{"id":126135,"date":"2021-06-29T14:09:19","date_gmt":"2021-06-29T18:09:19","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=126135"},"modified":"2021-06-29T14:09:19","modified_gmt":"2021-06-29T18:09:19","slug":"w-rzekomo-racjonalnych-spoleczenstwach-zachodu-pojawila-sie-nowa-religia-religia-medycyny-konkurujaca-z-religia-chrzescijanska-i-kapitalistyczna-religia-pieniadza-tomasz-gabis","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bibula.com\/?p=126135","title":{"rendered":"„W rzekomo racjonalnych spo\u0142ecze\u0144stwach Zachodu pojawi\u0142a si\u0119 nowa religia \u2013 religia medycyny, konkuruj\u0105ca z religi\u0105 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 i kapitalistyczn\u0105 religi\u0105 pieni\u0105dza” – Tomasz Gabi\u015b<\/em>"},"content":{"rendered":"
\r\n

\u00abO CZASIE, KT\u00d3RY NADCHODZI GIORGIO AGAMBENA, EPIDEMII JAKO MARZENIU W\u0141ADZY W UJ\u0118CIU MICHELA FOUCAULT, KONCEPCJI HOMO HYGIENICUS<\/em> MATTHIASA BURCHARDTA,  POWIE\u015aCI CORPUS DELICTI<\/em> JULII ZEH  ORAZ INNYCH SPRAWACH I OSOBACH\u00bb<\/h4>\r\n

 <\/em><\/p>\r\n

\r\n

Instytucje liberalne natychmiast przestaj\u0105 by\u0107 liberalne, gdy ju\u017c powstan\u0105: potem nic nie szkodzi wolno\u015bci bardziej i gruntowniej ni\u017c one. <\/em>(Fryderyk Nietzsche)<\/p>\r\n

W czasach, kiedy umiera nasz znajomy \u015bwiat, mamy szans\u0119 \u017cy\u0107 uczciwiej.<\/em> (Giorgio Agamben)<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

 <\/p>\r\n

T<\/strong>o co dzia\u0142o si\u0119, i nadal dzieje, na \u015bwiecie w zwi\u0105zku z og\u0142oszon\u0105 przez \u015awiatow\u0105 Organizacj\u0119 Zdrowia pandemi\u0105 choroby koronawirusowej (ang.coronavirus disease<\/em>) sta\u0142o si\u0119 inspiracj\u0105 dla rozmaitych interpretacji filozoficzno-politycznych. I tak na przyk\u0142ad pracuj\u0105cy na uniwersytecie w Bonn Markus Gabriel, niemiecki filozof specjalizuj\u0105cy si\u0119 w gnoseologii, przedstawiciel \u201eNowego Realizmu\u201d parafrazuj\u0105c J\u00fcrgena Habermasa, kt\u00f3ry pisa\u0142 o \u201ekolonizacji \u015bwiata prze\u017cywanego\u201d (Kolonisierung der Lebenswelt<\/em>), zdiagnozowa\u0142 \u201ekoronalizacj\u0119 \u015bwiata prze\u017cywanego\u201d (Coronalisierung der Lebenswelt<\/em>) oraz podporz\u0105dkowanie si\u0119 cz\u0142owieka \u201ewirusologicznemu imperatywowi\u201d zar\u00f3wno w przestrzeni prywatnej, jak i publicznej. Przeciwko \u201ekoronalizacji \u015bwiata prze\u017cywanego\u201d g\u0142os podni\u00f3s\u0142 Giorgio Agamben, ciesz\u0105cy si\u0119 powszechnym uznaniem w\u0142oski filozof polityki, kt\u00f3rego ksi\u0105\u017cki prze\u0142o\u017cono na wszystkie g\u0142\u00f3wne j\u0119zyki europejskie. Tak\u017ce w j\u0119zyku polskim ukaza\u0142o si\u0119 trzyna\u015bcie pozycji, w tym jego fundamentalne dzie\u0142o Homo sacer<\/em>; \u201eKrytyka Polityczna\u201d wyda\u0142a ponadto \u201eprzewodnik po Agambenie\u201d.<\/p>\r\n

Pocz\u0105wszy 26 lutego 2020 roku, kiedy pojawi\u0142 si\u0119 jego tekst L\u2019invenzione di un\u2019epidemia<\/em>, przez ca\u0142y rok Agamben publikowa\u0142 swoje \u2013 by u\u017cy\u0107 lewicowego \u017cargonu \u2013\u201einterwencje\u201d , kt\u00f3re zebra\u0142 w wydanym pod koniec zesz\u0142ego roku tomie zatytu\u0142owanym A che punto siamo? L\u2019epidemia come politica<\/em> (Gdzie jeste\u015bmy? Epidemia jako polityka<\/em>). Znajdziemy w nim teksty: Refleksje o zarazie, Epidemia pokazuje, \u017ce wyj\u0105tek sta\u0142 si\u0119 regu\u0142\u0105, Nagie \u017cycie, O prawdzie i o fa\u0142szu, Medycyna jako religia, Bezpiecze\u0144stwo biologiczne i polityka, Rekwiem dla student\u00f3w, Prawo i \u017cycie, Stan nadzwyczajny a stan wyj\u0105tkowy, Twarz i maska, Czym jest strach, Dystans spo\u0142eczny, Polemos epidemios, O czasie, kt\u00f3ry nadchodzi. <\/em><\/p>\r\n

Jaka by\u0142a reakcja na \u201einterwencje\u201d Agambena jego koleg\u00f3w-filozof\u00f3w oraz publicyst\u00f3w i dziennikarzy z r\u00f3\u017cnych kraj\u00f3w? Ot\u00f3\u017c rzucili si\u0119 na niego w niebywa\u0142ym, wr\u0119cz furiackim, ataku. Na g\u0142ow\u0119 filozofa posypa\u0142y si\u0119 gromy, by nie powiedzie\u0107, \u201eprzekle\u0144stwa\u201d : \u201eparanoiczne interpretacje historii\u201d, \u201e\u015blepota na rzeczywisto\u015b\u0107 b\u0119d\u0105ca skutkiem zbyt wielkiego przywi\u0105zania do w\u0142asnych teoretycznych fantazji\u201d, \u201emajaczenia\u201d, \u201eignorant w kwestii koronawirusa\u201d \u201edegradacja teorii do poziomu paranoi\u201d, \u201enegacjonizm koronawirusa\u201d, \u201epodstarza\u0142y i sprowadzony na manowce m\u0119drzec, kt\u00f3remu jego teoretyczne inklinacje zaciemni\u0142y os\u0105d\u201d, \u201eparanoiczny konspiracjonizm\u201d. Agamben nie ul\u0105k\u0142 si\u0119 tego zmasowanego psychologiczno-politycznego ataku broni\u0105c nieugi\u0119cie \u201eprawa cz\u0142owieka nie zawarowanego w \u017cadnej konstytucji: prawa do prawdy, do \u0142aknienia prawdziwego s\u0142owa\u201d. Oskar\u017caj\u0105cym go o ho\u0142dowanie \u201eteoriom spiskowym\u201d odpowiedzia\u0142:<\/p>\r\n

\u201eNazywanie teoretykami spiskowymi tych, kt\u00f3rzy pr\u00f3buj\u0105 rozpozna\u0107 wydarzenia historyczne jakimi naprawd\u0119 s\u0105, jest zwyczajn\u0105 pod\u0142o\u015bci\u0105\u201d; \u201ePewne jest, \u017ce ten, kto nazywa teoretykami spiskowymi historyk\u00f3w pr\u00f3buj\u0105cych szczeg\u00f3\u0142owo zrekonstruowa\u0107 le\u017c\u0105ce u podstaw [wydarze\u0144] spiski i sposoby ich przeprowadzania, daje dow\u00f3d swojej niewiedzy je\u015bli nie t\u0119poty\u201d.<\/p>\r\n

Interpretuj\u0105c drastyczne ( nie znane W\u0142ochom \u017cyj\u0105cym w okresie rz\u0105d\u00f3w Mussoliniego) \u015brodki podj\u0119te przez w\u0142adz\u0119 w celu zwalczenia epidemii choroby koronawirusowej Agamben, uprawiaj\u0105cy radykaln\u0105 krytyk\u0119 biopolitycznej maszynerii pa\u0144stwa, prorokuje, \u017ce demokracja bur\u017cuazyjna ust\u0119puje miejsca \u201enowemu despotyzmowi\u201d. Zdaniem w\u0142oskiego filozofa ten \u201enowy despotyzm\u201d zaprowadzony w imi\u0119 biologicznego bezpiecze\u0144stwa i ochrony zdrowia, b\u0119dzie, pod wzgl\u0119dem form i metod wszechobecnej kontroli, czym\u015b gorszym ni\u017c totalitarne re\u017cimy znane z przesz\u0142o\u015bci. Prawa podstawowe, proklamowane jako niezbywalne, staj\u0105 si\u0119 tymczasowe i odwo\u0142ywalne; nast\u0119puje te\u017c faktyczne zniesienie zasady tr\u00f3jpodzia\u0142u w\u0142adz: egzekutywa i legislatywa zlewaj\u0105 si\u0119 w jedno cia\u0142o. Obserwujemy jak stan wyj\u0105tkowy przekszta\u0142ca si\u0119 w normalny paradygmat rz\u0105dzenia; dawny terroryzm po 11 wrze\u015bnia 2001 r. wyczerpa\u0142 si\u0119 jako uzasadnienie zaprowadzania \u015brodk\u00f3w stanu wyj\u0105tkowego. Obecnie za usprawiedliwienie stanu wyj\u0105tkowego og\u0142oszonego niemal na ca\u0142ej planecie, s\u0142u\u017cy walka z pandemi\u0105 choroby koronawirusowej ( zamiast ataku \u201egrupy terrorystycznej\u201d mamy atak \u201egrypy terrorystycznej\u201d).<\/p>\r\n

Agamben przypomnia\u0142 wydan\u0105 w 2013 r. ksi\u0105\u017ck\u0119 Patricka Zylbermana Temp\u00eates microbiennes: Essai sur la politique de s\u00e9curit\u00e9 sanitaire dans le monde transatlantique<\/em> (Mikrobowe burze: esej o polityce bezpiecze\u0144stwa zdrowotnego w \u015bwiecie transatlantyckim<\/em>). Autor opisa\u0142 w niej proces, w wyniku kt\u00f3rego bezpiecze\u0144stwo w sprawach zdrowia, kt\u00f3re wcze\u015bniej pojawia\u0142o si\u0119 na marginesie politycznych kalkulacji, sta\u0142o si\u0119 istotnym sk\u0142adnikiem pa\u0144stwowych i mi\u0119dzynarodowych strategii politycznych. Chodzi ni mniej ni wi\u0119cej tylko o kreacj\u0119 \u201eterroru zdrowotnego\u201d, przy zastosowaniu worst case scenario<\/em> jako instrumentu polityczno-propagandowego. Zylberman pokaza\u0142 jak zgodnie z t\u0105 metod\u0105 dzia\u0142a\u0142a \u015awiatowa Organizacja Zdrowia przy okazji proklamowania pandemii ptasiej i \u015bwi\u0144skiej grypy.<\/p>\r\n

Wed\u0142ug Agambena \u201ekultura, kt\u00f3ra czuje, \u017ce dobiega kresu, kultura bez \u017cycia, pr\u00f3buje jak tylko mo\u017ce panowa\u0107 nad swoimi ruinami za pomoc\u0105 permanentnego stanu wyj\u0105tkowego\u201d. Przywodzi mu to na my\u015bl koncepcj\u0119 totalnej mobilizacji Ernsta J\u00fcngera, widz\u0105cego w niej najistotniejszy rys naszej epoki. Zachodzi jednak, zauwa\u017ca Agamben, powa\u017cna r\u00f3\u017cnica pomi\u0119dzy totaln\u0105 mobilizacj\u0105 opisywan\u0105 przez J\u00fcngera a obecn\u0105: o ile tamta mia\u0142a na celu skupienie ludzi, jednoczenie dla wsp\u00f3lnej akcji, o tyle obecna polega na izolowaniu ich od siebie.<\/p>\r\n

Gdyby wyj\u015b\u0107 od wyst\u0119puj\u0105cego u Homera poj\u0119cia polemos epidemios<\/em> oznaczaj\u0105cego wojn\u0119 domow\u0105, to mo\u017cna by zinterpretowa\u0107 epidemi\u0119 choroby koronawirusowej jako rodzaj \u015bwiatowej wojny domowej, kt\u00f3ra, zdaniem najbardziej uwa\u017cnego my\u015bliciela politycznego, zast\u0105pi\u0142a tradycyjne wojny \u015bwiatowe. Wszystkie narody i wszystkie ludy znajduj\u0105 si\u0119 w stanie nieustaj\u0105cej wojny z samymi sob\u0105, poniewa\u017c niewidzialny i nieuchwytny wirus jest stale obecny wewn\u0105trz nich i musi by\u0107 zwalczany bez ustanku i bez mo\u017cliwo\u015bci zawarcia pokoju.<\/p>\r\n

Obserwujemy dzi\u015b, pisze Agamben, pojawienie si\u0119 w rzekomo racjonalnych spo\u0142ecze\u0144stwach Zachodu nowej religii \u2013 religii medycyny, konkuruj\u0105cej z religi\u0105 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 i kapitalistyczn\u0105 religi\u0105 pieni\u0105dza. Ta ostatnia zdoby\u0142a przewag\u0119 nad religi\u0105 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 przenosz\u0105c paradygmat zbawienia do doczesno\u015bci. Obecnie religia medycyny (czy szerzej: pewnych dziedzin nauki), przej\u0119\u0142a z jednej strony eschatologiczny impuls chrze\u015bcija\u0144stwa (zbawienie cz\u0142owieka), a z drugiej od kapitalistycznej religii pieni\u0105dza zaczerpn\u0119\u0142a charakter nigdy nie ko\u0144cz\u0105cego si\u0119 kryzysu. Wyt\u0119sknione zbawienie (uzdrowienie) nigdy nie jest ostateczne, lecz zawsze tymczasowe i prowizoryczne, poniewa\u017c Wirus, ten z\u0142o\u015bliwy nowy b\u00f3g (diabe\u0142), nie daje si\u0119 raz na zawsze pokona\u0107, bowiem nieustannie mutuje, przyjmuj\u0105c coraz to nowe i gro\u017aniejsze formy.<\/p>\r\n

Praktyka kultu w chrze\u015bcija\u0144stwie jest przestrzennie i czasowo ograniczona, natomiast praktyka kultu medycyny jest ci\u0105g\u0142a, przenika wszystko, dekretuje jak \u017cy\u0107 normuj\u0105c egzystencj\u0119 w dotychczas nieznanym zakresie. Nad tym, aby przepisy i rygory religii medycyny by\u0142y przestrzegane co do joty, czuwa w\u0142adza \u015bwiecka; tak jak niegdy\u015b obie w\u0142adze religijna i \u015bwiecka dzia\u0142aj\u0105 r\u0119ka w r\u0119k\u0119 (nowy sojusz Tronu i O\u0142tarza).<\/p>\r\n

Filozofowie uprawiali wcze\u015bniej krytyk\u0119 religii chrze\u015bcija\u0144skiej, dzisiaj musz\u0105 wej\u015b\u0107 w konflikt z religi\u0105 medycyny, to ona powinna sta\u0107 si\u0119 przedmiotem ich krytyki. Znajd\u0105 si\u0119 jednak w\u00f3wczas w trudnym po\u0142o\u017ceniu, gdy\u017c sprzeciw wobec dogmat\u00f3w g\u0142oszonych przez kap\u0142an\u00f3w nowej religii traktuje si\u0119 jak herezj\u0119. Dlatego b\u0119d\u0105 im grozi\u0107 cyfrowe i werbalne stosy, b\u0119d\u0105 znies\u0142awiani przez ignorant\u00f3w i \u0142ajdak\u00f3w, kt\u00f3rzy pr\u00f3buj\u0105 ci\u0105gn\u0105\u0107 zyski z nieszcz\u0119\u015b\u0107, przez nich samych spowodowanych.<\/p>\r\n

W tek\u015bcie Nasz dom p\u0142onie <\/em>Agamben zastanawia si\u0119, od kiedy \u201enasz dom p\u0142onie\u201d. By\u0107 mo\u017ce od chwili, kiedy wybuch\u0142y p\u0142omienie i szale\u0144stwo lat 1914-1918; trzydzie\u015bci lat p\u00f3\u017aniej po\u017car dalej szala\u0142 i nigdy nie przesta\u0142, ogie\u0144 ca\u0142y czas tli\u0142 si\u0119 pod popio\u0142em. By\u0107 mo\u017ce jednak nasz dom zacz\u0105\u0142 p\u0142on\u0105\u0107 o wiele dawniej, kiedy \u015blepy p\u0119d ludzko\u015bci ku zbawieniu i post\u0119powi stopi\u0142 si\u0119 w jedno z pot\u0119g\u0105 ognia i maszyn.<\/p>\r\n

Swoj\u0105 \u201einterwencj\u0119\u201d z listopada zesz\u0142ego roku zatytu\u0142owa\u0142 Agamben Sul tempo che viene<\/em> (O czasie, kt\u00f3ry nadchodzi<\/em>):<\/p>\r\n

 To, co dzieje si\u0119 dzisiaj na skal\u0119 planetarn\u0105, to z pewno\u015bci\u0105 koniec \u015bwiata, ale nie koniec \u2013 jak g\u0142osz\u0105 ci, kt\u00f3rzy chc\u0105 rz\u0105dzi\u0107 \u015bwiatem zgodnie z w\u0142asnymi interesami \u2013 w sensie przej\u015bcia ku \u015bwiatu lepiej dostosowanemu do nowych potrzeb ludzkiej wsp\u00f3lnoty. Dobiega ko\u0144ca epoka demokracji bur\u017cuazyjnej, z jej prawami, konstytucjami i parlamentami \u2013 prawn\u0105 \u0142upin\u0105 wprawdzie, ale nie pozbawion\u0105 znaczenia; ko\u0144czy si\u0119 przede wszystkim \u015bwiat, kt\u00f3ry rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 wraz z rewolucj\u0105 przemys\u0142ow\u0105 i rozwija\u0142 si\u0119 a\u017c dojrza\u0142 do dw\u00f3ch \u2013 lub trzech \u2013 wojen \u015bwiatowych i towarzysz\u0105cych im totalitaryzm\u00f3w \u2013 tyra\u0144skich lub demokratycznych. Skoro si\u0142y nim rz\u0105dz\u0105ce odczuwa\u0142y konieczno\u015b\u0107 si\u0119gni\u0119cia po tak radykalne \u015brodki i metody jak bezpiecze\u0144stwo biologiczne i terror sanitarny, kt\u00f3re zastosowano wsz\u0119dzie i bez ogranicze\u0144, a kt\u00f3re obecnie wymykaj\u0105 si\u0119 spod kontroli, to uczyni\u0142y tak dlatego, poniewa\u017c wed\u0142ug wszelkich oznak obawia\u0142y si\u0119, \u017ce nie maj\u0105 innego wyboru, je\u015bli chc\u0105 zapewni\u0107 sobie przetrwanie. A je\u015bli ludzie zaakceptowali despotyczne \u015brodki i bezprecedensowe ograniczenia, jakim zostali poddani, to nie tylko ze strachu przed pandemi\u0105, ale przypuszczalnie dlatego, \u017ce , bardziej lub mniej pod\u015bwiadomie, rozpoznawali, i\u017c \u015bwiat, w kt\u00f3rym dot\u0105d \u017cyli, nie mo\u017ce dalej trwa\u0107, gdy\u017c by\u0142 zbyt niesprawiedliwy, zbyt nieludzki. Rzecz oczywista, rz\u0105dy szykuj\u0105 \u015bwiat jeszcze bardziej nieludzki, jeszcze bardziej niesprawiedliwy, ale tak czy inaczej po obu stronach jako\u015b tam przeczuwano, \u017ce dawny \u015bwiat \u2013 jak go teraz zaczynamy nazywa\u0107 \u2013 nie m\u00f3g\u0142 ju\u017c dalej istnie\u0107. Z pewno\u015bci\u0105, jak w ka\u017cdym niejasnym przeczuciu, jest w tym obecny element religijny. Zdrowie zast\u0105pi\u0142o zbawienie, \u017cycie biologiczne zaj\u0119\u0142o miejsce \u017cycia wiecznego, a Ko\u015bci\u00f3\u0142, od dawna przyzwyczajony do zawierania kompromis\u00f3w ze \u015bwiatem, t\u0119 podmian\u0119, mniej lub bardziej wyra\u017anie, zaakceptowa\u0142. Nie op\u0142akujemy \u015bwiata, kt\u00f3ry w\u0142a\u015bnie przemija; nie odczuwamy nostalgii za koncepcj\u0105 cz\u0142owiecze\u0144stwa i bosko\u015bci, zmywan\u0105 przez bezlitosne fale czasu tak jak fale zmywaj\u0105 twarz z piasku na brzegu historii. Jednak r\u00f3wnie zdecydowanie odrzucamy to, co proponuj\u0105 nam rz\u0105dz\u0105cy: nagie \u017cycie, nieme i bez twarzy, oraz religi\u0119 zdrowia. Nie czekamy ani nowego boga, ani nowego cz\u0142owieka \u2013 raczej poszukujemy tu i teraz, po\u015br\u00f3d otaczaj\u0105cych nas ruin, prostej i skromnej formy \u017cycia, nie b\u0119d\u0105cej mira\u017cem, albowiem do\u015bwiadczyli\u015bmy jej i przechowujemy w pami\u0119ci, nawet je\u015bli w nas i wok\u00f3\u0142 nas wrogie si\u0142y niezmiennie pr\u00f3buj\u0105 zepchn\u0105\u0107 j\u0105 w zapomnienie.<\/em><\/p>\r\n

* * *<\/p>\r\n

Warto mo\u017ce przypomnie\u0107 dzi\u015b spostrze\u017cenia zawarte w rozdziale \u201ePanoptyzm\u201d z cz\u0119\u015bci III ksi\u0105\u017cki Michela Foucault Nadzorowa\u0107 i kara\u0107. Narodziny wi\u0119zienia<\/em> (prze\u0142. Tadeusz Komendant, Aletheia, Warszawa 1998, s. 192\u2013220). Francuski badacz (jego my\u015bl inspirowa\u0142a Agambena) opisuje \u015brodki podejmowane przez w\u0142adz\u0119 w XVII w. podczas epidemii d\u017cumy: \u201ePrzede wszystkim \u015bcis\u0142a przestrzenna parcelacja: naturalnie, zamkni\u0119cie miasta i okolic, zakaz opuszczania ich pod gro\u017ab\u0105 utraty \u017cycia\u201d; \u201ePodzielona, zakrzep\u0142a, st\u0119\u017ca\u0142a przestrze\u0144. Ka\u017cdy jest przytwierdzony do swego miejsca. Je\u015bli si\u0119 rusza \u2013 ryzykuje \u017cyciem, chorob\u0105 albo kar\u0105\u201d; \u201eZamkni\u0119ta, poszatkowana, nadzorowana w ka\u017cdym punkcie przestrze\u0144, gdzie wszystkie osoby zosta\u0142y osadzone na ustalonych miejscach, gdzie najdrobniejsze ruchy s\u0105 kontrolowane, wydarzenia rejestrowane\u201d.<\/p>\r\n

W\u0142adza, kt\u00f3re celem i zadaniem jest zaradzi\u0107 nadzwyczajnemu z\u0142u, staje si\u0119 wszechobecna, w ca\u0142o\u015bci nastawiona jest na funkcje negatywne: \u201ezatrzyma\u0107 z\u0142o, zerwa\u0107 kontakty, zawiesi\u0107 czas\u201d. Buduje, upowszechnia i umacnia instytucje, urz\u0105dzenia, techniki i mechanizmy kontrolne i dyscyplinarne s\u0142u\u017c\u0105ce zwalczaniu epidemii, kt\u00f3re s\u0105 jednocze\u015bnie \u2013 jak wywodzi Foucault \u2013 spe\u0142nieniem jej politycznych marze\u0144:<\/p>\r\n

\u201eW zad\u017cumionym mie\u015bcie 17 wieku realizowa\u0142o si\u0119 polityczne marzenie, wnikni\u0119cie reglamentowania a\u017c po najdrobniejsze szczeg\u00f3\u0142y egzystencji\u201d;<\/p>\r\n

\u201eRz\u0105dz\u0105cy, chc\u0105c ujrze\u0107 funkcjonowanie dyscypliny doskona\u0142ej, \u015bnili o stanie d\u017cumy \u201d.<\/p>\r\n

\u201ePolityczny sen o d\u017cumie: przenikanie regulamin\u00f3w do najmniejszych drobiazg\u00f3w \u017cycia za po\u015brednictwem, nie znaj\u0105cej luk, hierarchii, gwarantuj\u0105cej kapilarno\u015b\u0107 funkcjonowania w\u0142adzy\u201d;<\/p>\r\n

\u201eZad\u017cumione miasto, na wskro\u015b przenikni\u0119te hierarchi\u0105, nadzorem, spojrzeniem, pisaniem, miasto znieruchomia\u0142e pod wp\u0142ywem ekstensywnej w\u0142adzy, kt\u00f3ra w odmienny spos\u00f3b wp\u0142ywa na ka\u017cde osobne cia\u0142o \u2014 oto utopia doskonale rz\u0105dzonej civitatis\u201d.<\/p>\r\n

* * *<\/p>\r\n

Pose\u0142 do niemieckiego parlamentu Karl Lauterbach (SPD), partyjny specjalista do spraw zdrowia publicznego, od zesz\u0142ego roku na sta\u0142e zamieszka\u0142 w studiach telewizyjnych, gdzie bez wytchnienia \u017c\u0105da coraz \u015bci\u015blejszego reglamentowania \u017cycia spo\u0142ecznego i kontrolowania obywateli a\u017c po najdrobniejsze szczeg\u00f3\u0142y ich egzystencji. Obserwuj\u0105c go, publicysta Henryk M. Broder doszed\u0142 do wniosku , \u017ce \u017cyje on \u201ew rauszu stanu wyj\u0105tkowego\u201d. Lauterbach wr\u0119cz upaja si\u0119 stanem wyj\u0105tkowym; wida\u0107, \u017ce stan wyj\u0105tkowy to jego \u017cywio\u0142, czuje si\u0119 w nim jak ryba w wodzie. W\u0142a\u015bnie teraz jego od dawna piel\u0119gnowane w g\u0142\u0119bi duszy marzenie o zdyscyplinowanym spo\u0142ecze\u0144stwie, gdzie wszystkie ruchy obywateli i ich zachowania s\u0105 kontrolowane , wreszcie si\u0119 urzeczywistnia.<\/p>\r\n

* * *<\/strong><\/p>\r\n

Innym wymiarem nadzorowania wg Michela Foucault jest \u201epanoptyzm\u201d.. Aby m\u00f3c dzia\u0142a\u0107, w\u0142adza musi \u201ewyposa\u017cy\u0107 si\u0119 w narz\u0119dzie sta\u0142ego, kompletnego, wszechobecnego, zdolnego wszystko uwidoczni\u0107 nadzoru, kt\u00f3ry na dodatek sam b\u0119dzie niewidzialny\u201d. Ma ono za zadanie przekszta\u0142ci\u0107 ca\u0142o\u015b\u0107 cia\u0142a spo\u0142ecznego w pole percepcji i wnikn\u0105\u0107 w nie. Ma by\u0107 niczym spojrzenie bez twarzy. Nadzorowanego wida\u0107, ale on sam nie widzi nadzorcy; jest przedmiotem informacji, a nie podmiotem komunikacji. Informacje, kt\u00f3re w dawnych czasach z mozo\u0142em musia\u0142a zbiera\u0107 policja i pozostaj\u0105ce na jej us\u0142ugach siatki agent\u00f3w, informator\u00f3w i donosicieli, obecnie zbieraj\u0105 najrozmaitsze urz\u0105dzenia cyfrowe, zintegrowane bazy danych, narz\u0119dzia biometrycznej kontroli i identyfikacji, programy rejestruj\u0105ce transakcje bezgot\u00f3wkowe, drony etc.<\/p>\r\n

* * *<\/p>\r\n

\u015arodki zastosowane przez w\u0142adz\u0119 w celu zwalczania epidemii, wprowadzenie epidemicznego stanu wyj\u0105tkowego, blokada ca\u0142o\u015bci lub du\u017cych obszar\u00f3w \u017cycia spo\u0142ecznego, (kulturalnego, religijnego, politycznego) zawieszenie konstytucyjnych praw i wolno\u015bci osobistych, zamro\u017cenie stosunk\u00f3w gospodarczych, zakazy i nakazy reguluj\u0105ce nawet \u017cycie prywatne \u2013 wszystko to stanowi sytuacj\u0119 kryzysow\u0105 (Ernstfall<\/em> Carla Schmitta), kt\u00f3ra pozwala zobaczy\u0107 system masowej demokracji liberalnej w jego nago\u015bci, bez \u017cadnych os\u0142onek. W sytuacji kryzysowej aktualizuje si\u0119 to, co na co dzie\u0144 zakryte, ale co in potentia<\/em> tkwi g\u0142\u0119boko w trzewiach systemu masowej demokracji liberalnej. Swoj\u0105 pozorno\u015b\u0107 ujawnia pluralizm opinii \u2013 w polityce epidemicznej obwi\u0105zuje zasadniczo jedna linia propagandowa; na \u015bwiat\u0142o dzienne wychodzi jednolito\u015b\u0107 pogl\u0105d\u00f3w klasy polityczno-medialnej, skrywana normalnie pod powierzchni\u0105 pluralizmu.<\/p>\r\n

Czo\u0142owa posta\u0107 masowej demokracji liberalnej Angela Merkel zaapelowa\u0142a do narodu, aby w sprawie epidemii ufa\u0142 tylko oficjalnym informacjom (prawdom). Jednak\u017ce, jak wolno podejrzewa\u0107, jej ukrytym marzeniem (zob. wy\u017cej interpretacj\u0119 Michela Foucault) jest, aby obywatele s\u0142uchali wy\u0142\u0105cznie oficjalnych informacji r\u00f3wnie\u017c we wszystkich innych kwestiach, za\u015b najg\u0142\u0119bszym marzeniem, \u017ceby istnia\u0142y wy\u0142\u0105cznie oficjalne informacje, za\u015b ka\u017cda alternatywna informacja , pochodz\u0105ca spoza urz\u0119dowych \u017ar\u00f3de\u0142, otrzymywa\u0142aby status dezinformacji lub \u201eteorii spiskowej\u201d.<\/p>\r\n

W dystopijnej powie\u015bci niemieckiej autorki Juli Zeh Corpus delicti<\/em> (zob. ni\u017cej), kt\u00f3rej akcja rozgrywa si\u0119 w spo\u0142ecze\u0144stwie \u201etotalnego zdrowia\u201d, wszyscy obywatele ogl\u0105daj\u0105 wieczorny talk-show \u201eCo My\u015bl\u0105 Wszyscy\u201d i wszyscy czytaj\u0105 jedn\u0105 gazet\u0119 \u201eNa Zdrowy Rozum\u201d. To jest stan, do kt\u00f3rego zmierza, zrzucaj\u0105ca kostium r\u00f3\u017cnorodno\u015bci pogl\u0105d\u00f3w, masowa demokracja liberalna.<\/p>\r\n

* * *<\/p>\r\n

Polityczna interpretacja pandemii zwraca nasz\u0105 uwag\u0119 na og\u00f3lniejszy problem legitymizacji w\u0142adzy w obecnych czasach. Dawno ju\u017c zanik\u0142y sposoby legitymizacji metafizycznej, religijnej, historiozoficznej (np. post\u0119p ku lepszemu \u015bwiatu). Jako ostatnia pozosta\u0142a legitymizacja ekonomiczna \u2013 rozw\u00f3j gospodarczy, podniesienie poziomu \u017cycia, zapewnienie dobrobytu itd. Ale i ona najwidoczniej si\u0119 wyczerpuje, gdy\u017c coraz cz\u0119\u015bciej s\u0142ycha\u0107 g\u0142osy o konieczno\u015bci rezygnacji z wysokiego poziomu \u017cycia, o zerowym rozwoju i ko\u0144cu \u201ekonsumeryzmu\u201d. Pr\u00f3buje si\u0119 jeszcze rozpaczliwie wykorzysta\u0107 obietnice zbawienia przez technik\u0119 (tzw. sztuczna inteligencja, 5 czy 100G, loty na Marsa, transhumanizm itp.), ale w\u0105tpliwe, \u017ceby mog\u0142y one zast\u0105pi\u0107 poprzednie formy legitymizacji w\u0142adzy.<\/p>\r\n

Dlatego, jak chce Agamben, w\u0142adza polityczna legitymizuje si\u0119 ju\u017c tylko poprzez stan zagro\u017cenia i ochron\u0119 nagiego biologicznego \u017cycia \u2013 poniewa\u017c w samym sercu liberalnej demokracji panuje pustka, g\u0142\u00f3wn\u0105 czynno\u015bci\u0105 rz\u0105dz\u0105cych jest administrowanie cia\u0142ami. Jedyne co pozostaje, to w gruncie rzeczy legitymizacja hobbesowska \u2013 ostateczna, najbardziej pierwotna, legitymizacja w\u0142adzy: suweren obiecuje poddanym, \u017ce uchroni ich przed gwa\u0142town\u0105 \u015bmierci\u0105, gro\u017c\u0105c\u0105 im z r\u0105k \u015bmierciono\u015bnych wirus\u00f3w. W obliczu \u015bmierci poddani uznaj\u0105 prawowito\u015b\u0107 w\u0142adzy, maj\u0105c\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142o w obietnicy zapewnienia im elementarnego, egzystencjalnego bezpiecze\u0144stwa.<\/p>\r\n

Obietnica ocalenia przed nag\u0142\u0105 \u015bmierci\u0105 w wyniku zara\u017cenia si\u0119 \u015bmierciono\u015bnym wirusem, \u0142\u0105czy si\u0119 z wcze\u015bniej ju\u017c formu\u0142owan\u0105 obietnic\u0105 uratowania ca\u0142ej ludzko\u015bci przed zag\u0142ad\u0105, przed klimatyczn\u0105 Apokalips\u0105, jednym s\u0142owem, przed ko\u0144cem \u015bwiata. W\u0142adza w masowej demokracji liberalnej przyznaje sobie funkcj\u0119 katechoniczn\u0105: \u201eRz\u0105dzimy, aby powstrzyma\u0107 koniec \u015bwiata\u201d. Nie trzeba dodawa\u0107, \u017ce dla tego celu niezb\u0119dne b\u0119dzie wprowadzenie \u2013 obok \u201eepidemicznego stanu wyj\u0105tkowego\u201d\u2013 tak\u017ce \u201eklimatycznego stanu wyj\u0105tkowego\u201d.<\/p>\r\n

* * *<\/p>\r\n

Lockdown 2020. Wie ein Virus dazu benutzt wird, die Gesellschaft zu ver\u00e4ndern<\/em> (Lockdown 2020. <\/em>Jak wykorzystuje si\u0119 wirusa do transformacji spo\u0142ecze\u0144stwa<\/em>) to ksi\u0105\u017cka zbiorowa pod redakcj\u0105 Stefana Krafta i Hannesa Hofbauera, wydana w, kierowanym przez tego drugiego, wiede\u0144skim wydawnictwie Promedia, reklamowanym jako \u201ejedyne lewicowe wydawnictwo w Austrii\u201d. Hofbauer publikowa\u0142 w najwa\u017cniejszych niemieckoj\u0119zycznych organach prasowych lewicy jak \u201ekonkret\u201d \u201eNeues Deutschland\u201d, \u201eJunge Welt\u201d, \u201eanalyse & kritik\u201d, kwartalnik \u201eHintergrund\u201d; jest te\u017c cz\u0142onkiem redakcji miesi\u0119cznika \u201eLunapark\u201d i autorem ksi\u0105\u017cki Dyktatura kapita\u0142u. Utrata suwerenno\u015bci w epoce postdemokratycznej<\/em>. Publicysta z Wiednia Stefan Kraft jest wsp\u00f3\u0142autorem ksi\u0105\u017cek R\u00f3\u017ca Luksemburg<\/em> oraz M\u0142ody Marks<\/em>.<\/p>\r\n

 <\/em>Lockdown 2020<\/em> zawiera 12 tekst\u00f3w, autorstwa \u201eostatnich Mohikan\u00f3w\u201d nonkonformistycznej, opozycyjnej lewicy. Pozosta\u0142e 95% lewicy ca\u0142kowicie wtopi\u0142o si\u0119 establishment i, jak pokazuje Peter Nowak w artykule Autorytarna pa\u0144stwowo\u015b\u0107 i konformizm lewicy<\/em>, je\u015bli jest ona jeszcze przeciwko komu\u015b, to przeciwko przeciwnikom w\u0142adzy. <\/strong>Autorzy zastanawiaj\u0105 si\u0119 nie tyle nad tym, jak koronawirus zmienia nasze \u017cycie, ile nad tym, jak zmieniaj\u0105 je dzia\u0142aj\u0105cy \u201ew imieniu wirusa\u201d , dla kt\u00f3rych stanowi on pretekst do rozwijania nowych technik nadzoru i kontroli oraz rozszerzania ich zakresu. Pedagog sztuki Jochen Krautz krytykuje cyfryzacj\u0119 edukacji i zdalne nauczanie, doktor medycyny, internista, od 2018 r. na uniwersytecie w Wiedniu Andreas S\u00f6nnichsen pyta \u201eCovid-19: gdzie s\u0105 dowody?\u201d , za\u015b medioznawca Walter van Rossum pisze o \u201emedialnych super-roznosicielach\u201d \u2013 ostatnio wysz\u0142a jego ksi\u0105\u017ck\u0119 Moja pandemia i profesor Drosten. O \u015bmierci o\u015bwiecenia w warunkach laboratoryjnych<\/em>, w kt\u00f3rej prze\u015bwietli\u0142 naukow\u0105 biografi\u0119 i dzia\u0142alno\u015b\u0107 Naczelnego Wirusologa Niemiec. Politolog prof. Joachim Hirsch w tek\u015bcie Pa\u0144stwo bezpiecze\u0144stwa 4.0<\/em> analizuje rozw\u00f3j systemu bezpiecze\u0144stwa w ci\u0105gu ostatnich 20 lat. Jego zdaniem to, co obserwujemy obecnie w zwi\u0105zku z epidemi\u0105 choroby koronawirusowej stanowi kolejn\u0105 faz\u0119 tego rozwoju \u2013 tworzy si\u0119 pa\u0144stwo autorytarne z elementami totalitarnymi i fasadow\u0105 dekoracj\u0105 w postaci instytucji demokratycznych. Roland Rottenfu\u00dfer w Zdrowotnej dyktaturze <\/em>dowodzi, \u017ce stosunek polityk\u00f3w i medi\u00f3w do r\u00f3\u017cnych pseudopandemii z ubieg\u0142ych lata (ptasia grypa, \u015bwi\u0144ska grypa) mo\u017cna zinterpretowa\u0107 jako wykorzystywanie \u201estrategii szoku\u201c, zanalizowanej przez Noami Klein w znanej ksi\u0105\u017cce Doktryna szoku. Jak wsp\u00f3\u0142czesny kapitalizm wykorzystuje kl\u0119ski \u017cywio\u0142owe i kryzysy spo\u0142eczne<\/em>. Wprawiaj\u0105c obywateli w stan szoku i przera\u017cenia forsuje si\u0119 \u201ereformy\u201c, kt\u00f3re w normalnych czasach trudno by\u0142oby przeprowadzi\u0107. Hannes Hofbauer i historyk Andreas Komlosy w tek\u015bcie Nowy model akumulacji: zachowanie i cia\u0142o na celowniku kapita\u0142u<\/em> przedstawiaj\u0105 \u201enowy model akumulacji\u201c: ludzkie zdrowie i cia\u0142o maj\u0105 zosta\u0107 wykorzystane jako pole kapitalistycznej eksploatacji i nowy zas\u00f3b dla waloryzacji kapita\u0142u.<\/p>\r\n

Pose\u0142 do Bundestagu z ramienia Partii Lewicy Andrej Hunko pyta, \u201ekto okre\u015bla to, co jest zdrowe?\u201d i przytacza zabawny a zarazem z\u0142owrogi epizod z dziedziny polityki medialnej. W lipcu 2018 r. rozg\u0142o\u015bnia Deutschlandfunk nada\u0142a program zatytu\u0142owany Niezale\u017cno\u015b\u0107 WHO zagro\u017cona \u2013 to co jest zdrowe, okre\u015bla Bill Gates<\/em>. W maju 2020 r. redakcja zmieni\u0142a tytu\u0142 na Niezale\u017cno\u015b\u0107 \u015awiatowej Organizacji Zdrowia zagro\u017cona \u2013 dylemat WHO<\/em>. Ten orwellowski zabieg po raz kolejny ujawnia realne mechanizmy masowej demokracji liberalnej. Hunko przypomina, \u017ce pierwotnie WHO koncentrowa\u0142a si\u0119 na determinuj\u0105cych zdrowie czynnikach spo\u0142ecznych takich jak warunki mieszkaniowe, od\u017cywianie, warunki pracy, dost\u0119p do czystej wody pitnej itd. , jednak w ostatnich trzech dekadach kwestie te zesz\u0142y na drugi plan, natomiast na plan pierwszy wysun\u0119\u0142y si\u0119 czynniki czysto leczniczo-medyczne \u2013 realnie oznacza\u0142o to zwi\u0119kszenie sprzeda\u017cy lek\u00f3w i szczepionek. Kapita\u0142 (\u201eBill Gates\u201d) zdobywa w\u0142adz\u0119 definiowania, co jest zdrowe. Trafn\u0105 konstatacj\u0119 pos\u0142a Partii Lewicy, nale\u017cy jednak uzupe\u0142ni\u0107, aby mie\u0107 ca\u0142o\u015bciowy obraz sytuacji. Kapita\u0142 np. koncerny farmaceutyczne, sam nie zdob\u0119dzie w\u0142adzy definiowania, musi dzia\u0142a\u0107 za po\u015brednictwem instytucji takich jak WHO oraz rz\u0105d\u00f3w i parlament\u00f3w na szczeblu lokalnym, poniewa\u017c w oczach obywateli tylko one posiadaj\u0105 demokratyczn\u0105 (quasi-demokratyczn\u0105) i \u201emoraln\u0105\u201d legitymizacj\u0119 wydawania przepis\u00f3w, ustaw, praw, zarz\u0105dze\u0144. Zbiegaj\u0105 si\u0119 ze sob\u0105 dwa procesy: z jednej strony kapitalistyczna komercjalizacja a z drugiej polityczno-biurokratyczne zaw\u0142aszczenie \u2013 cia\u0142o i zdrowie jest jednocze\u015bnie obiektem zabieg\u00f3w i kontroli w\u0142adzy oraz polem eksploatacji wielkich farmaceutyczno-medycznych korporacji prywatnych. Mamy do czynienia z uk\u0142adem transakcyjnym w formie partnerstwa publiczno-prywatnego, z kontraktem, kt\u00f3rego warunki \u201eKapita\u0142\u201d i \u201eW\u0142adza\u201d stale negocjuj\u0105.<\/p>\r\n

* * *<\/p>\r\n

Filozof i badacz pedagogiki Matthias Burchardt z Instytutu Filozofii Edukacji na uniwersytecie w Kolonii, zdecydowany krytyk reform edukacji spod znaku PISA i \u201eprocesu bolo\u0144skiego\u201d, zamie\u015bci\u0142 w Lockdown 2020<\/em> obszerny esej Homo hygienicus \u2013 pr\u00f3ba opisu.<\/em> Burchardta interesuje to, jak zmienia si\u0119 cz\u0142owiek pod wp\u0142ywem \u015brodk\u00f3w zastosowanych przez w\u0142adz\u0119 w czasie pandemicznego kryzysu, jaka jest formuj\u0105ca si\u0142a tych \u015brodk\u00f3w (wraz z towarzysz\u0105c\u0105 im wszechobecn\u0105 medialn\u0105 propagand\u0105). Jego zdaniem formuje si\u0119 homo hygienicus \u2013 nowy typ cz\u0142owieka , kt\u00f3ry owe \u015brodki internalizuje i si\u0119 z nimi uto\u017csamia. Wraz z upowszechnieniem si\u0119 typu homo hygienicus tworzy si\u0119 nowy typ spo\u0142ecze\u0144stwa \u2013 societas hygienica.<\/p>\r\n

Homo hygienicus postrzega ryzyko jako zagro\u017cenie, ka\u017cdy cz\u0142owiek, kt\u00f3ry si\u0119 do niego zbli\u017ca to uciele\u015bnienie krzywej zaka\u017ce\u0144, to siewca wirusa przynosz\u0105cego \u015bmier\u0107. Bycie zdrowym jest tylko pozornym orzeczeniem, poniewa\u017c w ka\u017cdej zdrowej realno\u015bci kryje si\u0119 \u015bmierciono\u015bna potencjalno\u015b\u0107 wirusa. Im mniej wirusa widzi homo hygienicus, tym bardziej przypatruje si\u0119 wszystkiemu i wszystkim w \u015bwietle wirusa.<\/p>\r\n

Homo hygienicus nie odczuwa na przyk\u0142ad nakazu noszenia maski jako przymusu, poniewa\u017c kontrola odleg\u0142o\u015bci, dystans, separacja, regu\u0142y zachowania obowi\u0105zuj\u0105ce w re\u017cimie higienicznym s\u0105 jego naturalnym sposobem \u017cycia. Marzeniem homo hygienicus jest posiadanie na co dzie\u0144 instrumentu pomiarowego sygnalizuj\u0105cego, \u017ce zbli\u017ca si\u0119 zaka\u017cony, kt\u00f3ry tylko z pozoru mo\u017ce by\u0107 zdrowy lub te\u017c jest dyssymulantem \u2013 kim\u015b kto stara si\u0119 ukry\u0107 chorob\u0119 symuluj\u0105c zdrowie, aby m\u00f3c dalej dzia\u0142a\u0107 w sferze spo\u0142ecznej. Kto\u015b taki zak\u0142\u00f3ca \u0142ad higieniczny, zatem nale\u017cy go odseparowa\u0107 lub unika\u0107. <\/strong>Chrze\u015bcija\u0144skie przykazanie \u201eMi\u0142uj bliskiego swego\u201d jest ryzykowne z punktu widzenia homo hygienicus ze wzgl\u0119du na zagro\u017cenie, jakie \u201ebliski\u201d mo\u017ce stwarza\u0107. Ulubionym narz\u0119dziem homo hygienicus jest App Crowdless<\/em> \u2013 aplikacja informuj\u0105ca o zgromadzeniach i grupach ludzi, aby m\u00f3g\u0142 je omin\u0105\u0107 w czasie spaceru.<\/p>\r\n

Idea\u0142em homo hygienicus jest oczywi\u015bcie czysto\u015b\u0107, z tym tylko, \u017ce \u201eczysty\u201d (niem. sauber<\/em> ) np. w zdaniu \u201emam czyst\u0105 szyj\u0119\u201d ulega transformacji w \u201eczysty\u201d (niem. rein<\/em>), w znaczeniu \u201eczysty moralnie\u201d. Czysto\u015b\u0107 fizyczna staje si\u0119 czysto\u015bci\u0105 symboliczn\u0105 osi\u0105gan\u0105 na przyk\u0142ad poprzez rytualne praktyki dezynfekcyjnego mycia r\u0105k. Jednocze\u015bnie innych np. \u201eniezaszczepionych\u201d, klasyfikuje si\u0119 jako \u201enieczystych\u201d, tym samym \u201ezaszczepieni\u201d jako \u201eczy\u015bci\u201d stoj\u0105 od nich wy\u017cej pod wzgl\u0119dem moralnym .<\/p>\r\n

Cyfryzacja, digitalizacja, zdalna edukacja i zdalna praca, handel internetowy, streaming<\/em>, media spo\u0142eczno\u015bciowe, wideofonia, przemys\u0142 4.0 \u2013 wszystko, co zast\u0119puje realne sytuacje spo\u0142eczne, stanowi idealny \u015bwiat dla homo hygienicus, poniewa\u017c czuje si\u0119 on w nim bezpiecznie. Izolacja, dystans, brak fizycznego kontaktu, blisko\u015bci i dotyku, sterylno\u015b\u0107 to dla niego warunki i\u015bcie komfortowe. W gruncie rzeczy najwy\u017cszym idea\u0142em homo hygienicus jest niematerialno\u015b\u0107 i bezcielesno\u015b\u0107, gdy\u017c tylko bezcielesna egzystencja nie jest nara\u017cona na atak mikrob\u00f3w.<\/p>\r\n

W konkluzji swojego eseju Burchardt przypomina tragiczny los Davida Vettera, kt\u00f3rego \u015bwiat pozna\u0142 jako \u201eboy in the bubble\u201d; ca\u0142e swoje kr\u00f3tkie 12-letnie \u017cycie sp\u0119dzi\u0142 on w sztucznym \u015bwiecie, odizolowanym od bakterii i wirus\u00f3w. \u201eMan in the bubble\u201d \u2013 najwy\u017csza forma homo hygienicus?<\/p>\r\n

* * *<\/p>\r\n

W czasach epidemii choroby koronawirusowej zmieni\u0142y si\u0119 sposoby witania. Jedni zrezygnowali ca\u0142kowicie z fizycznego kontaktu, inni u\u015bcisk d\u0142oni zamienili w dotykanie si\u0119 \u0142okciami, co \u2013 jak zauwa\u017ca Burchardt \u2013 budzi skojarzenie z \u201erozpychaniem si\u0119 \u0142okciami\u201d, czyli bezwzgl\u0119dn\u0105 rywalizacj\u0105, zwykle pot\u0119pian\u0105 jako zachowanie aspo\u0142eczne. Jeszcze inni \u201eprzybijaj\u0105 \u017c\u00f3\u0142wika\u201d, robi\u0105c gest maj\u0105cy w sobie co\u015b z walki na pi\u0119\u015bci. W obu przypadkach dawna serdeczno\u015b\u0107 tradycyjnego gestu podania d\u0142oni zamienia si\u0119 w swoje przeciwie\u0144stwo.<\/p>\r\n

Niewykluczone, \u017ce u\u015bcisk d\u0142oni na powitanie czy po\u017cegnanie w og\u00f3le zaniknie, ju\u017c bowiem kilka lat temu media donios\u0142y o wynikach bada\u0144 naukowych wa\u017cnych z epidemiologicznego punktu widzenie :<\/p>\r\n

Tzw. \u017c\u00f3\u0142wik jest bardziej higienicznym sposobem witania si\u0119 ni\u017c u\u015bcisk d\u0142oni \u2013 twierdz\u0105 naukowcy z Aberystwyth University (Walia) i apeluj\u0105 o jego stosowanie, zw\u0142aszcza podczas epidemii grypy. W 2014 r. doktor Dave Whitworth i doktorantka Sara Mela pokryli gumowe r\u0119kawice grub\u0105 warstw\u0105 pa\u0142eczek okr\u0119\u017cnicy (Escherichia coli), a nast\u0119pnie zacz\u0119li testowa\u0107 r\u00f3\u017cne metody witania: wymieniali u\u015bciski d\u0142oni, a tak\u017ce przybijali pi\u0105tk\u0119 i \u017c\u00f3\u0142wika. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce transfer bakterii by\u0142 najwi\u0119kszy przy podawaniu d\u0142oni. Przy pi\u0105tce transfer bakterii zmniejsza\u0142 si\u0119 o ponad po\u0142ow\u0119, a podczas uderzania pi\u0105stkami spada\u0142 a\u017c o 90%. Eksperci brytyjskiego rz\u0105du m\u00f3wi\u0105, \u017ce mo\u017cna by po prostu wr\u00f3ci\u0107 do wiktoria\u0144skiego uk\u0142onu i tym samym ograniczy\u0107 bezpo\u015bredni kontakt do zera. Walijscy uczeni por\u00f3wnywali tak\u017ce u\u015bciski d\u0142oni o r\u00f3\u017cnym nat\u0119\u017ceniu. Ustalili, \u017ce silniejszy u\u015bcisk zwi\u0119ksza\u0142 liczb\u0119 przekazanych bakterii.<\/em><\/p>\r\n

Zatem, je\u015bli wi\u0119c kto\u015b zechce po staro\u015bwiecku u\u015bcisn\u0105\u0107 d\u0142o\u0144 spotkanemu przyjacielowi, to niechaj czyni to bardzo, bardzo delikatnie \u2013 leciutkie mu\u015bni\u0119cie d\u0142oni uchroni go przed \u201etransferem bakterii\u201d.<\/p>\r\n

* * *<\/strong><\/p>\r\n

Na czas epidemii i na czas, kt\u00f3ry nadchodzi przyda\u0142yby si\u0119 lektury umieszczaj\u0105ce zjawiska i wydarzenia w szerszym kontek\u015bcie. Niestety, akurat tych ksi\u0105\u017cek, kt\u00f3re by\u0142yby najpilniej potrzebne, po polsku nie wydano. Nale\u017cy do nich opublikowana w po\u0142owie lat siedemdziesi\u0105tych ksi\u0105\u017cka Ivana Illicha Medical Nemesis<\/em>. Znany w Polsce i na \u015bwiecie jako autor ksi\u0105\u017cki Spo\u0142ecze\u0144stwo bez szko\u0142y<\/em> \u2013 by\u0142 Illich zaciek\u0142ym krytykiem systemu nazwanego przeze\u0144 New Brave Biocracy<\/em> Posuwa\u0142 si\u0119 niekiedy do stwierdze\u0144 szokuj\u0105cych swoim radykalizmem: \u201eNowoczesna medycyna jest negacj\u0105 zdrowia. Nie jest zorganizowana po to, by s\u0142u\u017cy\u0107 ludzkiemu zdrowiu, ale jedynie po to, aby s\u0142u\u017cy\u0107 sobie jako instytucji. Wi\u0119cej ludzi czyni chorymi ni\u017c uzdrawia\u201d. Niechaj kt\u00f3rego\u015b z polskich wydawc\u00f3w do opublikowania Nemezis medycyny<\/em> zach\u0119c\u0105 poruszane w niej zagadnienia: iluzja sukcesu lekarzy, medykalizacja \u017cycia, farmaceutyczna inwazja, diagnostyczny imperializm, prewencyjny stygmat, \u015bmier\u0107 jako towar, bezbronni pacjenci, \u015bmier\u0107 na oddzia\u0142ach intensywnej terapii, publiczna kontrola nad medyczn\u0105 mafi\u0105, naukowa organizacja \u017cycia, technicznie zaprojektowana plastikowa macica.<\/p>\r\n

W chwili, kiedy trwa gor\u0105czkowa planetarna akcja \u201ewyszczepiania\u201d prawie o\u015bmiu miliard\u00f3w ludzi, jak straszliwa herezja musi brzmie\u0107 w naszych uszach nast\u0119puj\u0105ce zdanie: \u201eZsumowane liczby zgon\u00f3w na szkarlatyn\u0119, dyfteryt, krztusiec i odr\u0119 dzieci do pi\u0119tnastego roku \u017cycia wykazuj\u0105, \u017ce spadek umieralno\u015bci pomi\u0119dzy 1860 a 1965 rokiem nast\u0105pi\u0142 prawie w 90%, zanim wprowadzono antybiotyki i zanim upowszechni\u0142y si\u0119 szczepienia ochronne\u201d (zob. Illich, Die Nemesis der Medizin<\/em>, Rowohlt Verlag, Reinbek bei Hamburg 1981 s.21).<\/p>\r\n

 <\/em>Bardzo przyda\u0142yby si\u0119 dwie pozycje Thomasa Szasza Pharmacracy: Medicine and Politics in America<\/em> oraz The Medicalization of Everyday Life. <\/em>No i oczywi\u015bcie pe\u0142ne t\u0142umaczenie ksi\u0105\u017cki Marcii Angell The Truth about the Drug Companies. <\/em>How They Deceive Us and What to Do about It<\/em>. Od by\u0142ej d\u0142ugoletniej redaktorki naczelnej \u201eThe New England Journal of Medicine\u201d dowiemy si\u0119 jak dosz\u0142o do tego, \u017ce lobby farmaceutyczne jest najwi\u0119kszym lobby w Waszyngtonie, jak Big Pharma finansuje kampanie wyborcze i na czym polega \u017celazny u\u015bcisk, w jakim wielki biznes farmaceutyczny trzyma Kongres i Bia\u0142y Dom.<\/p>\r\n

Aby lepiej zrozumie\u0107 problemy poruszane przez Illicha, Szasza czy Angell nale\u017cy patrze\u0107 na nie jako na przejawy, opisanej na pocz\u0105tku lat czterdziestych przez Jamesa Burnhama, \u201erewolucji mened\u017cerskiej\u201d. Wielce pomocna by\u0142aby, rozwijaj\u0105ca i aktualizuj\u0105ca idee Burnhama, ksi\u0105\u017cka Samuela Francisa Leviathan and Its Enemies: Mass Organization and Managerial Power in Twentieth-Century America<\/em>. Procesy spo\u0142eczno-gospodarczo-polityczne analizowane przez Francisa, nie ograniczaj\u0105 si\u0119 bynajmniej do USA, lecz ogarniaj\u0105 ca\u0142y tzw. Zach\u00f3d a pewnej mierze ca\u0142y \u015bwiat. By\u0107 mo\u017ce to, co obecnie prze\u017cywamy, stanowi finaln\u0105 faz\u0119 rewolucji mened\u017cerskiej: po tym jak pa\u0144stwo mened\u017cerskie zlikwidowa\u0142o dawn\u0105 bur\u017cuazj\u0119, jego ofiar\u0105 pada teraz tzw. klasa \u015brednia.<\/p>\r\n

* * *<\/p>\r\n

Na swoim blogu Antymatrix (zaprzysi\u0119g\u0142ym, ale niekiedy nieco prostodusznym \u201eantymatrixowcom\u201d przypominam opini\u0119 Jeana Baudrillarda, \u017ce \u201eantymatrixowy\u201d film Matrix <\/em>jest z pewno\u015bci\u0105 tym rodzajem filmu o Matrixie, kt\u00f3ry wyprodukowa\u0107 m\u00f3g\u0142by sam Matrix) Edwin Bendyk powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na ksi\u0105\u017ck\u0119 Nicholasa Christakisa Apollo\u2019s Arrow. The Profound and Enduring Impact of Coronavirus on the Way We Live<\/em>, napisa\u0142: \u201eInnymi s\u0142owy: powrotu do dawnej normalno\u015bci nie ma, trzeba wypracowa\u0107 now\u0105 normalno\u015b\u0107, kt\u00f3rej aspektem mo\u017ce b\u0119dzie sta\u0142a obecno\u015b\u0107 maseczek<\/u>\u201d [podkre\u015bl. moje TG].<\/p>\r\n

Matthias Burchardt wskazuje na to, \u017ce maski blokuj\u0105 ujawnienie si\u0119 indywidualnej osoby; osi\u0105ga si\u0119 dzi\u0119ki nim uniformizacj\u0119 publicznego wyst\u0119powania. Maska pozbawia twarz jej zr\u00f3\u017cnicowa\u0144 mimicznych, a co za tym idzie, mo\u017cliwo\u015bci ekspresji uczu\u0107, utrudnia i zniekszta\u0142ca komunikacj\u0119 werbaln\u0105, za\u015b niewerbaln\u0105 ca\u0142kowicie uniemo\u017cliwia. Maska stawia nie tylko akustyczny op\u00f3r, ale stwarza tak\u017ce permanentny fizyczny dystans. W dawnej normalno\u015bci u\u015bmiech pe\u0142en zrozumienia lub u\u015bmiech przepraszaj\u0105cy by\u0142 dobrym sposobem rozwi\u0105zywania sytuacji konfliktowej, dawa\u0142 szans\u0119 porozumienie tak\u017ce z nieznajomymi. W nowej normalno\u015bci na rezonans mimiczny nie ma miejsca. Cz\u0142owiek w masce, zamiast \u2013 rozumianego tak\u017ce w sensie psychicznym \u2013 swobodnego oddechu pe\u0142n\u0105 piersi\u0105, zamiast poczucia otwarto\u015bci i rozleg\u0142o\u015bci, ma poczucie ograniczenia, zamkni\u0119cia i ciasnoty.<\/p>\r\n

Ciekawe, co na to wszystko powiedzia\u0142by Emmanuel Levinas, filozof kt\u00f3ry tyle uwagi po\u015bwi\u0119ci\u0142 \u201eepifanii twarzy\u201d? Powt\u00f3rzmy za badaczami i komentatorami jego tw\u00f3rczo\u015bci: epifania twarzy jest zawsze etyczna; twarz przemawia, m\u00f3wi do mnie, napomina mnie; twarz kieruje cz\u0142owieka ku niesko\u0144czono\u015bci, ku transcendencji, otwiera mu dost\u0119p do wy\u017cszej rzeczywisto\u015bci. Na Levinasa wp\u0142yw wywar\u0142 Franz Rosenzweig, kt\u00f3ry, jak dowiadujemy si\u0119 od badaczy i komentator\u00f3w jego filozofii i teologii, g\u0142osi\u0142, i\u017c struktura ludzkiej twarzy powtarza symbolicznie figur\u0119 gwiazdy; to w ludzkiej twarzy objawia si\u0119 prawda Bo\u017ca i ostateczny sens bytu .<\/p>\r\n

Czy jednak mo\u017ce zaistnie\u0107 \u201eepifania zamaskowanej twarzy\u201d? Czy tak\u017ce zamaskowana twarz mo\u017ce by\u0107 \u201ecentrum horyzontu etycznego\u201d? Czy tak\u017ce zamaskowana twarz \u201epowtarza symbolicznie figur\u0119 gwiazdy\u201d? Czy zamaskowane oblicze Innego tak\u017ce odsy\u0142a ku niesko\u0144czono\u015bci, otwiera mo\u017cliwo\u015b\u0107 transcendencji, objawia wy\u017cszy sens bytu? Czy te\u017c uczyni\u0107 tego nie potrafi?<\/p>\r\n

Panie Rosenzweig, panie Levinas, b\u0142agamy was, dorad\u017acie nam, jak \u017cy\u0107 w czasach, kiedy zamiast twarzy mamy maski?<\/p>\r\n

* * *<\/p>\r\n

Namawiam usilnie z tego miejsca wydawnictwo WAB, aby wznowi\u0142o wzmiankowan\u0105 wy\u017cej powie\u015b\u0107 Juli Zeh Corpus delicti. Proces<\/em> (prze\u0142. S\u0142awa Lisiecka, WAB, Warszawa 2011; wyd. oryg. 2009). Jej akcja rozgrywa si\u0119 w niedalekiej przysz\u0142o\u015bci w Niemczech, gdzie panuje re\u017cim o nazwie METODA, w kt\u00f3rym choroba jest zjawiskiem historycznym. Jego ideologiczno-polityczne fundamenty wy\u0142o\u017cone s\u0105 w ksi\u0119dze Zdrowie jako naczelna zasada legitymizacji pa\u0144stwa<\/em>.<\/p>\r\n

W re\u017cimie METODY palenie papieros\u00f3w jako nadu\u017cycie substancji toksycznych, podlega karze z paragrafu 124 ustawy o ochronie zdrowia, niedozwolone jest nawet \u201ejednorazowe przekroczenie poziomu kofeiny we krwi\u201d, a s\u0119dzia przed rozpraw\u0105 \u201eodka\u017ca jam\u0119 ustn\u0105 sprayem\u201d. Chc\u0105c wyrazi\u0107 sw\u00f3j podziw albo irytacj\u0119 ludzie wykrzykuj\u0105: \u201eA niech mnie wirus!\u201d Ka\u017cdy obywatel posiada w domu maszyn\u0119 dezynfekuj\u0105c\u0105 i bakteriometr, w biceps ma wszczepiony chip, monitoruj\u0105cy i rejestruj\u0105cy informacje o zu\u017cyciu kalorii, procesach przemiany materii, o sprawno\u015bci fizycznej. G\u0142\u00f3wna bohaterka biolo\u017cka Mia Holl popada w k\u0142opoty w\u0142a\u015bnie z tego powodu, \u017ce nie przeprowadzi\u0142a w domu wymaganych pomiar\u00f3w krwi ani badania moczu.<\/p>\r\n

Przytoczmy gar\u015b\u0107 cytat\u00f3w:<\/p>\r\n

\u201eTutaj zgodnie z paragrafem 17 ustawy dezynfekcyjnej ko\u0144czy si\u0119 obszar kontrolowany. Zgodnie z paragrafem 18 tej\u017ce ustawy opuszczenie terenu higienicznego podlega karze jako naruszenie porz\u0105dku drugiego stopnia\u201d; \u201eCzy wiesz, kiedy nasz \u015bwiat b\u0119dzie wreszcie bezpieczny? Kiedy wszyscy ludzie znajd\u0105 si\u0119 w prob\u00f3wkach, zanurzeni w p\u0142ynnych po\u017cywkach i bez mo\u017cliwo\u015bci dotykania si\u0119 nawzajem\u201d ; \u201eDostarczy\u0142am w\u0142adzom brakuj\u0105ce raporty dotycz\u0105ce snu i od\u017cywiania. Tak\u017ce wszystkie pr\u00f3bki medyczne i higieniczne. Koncentracja bakterii w moim mieszkaniu odpowiada wytycznym. Op\u00f3\u017anienia w uprawianiu sportu nadrobi\u0119\u201d; \u201eObecnie tysi\u0105ce ludzi kochaj\u0105 osoby o nieodpowiednich uk\u0142adach odporno\u015bciowych\u201d; \u201eWed\u0142ug METODY niedopuszczalna mi\u0142o\u015b\u0107 to zbrodnia gard\u0142owa. Je\u015bli dopuszcz\u0119 do spe\u0142niania si\u0119 tego uczucia, b\u0119dzie to r\u00f3wna\u0142o si\u0119 celowemu rozprzestrzenianiu zarazy\u201d; \u201eKiedy Kramer podchodzi do niej, wygl\u0105da to prawie tak, jakby chcia\u0142 pope\u0142ni\u0107 wykroczenie przeciw paragrafowi 44 ustawy o ochronie zdrowia i poca\u0142owa\u0107 Mi\u0119 w policzek\u201d; \u201eLudzie nosz\u0105 p\u00f3\u0142 twarzy zas\u0142oni\u0119te bia\u0142\u0105 chustk\u0105\u201d; \u201eWymiotowa\u0142a w nocy do miski, kt\u00f3rej zawarto\u015b\u0107 wylewa\u0142a nast\u0119pnie do ulicznego rynsztoka, \u017ceby sensory w toalecie nie zarejestrowa\u0142y zwi\u0119kszonego st\u0119\u017cenia kwas\u00f3w \u017co\u0142\u0105dkowych w rurze kanalizacyjnej\u201d; \u201eKramer za moment poca\u0142uje Mi\u0119, jak to bywa na filmach, na kt\u00f3rych ludzie nie maj\u0105 jeszcze poj\u0119cia o zainfekowanej florze jamy ustnej\u201d; \u201eWszystkie trzy kobiety maj\u0105 na ustach maseczki; dwie panie cofaj\u0105 si\u0119 o krok, aby stworzy\u0107 dystans mi\u0119dzy sob\u0105 a Mi\u0105\u201d ; \u201eMETODA jest ufundowana na zdrowiu obywateli\u201d ; \u201ew dobrym \u017cyciu chodzi jedynie o czysto\u015b\u0107 i bezpiecze\u0144stwo, chorob\u0119 nale\u017cy traktowa\u0107 jako wynik braku przekona\u0144 i kontroli\u201d ; \u201eStosowne w\u0142adze zg\u0142aszaj\u0105 przypadki, kiedy to ludzie bez wyt\u0142umaczalnego powodu zacz\u0119li uchyla\u0107 si\u0119 od swoich obowi\u0105zk\u00f3w wzgl\u0119dem zdrowia i higieny. (..) Je\u015bli przestaniemy pracowa\u0107 nad bezpiecze\u0144stwem i czysto\u015bci\u0105, za kilka tygodni b\u0119dziemy mieli epidemi\u0119\u201d.<\/p>\r\n

Na mocy spi\u017cowego prawa \u201efizyki w\u0142adzy\u201d, system METODY wytwarza swoj\u0105 opozycj\u0119 (kontrw\u0142adz\u0119) : powstaje radykalna organizacja o nazwie RAK \u2013 niem. Recht auf Krankheit<\/em>, czyli Prawo Do Choroby. Prze\u015bladowana przez METOD\u0118 i jej S\u0142u\u017cb\u0119 Bezpiecze\u0144stwa g\u0142\u00f3wna bohaterka deklaruje buntowniczo: \u201eJestem chora. Jestem wolna. Chora. Wolna\u201d.<\/p>\r\n

Tomasz Gabi\u015b<\/em><\/strong><\/p>\r\n

PS<\/p>\r\n

Jeden z ruch\u00f3w spo\u0142ecznych dzia\u0142aj\u0105cych w naszym kraju przyj\u0105\u0142 za sw\u00f3j naczelny symbol czerwon\u0105 b\u0142yskawic\u0119 \u2013 runiczny znak zwyci\u0119stwa. Zacz\u0119to doszukiwa\u0107 si\u0119 paranteli z organizacjami, kt\u00f3re swoj\u0105 \u2013 w sumie niezbyt d\u0142ug\u0105 \u2013 dzia\u0142alno\u015b\u0107 zako\u0144czy\u0142y 75 lat temu; ponadto ich cz\u0142onkami nie byli Polacy, no i dawna oraz obecna b\u0142yskawica r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 kolorem. Mo\u017ce nale\u017ca\u0142oby wi\u0119c szuka\u0107 gdzie\u015b bli\u017cej np. w naszym w\u0142asnym kraju, gdzie w pierwszej po\u0142owie lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych powsta\u0142a narodowo-rewolucyjna czy te\u017c, jak chc\u0105 inni, narodowo-bolszewicka, rockowo-ojowa grupa Sztorm 68. W pochodz\u0105cym sprzed trzech lat utworze Fabryka<\/em>, kt\u00f3ry znalaz\u0142 si\u0119 te\u017c na najnowszej p\u0142ycie zespo\u0142u zatytu\u0142owanej Idea\u0142y<\/em> (Wydawnictwo Revolta, 2021) wokalista Sztormu \u015bpiewa: \u201eB\u0142yskawica jest czerwona\/M\u0142ot wykuje \u017celazny miecz\/Narodowa Armia Ludowa wygra\u0107 musi!\/Socjalizm lub \u015bmier\u0107!\u201d. Motyw czerwonej b\u0142yskawicy pojawi\u0142 si\u0119 ju\u017c na pocz\u0105tku artystycznej drogi Sztormu w utworze Ko\u0142a z\u0119bate<\/em> z p\u0142yty Sprawa warta krwi<\/em> (1993): \u201eRozgrzane serca i rozpalone my\u015bli\/ A z ust wyp\u0142ywa jednostajny \u015bpiew\/ Na niebie wida\u0107 czerwon\u0105 b\u0142yskawic\u0119\/Idziemy za ni\u0105 budowa\u0107 nowy dzie\u0144\u201d.<\/p>\r\n

Pierwodruk: \u201eArcana\u201d nr 157-158 (2020)<\/p>\r\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"\u00abO CZASIE, KT\u00d3RY NADCHODZI GIORGIO AGAMBENA, EPIDEMII JAKO MARZENIU W\u0141ADZY W UJ\u0118CIU MICHELA FOUCAULT, KONCEPCJI HOMO HYGIENICUS MATTHIASA BURCHARDTA,  POWIE\u015aCI CORPUS DELICTI JULII ZEH  ORAZ INNYCH SPRAWACH I OSOBACH\u00bb   Instytucje liberalne natychmiast przestaj\u0105 by\u0107 liberalne, gdy ju\u017c powstan\u0105: potem nic nie szkodzi wolno\u015bci bardziej i gruntowniej ni\u017c one. (Fryderyk Nietzsche) W czasach, kiedy umiera […]","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_wp_rev_ctl_limit":""},"categories":[13,9],"tags":[433,20,412],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/126135"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=126135"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/126135\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":126139,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/126135\/revisions\/126139"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=126135"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=126135"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bibula.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=126135"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}