{"id":127616,"date":"2021-08-30T10:55:36","date_gmt":"2021-08-30T14:55:36","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=127616"},"modified":"2021-08-30T10:55:36","modified_gmt":"2021-08-30T14:55:36","slug":"afganistan-cmentarzysko-liberalizmu-sumantra-maitra","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=127616","title":{"rendered":"Afganistan – cmentarzysko liberalizmu – Sumantra Maitra<\/em>"},"content":{"rendered":"

Gerard Araud, by\u0142y ambasador Francji, napisa\u0142 niedawno bez ogr\u00f3dek na Twitterze, \u017ce „Afganistan powr\u00f3ci do swojego geopolitycznego przeznaczenia, bycia pa\u0144stwem buforowym i marginalnym za\u015bciankiem. Ka\u017cdy kraj, kt\u00f3ry o tym zapomina, jest skazany na pora\u017ck\u0119<\/em>„. To zapewne prawda; w polityce zagranicznej i wojskowej, geografia jest cz\u0119sto przeznaczeniem.<\/p>\r\n

Jednak ostatnia wojna w Afganistanie mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c przej\u015b\u0107 do historii jako jedno z najbardziej znacz\u0105cych wydarze\u0144 w historii, a przynajmniej, jako jedno z wydarze\u0144 najbardziej zmieniaj\u0105cych paradygmaty obowi\u0105zuj\u0105ce w naszym stuleciu. Wydarzenia w Afganistanie stawiaj\u0105 o wiele wi\u0119cej pyta\u0144 dotycz\u0105cych wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci, ni\u017c daj\u0105 na nie odpowiedzi. To cmentarzysko nie tylko imperi\u00f3w – retoryczny bana\u0142, kt\u00f3ry nawet neokonserwatysta powinien zrozumie\u0107 – ale raczej cmentarzysko dominuj\u0105cych ideoloogii.<\/p>\r\n

Afganistan okaza\u0142 si\u0119 cmentarzem (rzekomo nieodwracalnego) globalnego marszu post\u0119pu i o\u015bwiecenia. To najpewniejszy przyk\u0142ad na to, \u017ce czas mo\u017cna cofn\u0105\u0107 si\u0142\u0105, a historia w heglowskim sensie nie jest kierunkowa, lecz cykliczna. Ewangeliczny marksizm poni\u00f3s\u0142 w Afganistanie kl\u0119sk\u0119, podobnie jak ewangeliczny liberalizm. Przed radzieck\u0105 interwencj\u0105, pomimo zastrze\u017ce\u0144 genera\u0142\u00f3w Armii Czerwonej, ideolodzy Komitetu Centralnego, zw\u0142aszcza Michai\u0142 Sus\u0142ow i Borys Ponomariow, przekonali  Bre\u017cniewa (parafrazuj\u0119), \u017ce nie ma na tej planecie spo\u0142ecze\u0144stwa, kt\u00f3re nie „dojrza\u0142oby do rozpostarcia czerwonego sztandaru”. Reszta tej historii jest nam znana.. Czterdzie\u015bci lat p\u00f3\u017aniej ten sam los spotka\u0142 liberalnych ideolog\u00f3w. Upadek pod\u0105\u017cy\u0142 za pych\u0105.<\/p>\r\n

Nie dotyczy to tylko tylko liberalizmu i marksizmu. Ponad czterdzie\u015bci lat akademickiego feminizmu utkn\u0119\u0142o w piaskach Afganistanu. Jako\u015b nie by\u0142o hollywoodzkich filmik\u00f3w typu „I got this sis” (Mam to, siostrzyczko), ani oddzia\u0142\u00f3w „upodmiotowionych” amazonek na \u015bmia\u0142ych misjach ratowania kobiet i dzieci przed tymi mizoginistycznymi dinozaurami. Najlepsze, co dostali\u015bmy, to list otwarty od Kate Winslet i Amandy Gorman oraz nieprzekonuj\u0105ca Jacinda Ardern b\u0142agaj\u0105ca talib\u00f3w o honorowanie praw kobiet. Tych talib\u00f3w kt\u00f3rzy jako prawowity rz\u0105d Afganistanu, o ironio, b\u0119d\u0105 zasiadali w Komisji ONZ ds. statusu kobiet<\/strong>. Na uniwersytetach powinny pojawi\u0107 sie ca\u0142e katedry badaj\u0105ce to zjawisko. Upodmiotowienie, jak si\u0119 okaza\u0142o, jest tylko korporacyjnym hase\u0142kiem, a jego prawdziwym wyrazem jest si\u0142a, stosowana przez twardych facet\u00f3w z broni\u0105 przeciwko innym twardym facetom z broni\u0105, \u0142agodn\u0105 form\u0105 patriarchatu wobec rygorystycznej formy patriarchatu. Okazuje si\u0119, \u017ce prawdziwa w\u0142adza to ta, kt\u00f3ra wychodzi zwyci\u0119sko z takiego starcia i jest si\u0119 w stanie utrzyma\u0107.<\/p>\r\n

Praktycznie wszystkie teorie spo\u0142eczne dotycz\u0105ce metod walki z rebeliantami zawiod\u0142y w Afganistanie. Dwadzie\u015bcia lat dzia\u0142a\u0144 kompleksu wojskowego po\u0142\u0105czonego z organizacjami pozarz\u0105dowymi, panele dyskusyjne jedne za drugim na temat korzy\u015bci wynikaj\u0105cych z zak\u0142adania szk\u00f3\u0142 dla dziewcz\u0105t w Helmandzie, biliony dolar\u00f3w dotacji, ca\u0142e wydzia\u0142y uniwersyteckie, granty, stypendia i kilkaset prac teoretycznych. Na koniec okazuje si\u0119, \u017ce jedynym sposobem na zako\u0144czenie powstania nie jest zdobywanie serc i umys\u0142\u00f3w, ale bezlitosne dziesi\u0105tkowanie m\u0119skiej populacji i instalowanie lokalnych wata\u017ck\u00f3w<\/strong>; chyba \u017ce kto\u015b jest got\u00f3w okupowa\u0107 t\u0119 ziemi\u0119 przez ponad trzysta lat w nadziei na organiczn\u0105 zmian\u0119 od wewn\u0105trz, czyli mniej wi\u0119cej tyle, ile to trwa\u0142o to od ostatniego z Wielkich Mogo\u0142\u00f3w do Nehru. Jest co\u015b ponuro komicznego w stwierdzeniu, \u017ce ludzie, kt\u00f3rzy dostaliby drgawek na sam\u0105 wie\u015b\u0107 o zaletach brytyjskiego panowania w Azji, ubolewaj\u0105 nad  Zachodem „porzucaj\u0105cym” Afganistan.<\/p>\r\n

Rosjanie ustabilizowali Czeczeni\u0119 nie poprzez lektur\u0119 To\u0142stoja, ale poprzez zabijanie Czeczen\u00f3w i instalowanie prokremlowskich wata\u017ck\u00f3w. Lankijczycy pope\u0142nili zbrodnie wojenne na ogromn\u0105 skal\u0119, ale uda\u0142o im si\u0119 na dobre po\u0142o\u017cy\u0107 kres zagro\u017ceniu ze strony LTTE (Tamilskich Tygrys\u00f3w). Mo\u017cna dyskutowa\u0107 nad moralno\u015bci\u0105 tych dzia\u0142a\u0144 lub nad tym, \u017ce Afganistan jest dla nas strategicznie  wa\u017cniejszy, ni\u017c Czeczenia dla Rosji czy Jaffna dla Sri Lanki, ale efekt ko\u0144cowy przemawia za amoraln\u0105 realpolitik. M\u00f3wi\u0105c o Hannibalu, Niccol\u00f2 Machiavelli napisa\u0142 w Ksi\u0119ciu, \u017ce nie by\u0142o \u017cadnych roz\u0142am\u00f3w w\u015br\u00f3d wieloetnicznych poddanych sk\u0142adaj\u0105cych si\u0119 na jego armi\u0119. „Wynika\u0142o to z niczego innego, jak z jego nieludzkiego okrucie\u0144stwa, kt\u00f3re wraz z jego bezgranicznym m\u0119stwem uczyni\u0142o go obiektem czci  i przera\u017cenia w oczach jego \u017co\u0142nierzy, ale bez tego okrucie\u0144stwa jego inne cnoty nie by\u0142y wystarczaj\u0105ce, by wywo\u0142a\u0107 ten efekt”. Obserwuj\u0105c upadek armii afga\u0144skiej w starciu z talibami, mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce Machiavelli 1, Pentagon 0.<\/p>\r\n

Tony Blair lamentuje, \u017ce wycofanie si\u0119 z Afganistanu wcale nie musia\u0142o mie\u0107 miejsca. Twierdzi, \u017ce „zrobili\u015bmy to, ulegaj\u0105c debilnemu sloganowi  politycznemu o zako\u0144czeniu 'wiecznych wojen'”, dodaj\u0105c, \u017ce wojna afga\u0144ska jest warta kontynuacji ze wzgl\u0119du na „korzy\u015bci w standardzie \u017cycia, edukacj\u0119, zw\u0142aszcza dziewcz\u0105t i wolno\u015b\u0107 jednostki”. Anne Applebaum, korzystaj\u0105c ze swojego wewn\u0119trznego Trockiego, argumentuje, \u017ce by\u0107 mo\u017ce nie jeste\u015bmy zainteresowani „wiecznymi wojnami”, ale „wieczne wojny” s\u0105 zainteresowane nami. Najwspanialsi ameryka\u0144scy genera\u0142owie s\u0105 w tej kwestii p\u0142aczliwi i emocjonalni, podobnie jak biurokracja Pentagonu, dla kt\u00f3rej g\u0142\u00f3wnym powodem pozostawania w Afganistanie by\u0142o „wykorzystanie wojny do przekszta\u0142cenia Afganistanu w demokracj\u0119” oraz „przekszta\u0142cenie afga\u0144skiej kultury i podniesienie rangi praw kobiet”.<\/p>\r\n

„To mog\u0142oby by\u0107 podstaw\u0105 do zatrzymania lub zmiany decyzji o wycofaniu. W Ameryce istnia\u0142a niewielka presja polityczna, by doprowadzi\u0107 wojn\u0119 do szybkiego zako\u0144czenia” – argumentowa\u0142 The Economist, pozostaj\u0105c wierny swoim korzeniom. Dlaczego synowie robotnik\u00f3w z Kent lub Kentucky powinni nadal gin\u0105\u0107, aby zapewni\u0107 rewolucj\u0119 seksualn\u0105 w Kandaharze, tego nie wyja\u015bniono.<\/strong> Okazuje si\u0119 jednak, \u017ce ci szeregowcy jak r\u00f3wnie\u017c zwykli ludzie w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych sie wychowali i \u017cyj\u0105, s\u0105 g\u0142\u0119boko przeciwni takim przygodom, tylko dlatego, \u017ce ich rzekomo wykszta\u0142ceni prze\u0142o\u017ceni maj\u0105 utopijne pomys\u0142y na temat ludzkiej natury, spo\u0142ecze\u0144stwa i historii. Ku ci\u0105g\u0142emu rozczarowaniu libera\u0142\u00f3w i marksist\u00f3w, masy s\u0105 prawie zawsze reakcyjne.<\/strong><\/p>\r\n

Patrz\u0105c przez ten pryzmat, dostrzegamy sens wydarze\u0144. Obserwuj\u0105c setki m\u0119\u017cczyzn w wieku poborowym, kt\u00f3rzy uciekaj\u0105 z Afganistanu, zamiast chwyta\u0107 za bro\u0144, obserwujemy r\u00f3wnie\u017c koniec wiary w uniwersalistyczny liberalizm, kt\u00f3ry lekcewa\u017cy ludzk\u0105 natur\u0119, realizm, roztropno\u015b\u0107, pow\u015bci\u0105gliwo\u015b\u0107 i histori\u0119<\/strong>.<\/p>\r\n

Je\u015bli nawet przyczyn\u0105 wojny w Afganistanie by\u0142a zemsta zranionego i upokorzonego hegemona, szybko przekszta\u0142ci\u0142a si\u0119 w g\u0142\u0119boko ideologiczny (i w pewnym sensie teologiczny) projekt in\u017cynierii spo\u0142ecznej i permanentnej rewolucji ze strony „spo\u0142eczno\u015bci mi\u0119dzynarodowej”. „Sprawiedliwa wojna, oparta nie na ambicjach terytorialnych, lecz na warto\u015bciach”, by u\u017cy\u0107 katechizmu samego Tony’ego Blaira. By\u0142 to efekt kolejnej zmiany nastawienia cz\u0119\u015bci lewicy (nawiasem m\u00f3wi\u0105c, zauwa\u017cy\u0142 to Peter Hitchens ju\u017c w 2001 roku), kt\u00f3ra chcia\u0142a wykorzysta\u0107  NATO do promowania globalnej rewolucji.<\/p>\r\n

Ten konflikt wl\u00f3k\u0142 si\u0119 w\u0142a\u015bnie z tego powodu, podpierany k\u0142amstwami o post\u0119pie, pomimo przecz\u0105cych temu dowodom. Konflikty teologiczne s\u0105 irracjonalne z samej swojej natury i dlatego nie mog\u0105 si\u0119 zako\u0144czy\u0107, poniewa\u017c zako\u0144czenie jednego z nich oznacza\u0142oby koniec wiary. Prawdziwych konsekwencji nigdy nie dostrzegamy tu i teraz, ale zawsze  p\u00f3\u017aniej. W Afganistanie rzeczywisto\u015b\u0107 da\u0142a o sobie zna\u0107 i pogrzeba\u0142a wi\u0119cej k\u0142amstw, ni\u017c jeste\u015bmy w stanie zliczy\u0107.<\/p>\r\n

Sumantra Maitra<\/em><\/strong><\/p>\r\n

T\u0142um. S\u0142awomir Soja<\/p>\r\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: https:\/\/thecritic.co.uk\/liberalisms-graveyard\/<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

 <\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Gerard Araud, by\u0142y ambasador Francji, napisa\u0142 niedawno bez ogr\u00f3dek na Twitterze, \u017ce „Afganistan powr\u00f3ci do swojego geopolitycznego przeznaczenia, bycia pa\u0144stwem buforowym i marginalnym za\u015bciankiem. Ka\u017cdy kraj, kt\u00f3ry o tym zapomina, jest skazany na pora\u017ck\u0119„. To zapewne prawda; w polityce zagranicznej i wojskowej, geografia jest cz\u0119sto przeznaczeniem. Jednak ostatnia wojna w Afganistanie mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c przej\u015b\u0107 do […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[13,9],"tags":[353,66,84,221],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/127616"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=127616"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/127616\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":127617,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/127616\/revisions\/127617"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=127616"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=127616"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=127616"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}