{"id":12773,"date":"2009-08-15T22:44:59","date_gmt":"2009-08-16T03:44:59","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bibula.com\/?p=12773"},"modified":"2009-08-15T22:55:11","modified_gmt":"2009-08-16T03:55:11","slug":"sztuka-wspolczesna-symbolika-religijna-jako-bron-przeciwko-kosciolowi-mateusz-j-roper","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=12773","title":{"rendered":"Sztuka wsp\u00f3\u0142czesna. Symbolika religijna jako bro\u0144 przeciwko Ko\u015bcio\u0142owi – Mateusz J. Roper<\/em>"},"content":{"rendered":"

A\u017c do czas\u00f3w Reformacji sztuka jako jedna ze sfer ludzkiego dzia\u0142ania by\u0142a sposobem wys\u0142awiania Boga i Jego Ko\u015bcio\u0142a poprzez pi\u0119kno tworzonych obraz\u00f3w. Arty\u015bci wczesnochrze\u015bcija\u0144scy pokryli \u015bciany katakumb scenami biblijnymi. Po oficjalnym uznaniu Ko\u015bcio\u0142a przez Konstantyna bazyliki i \u015bwi\u0105tynie zosta\u0142y przekszta\u0142cone w porywaj\u0105ce i budz\u0105ce natchnienie miejsca kultu, pokryte ol\u015bniewaj\u0105cymi mozaikami przedstawiaj\u0105cymi tryumf Ko\u015bcio\u0142a, Chrystusa, Jego B\u0142ogos\u0142awionej Matki i\u00a0\u015awi\u0119tych. Okres Bizancjum to czas rozwoju na ca\u0142ym Bliskim Wschodzie pe\u0142nej ozd\u00f3b architektury religijnej. Powstaj\u0105ce w\u00a0klasztornych skryptoriach ozdobne manuskrypty rozpowszechnia\u0142y wiar\u0119 i wiedz\u0119 w epoce Karoling\u00f3w i Otton\u00f3w. Ko\u015bci\u00f3\u0142 w dobie \u015aredniowiecza zainspirowa\u0142 artyst\u00f3w i rzemie\u015blnik\u00f3w do stworzenia jednych z najbardziej poruszaj\u0105cych obraz\u00f3w, jakie zna \u015bwiat. Okres Renesansu przyni\u00f3s\u0142 Madonny Rafaela, freski Micha\u0142a Anio\u0142a oraz wielkie katedry we Florencji i Sienie. Przebudowa nowej Bazyliki \u015bw. Piotra nad grobem Aposto\u0142a i w miejscu wczesnochrze\u015bcija\u0144skiej \u015bwi\u0105tyni stanowi\u0142a niejako ukoronowanie XVI wieku.<\/p>\r\n\r\n

Po raz pierwszy sztuk\u0119 jako narz\u0119dzie przeciwko Ko\u015bcio\u0142owi wykorzysta\u0142a protestancka rewolta w p\u00f3\u0142nocnej Europie. Wynalazek prasy drukarskiej umo\u017cliwi\u0142 tani\u0105 masow\u0105 produkcj\u0119 obraz\u00f3w znies\u0142awiaj\u0105cych Ko\u015bci\u00f3\u0142 i papiestwo. Luter, Zwingli oraz Kalwin wspomagani byli przez tw\u00f3rc\u00f3w ch\u0119tnych do rozsiewania kalumnii i k\u0142amstw o Ko\u015bciele. Sob\u00f3r Trydencki i kontrreformacja u\u017cywa\u0142y sztuk\u0119 do obrony Prawdy przy pomocy obraz\u00f3w. Sob\u00f3r Trydencki zaleca\u0142 artystom jasne i wyra\u017ane przedstawianie wydarze\u0144 z \u017cycia Chrystusa i \u015awi\u0119tych dla zbudowania wiernych. Dogmaty Wiary propagowane by\u0142y poprzez wykorzystanie obraz\u00f3w, takich jak np. dzie\u0142 hiszpa\u0144skiego malarza Murillo, przedstawiaj\u0105cych Niepokalane Pocz\u0119cie. Piotr Pawe\u0142 Rubens na zlecenie Ko\u015bcio\u0142a wykona\u0142 cyklu obraz\u00f3w przedstawiaj\u0105cych Tryumf Eucharystii w walce z ideami reformacji. Obrazy przedstawiaj\u0105ce \u015bw. Tomasza z\u00a0Akwinu i \u015bw. Dominika powsta\u0142y na zam\u00f3wienie dominikan\u00f3w, a portrety \u015bw. Franciszka z Asy\u017cu i \u015bw. Antoniego z Padwy stworzono dla wzbudzenia powo\u0142a\u0144 w zakonie franciszka\u0144skim. Pobo\u017cno\u015b\u0107 r\u00f3\u017ca\u0144cow\u0105 szerzono przy pomocy obraz\u00f3w przedstawiaj\u0105cych Naj\u015bwi\u0119tsz\u0105 Maryj\u0119 Pann\u0119 wr\u0119czaj\u0105c\u0105 r\u00f3\u017caniec \u015bw. Dominikowi oraz zwyci\u0119sk\u0105 bitw\u0119 pod Lepanto. Bractwa r\u00f3\u017ca\u0144cowe zamawia\u0142y cz\u0119\u015bci o\u0142tarzy, przedstawiaj\u0105ce poszczeg\u00f3lne tajemnice tego nabo\u017ce\u0144stwa, aby ozdobi\u0107 o\u0142tarze w swoich kaplicach. Zamawiano u artyst\u00f3w relikwiarze dla przechowywania szcz\u0105tk\u00f3w b\u0142ogos\u0142awionych oraz \u015bwi\u0119tych. Obrazy Nieba na sufitach ko\u015bcio\u0142\u00f3w pozwala\u0142y przez mgnienie oka ujrze\u0107 Raj, b\u0119d\u0105cy nagrod\u0105 za pobo\u017cne \u017cycie.<\/p>\r\n\r\n

Rewolucja 1789 r. cz\u0119sto bywa postrzegana jako punkt zwrotny w historii sztuki. Wizja artysty jako wyobcowanego, niezr\u00f3wnowa\u017conego geniusza dobrze wsp\u00f3\u0142gra z romantycznym duchem epoki. W sztuce rozwin\u0119\u0142y si\u0119 dwa pr\u0105dy: oficjalna sztuka salonowa, k\u0142ad\u0105ca nacisk na tematyk\u0119 religijn\u0105 i historyczn\u0105, przedstawian\u0105 w stylu alegorycznym, oraz druga ga\u0142\u0105\u017a, postuluj\u0105ca realizm i\u00a0koncentruj\u0105ca si\u0119 na podstawowych aspektach ludzkiego \u017cycia. Tej ostatniej temat\u00f3w dostarcza\u0142y g\u0142\u00f3wnie los ubogich i uciskanych, obrazy antyklerykalne, radykalne wydarzenia spo\u0142eczne i polityczne, prostytucja i kawiarniane \u017cycie bohemy. \u0141atwo odgadn\u0105\u0107, kt\u00f3ry nurt zapanowa\u0142 nad wyobra\u017ani\u0105 \u201eintelektualnej elity\u201d tamtych czas\u00f3w – i panuje do dzisiaj. Wsp\u00f3\u0142czesne malarstwo salonowe, ze sw\u0105 g\u0142\u0119boko religijn\u0105 wyobra\u017ani\u0105, traktowane jest jako przyk\u0142ad naiwnego, kontrolowanego przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u017cycia, podczas gdy realizm uwa\u017ca si\u0119 za katalizator wszystkich, wynoszonych na piedesta\u0142 ruch\u00f3w liberalnych. Nast\u0119pstwem by\u0142 ca\u0142y rz\u0105d \u201eizm\u00f3w\u201d w\u015br\u00f3d styl\u00f3w artystycznych: od realizmu do impresjonizmu i fowizmu (nazwanego tak od dzikich bestii, ze wzgl\u0119du na ich \u201edzikie\u201d kolory), kubizmu (sprowadzaj\u0105cego ludzk\u0105 posta\u0107 i otaczaj\u0105cy \u015bwiat do zbioru p\u0142aszczyzn), surrealizmu (przedstawiaj\u0105cego zmienion\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107), minimalizmu (redukuj\u0105cego wszystko do najbardziej prymitywnych form i\u00a0kszta\u0142t\u00f3w) a\u017c do feminizmu (sztuki tworzonej przez kobiety, dla kobiet i\u00a0m\u00f3wi\u0105c\u0105 o specyficznie kobiecych potrzebach i\u00a0opiniach).<\/p>\r\n\r\n

Prawie niemo\u017cliwe jest wskazanie s\u0142awnego XX-wiecznego artysty, kt\u00f3rego prace dotyczy\u0142yby jakiego\u015b wa\u017cnego tematu religijnego. Pablo Picasso, tw\u00f3rca kubizmu, stworzy\u0142 we wczesnych latach studenckich kilka dzie\u0142 religijnych. Jego Pierwsza komunia<\/em> z roku 1895 r. by\u0142a jednym z ostatnich dzie\u0142, kt\u00f3re jakikolwiek s\u0142awny artysta po\u015bwi\u0119ci\u0142 przedstawieniu kt\u00f3rego\u015b z sakrament\u00f3w. Nauka i\u00a0mi\u0142osierdzie, namalowane w 1897 r., przedstawia siostr\u0119 mi\u0142osierdzia, udzielaj\u0105c\u0105 pomocy i pocieszenia chorym, podczas gdy lekarz dba o zdrowie ich cia\u0142a. Picasso porzuci\u0142 jednak te wczesne tematy religijne, zbli\u017cy\u0142 si\u0119 do lewicy oraz zacz\u0105\u0142 prowadzi\u0107 niemoralny styl \u017cycia. Dzisiaj na uniwersytetach najs\u0142ynniejsze dzie\u0142o Picasso – Guernic\u0119 z 1937 r. – traktuje si\u0119 jako jedno z arcydzie\u0142 w historii malarstwa. Gloryfikuje ma\u0142e komunistyczne miasteczko, zbombardowane rzekomo przez si\u0142y gen. Franco podczas hiszpa\u0144skiej wojny domowej. Za\u0142amanie Picassa po kl\u0119sce komunist\u00f3w w\u00a0Hiszpanii sk\u0142oni\u0142o go po drugiej wojnie \u015bwiatowej do udania si\u0119 na emigracj\u0119.<\/p>\r\n\r\n

Henryk Matisse, kolejny z najbardziej uznanych artyst\u00f3w XX wieku, ateista, w\u00a01947 r. otrzyma\u0142 zam\u00f3wienie od zakonu dominikan\u00f3w, aby zaprojektowa\u0107 klasztor dla wsp\u00f3lnoty si\u00f3str niedaleko Nicei. Uko\u0144czona w 1953 \u201eKaplica R\u00f3\u017ca\u0144cowa\u201d sta\u0142a si\u0119 celem pielgrzymek, kt\u00f3re przybywaj\u0105 nie po to, aby si\u0119 modli\u0107, lecz aby podziwia\u0107 nowoczesne asymetryczne po\u0142o\u017cenie budynku, komiksowe rysunki na \u015bcianie przedstawiaj\u0105ce stacje drogi krzy\u017cowej i liczne jaskrawo kolorowe ornaty. Te obrazy i projekty uwa\u017cane za dzie\u0142a czysto abstrakcyjne, oddaj\u0105 ca\u0142y tw\u00f3rczy \u201egeniusz\u201d Matisse\u2019a. Jakkolwiek uwa\u017cane za g\u0142\u0119boko religijne, pozbawione s\u0105 jakiegokolwiek ducha wiary. Te abstrakcyjne projekty zosta\u0142y entuzjastycznie powitane przez posoborowy Ko\u015bci\u00f3\u0142, staj\u0105c si\u0119 wzorem dla okropnej sztuki, kt\u00f3r\u0105 spotka\u0107 mo\u017cemy w wielu dzisiejszych \u015bwi\u0105tyniach.<\/p>\r\n\r\n

Lata pi\u0119\u0107dziesi\u0105te XX wieku by\u0142y \u015bwiadkami tryumfu abstrakcjonizmu, opieraj\u0105cego si\u0119 na osobistych odczuciach psychicznych i braku rozpoznawalnego przedmiotu obrazu czy rze\u017aby. W\u00a0roku 1964 powsta\u0142 tzw. pop art, gloryfikuj\u0105cy komercyjny \u015bwiat reklam: przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 tu kompozycja Puszki zupy pomidorowej (Campbell Soup Cans) Andy\u2019ego Warhola z 1962 r. Jego pierwsze \u201erze\u017aby\u201d to pude\u0142ka ze sklejki pomalowane tak, aby przypomina\u0142y puszki z zup\u0105 sprzedawane w sklepach spo\u017cywczych. Lata 60-te by\u0142y tak\u017ce \u015bwiadkiem pojawienia si\u0119 op artu – wielkich geometrycznych deseni, pozbawionych jakiego\u015b szczeg\u00f3lnego sensu poza przyjemnymi dla oka wzorami. W latach 60-tych narodzi\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c minimalizm. Tutaj artysta usuwa\u0142 ze swojego \u201edzie\u0142a\u201d wszystko opr\u00f3cz absolutnie podstawowych, najpotrzebniejszych element\u00f3w. Przewa\u017ca\u0142y proste kszta\u0142ty geometryczne, takie jak ko\u0142a i kwadraty oraz podstawowe kolory: czerwony, \u017c\u00f3\u0142ty, niebieski. O ile gdy arty\u015bci lat \u201850, \u201860 i\u00a070-tych nie atakowali wprost Ko\u015bcio\u0142a i jego nauczania, wp\u0142ywali jednak na kszta\u0142t i wystr\u00f3j \u015bwi\u0105ty\u0144 budowanych w tym okresie. Bezpo\u015brednie ataki zacz\u0119\u0142y si\u0119 w latach 80-tych i 90-tych. Eksploatowano zw\u0142aszcza dwa tematy: ras\u0119 i\u00a0erotyzm, a uniwersytety ochoczo dostosowa\u0142y swe programy nauczania historii sztuki do nowych trend\u00f3w. W konsekwencji \u015bwiat sztuki na poziomie uniwersytet\u00f3w, galerii oraz wi\u0119kszo\u015bci muze\u00f3w jest obecnie kontrolowany przez osoby promuj\u0105ce radykalnie feministyczn\u0105 ideologi\u0119 lub tworz\u0105ce od nowa histori\u0119 sztuki, \u201enadaj\u0105c\u201d now\u0105 orientacj\u0119 seksualn\u0105 dawnym mistrzom. Rasa i erotyzm odgrywaj\u0105 obecnie decyduj\u0105c\u0105 rol\u0119 w artystycznej \u201einterpretacji\u201d historii. Pa\u0144stwowy system promowania dzie\u0142 artyst\u00f3w dzia\u0142a w taki spos\u00f3b, \u017ce ich status mniejszo\u015bci (rasowej czy seksualnej) zapewnia klucz do kariery daleko bardziej ni\u017c artystyczny talent. Tzw. \u201ewyr\u00f3wnywanie szans\u201d wymaga, by tw\u00f3rczo\u015b\u0107 czarnych czy Latynos\u00f3w by\u0142a traktowana preferencyjnie w stosunku do dzie\u0142 bia\u0142ych, prezentuj\u0105cych dziedzictwo europejskie. Rola sztuki tworzonej przez \u201emartwe bia\u0142e chrze\u015bcija\u0144skie europejskie samce<\/em>\u201d1<\/a> (tzn. sztuki tworzonej przez chrze\u015bcijan i dla chrze\u015bcijan) jest w podr\u0119cznikach z historii sztuki systematycznie pomniejszana. Spo\u0142eczno\u015b\u0107 uniwersytecka traktuje wszystkie opracowania z\u00a0historii sztuki powsta\u0142e przed feministyczn\u0105 epok\u0105 \u201eo\u015bwiecenia\u201d z r\u00f3wn\u0105 pogard\u0105, z jak\u0105 Ko\u015bci\u00f3\u0142 soborowy odnosi si\u0119 do katolickich tekst\u00f3w sprzed II Soboru Watyka\u0144skiego. Niemo\u017cliwe jest wprowadzenie nowego podr\u0119cznika, dop\u00f3ki artystki i arty\u015bci z \u201egrup mniejszo\u015bciowych\u201d przedstawiani w nim nie posiadaj\u0105 odpowiednio licznej reprezentacji. Wiele cykli wyk\u0142ad\u00f3w zosta\u0142o wr\u0119cz zakazanych ze wzgl\u0119du na ich polityczn\u0105 \u201eniepoprawno\u015b\u0107\u201d. Nie mo\u017cna np. prowadzi\u0107 wyk\u0142ad\u00f3w o \u201emistrzach malarstwa\u201d, poniewa\u017c s\u0142owo \u201emistrz\u201d nale\u017cy do termin\u00f3w z okresu \u201edominacji samc\u00f3w\u201d. Historia malarstwa zachodniego nie jest ju\u017c nauczana jako oddzielny przedmiot, poniewa\u017c przedstawia katolick\u0105 tradycj\u0119 Europy. Obecnie wyk\u0142adana jest jedynie og\u00f3lna historia sztuki: malarstwo jaskiniowe i barokowe freski sufitowe musz\u0105 by\u0107 wi\u0119c traktowane na r\u00f3wni. Ameryka\u0144ska historia sztuki zaczyna\u0142a si\u0119 niegdy\u015b od przybycia do Nowej Anglii osadnik\u00f3w. Obecnie rozpoczyna si\u0119 okresem prekolumbijskim (czy, m\u00f3wi\u0105c bardziej poprawnie: sprzed inwazji zachodniej) i obejmuje india\u0144skie wampumy, koce wytwarzane przez \u201ewykorzystywane kobiety\u201d, kt\u00f3rych ca\u0142y talent polega\u0142 na umiej\u0119tno\u015bci szycia, oraz malowane i\u00a0rze\u017abione wyobra\u017cenia \u201ewyzyskiwanej\u201d ludno\u015bci kolorowej. Z kolei wiek XX to lewicowi arty\u015bci przedstawiaj\u0105cy sceny wyzysku, realizm lat 30-tych i 40-tych, a\u00a0nast\u0119pnie lata \u201eo\u015bwiecenia\u201d seksualnego lat \u201860 i 70-tych, kiedy na czo\u0142o wysun\u0119li si\u0119 arty\u015bci o sk\u0142onno\u015bciach homoseksualnych.<\/p>\r\n\r\n

Wzrost zainteresowania sztuk\u0105 latynosk\u0105 dobrze ilustruje, w jaki spos\u00f3b spo\u0142eczno\u015b\u0107 artystyczna traktuje kwestie rasowe. Sztuka latynoska, zw\u0142aszcza meksyka\u0144ska, powinna akcentowa\u0107 g\u0142\u00f3wnie wielk\u0105, katolick\u0105 kultur\u0119 tego narodu. Jednak pomimo i\u017c w pracach tych symbolika religijna wyst\u0119puje nader cz\u0119sto, przedstawiaj\u0105 one przewa\u017cnie tzw. wyzysk kolonialny uprawiany przez kolonialnych misjonarzy, usi\u0142uj\u0105cych nawr\u00f3ci\u0107 Ink\u00f3w i Aztek\u00f3w. Krzysztof Kolumb przedstawiany jest jako czarny charakter, kt\u00f3ry przywl\u00f3k\u0142 do tego \u201eraju\u201d (w\u00a0kt\u00f3rym sk\u0142adano ofiary z ludzi) choroby i obc\u0105 religi\u0119. Cz\u0119sto wykorzystywane w tych pracach wyobra\u017cenia Matki Bo\u017cej s\u0105 obecnie jedynie neutralnym religijnie symbolem narodowym, podobnie jak ameryka\u0144ski orze\u0142 dla obywateli USA. Niekiedy jest Ona r\u00f3wnie\u017c uto\u017csamiana z\u00a0New Age<\/em>\u2019owsk\u0105 \u201eMatk\u0105 Ziemi\u0105\u201d, uosabiaj\u0105ca si\u0142y \u017cyciowe. Cz\u0142onkowie gang\u00f3w nosz\u0105 przedstawiaj\u0105ce J\u0105 tatua\u017ce jako symbol meksyka\u0144sko\u015bci, a restauracje umieszczaj\u0105 Jej wizerunek na talerzach. Znany wsp\u00f3\u0142czesny meksyka\u0144ski artysta homoseksualny Nahum Zenil odwa\u017cy\u0142 si\u0119 nawet sportretowa\u0107 siebie i swego \u201epartnera\u201d pod wizerunkiem M.B. z Guadalupe, jako obsypywanych przez Ni\u0105 deszczem r\u00f3\u017c. Profesor uniwersytetu broni\u0142 p\u00f3\u017aniej Zenila jako pobo\u017cnego katolika, pragn\u0105cego jedynie \u201eo\u015bwieci\u0107\u201d Ko\u015bci\u00f3\u0142 odno\u015bnie stosunku Matki Bo\u017cej do spraw p\u0142ci. Ksawery de la Gaz w obrazie Objawienie Papaja zast\u0105pi\u0142 posta\u0107 Naj\u015bwi\u0119tszej Dziewicy tytu\u0142owym owocem, otoczonym koron\u0105 z cierni. Jolanta M. Lopez, latynoska feministka, w obrazie Arty\u015bci jako Matka Bo\u017ca z Guadalupe zast\u0105pi\u0142a nawet Matk\u0119 Bo\u017c\u0105 w\u0142asn\u0105 podobizn\u0105. Posta\u0107 \u201eartystki\u201d widoczna jest na p\u0142aszczu \u015bw. Jana Diego: ubrana w r\u00f3\u017cowa sukienk\u0119 i obuwie tenisowe, trzyma w\u00a0r\u0119ku w\u0119\u017ca. Inny znany tw\u00f3rca meksyka\u0144ski, Guillermo Gomez-Pena, wyra\u017ca swoje uczucia w stosunku do Ko\u015bcio\u0142a katolickiego poprzez tzw. performance: przebiera si\u0119 za prekolumbijskie b\u00f3stwo, Cauhtemoca, i k\u0142adzie na o\u0142tarzu ofiarnym otoczonym wotywnymi \u015bwiecami. Ma to rzekomo przedstawia\u0107 cierpienia ludu meksyka\u0144skiego pozbawionego religii narodowej przez hiszpa\u0144skich imperialist\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n

Celem antykatolickich atak\u00f3w latynoskich tw\u00f3rc\u00f3w sta\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c Junipero Serra, wielki franciszka\u0144ski misjonarz dzia\u0142aj\u0105cy w Kalifornii. W roku 1989 Dawid Avalos stworzy\u0142 rze\u017ab\u0119 zatytu\u0142owan\u0105 Kolejny cud Junipero Serra: Przemiana krwi Ptaka Gromu w wino<\/em>. Rze\u017aba przedstawia stygmatyzowan\u0105 r\u0119k\u0119, wy\u0142aniaj\u0105c\u0105 si\u0119 z motocyklowego kasku; na palcach wypisane s\u0105 litery, tworz\u0105ce s\u0142owo BINGO. Krew z rany w r\u0119ce sp\u0142ywa przez lejek do pustej butelki po winie.<\/p>\r\n\r\n

Z kolei Clido Miereles wprost w\u0142\u0105cza symbole katolickie do swych dzie\u0142. Jego instalacja z 1987 r. zatytu\u0142owana Jak zbudowa\u0107 katedr\u0119 przedstawia\u0142a deszcz komunikant\u00f3w sp\u0142ywaj\u0105cych na 600 tys. srebrnych monet. Na inn\u0105 instalacj\u0119 o tytule Olvido<\/em> sk\u0142ada\u0142o si\u0119 60 tys. \u015bwiec wotywnych, formuj\u0105cych tipi, otoczone przez 3,5-tonowe bia\u0142e ko\u015bci.<\/p>\r\n\r\n

R\u00f3wnie cz\u0119sto u\u017cywanym \u015brodkiem wyrazu sta\u0142a si\u0119 fotografia. Ka\u017cdy zaznajomiony ze spraw\u0105 finansowania z funduszy federalnych wystaw (jako tzw. narodowy dar dla artyst\u00f3w) zna nazwiska nies\u0142awnych fotograf\u00f3w: Andrzeja Serrano i Roberta Mapplethorpe. Obaj, wychowani w rodzinach katolickich, cz\u0119sto si\u0119gaj\u0105 do symboliki religijnej i sakramentali\u00f3w ze swego dzieci\u0144stwa, by tworzy\u0107 krwawe i perwersyjne prace, r\u00f3wnie blu\u017aniercze, co \u015bwi\u0119tokradcze. Serrano znany jest z wystawiania wielkoformatowych fotografii w \u017cywych kolorach. W jednej ze swych skandalicznych prac pt. Pieta (1987) przedstawi\u0142 Madonn\u0119 jako kobiet\u0119 trzymaj\u0105c\u0105 w ramionach zamiast cia\u0142a Chrystusa – wielk\u0105, martw\u0105 ryb\u0119. O\u00a0innych jego \u201edzie\u0142ach\u201d trudno tu pisa\u0107.<\/p>\r\n\r\n

Robert Mapplethrope, kt\u00f3rego finansowana z pieni\u0119dzy federalnych wystawa zosta\u0142a zamkni\u0119ta jako nieprzyzwoita i\u00a0pornograficzna, r\u00f3wnie\u017c u\u017cywa swej sztuki dla brukania \u015bwi\u0119to\u015bci. W jednej ze swych fotografii zatytu\u0142owanej Jezus<\/em> (1971) przedstawi\u0142 obraz Chrystusa Kr\u00f3la z wymalowanymi na twarzy pasami.<\/p>\r\n\r\n

Homoseksuali\u015bci Pierre i Gilles starannie odtwarzaj\u0105 poprzez fotografi\u0119 znane ka\u017cdemu pobo\u017cnemu katolikowi \u015bwi\u0119te obrazy, zast\u0119puj\u0105c postacie \u015awi\u0119tych znanymi postaciami z \u017cycia publicznego. Te wielkoformatowe barwne fotografie nosz\u0105 nazwy: \u015awi\u0119ta Rodzina (1991), Niepokalane Serce Maryi (1991) i Naj\u015bwi\u0119tsze Serce Pana Jezusa (1989).<\/p>\r\n\r\n

Japo\u0144ski tw\u00f3rca Yasumasa Murimura znany jest z kompozycji \u0142\u0105cz\u0105cych fotografi\u0119 z malarstwem. Pozwala mu to umieszcza\u0107 swe w\u0142asne podobizny w\u0142\u0105czone w s\u0142ynne dzie\u0142a sztuki. Najbardziej antykatolickie z jego dzie\u0142 s\u0105 serie przedstawiaj\u0105ce scen\u0119 Ukrzy\u017cowania przy u\u017cyciu lalek Barbie i niemieckich turyst\u00f3w w\u00a0lederhosen. Murimura wykorzysta\u0142 r\u00f3wnie\u017c znany obraz Milleta Anio\u0142 Pa\u0144ski<\/em>. W wersji japo\u0144skiej modl\u0105ce si\u0119 postacie zosta\u0142y zast\u0105pione przez podobizny samego Murimury, trzymaj\u0105cego rewolwer i\u00a0strzelaj\u0105cego do innej osoby przedstawionej na obrazie. W tle wida\u0107 eksplozj\u0119 nuklearn\u0105.<\/p>\r\n\r\n

Kolejnym nurtem sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej jest feminizm. To w\u0142a\u015bnie feministki najgwa\u0142towniej atakuj\u0105 Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki. Co ciekawe, pismo po\u015bwi\u0119cone sztuce \u201esfeminizowanej\u201d i polityce nosi nazw\u0119 Herezje<\/em>. Jedna z najbardziej radykalnych artystek tego kr\u0119gu, Karen Finley, zorganizowa\u0142a wiele du\u017cych wystaw. Na jednej z nich, zatytu\u0142owanej Memento mori (1992) g\u0142\u00f3wnym eksponatem by\u0142 plakat przedstawiaj\u0105cy Matk\u0119 Bo\u017c\u0105 i napis: \u201eDziewica Maryja jest za wyborem<\/em>\u201d. Instalacja prezentowana przez ni\u0105 w Muzeum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej zawiera obrazy pokoi, w kt\u00f3rych kobiety przygotowuj\u0105 si\u0119 do aborcji, otoczone wotywnymi \u015bwiecami i rozrzuconymi kwiatami. Pracy tej towarzysz\u0105 blu\u017aniercze s\u0142owa pod adresem Boga i Naj\u015bwi\u0119tszej Panny. (…)<\/p>\r\n\r\n

Na wystawie \u201eBad Girls\u201d (1994) Janina Antoni zaprezentowa\u0142a tryptyk (w\u00a0formie o\u0142tarzowej), przedstawiaj\u0105cy \u201enietradycyjne modele rodziny<\/em>\u201d. Inne artystki nurtu feministycznego specjalizuj\u0105 si\u0119 w blu\u017anierczych przer\u00f3bkach \u015bwi\u0119tych obraz\u00f3w. Cz\u0119stym celem jest zw\u0142aszcza Ostatnia wieczerza Leonarda da Vinci, kt\u00f3rej reprodukcje wisz\u0105 w wielu katolickich domach. W pracy Marii Beth Edelson, zatytu\u0142owanej Niekt\u00f3rzy \u017cyj\u0105cy arty\u015bci ameryka\u0144scy, wszystkie postacie tej Ostatniej wieczerzy s\u0105 kobietami. W innej wersjach Chrystus przedstawiony jest jako d\u0142ugow\u0142osy hippis z egipskim amuletem na szyi, otoczony przez feministki w T-shirtach z radykalnymi has\u0142ami. R\u00f3wnie\u017c europejscy femini\u015bci w swej tw\u00f3rczo\u015bci nierzadko atakuj\u0105 Ko\u015bci\u00f3\u0142. W\u00a0\u201edziele\u201d zatytu\u0142owanym Daddy\u2019s Striptease Room (1990) Niemka R\u00f3\u017ca Maria Trockel przedstawi\u0142a kartonowe pude\u0142ko, zawieraj\u0105ce model gotyckiej katedry.<\/p>\r\n\r\n

Najbardziej antykatolickim artyst\u0105, prezentuj\u0105cym swe dokonania po ca\u0142ym \u015bwiecie, jest Austriak Hermann Nitsch. Pod koniec lat 60-tych utworzy\u0142 on grup\u0119 austriackich malarzy zwan\u0105 Orgien Mysterien Theater, kt\u00f3ra podczas poga\u0144skich orgii wyszydza katolickie rytua\u0142y i\u00a0ceremonie. Poni\u017cszy opis pochodzi z\u00a0ksi\u0105\u017cki Kultura \u015bmieci? Prowokacyjne spojrzenie na sztuk\u0119 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105:<\/p>\r\n\r\n

Nitsch jest uroczysty i powa\u017cny jak biskup celebruj\u0105cy Eucharysti\u0119. Ceremonia (…) jest dopracowana w najdrobniejszych szczeg\u00f3\u0142ach. Nitsch potrzebuje [do niej] \u017cywio\u0142owej publiczno\u015bci, z\u0142o\u017conej z kilkuset widz\u00f3w, rze\u017anika, pary barank\u00f3w (…) ch\u00f3ru z\u0142o\u017conego z kilkunastu os\u00f3b, ha\u0142a\u015bliwej orkiestry graj\u0105cej na cymba\u0142ach, fletach, skrzypcach, grzechotkach, okarynach i dzwonkach – dla wywo\u0142ania ekstazy. (…) Baranek jest kolejno duszony i\u00a0krzy\u017cowany, podnoszony na du\u017c\u0105 wysoko\u015b\u0107 i roztrzaskiwany o ziemi\u0119 (…) Kilku uczestnik\u00f3w nakrywa padlin\u0119 bia\u0142ym p\u0142\u00f3tnem. Nast\u0119pnie roztrzaskuj\u0105 mu czaszk\u0119. Z ka\u017cdym uderzeniem ch\u00f3r i orkiestra wydaj\u0105 ekstatyczne d\u017awi\u0119ki, a\u017c zwierz\u0119 zostanie ca\u0142kowicie zmia\u017cd\u017cone, po czym uczestnicy spektaklu zaczynaj\u0105 rozrywa\u0107 je na sztuki. Z kolei pomocnicy wnosz\u0105 wielk\u0105 drewnian\u0105 kad\u017a nape\u0142nion\u0105 letni\u0105 wod\u0105 i p\u0142ywaj\u0105cymi w niej wn\u0119trzno\u015bciami (zabitego zwierz\u0119cia – przyp. t\u0142um.). Widzowie przechodz\u0105 w procesji przed kadzi\u0105, zanurzaj\u0105c w niej r\u0119ce, po czym wn\u0119trzno\u015bci zbiera si\u0119 do torby i obnosi trzykrotnie wok\u00f3\u0142 prawej i lewej cz\u0119\u015bci widowni. Nast\u0119pnie torb\u0119 pozostawia si\u0119 na \u015brodku teatru. W\u00f3wczas widzowie rzucaj\u0105 si\u0119 na ni\u0105 i rozrywaj\u0105, wkr\u00f3tce wszyscy \u015blizgaj\u0105 si\u0119 w odchodach i wn\u0119trzno\u015bciach. W tym samym czasie na ludzi wylewa si\u0119 wiadra \u017c\u00f3\u0142tka, krowiej uryny, eteru, krowiego mi\u0119sa, przejrza\u0142ych brzoskwi\u0144, czarnego chleba i w\u0142os\u00f3w 32-letniej kobiety. (…) Zakapturzona posta\u0107 (sam Nitsch) wci\u0105ga na scen\u0119 jeszcze jednego baranka. Trzymaj\u0105c go za tylne nogi m\u00f3wi: \u201eBij\u0119 martwego baranka… rzucam go o ziemi\u0119, bij\u0119 pi\u0119\u015bciami, kopi\u0119, skacz\u0119 po nim … rozszarpuj\u0119 jego cia\u0142o, mia\u017cd\u017c\u0119 \u015bwie\u017ce mi\u0119so<\/em>\u201d.<\/p>\r\n\r\n

Aby uczyni\u0107 rzecz jeszcze bardziej \u015bwi\u0119tokradcz\u0105, Nitsch ubrany by\u0142 w pi\u0119kny ornat, jeden z tych, kt\u00f3re wyrzucono z ko\u015bcio\u0142\u00f3w po II Soborze Watyka\u0144skim. Skropione krwi\u0105 podczas \u201eprzedstawienia\u201d szaty i prze\u015bcierad\u0142a wystawiane s\u0105 w znanych muzeach i galeriach na ca\u0142ym \u015bwiecie. R\u00f3wnie\u017c podpisane fotografie tych \u201eartyst\u00f3w\u201d s\u0105 cz\u0119sto nabywane przez kolekcjoner\u00f3w i muzea. Sam Nitsch traktuje owe zakrwawione szaty jako relikwie. (…)<\/p>\r\n\r\n

* * *<\/strong><\/p>\r\n\r\n

\u015arodowiska artystyczne broni\u0105 tych blu\u017anierstw w imi\u0119 wolno\u015bci s\u0142owa i nieskr\u0119powanej kreatywno\u015bci tw\u00f3rc\u00f3w. Nie niepokoi ich wyra\u017ane podobie\u0144stwo takich spektakli (podczas kt\u00f3rych cz\u0119sto ma miejsce przek\u0142uwanie cia\u0142a, plemienne okaleczanie czy praktyki sadomasochistyczne) do satanistycznych \u201eczarnych mszy\u201d. W ten spos\u00f3b talent tw\u00f3rczy zostaje wykorzystywany do s\u0142u\u017cby z\u0142u. M\u00f3dlmy si\u0119, by Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki, silny doktryn\u0105 i \u017carliwy w jej nauczaniu, ponownie zacz\u0105\u0142 dostarcza\u0107 pokarmu duchowego prawdziwemu geniuszowi artyst\u00f3w.<\/p>\r\n\r\n

Dwa lata przed \u015bmierci\u0105 Andy Warhol stworzy\u0142 niezwyk\u0142e dzie\u0142o – wykonany w\u00a0technice sitodruku napis \u0179a\u0142uj i nie grzesz wi\u0119cej. Miejmy nadziej\u0119, \u017ce nie by\u0142y to jedynie puste s\u0142owa. M\u00f3dlmy si\u0119 i\u00a0czy\u0144my pokut\u0119 za niego i jemu podobnych, wynagradzaj\u0105c blu\u017anierstwa i zniewagi wyrz\u0105dzane Bogu oraz Ko\u015bcio\u0142owi. \u00ce\u00a9<\/span><\/p>\r\n\r\n\r\n

Przypisy:<\/h3>\r\n
    \r\n\t\t
  1. Ang. dead white Christian European males<\/em>.<\/li>\r\n<\/ol>\r\n\r\n\r\n


    \r\n <\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n

    ZOB. R\u00d3WNIE\u017b:<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n