca\u0142ej liberalnej hegemonii.\u00bb<\/p>\r\n

Prosto z Banja Luki pojechali\u015bmy Belgradu. Po tym co zobaczy\u0142am w stolicy Serbii, z b\u00f3lem serca musz\u0119 przyzna\u0107, \u017ce liberalna zaraza niszcz\u0105ca tradycyjne warto\u015bci wpe\u0142z\u0142a tam na ca\u0142ego. Zacz\u0119\u0142am lepiej rozumie\u0107 gorzkie s\u0142owa pod adresem tamtejszych w\u0142adz, w tym pos\u0105dzanie o zdrad\u0119 narodu. Ot\u00f3\u017c, przy jednej z g\u0142\u00f3wnych ulic Belgradu dostrzeg\u0142am siedziby organizacji, kt\u00f3rych obecno\u015b\u0107 w tym miejscu potwierdza, \u017ce niszczenie serbskiego spo\u0142ecze\u0144stwa wesz\u0142o w ostateczn\u0105 faz\u0119.<\/p>\r\n

Najpierw moim oczom ukaza\u0142 si\u0119 \u201eDom praw cz\u0142owieka i demokracji\u201d. Siedzib\u0119 biura zdobi tzw. t\u0119czowa flaga \u2013 symbol \u015brodowisk LGBT \u2013 i podpis: \u00abtutaj jeste\u015b bezpieczny\u00bb. Obok ustawiono wielki plakat z unijnym logo i hasztagiem zapewniaj\u0105cym: \u00abUnia Europejska jest z tob\u0105\u00bb (skierowane do mniejszo\u015bci seksualnych). Kilka metr\u00f3w dalej kolejne promuj\u0105ce zbocze\u0144c\u00f3w siedlisko \u2013 tym razem centrum informacyjne tzw. \u201eparady r\u00f3wno\u015bci\u201d. Wed\u0142ug zapowiedzi kolejny marsz dewiant\u00f3w seksualnych ma przej\u015b\u0107 przez Belgrad w 2022 roku.<\/p>\r\n

Kiedy w 1999 roku koalicja NATO bombardowa\u0142a Belgrad, miejscowi studenci t\u0142umnie wchodzili na mosty, by w\u0142asnym cia\u0142em tworzy\u0107 na nich \u017cyw\u0105 tarcz\u0119. W ten spos\u00f3b serbska m\u0142odzie\u017c z nara\u017ceniem w\u0142asnego \u017cycia broni\u0142a strategicznych dla miasta obiekt\u00f3w. Kiedy si\u0119 o tym dowiedzia\u0142am, pomy\u015bla\u0142am, \u017ce Serbowie to najodwa\u017cniejszy ze s\u0142owia\u0144skich narod\u00f3w. Przesz\u0142o dwie dekady p\u00f3\u017aniej, ci sami agresorzy z Zachodu postanowili ju\u017c nieco inaczej zniszczy\u0107 nowe pokolenie Serb\u00f3w \u2013 tym razem \u201ena mi\u0119kko\u201d. Co gorsza, obecne serbskie w\u0142adze w Belgradzie im na to pozwalaj\u0105, jakby ju\u017c zupe\u0142nie zapomnieli jak\u0105 krzywd\u0119 wyrz\u0105dzi\u0142 im ten sam liberalny Zach\u00f3d. A przecie\u017c \u2013 ku pami\u0119ci \u2013 wiele zbombardowanych obiekt\u00f3w w Belgradzie pozostawiono w stanie ruiny jako pomniki tamtego okrucie\u0144stwa.
\r\n
\r\nJakimi profitami znieczulono obecnych serbskich decydent\u00f3w? Czy ideologia gender podwa\u017caj\u0105ca prawd\u0119 o cz\u0142owieku oka\u017ce si\u0119 skuteczniejsza od nalot\u00f3w bombowych nios\u0105cych demokracj\u0119?<\/p>\r\n

Bez wzgl\u0119du na rozw\u00f3j sytuacji, jedno jest pewne \u2013 obserwujemy kolejny etap festiwalu k\u0142amstw. Wtedy propaganda wmawia\u0142a \u015bwiatu, \u017ce Serbowie s\u0105 \u017ali, wi\u0119c trzeba ich zbombardowa\u0107, \u017ceby da\u0107 Ba\u0142kanom demokracj\u0119. Teraz te same o\u015brodki propagandowe wmawiaj\u0105 \u015bwiatu, \u017ce tradycyjne warto\u015bci, chrze\u015bcija\u0144stwo, przywi\u0105zanie do narodu, poj\u0119cie ma\u0142\u017ce\u0144stwa jako zwi\u0105zku kobiety i m\u0119\u017cczyzny \u2013 kr\u0119puj\u0105 \u201emniejszo\u015bci seksualne\u201d (czytaj: dewiant\u00f3w, kt\u00f3rym si\u0119 w g\u0142owach pomiesza\u0142o). Agresorzy uznali, \u017ce interwencja zbrojna to ju\u017c prze\u017cytek. Teraz wystarczy przela\u0107 odpowiedni\u0105 ilo\u015b\u0107 pieni\u0119dzy na konta rozmaitych organizacji promuj\u0105cych wszelkiej ma\u015bci odchy\u0142y, zboczenia i patologie. W\u0142a\u015bnie tak walczy si\u0119 dzi\u015b z narodami. Ta bezwzgl\u0119dna walka rozgrywa si\u0119 mi\u0119dzy prawd\u0105 i k\u0142amstwem. K\u0142amstwem o cz\u0142owieku i jego to\u017csamo\u015bci.<\/p>\r\n

Ale jak walczy\u0107 z nowym k\u0142amstwem, skoro stare k\u0142amstwo nie zosta\u0142o jeszcze publicznie zdemaskowane i rozliczone? Postanowili\u015bmy wi\u0119c podj\u0105\u0107 si\u0119 tej pr\u00f3by i w tym celu prosto z Serbii udali\u015bmy si\u0119 do stolicy Czech. W Pradze uczestniczyli\u015bmy w konferencji zorganizowanej przez czeskiego dziennikarza Romana Bla<\/b>\u0161<\/b>ko<\/b>, kt\u00f3ry towarzyszy\u0142 nam w Kosowie. W wydarzeniu wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 niezale\u017cny senator Jaroslav Doubrava. <\/b>Przedstawiciel czeskiego parlamentu od pocz\u0105tku g\u0142o\u015bno przeciwstawia\u0142 si\u0119 bombardowaniu Jugos\u0142awii przez NATO. Przed laty osobi\u015bcie tam pojecha\u0142 i razem z serbsk\u0105 m\u0142odzie\u017c\u0105 wchodzi\u0142 na belgradzkie mosty tworz\u0105c z nimi \u017cyw\u0105 tarcz\u0119. Ten niezwykle odwa\u017cny cz\u0142owiek m\u00f3wi\u0142 m.in. o u\u017cywaniu przez Amerykan\u00f3w broni kasetowej (kt\u00f3ra s\u0142u\u017cy do zabijania ludzi i jest zabroniona na \u015bwiecie) oraz broni j\u0105drowej. Dowody na u\u017cycie tej drugiej dostarczy\u0142 fizyk, kt\u00f3ry pobra\u0142 pr\u00f3bki. Analizy laboratoryjne wykaza\u0142y u\u017cycie broni j\u0105drowej w bombardowaniu infrastruktury cywilnej.<\/p>\r\n

Senator Doubrava powiedzia\u0142, \u017ce najgorsza jest haniebna rola \u015brodk\u00f3w masowego przekazu. Jego zdaniem, gdyby media pokaza\u0142y prawd\u0119 o tym, co tam si\u0119 dzieje, to by\u0107 mo\u017ce by\u0142a by wi\u0119ksza wola, \u017ceby si\u0119 temu sprzeciwi\u0107.<\/p>\r\n

Najmocniejszym punktem konferencji by\u0142a premierowa prezentacja fragment\u00f3w szokuj\u0105cych nagra\u0144 z 1999 roku, kt\u00f3re udokumentowa\u0142y ogrom zniszcze\u0144 i tragedii jakie przynios\u0142a natowska interwencja zbrojna. Wstrz\u0105saj\u0105ce ta\u015bmy pokaza\u0142 red. Piotr Jastrz\u0119bski<\/b>, kt\u00f3ry przed laty otrzyma\u0142 je od serbskiego operatora.<\/p>\r\n

Jastrz\u0119bski by\u0142 na wojnie w Jugos\u0142awii jako dziennikarz i obok okrucie\u0144stw zobaczy\u0142, \u017ce \u015bwiat strasznie k\u0142amie. Na pytanie co by\u0142o dla niego najgorsze \u2013 powiedzia\u0142, \u017ce poczucie bezsilno\u015bci. Serbski operator widz\u0105c, \u017ce ma do czynienia z naprawd\u0119 niezale\u017cnym dziennikarzem przekaza\u0142 swoje nagrania naszemu rodakowi i poprosi\u0142 Jastrz\u0119bskiego, aby pokaza\u0142 \u015bwiatu pot\u0119\u017cne zniszczenia i ludzkie dramaty, w tym \u015bmier\u0107 niewinnych ofiar, kt\u00f3rych zmasakrowane cia\u0142a uwieczni\u0142a kamera. Niestety media nie by\u0142y zainteresowane przekazaniem prawdy o tej okrutnej zbrodni. Serbski operator nied\u0142ugo po przekazaniu kaset wideo zosta\u0142 zabity. Aby upami\u0119tni\u0107 jego i \u015bmier\u0107 pozosta\u0142ych niewinnych os\u00f3b, podczas konferencji w Pradze zapowiedziano realizacj\u0119 filmu dokumentalnego na podstawie tych nagra\u0144.<\/p>\r\n

Tymczasem konkluzja z naszej wyprawy i praskiej konferencji jest wstrz\u0105saj\u0105ca: nad Ba\u0142kanami kr\u0105\u017cy widmo kolejnej wojny. Senator Doubrava powiedzia\u0142, \u017ce nie chodzi ju\u017c o to, czy dojdzie do konfliktu, ale kiedy do niego dojdzie. Red. Jastrz\u0119bski doda\u0142, \u017ce nowa wojna b\u0119dzie znacznie okrutniejsza od poprzednich…<\/p>\r\n

Agnieszka Piwar<\/b><\/em><\/p>\r\n

My\u015bl Polska, nr 3-4 (16-23.01.2022)<\/span><\/em> <\/b><\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Dzi\u0119kujemy Autorce za podzielenie si\u0119 opracowaniem oraz unikalnymi zdj\u0119ciami.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

 <\/p>\r\n\r\n

\"\"
Most w Kosowie<\/em><\/figcaption><\/figure>
\"\"
Belgrad – pomnik upami\u0119tniaj\u0105cy ofiary wsrod dzieci<\/em><\/figcaption><\/figure>
\"\"
Belgrad – ruiny telewizji RTS zbombardowanej przez NATO<\/em><\/figcaption><\/figure>
\"\"
Chrzescijanska swiatynia w serbskiej enklawie w Kosowie<\/em><\/figcaption><\/figure>
\"\"
Gracanica – fotografie poleglych Serbow<\/em><\/figcaption><\/figure>
\"\"
Gracanica, Kosowo (serbska enklawa)<\/em><\/figcaption><\/figure>
\"\"
Belgrad – LGBT<\/em><\/figcaption><\/figure>
\"\"
Belgrad – LGBT<\/em><\/figcaption><\/figure>
\"\"
ulica Joe Bidena, Kosowo<\/em><\/figcaption><\/figure>
\"\"
Velika Ho\u010da, upami\u0119tnienie serbskich ofiar<\/em><\/figcaption><\/figure>
\"\"
Praga, Czechy – Bla\u0161ko, Piwar, Doubrava, Jastrz\u0119bski<\/em><\/figcaption><\/figure>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"W grudniu A.D. 2021 odwiedzi\u0142am Kosowo, Bo\u015bni\u0119 i Hercegowin\u0119 oraz Serbi\u0119. Jako niezale\u017cna dziennikarka pojecha\u0142am wys\u0142ucha\u0107 Serb\u00f3w. To wyj\u0105tkowe wyr\u00f3\u017cnienie dla Polki, wszak w pami\u0119ci mam bezwzgl\u0119dn\u0105 propagand\u0119 powielan\u0105 w polskich mediach, jednoznacznie ukazuj\u0105c\u0105 stron\u0119 serbsk\u0105 w z\u0142ym \u015bwietle. Kiedy wybuch\u0142a wojna w Jugos\u0142awii by\u0142am jeszcze dzieckiem. Kiedy NATO zrzuca\u0142o bomby na serbskie miasta by\u0142am […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[13,9],"tags":[84,70,285,20],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/130727"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=130727"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/130727\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":130729,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/130727\/revisions\/130729"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=130727"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=130727"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=130727"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}